Hindistan’da Transları Düzenleyen Değişiklik Tasarısı Kimlik, Mahremiyet ve Hukuki Tanınmaya İlişkin Protestoları Tetikledi

11 dakikalık okuma
Hindistan’da Transları Düzenleyen Değişiklik Tasarısı Kimlik, Mahremiyet ve Hukuki Tanınmaya İlişkin Protestoları Tetikledi

25 Mart’taki Oylama, Transların Tanınmasını Ulusal Tartışmanın Merkezine Taşıdı

Hindistan Parlamentosu, eleştirmenlerin binlerce trans kişinin hukuken tanınmasını ortadan kaldırabileceğini söylediği Trans Kişilerin Haklarının Korunması Değişiklik Tasarısı’nı 25 Mart’ta kabul etti. 26 Mart itibarıyla yasa hâline gelmesi için Cumhurbaşkanı’nın onayını bekleyen tasarının hükümlerine karşı protestolar ve tepkiler ülke geneline yayıldı.

İçindekiler
  1. 25 Mart’taki Oylama, Transların Tanınmasını Ulusal Tartışmanın Merkezine Taşıdı
  2. Yüksek Mahkeme 2014’te Neyi Tanıdı?
  3. Tasarı Parlamentoya Nasıl Geldi?
  4. Kimin Kapsama Gireceğine Tıp Kurulları Karar Verecek
  5. Daha Dar Tanım Bazı Kişileri Yasanın Dışında Bırakıyor
  6. 32 Bini Aşkın Belgenin Durumu Belirsiz
  7. Ameliyat Bildirimi Mahremiyet Kaygısı Yaratıyor
  8. Protestolar Yayılıyor, Konsey Üyeleri İstifa Ediyor
  9. Yeni Suçlar, Topluluk Dayanışma Ağlarını Kaygılandırıyor
  10. Hükümet Daha Dar Bir Yaklaşımı Neden İstiyor?
  11. Hakların Daraltılmasına Yönelik Uluslararası Eğilim
  12. Öne Çıkan Noktalar

Düzenleme, 2019 tarihli Trans Kişilerin Haklarının Korunması Yasası’nda değişiklik öngörüyor. Kişinin kendi cinsiyet algısına dayalı tanınma hakkını kaldırıyor, kimlik belgeleri için tıbbi inceleme getiriyor ve yasanın kapsadığı kişi gruplarını daraltıyor. Geçmişe dönük bir hüküm de 2019’dan bu yana verilmiş 32 bini aşkın trans belgesiyle ilgili kaygılara yol açtı.

Sosyal Adalet Bakanı Virendra Kumar, değişikliklerin sosyal yardım uygulamalarını kolaylaştıracağını ve istismarı önleyeceğini söylüyor. Muhalefet partileri, insan hakları örgütleri ve trans topluluğunun temsilcileri ise bu değişikliklerin, yaygın olarak NALSA kararı diye anılan National Legal Services Authority v. Union of India davasında Yüksek Mahkeme’nin 2014’te verdiği karara dayanan korumaları geri alacağını savunuyor.

Delhi, Mumbai, Chennai, Bengaluru, Hyderabad ve başka kentlerde gösteriler düzenlendi. Yasal statüye sahip Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nin iki üyesi, tasarının kabul edilmesinin hemen ardından istifa etti. Üyeler, hükümetin hayatlarını değiştirecek düzenlemeden doğrudan etkilenecek kişilerle anlamlı bir istişare yürütmeden ilerlediğini söyledi.

Tartışmanın odağında temel bir soru var: İnsanlar hukuken tanınmak için kendi cinsiyetlerini beyan edebilmeli mi, yoksa hangi kimliklerin kabul edileceğine tıp kurulları ve devlet yetkilileri mi karar vermeli? Tartışma aynı zamanda sosyal yardımlara erişimi, tıbbi bilgilerin mahremiyetini ve birçok trans kişinin dayandığı topluluk ağlarını da ilgilendiriyor.

Reklam

Yüksek Mahkeme 2014’te Neyi Tanıdı?

Yüksek Mahkeme’nin iki yargıçtan oluşan heyeti, Nisan 2014’te NALSA kararında trans kişileri “üçüncü cinsiyet” olarak tanıdı. Mahkeme, kişinin kendi cinsiyetini belirleme hakkının kişisel özgürlüğü güvence altına alan Anayasa’nın 21. maddesi kapsamında olduğunu teyit etti.

Mahkeme adına kararı kaleme alan Yargıç K.S. Radhakrishnan, cinsiyeti belirlemede “Biyolojik Test” olarak nitelendirdiği yaklaşımı reddetti. Kararın gerekçesi, hukuki tanınmanın kişinin bedenine veya tıbbi tedavi görmesine bağlı olması yerine, kişinin kimliğini ve onurunu merkeze aldı.

Yargıç Radhakrishnan bu ilkeyi kararda şöyle ifade etti:

cinsiyet kimliği, bireyin onurunun ayrılmaz bir parçasıdır

Karar, tanınma için ameliyatı şart koşmayı da açıkça reddetti:

Kişinin cinsiyetini beyan etmesi için cinsiyet uyum ameliyatında ısrar etmek ahlaka aykırı ve hukuka aykırıdır.

Mahkeme, merkezi hükümet ile eyalet yönetimlerine, tıbbi işlem şartı aramaksızın kişinin kendi cinsiyet beyanını tanımaları talimatını verdi. Başka bir deyişle, kişinin hukuki kimliği, önce ameliyat olmasını gerektirmeden, kendisini nasıl tanımladığını yansıtmalıydı.

Parlamento, Trans Kişilerin Haklarının Korunması Yasası’nı 2019’da kabul etti. Aktivistler yasanın çeşitli hükümlerini eleştirse de yasa “kişinin kendi algıladığı cinsiyet kimliği” ilkesini korudu ve hukuki tanınmayı ameliyat şartından ayrı tuttu. 2026 değişikliğini eleştirenler, önerilen düzenlemelerin bu anayasal korumaları geri alacağını savunuyor.

Tasarı Parlamentoya Nasıl Geldi?

Değişiklik tasarısı, Mart 2026’da sunulmasından parlamentoda kabul edilmesine uzanan bir süreçten geçti. Tasarının 13 Mart’ta sunulmasından saatler sonra protestolar başladı; gerilim, 22 Mart’ta hükümet yetkilileriyle yapılan görüşmenin ve üç gün sonraki parlamento oylamasının ardından da sürdü.

  • Nisan 2014: Yüksek Mahkeme, trans kişileri üçüncü cinsiyet olarak tanıyan ve kişinin kendi cinsiyetini belirleme hakkını teyit eden NALSA kararını verdi.
  • 2019: Parlamento, kişinin kendi cinsiyet algısına dayalı tanınmayı koruyan Trans Kişilerin Haklarının Korunması Yasası’nı kabul etti.
  • 13 Mart 2026: Değişiklik tasarısı sunuldu; saatler içinde eşgüdümlü protestolar başladı.
  • 22 Mart 2026: Hükümet yetkililerinin protestocu topluluk üyeleriyle görüştüğü ve önerilerinin tasarının kapsamı dışında kaldığını söylediği bildirildi.
  • 25 Mart 2026: Parlamento değişiklik tasarısını kabul etti. Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nin iki temsilcisi hemen ardından istifa etti.
  • 26 Mart 2026: Tasarı Cumhurbaşkanı’nın onayını bekliyordu.

Kongre, Rashtriya Janata Dal (RJD), Dravida Munnetra Kazhagam (DMK) ve Trinamool Kongresi (TMC) dâhil muhalefet partileri, tasarının geri çekilmesini ya da incelenmek üzere bir komisyona gönderilmesini istedi.

Reklam

Kimin Kapsama Gireceğine Tıp Kurulları Karar Verecek

2019 yasasına göre trans kimlik belgelerini, kişinin beyanını esas alarak ilçe hâkimleri düzenliyordu. Değişiklik, “kişinin kendi algıladığı cinsiyet kimliği” hakkını kaldırıyor ve yerine iki aşamalı, zorunlu bir tıbbi değerlendirme süreci getiriyor.

Başvuru sahiplerinin öncelikle Başhekim ya da Başhekim Yardımcısının başkanlık ettiği bir tıp kurulundan onay alması gerekecek. Kurul, kişinin kromozom yapısı, gonad gelişimi, hormon üretimi veya birincil cinsiyet özellikleriyle ilgili biyolojik ölçütleri karşılayıp karşılamadığını değerlendirecek. Bu ölçütler genetik özellikleri, üreme organlarını, hormonları ve fiziksel cinsiyet özelliklerini kapsıyor.

Ardından ilçe hâkimleri, belge düzenlemeden önce “diğer tıp uzmanlarından” ek değerlendirme isteme yetkisini koruyacak. Dolayısıyla tıp kurulunun onayını, ek inceleme talep edebilecek ilçe yönetiminin kararı izleyecek.

Önde gelen trans hakları aktivistlerinden Grace Banu, Delhi’deki bir halk toplantısında önerilen muayenelerin mahremiyet ve onur için tehdit oluşturduğunu söyledi:

Yabancılar bedenlerimizi inceliyor, kim olduğumuzu kanıtlamamızı istiyor; mahremiyetimiz paramparça, onurumuz çiğneniyor. Benim cinsiyetim hakkında benim adıma karar verme hakkını kim verdi?

Aktivistler bu süreci, aşağılanmanın kurumsallaştırılması olarak nitelendiriyor. İtirazları, resmî tanınmanın kişinin kendi kimlik beyanına değil, yabancıların bedenini inceleyip yargılamasına bağlı hâle gelecek olması.

Daha Dar Tanım Bazı Kişileri Yasanın Dışında Bırakıyor

2019 Yasası, trans erkekleri, trans kadınları, cinsiyet kuir bireyleri ve interseks kişileri geniş trans kişi tanımına dâhil ediyordu. Değişiklik ise kinner, hicra, aravani, jogta ve hadım gibi belirli sosyokültürel kimliklerin yanı sıra cinsiyet özelliklerinde tanımlanmış “doğuştan farklılıkları” olan kişilerle sınırlı bir tanım getiriyor.

Yeni tanım, “farklı cinsel yönelimlere ve kişinin kendi algıladığı cinsel kimliklere sahip kişileri” açıkça kapsam dışında bırakıyor. Eleştirmenler, bunun geleneksel hicra ya da kinner topluluklarına dâhil olmayan binlerce trans erkek ve trans kadını tanınma yolundan mahrum bırakacağını söylüyor. Daha dar kapsamlı düzenleme, birçok ikili cinsiyet sistemi dışında kalan kişiyi de dışarıda bırakma riski taşıyor.

İstifa ederek protestosunu gösteren Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nin kuzeydoğu bölge temsilcisi Rituparna Neog, Manipur’daki Nupi Maanba ve Nupi Maanbi gibi bölgesel kimliklerin tanımda yer almamasına dikkat çekti:

Bu, kuzeydoğuda sosyokültürel çerçevede yer almadığımız anlamına mı geliyor? Tüm kuzeydoğudaki trans kişilerin silinip gideceği anlamına mı geliyor?

Tasarı, interseks kişiler için ayrı hukuki kategoriyi de kaldırarak onları “doğuştan farklılıklar” adı altında tıbbi bir çerçeveye yerleştiriyor. İnterseks aktivist Daniella Mendonca, bu farklılıkların düzeltilmesi gereken durumlar olarak görülmesi gerektiği düşüncesine itiraz etti:

Doğuştan farklılık, düzeltilebilecek bir şey demek. Peki ya düzeltilmek istemiyorsam? Bunu yapmamı engelliyor musunuz?

Reklam

32 Bini Aşkın Belgenin Durumu Belirsiz

Hükümet, 2019’dan bu yana 32 binden fazla trans belgesi düzenledi. Eleştirmenler, değişiklik tasarısındaki kısa bir hükmün geriye dönük uygulanarak bu yasa kapsamında daha önce tanınmış kimlikleri geçersiz kılabileceğinden endişe ediyor.

Tasarıda trans kişi kategorisinin, kişinin kendi algıladığı kimliklere sahip kişileri “kapsamadığı ve hiçbir zaman da kapsamış sayılamayacağı” belirtiliyor. Daha önce kimlerin kapsandığına ilişkin ifadeler hükmü geriye dönük hâle getiriyor: düzenleme hem geçmişteki tanınmayı hem de gelecekteki uygunluk koşullarını ilgilendiriyor.

Tasarı, mevcut belgelerin durumuna ilişkin geçiş hükümleri içermiyor. Bu nedenle 2019’daki düzenleme kapsamında tanınma elde etmiş binlerce kişi, belgelerinin geçerliliği ve hukuk kapsamında kalmaya devam edip etmeyecekleri konusunda belirsizlikle karşı karşıya.

Eleştirmenlere göre kaygı, yeni başvuruların kısıtlanmasından ibaret değil. Kişinin kendi cinsiyet algısına dayanan kimliklerin korunan kategoriye hiçbir zaman dâhil olmadığını ilan ederek daha önce tanınmış kimlikleri gayrimeşru kılmayı amaçladığını savunuyorlar.

Ameliyat Bildirimi Mahremiyet Kaygısı Yaratıyor

Cinsiyet uyum ameliyatı yapan sağlık kuruluşlarının, “ilgili kişinin bilgilerini ilgili İlçe Hâkimine sunması” gerekecek. Böylece değişiklik, kişisel sağlık bilgilerinin kurumdan ilçe yönetimine zorunlu olarak iletilmesini öngörüyor.

Eleştirmenler, bu bildirim şartının Yüksek Mahkeme’nin mahremiyete ilişkin 2017 tarihli Puttaswamy kararıyla çeliştiğini savunuyor. Kararda, mahremiyetin kişinin kendisiyle ilgili bilgilerin rızası olmadan yayılmasını önleme hakkını da kapsadığı hükme bağlanmıştı.

Buradaki kaygı, kişinin hayatına ilişkin hassas bilgileri kimin alacağını denetleyebilmesi anlamına gelen bilgi mahremiyetiyle ilgili. Ameliyat bilgilerinin bir yetkiliye iletilmesinin zorunlu kılınması, açıklama kararını sağlık hizmeti alan kişiye bırakmak yerine, bunu tıbbi sürecin bir parçası hâline getirecek.

Aktivistler mahremiyet, onur ve eşitliğe ilişkin anayasal haklara dayanarak hukuki itirazlarda bulunmayı planlıyor. Bu itirazlar, bildirim hükmünü kimlik tanınmasına yönelik daha kapsamlı değişikliklerle ilişkilendiriyor: Her ikisi de devlet kurumlarının son derece kişisel bilgileri inceleme ve kaydetme rolünü genişletecek.

Reklam

Protestolar Yayılıyor, Konsey Üyeleri İstifa Ediyor

Delhi, Mumbai, Chennai, Bengaluru, Hyderabad, Kolkata, Pune, Goa ve Bhubaneswar’ın da aralarında bulunduğu kentlerde gösteriler düzenlendi. Öğrenci örgütleri, sivil toplum grupları ve LGBTQ kolektifleri basın toplantıları, sokak gösterileri ve imza kampanyaları düzenledi. Tasarının parlamentodan geçmesi, muhalefet partilerinin, insan hakları örgütlerinin ve trans kişilerin sert tepkilerine ve derhâl protestolara yol açtı.

Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nin güney bölge temsilcisi Kalki Subramaniam, Sosyal Adalet Bakanı Virendra Kumar’a yazdığı mektupla istifa etti. Resmî istişare yürütülmemesinin, konseyin yasayla belirlenmiş amacını zedelediğini söyledi:

Yasal temsilci olarak temel görevim, hükümete hayatlarımızı etkileyen mevzuat konusunda danışmanlık vermek. Bu tasarının ne benimle ne de topluluğun diğer temsilcileriyle resmî bir istişare yapılmadan ilerletilmesi, bu Konsey’in kurulma amacını ortadan kaldırıyor.

Kuzeydoğu bölgesini temsil eden Rituparna Neog da benzer gerekçelerle istifa etti. Konsey üyelerinin topluluğun kaygılarını bakana iletme çabalarını şöyle anlattı:

Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nden bazılarımız topluluğun sesi olarak size ulaşmaya çalıştık ve sesimizin duyulmadığını hissettik.

Hükümet yetkililerinin 22 Mart’taki toplantıda protestocu topluluk üyelerine, önerilerinin tasarının kapsamı dışında kaldığı için değerlendirilemeyeceğini söylediği bildirildi. Bakanlıktaki üst düzey yetkililerin de Ulusal Konsey üyelerine mevzuat hakkında “hepinizle istişare etmeye gerek olmadığını” söylediği öne sürüldü.

Kongre lideri Rahul Gandhi tasarıyı trans haklarına yönelik “pervasız bir saldırı” olarak nitelendirdi. RJD milletvekili Manoj Kumar Jha, tasarının “çöp kutusuna atılması” gerektiğini söyledi. Kongre milletvekili Renuka Chowdhury, parlamento görüşmeleri sırasında önerilen tıbbi inceleme şartına itiraz etti:

Biz kadınlardan ve erkeklerden cinsiyetlerini tıp kurulu önünde kanıtlamaları istenmiyorsa, trans kişilerin kimliğini sorgulamak bize mi düşer?

Yeni Suçlar, Topluluk Dayanışma Ağlarını Kaygılandırıyor

Değişiklik, müebbet hapse varan cezalar öngören suçlar getiriyor. Hükümler, çocukları “dışarıdan trans kimliği sergilemeye” “zorlamayı” ve başkalarını “sakatlama, hadım etme, kısırlaştırma, uzuv kesme veya herhangi bir cerrahi, kimyasal ya da hormonal işlem” yoluyla trans kimliğe zorlamayı kapsıyor.

Hükümet bu hükümleri istismara karşı koruma olarak sunuyor. Aktivistler ise ifadelerin, trans kimliğini kişinin kendi anlayıp ifade ettiği bir kimlik olmaktan çıkarıp çoğunlukla zorla dayatılan bir şey gibi gösterdiğini savunuyor.

Biyolojik aileleri tarafından terk edilen birçok trans kişi, hayatta kalabilmek için seçilmiş ailelerine, topluluk örgütleyicilerine ve geleneksel hicra jamaatlarına dayanıyor. Bu topluluk ağları, kişiye doğduğu ailenin dışında destek sağlıyor. Aktivistler, genç bir kişinin cinsiyet kimliğini keşfetmesine yardımcı olan kişilerin yeni hükümler kapsamında yargılanabileceğinden endişe ediyor.

Reklam

Trans ve interseks kişilerin haklarını savunan Kanmani, düzenlemelerin, destek sağlayan kişileri hedef almak isteyen ailelere imkân tanıyabileceği uyarısında bulundu:

Trans bir kişiye şiddet uygulamak isteyen her ebeveyne, her aileye, ona destek olan kişilere de şiddet uygulama gücü veriyorsunuz. Her STK ve her Hijra Aravani jamaatı bu tehditle karşı karşıya kalacak.

Eleştirmenler bu yaklaşımı, hadımların da aralarında bulunduğu toplulukların tamamını suç sayan ve onları çocuk kaçırmakla suçlayan sömürge dönemi yasası, 1871 tarihli Criminal Tribes Act ile ilişkilendiriyor. Yüksek Mahkeme, 2014 tarihli NALSA kararında bu yasayı “acımasız ve vahşi bir zihniyetin ürünü olan zalim bir mevzuat” olarak nitelendirmişti.

Hükümet Daha Dar Bir Yaklaşımı Neden İstiyor?

Sosyal Adalet Bakanı Virendra Kumar, mevcut “trans” tanımının fazla muğlak ve kötüye kullanıma açık olduğunu savunuyor. Değişikliklerin, sosyal yardımların gerçekten korumaya ihtiyaç duyan ve biyolojik koşulları nedeniyle “aşırı ve baskıcı” ayrımcılığa maruz kalan kişilere ulaşmasını sağlayacağını söylüyor.

Tasarının Amaç ve Gerekçeleri Beyanı’nda hükümetin uygunluk konusundaki yaklaşımı şöyle açıklanıyor:

Yasa kapsamında sağlanan koruma ve yardımlar geniş kapsamlıdır. Bu tanınmanın edinilebilir özellikler, kişisel tercih veya kişinin kendi algıladığı kimlik iddiası temelinde genişletilmemesine özen gösterilmelidir.

Dolayısıyla hükümet, korumayı adı belirlenmiş topluluk kimlikleri ve biyolojik ölçütlerle daha yakından ilişkilendirmek istiyor. Açıklanan amaçları, sosyal yardımları daha verimli hâle getirmek ve istismarı önlemek; bunu yaparken kişisel tercihe veya kişinin beyan ettiği kimliğe dayalı tanınmayı kısıtlamak.

Topluluk temsilcileri bu yaklaşıma karşı çıkıyor; çünkü yaklaşım, 2019 yasasında korunan şu ilkenin yerini alıyor: Hukuki tanınma için kişinin kendi cinsiyet algısı önemlidir. Protestolar, özellikle trans kişileri temsil etmek üzere kurulan yasal statüdeki konseyin tavsiyelerinin göz ardı edildiği iddiası başta olmak üzere, tasarının hazırlanma biçimine de itiraz ediyor.

Hakların Daraltılmasına Yönelik Uluslararası Eğilim

Transgender Europe Association’ın 2025 Trans Hakları Endeksi, kuruluşun 13 yıllık tarihinde ilk kez dünya genelinde kazanılandan daha fazla hakkın geri alındığı bir yılı kaydetti. Hindistan’daki tartışma, trans haklarına yönelik kısıtlamaların arttığı bu daha geniş eğilim zemininde yaşanıyor.

Macaristan, anayasasını yalnızca iki cinsiyeti tanıyacak şekilde değiştirdi. Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, 2025’te eşitlik yasası bakımından cinsiyetin biyolojik cinsiyet anlamına geldiğine hükmetti. ABD’de Trans Legislation Tracker, yalnızca 2026’da 42 eyalette trans haklarına karşı 740 yasa tasarısının değerlendirmede olduğunu kaydetti.

Eleştirmenler, bu gelişmelerle Hindistan’daki değişiklik tasarısında ortak noktalar görüyor: kişinin kendi beyanının yerine devlet ve tıp kurumlarının doğrulamasını koymak, gözetimi istismara karşı koruma gerekçesiyle savunmak ve trans kimliğini kişinin özünde bulunan değil, sonradan edinilen bir kimlik gibi ele almak.

Hindistan’daki mevcut anlaşmazlığın odağında 25 Mart’ta kabul edilen ve 26 Mart itibarıyla cumhurbaşkanının onayını bekleyen tasarı yer alıyor. Protestocular ve topluluk temsilcileri mevcut kimliklerin, mahremiyetin ve dayanışma ağlarının korunmasını talep ederken aktivistler önerilen değişikliklere karşı anayasal itirazlara hazırlanıyor.

Reklam

Öne Çıkan Noktalar

  • Parlamento, Trans Kişilerin Haklarının Korunması Değişiklik Tasarısı’nı 25 Mart’ta kabul etti. Tasarı, 26 Mart itibarıyla Cumhurbaşkanı’nın onayını bekliyordu.
  • Tasarı, kişinin kendi algıladığı cinsiyet kimliğine dayalı tanınmayı kaldırıyor; tıp kurulu onayının ardından ilçe hâkiminin incelemesini getiriyor.
  • Daha dar tanım, belirli geleneksel kimlikleri ve doğuştan farklılıkları kapsarken birçok trans erkek, trans kadın ve ikili cinsiyet sistemi dışında kalan kişiyi dışarıda bırakma riski taşıyor.
  • Geriye dönük bir hüküm, 2019’dan bu yana verilmiş 32 bini aşkın trans belgesinin durumunu belirsizleştiriyor; belgelerin statüsünü açıklayan geçiş hükümleri bulunmuyor.
  • Cinsiyet uyum ameliyatı yapan sağlık kuruluşlarının kişisel bilgileri ilçe hâkimlerine iletmesi gerekecek.
  • Yeni suçlar müebbet hapse varan cezalar öngörüyor. Aktivistler, seçilmiş ailelerin, topluluk gruplarının ve genç trans kişilere destek olanların yargılanmasından endişe ediyor.
  • Kalki Subramaniam ve Rituparna Neog, istişare eksikliğini gerekçe göstererek Trans Kişiler Ulusal Konseyi’nden istifa etti.
  • Hindistan kentlerinde protestolar yayılırken Kongre, RJD, DMK ve TMC tasarının geri çekilmesini ya da bir komisyon tarafından incelenmesini istedi.
  • Hükümet, değişikliklerin sosyal yardımları hedefli hâle getireceğini ve istismarı önleyeceğini söylüyor. Aktivistler mahremiyet, onur ve eşitlik haklarına dayanarak itiraz etmeyi planlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir