Çin'in Denizlerdeki Üstünlüğü Daha Fazla Gemi İnşa Etmekten Çok ABD'yi Geciktirmeye Dayanıyor

11 dakikalık okuma
Çin'in Denizlerdeki Üstünlüğü Daha Fazla Gemi İnşa Etmekten Çok ABD'yi Geciktirmeye Dayanıyor

Daha Fazla Gemi, Ancak Farklı Bir Stratejik Sınav

Kongre Araştırma Servisi'ne atfedilen rakamlara göre Çin'in 370'ten fazla muharip gemisi bulunurken ABD Donanması'nın 296 gemisi var. Tahminler, 2030'a kadar Çin filosunun 435, Amerikan filosunun ise 294 gemiye ulaşacağını gösteriyor. Bu rakamlar Çin'i gövde sayısı bakımından dünyanın en büyük donanması yapıyor; ancak Washington'ın karşı karşıya olduğu temel sınav, kuvvetlerinin Batı Pasifik'teki bir krize sonucu etkileyebilecek kadar hızlı ulaşıp ulaşamayacağı.

İçindekiler
  1. Daha Fazla Gemi, Ancak Farklı Bir Stratejik Sınav
  2. Müdahaleyi Geciktirmek Neden Önemli?
  3. Çin'in Savunma Ağı Nasıl İşliyor?
  4. DF-27 Tehdidi Genişletiyor
  5. Su Altındaki Tehdit Büyüyor
  6. ABD Kuvvetlerini Geniş Bir Alana Yayıyor
  7. Karadan Füzeler ve Bütçe Tercihleri
  8. Tespitten Saldırıya Uzanan Zinciri Kırmak
  9. Müttefikler Baskıyı Farklı Yönlerden Artırıyor
  10. Çin'in Malakka Boğazı'ndaki Açığı
  11. Muharebe Deneyimi ve Bölgesel Güven
  12. Özet

31 Mart 2026 itibarıyla bu sınav, her ülkenin konuşlandırabileceği gemi sayısının çok ötesine uzanıyor. Çin; Amerikan müdahalesini zor, maliyetli ve yavaş hâle getirmeyi amaçlayan füze, gözetleme sistemi, denizaltı ve ada tesislerinden oluşan bir ağ kurdu. Daha büyük bir filo bu ağı güçlendiriyor, ancak gemiler ağın yalnızca bir parçası.

Rakamlar farklı yönelimlere de işaret ediyor. Çin'in filosunun 370'in üzerindeki gemi sayısından 435'e çıkması beklenirken Amerikan filosunun 296'dan 294'e gerileyeceği öngörülüyor. Buna rağmen gövde sayısı, mevcut kuvvetlerin ve yerine getirmeleri gereken görevlerin yalnızca kısmi bir tablosunu sunuyor.

Müdahaleyi Geciktirmek Neden Önemli?

Pekin'in yaklaşımı, Alfred Thayer Mahan'la özdeşleşen deniz hâkimiyetinden ziyade deniz kullanımını engelleme kavramına dayanıyor. Bu kavram deniz stratejisti Julian Corbett'le ilişkilendiriliyor. Basitçe ifade etmek gerekirse deniz kullanımını engellemek, rakibin okyanusun belirli bir bölümünü etkili biçimde kullanmasını önlemek demek. Deniz hâkimiyeti ise o bölgeyi kendin kullanma imkânını güvence altına almak anlamına geliyor.

Bu yaklaşımda Çin'in hedefi, klasik deniz savaşlarıyla özdeşleşen kesin bir filo muharebesine girmek yerine Amerikan kuvvetlerinin krizin seyrini etkileyemeyecek kadar geç ulaşmasını sağlamak. Müdahaleyi aşırı derecede tehlikeli hâle getiren geçici bir bölge, Pekin'e Tayvan ya da Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı topraklarla ilgili siyasi hedeflerine ulaşmak için zaman kazandırabilir.

Bu strateji, Çin'in deniz gücünün her kategorisinde ABD'ye yetişmesini ya da onu aşmasını gerektirmiyor. Yaklaşan Amerikan kuvvetlerini tespit edebilen, izleyebilen ve tehdit edebilen bir sistem yeterli. Çin'in ek gemileri kuvvetin hacmini artırıyor, Amerikan hareketlerini zorlaştırıyor ve komutanların ihtilaflı sulara girmeden önce değerlendirmesi gereken riskleri çoğaltıyor.

Reklam

Çin'in Savunma Ağı Nasıl İşliyor?

Genellikle A2/AD kısaltmasıyla anılan Çin'in erişimi engelleme ve alanı kontrol altında tutma sistemi; uzun menzilli füzeleri, gözetleme ekipmanlarını, elektronik harp araçlarını ve denizaltıları bir araya getiriyor. Amaç, rakibin bir bölgeye girmesini önlemek ya da içeri girdikten sonra hareket serbestisini kısıtlamak. Pekin, ana karadan dışarı doğru; Güney Çin Denizi'ni aşarak Birinci Ada Zinciri'ne uzanan bir savunma ağı kurdu.

Sistemin merkezinde iki tür kapasite bulunuyor: sensörler ve saldırı unsurları. Sensörler olası hedeflerin yerini belirleyip onları izliyor. Saldırı unsurları ise hedeflere saldırabilecek silah ve platformlardan oluşuyor. Bir füzenin menzili önemli, ancak sistemin hareket hâlindeki bir geminin nerede olduğu ve silah hedefe ulaştığında nerede bulunacağı hakkında bilgiye de ihtiyacı var.

Çin'in sensörleri arasında havadan erken uyarı uçakları, ufuk ötesini görebilen radarlar, uydu ağları ve Güney Çin Denizi'ndeki yapay adalarda bulunan gözetleme araçları yer alıyor. Bunlar birlikte deniz faaliyetlerinin bir tablosunu oluşturmaya ve olası gerilim noktalarına doğru ilerleyen Amerikan gemileriyle uçaklarını izlemeye çalışıyor.

Karadan fırlatılan balistik ve seyir füzeleri, saldırı gücünün büyük kısmını sağlıyor. Genellikle uçak gemisi katili olarak anılan DF-21D ve DF-26, 1.500 kilometreyi aşan menzillerdeki büyük suüstü muharip gemilerini tehdit ediyor. Bu füzelerin görevi, yaklaşan deniz kuvvetleri bir kriz bölgesinin yakınında serbestçe faaliyet gösterebilmeden önce onları risk altına sokmak.

DF-27 Tehdidi Genişletiyor

Pentagon'un 2025 tarihli Çin askeri gücü raporu, gemilere saldırma kapasitesine sahip, konvansiyonel ve kıtalararası menzilli bir balistik füze olan DF-27'nin operasyonel olarak konuşlandırıldığını doğruladı. Bildirilen 5.000 ila 8.000 kilometrelik menzili, denizdeki savaş gemilerine saldırı imkânı sunarken Hawaii, Alaska ve hatta ABD ana karasını da potansiyel menziline sokuyor.

DF-27'ye hipersonik süzülme aracı takılması, füze savunması açısından yeni bir güçlük yaratabilir. Bu tür araçlar uçuş sırasında manevra yaparak güzergâhlarının öngörülmesini zorlaştırabiliyor. Dolayısıyla silah, çok uzun menzil olasılığını önlemesi daha güç bir önleme sorunuyla bir araya getiriyor.

Woody Adası, Fiery Cross Resifi ve Mischief Resifi, Çin'in askeri varlığını Güneydoğu Asya denizlerine doğru genişletiyor. Bu ihtilaflı bölgelerdeki altyapı; havaalanları, denizaltı barınakları ve iletişim sistemlerini içeriyor. Sabit ada tesisleriyle hareketli füze bataryaları bir araya gelerek, bölgesel bir kriz sırasında Amerikan kuvvetlerinin aşması gereken ardışık savunma hatları oluşturuyor.

Reklam

Su Altındaki Tehdit Büyüyor

Çin, 2021 ile 2025 yılları arasında nükleer reaktörle çalışan on denizaltı denize indirdi; bu denizaltıların toplam deplasmanı yaklaşık 79.000 tondu. ABD aynı dönemde toplam 55.500 ton deplasmana sahip yedi denizaltı denize indirdi. Huludao'daki Bohai Shipbuilding Heavy Industry tesisinde yoğunlaşan üretim artışı, Çin'in nükleer denizaltı filosunu yaklaşık 32 gemiye çıkardı.

Bu rakamlar, söz konusu dönemde Çin'in üç denizaltı ve yaklaşık 23.500 ton farkla önde olduğunu gösteriyor. Ayrıca dikkati su altına çekiyor. Denizaltılar, görünür suüstü filosundaki büyümeden farklı bir sorun yaratıyor: Yaklaşan tehdidi saldırıya geçmeden önce bulmak.

Çin filosunda balistik füze taşıyan Type 094 Jin sınıfı denizaltılar ile dikey fırlatma sistemlerine sahip güdümlü füze taşıyan daha yeni Type 093B denizaltıları bulunuyor. Type 093B, gemilere saldırmak için YJ-19 hipersonik füzesi de dâhil gelişmiş silahlar taşıyor. Denizaltılardan fırlatılan JL-3 balistik füzeleriyle donatılmış Type 094 ise Çin'in nükleer caydırıcılığının denizlerdeki unsurunu oluşturuyor.

Bu nedenle Pekin aynı anda iki hedef izliyor: Konvansiyonel deniz kullanımını engelleme kapasitesini güçlendirmek ve nükleer kuvvetlerinin bir saldırıdan sağ çıkma olasılığını artırmak. Batılı analistler, Çin denizaltılarının akustik gizlilik ve sensör füzyonu, yani sessiz kalıp farklı sensörlerden gelen bilgileri birleştirme konusunda hâlâ Amerikan denizaltılarının gerisinde olduğunu değerlendiriyor. Buna rağmen sayılarının artması, onları bulup izlemeyi daha zahmetli hâle getiriyor.

Ekim 2006'da Okinawa yakınlarında yaşanan bir olay tehlikeyi gözler önüne serdi. Dizel elektrik sistemiyle çalışan Çin'e ait Song sınıfı bir denizaltı, USS Kitty Hawk uçak gemisinin beş milden daha yakınına çıkarak yüzeye geldi. Denizaltıları aramakla görevli helikopterlerin ve bir düzine refakat gemisinin eşlik ettiği uçak gemisi grubu, denizaltının yaklaşmasını tespit edememişti. Olay, Amerikan denizaltı tespitindeki rehaveti ortaya çıkardı ve Çin denizaltılarının bir uçak gemisi grubunu tehdit etmek için nükleer tahrike ihtiyaç duymadığını gösterdi.

Reklam

ABD Kuvvetlerini Geniş Bir Alana Yayıyor

ABD, Çin'in yoğun savunma sistemlerine karşılık, kuvvetleri dağıtırken birlikte savaşma yeteneklerini korumanın yollarını geliştiriyor. Donanmanın Dağıtık Deniz Harekâtları konsepti, gemileri savunmasız uçak gemisi taarruz gruplarında toplamak yerine daha geniş coğrafi alanlara yayıyor.

Kuvvetlerin dağıtılması, Çin sensörlerinin Amerikan birliklerinin yerini belirlemesini ve önce hangi hedeflere saldıracağına karar vermesini zorlaştırıyor. Ayrıca tek bir unsurun kaybının Amerikan muharebe gücünü felce uğratmasını önlemeyi amaçlıyor. Operasyonel güçlük, rakibin hedef alabileceği gemi yoğunluğunu azaltırken koordineli harekâtı sürdürmek.

Hava Kuvvetleri'nin Çevik Muharebe İstihdamı konsepti de benzer bir ilkeyi uçaklara uyguluyor. Guam'daki büyük tesislere ağırlık vermek yerine Pasifik'teki çok sayıda küçük havaalanından, otoyol pistinden ve müttefik üslerinden faaliyet göstermeyi öngörüyor.

Daha fazla konuşlanma noktası, Çin'in izlemesi ve saldırması gereken hedeflerin sayısını artırıyor. Amerikan kuvvetleri, bazı üsler ya da birlikler baskı altına girse bile görevlerini sürdürebilmeyi amaçlıyor. Her iki konsept de coğrafyayı Çin'in füze ve gözetleme ağına verilen yanıtın bir parçası hâline getiriyor.

Karadan Füzeler ve Bütçe Tercihleri

ABD'nin 2019'da Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması'ndan çekilmesi, daha önce anlaşmayla yasaklanan karadan fırlatılan konvansiyonel füzelerin geliştirilmesinin önünü açtı. Savunma planlamacıları, Çin'in fırlatma sistemlerini ve komuta merkezlerini tehdit etmek üzere Birinci Ada Zinciri boyunca bölgesel harekâtlara uygun menzilli füzeler konuşlandırılmasını savunuyor.

Tomahawk füzeleri ve gelecekte geliştirilebilecek hipersonik silahlar, gemilere saldırmak için kullanılan bataryaları uzaktan vurabilir ve Amerikan uçaklarıyla deniz kuvvetlerinin faaliyet gösterebileceği boşluklar yaratabilir. Ordu da karadaki mevzilerden gemileri ve uçakları vurmak üzere uzun menzilli silahlar geliştirdi. Böylece A2/AD sistemine karşılık verilmesinde birden fazla askeri kuvvete rol düşüyor.

Bütçe kısıtları hangi kapasitenin kuvvetlere kazandırılacağını etkiliyor. Donanma, bütçe kısıtları nedeniyle Hipersonik Havadan Fırlatılan Taarruzi Suüstü Harbi programını yakın zamanda iptal etti. Bunun yerine, ses hızının altında uçan ancak tespit edilmeyi zorlaştırmak için gizlilik özelliklerinden yararlanan AGM-158C Uzun Menzilli Gemisavar Füzesine (LRASM) güvenmeyi seçti.

Reklam

Tespitten Saldırıya Uzanan Zinciri Kırmak

Amerikan planlamacıların müdahale fırsatı yaratmak için Çin'in her radarını ya da füze fırlatıcısını imha etmesi gerekmiyor. Hedefin tespit edilmesi, izlenmesi, bir silaha tahsis edilmesi ve saldırıya uğraması aşamalarını birbirine bağlayan hedefleme zincirini sekteye uğratmayı amaçlıyorlar. Zincirdeki tek bir aşamanın kesintiye uğraması, geri kalan aşamaların etkili biçimde işlemesini engelleyebilir.

Bu zincirde yaşanacak geçici bir kesinti, Çin savunması toparlanmadan önce Amerikan deniz ve hava kuvvetlerine harekete geçme fırsatı verebilir. Bu nedenle sensörler, komuta merkezleri ve silahlar arasındaki bağlantılar, silahların kendisi kadar önem taşıyor. Acil hedef, tüm savunma sistemlerini tamamen ortadan kaldırmak değil, kriz sırasında kullanılabilir erişim sağlamak.

Gizlilik özellikli uçaklar bu yaklaşımın başlıca unsurlarından. B-21 Raider, F-35 Lightning II ve mevcut B-2 Spirit bombardıman uçakları, yoğun biçimde savunulan hava sahasına girerek komuta merkezleriyle radar tesislerini vurmak üzere tasarlandı. Bu tesislere düzenlenecek saldırılar, Çin savunmasının erişebildiği bilgiyi azaltacak ve bölgedeki gelişmeleri takip etme kapasitesini zayıflatacak.

Denizaltılar, ihtilaflı sulara ulaşmak için başka bir yol sunuyor. Gizli kalabilmeleri, tespit edilmeden suüstü gemilerine ya da karadaki hedeflere saldırma konusunda onlara önemli bir hareket serbestisi veriyor. Bu da su altındaki rekabeti hem Çin'in deniz kullanımını engelleme stratejisi hem de ABD'nin bu stratejiyi aşma çabası açısından önemli kılıyor.

Savunmanın en yoğun olduğu bölgelerin dışından fırlatılan silahlar üçüncü bir seçenek sunuyor. AGM-158 JASSM-ER, LRASM ve Tomahawk seyir füzeleri, Amerikan kuvvetlerinin fırlatma platformlarını ağın en tehlikeli bölgelerine sokmadan kritik unsurlara saldırmasını sağlıyor.

QUICKSINK tamamlayıcı bir hedef izliyor: Uygun maliyetle yüksek sayıda silah üretmek. Program, savunmaları aşırı yükleyebilecek ve savunma füzesi stoklarını tüketebilecek saldırılara imkân vermek üzere düşük maliyetle çok sayıda hassas güdümlü mühimmat sağlamayı amaçlıyor. Gelişmiş kabiliyetlere sahip pahalı silahlar ile daha fazla sayıda kullanılan ucuz silahlar, aynı operasyonel sorunun farklı yönlerini ele alıyor.

Reklam

Müttefikler Baskıyı Farklı Yönlerden Artırıyor

Avustralya, Birleşik Krallık ve ABD'yi kapsayan AUKUS anlaşması, Canberra'ya nükleer reaktörle çalışan denizaltılar sağlayacak. Anlaşma, müttefiklerin su altındaki kapasitesini artırmayı ve denizaltı dengesine yeni bir unsur eklemeyi amaçlıyor.

Filipinler, Japonya ya da diğer ortak ülkelerde konuşlandırılacak hareketli füze bataryaları, Çin kuvvetlerinin farklı yönlerden saldırı tehdidiyle karşı karşıya kalmasını sağlayabilir. Böylece Çin, dikkatini ve savunma kaynaklarını daha geniş bir alana yaymak zorunda kalır ve bunları tek bir yaklaşım yönüne karşı yoğunlaştırmanın etkisi azalır.

Dolayısıyla diplomatik koordinasyon, Çin'in hedefleme ağını sekteye uğratmaya yönelik askeri çabayı destekliyor. Müttefik topraklarına erişim, konuşlanma noktalarını çeşitlendirebilir; denizdeki işbirliği ise ihtilaflı sulara girebilecek kuvvetler sağlayabilir. Bu önlemler, dağınık hâlde faaliyet gösteren Amerikan gemi ve uçaklarının yerini almak yerine onlarla birlikte işliyor.

Çin'in Malakka Boğazı'ndaki Açığı

Çin'in en büyük kırılganlıkları askeri ağının ötesine uzanıyor. Yılda 300 milyar doların üzerindeki enerji ithalatının yaklaşık yüzde 80'i Malakka Boğazı'ndan geçiyor. Endonezya, Malezya ve Singapur arasındaki dar geçit, Çin ekonomisini destekleyen tedarik için bir darboğaz niteliğinde.

Bu bağımlılık Malakka İkilemi olarak biliniyor. Bir rakip, Çin topraklarına doğrudan saldırmadan da ülkenin enerjiye erişimine baskı uygulayabilir. Uzun süren bir çatışmada Pekin, ana karaya yakın operasyonların yanı sıra tedarik yollarını korumak için de önemli kaynak ayırmak zorunda kalabilir.

Hindistan'ın Andaman ve Nikobar Adaları'ndaki tesisleri, özellikle Campbell Bay'deki ileri hava üssü, Hint kuvvetlerini boğazın batı girişine yakın bir noktaya yerleştiriyor. Hint kuvvetleri buradan gemi trafiğini izleyebilir ve geçişi potansiyel olarak aksatabilir.

Tam bir abluka savaş ilanı anlamına gelir. Gözetleme, deniz devriyeleri ve gemi trafiğini durdurma kapasitesinin gösterilmesi, tek bir el ateş edilmeden de belirsizlik yaratabilir. Bu belirsizlik, savaş riski sigortası primlerinin ve deniz taşımacılığı maliyetlerinin hızla artmasına yol açarak Çin imalatının dayandığı tedarik zincirlerini aksatabilir.

Reklam

Muharebe Deneyimi ve Bölgesel Güven

Çin Halk Kurtuluş Ordusu 1979'dan bu yana büyük çaplı muharebe operasyonu yürütmedi. Bu uzun ara, personelin, ekipmanın ve karmaşık ortak harekâtların ateş altındaki performansına dair soru işaretleri doğuruyor. Büyük bir envanterin de muharebe sırasında gemileri, uçakları, füzeleri ve bilgiyi koordine edebilen kuvvetler tarafından güvenilir biçimde kullanılması gerekiyor.

Çin'in Doğu Çin Denizi'ndeki Hava Savunma Tanımlama Bölgesi'ni tam anlamıyla uygulayamaması, geniş bir deniz alanındaki farkındalık ve faaliyetleri yönetme kapasitesinin sınırlarına da işaret ediyor. Geniş bir bölgeye ilişkin güvenilir bir tabloyu korumak, yaklaşan kuvvetleri bulup tehdit etme üzerine kurulu bir stratejinin temel gerekliliklerinden biri.

Pekin'in saldırgan tutumu, Güneydoğu Asya'daki güvene de zarar verdi. Çin'in yayılmacılığına karşılık Vietnam ve Filipinler, ABD'yle güvenlik işbirliğini derinleştirdi. Bir kriz sırasında bu güven kaybı, Pekin'in diplomatik seçeneklerini daraltırken Washington'ın üslere erişim ve koalisyon desteği sağlamasına yardımcı olabilir.

Çin, Amerikan müdahalesini geciktirmek üzere tasarlanmış, gemilerden, füzelerden, sensörlerden ve denizaltılardan oluşan etkileyici bir güç bileşimi kurdu. Belirleyici mücadele, ABD'nin bu ağı sekteye uğratıp harekete geçme fırsatları yaratmaya çalıştığı sırada, ağın krizin ilk aşamalarında deniz kullanımını engellemeyi sürdürüp sürdüremeyeceği. Filo büyüklüğü bu mücadelenin bir parçası; muharebe hazırlığı, tedarik yolları ve komşu ülkelerin tercihleri de öyle.

Özet

  • Çin'in 370'ten fazla muharip gemisi, ABD'nin ise 296 gemisi bulunuyor. 2030'a kadar Çin'in 435, ABD'nin 294 gemiye sahip olacağı öngörülüyor.
  • Pekin'in deniz kullanımını engelleme stratejisi, Amerikan müdahalesini bölgesel bir krizi etkilemeyecek kadar zor, maliyetli ya da yavaş hâle getirmeyi amaçlıyor.
  • Pentagon'un 2025 değerlendirmesi, bildirilen 5.000 ila 8.000 kilometre menzile ve gemilere saldırma kapasitesine sahip DF-27'nin konuşlandırıldığını doğruladı.
  • Çin, 2021-2025 döneminde toplam yaklaşık 79.000 ton deplasmana sahip nükleer reaktörle çalışan on denizaltıyı denize indirdi. ABD ise toplam 55.500 ton deplasmana sahip yedi denizaltı denize indirdi.
  • ABD, kuvvetleri dağıtarak harekât yürütmeye, hedefleme ağlarına saldırmaya, uzun menzilli füzeler kullanmaya ve müttefiklerle işbirliğine yöneliyor.
  • Çin'in Malakka Boğazı'na bağımlılığı, yakın dönemdeki sınırlı muharebe deneyimi ve bölgedeki gerilen ilişkileri, uzun süreli bir çatışmada konumunu zayıflatabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir