Japonya-Çin Gerilimi Tırmanırken Binlerce Çin Gemisi Denizde Set Oluşturdu

10 dakikalık okuma
Japonya-Çin Gerilimi Tırmanırken Binlerce Çin Gemisi Denizde Set Oluşturdu

Sıkı Gemi Formasyonları Doğu Çin Denizi'nde Gerilimi Artırıyor

12 Şubat 2026'da çekilen uydu görüntülerinde, Çin bayrağı taşıyan binlerce gemi Doğu Çin Denizi'nde sıkı ızgara formasyonları oluşturmuş halde görüldü. Eşi benzeri görülmemiş olarak nitelenen bu konuşlanma, deniz yetki alanları ve Tayvan üzerindeki anlaşmazlığın Tokyo ile Pekin arasındaki ilişkileri gerdiği bir dönemde, yoğun gemi gruplarını Japonya'nın yönettiği suların yakınına yerleştirdi.

İçindekiler
  1. Sıkı Gemi Formasyonları Doğu Çin Denizi'nde Gerilimi Artırıyor
  2. Adalar Her İki Ülke İçin Neden Önemli?
  3. Japonya, Çin'in Yoğun Faaliyetlerinde Bir Yılı Daha Kayda Geçirdi
  4. Önceki Krizler Denizlerdeki Davranışları Nasıl Değiştirdi?
  5. Tayvan Açıklamaları Daha Geniş Bir Diplomatik Anlaşmazlığı Tetikledi
  6. İki Hükümet Aralık Ayındaki Karşılaşmayı Farklı Anlattı
  7. Izgara Formasyonları Neden Dikkat Çekti?
  8. Japonya Gözetimden Yaptırım Uygulamaya Geçti
  9. Tokyo'nun Tepkisini İç Destek ve Ekonomik Düzenlemeler Şekillendiriyor
  10. Öne Çıkan Noktalar

Ocak sonu ve şubat başında gerçekleştirilen ticari uydu geçişlerinde, birkaç gün boyunca sabit konumlarını koruyan, sıkışık gemi kümeleri tespit edildi. Denizcilik uzmanları, bu düzenin olağan ticari balıkçılıkla bağdaşmadığını belirtti; zira balıkçı gemileri genellikle akıntılara, su derinliğine ve balıkların bulunduğu yerlere göre hareket eder.

Görüntülerin yayımlanmasından sonraki 24 saat içinde Japon yetkililer, Nagasaki eyaleti açıklarında karasularına girmesinin ardından yerel balıkçılık yasasını ihlal ettiğinden şüphelenilen bir Çin balıkçı teknesine el koydu. Japonya Sahil Güvenliği, teknenin kaptanını 12 Şubat günü saat 12.23 civarında gözaltına aldı. Bu, 2022'den bu yana bir Çin balıkçı teknesine yönelik ilk gözaltıydı.

Balıkçılık Ajansı, yetkililer tekneye çıkmadan önce mürettebatın denetimden kaçmak için kaçmaya çalıştığını bildirdi. Gözaltı, balıkçı filoları, sahil güvenlik gemileri, ihtilaflı adalar ve bölgesel güvenliğe ilişkin karşıt iddiaların iç içe geçtiği daha geniş çaplı gerilime doğrudan bir yaptırım boyutu kazandırdı.

27 Şubat itibarıyla kaptan, soruşturma kapsamında gözaltında tutuluyordu. Japon yetkililer gemi yoğunluğunun büyük çaplı olduğunu belirtmiş, ancak bunu Pekin'den gelen resmî bir talimata bağladıklarını kamuoyuna açıklamamıştı. Formasyonlar ve gözaltı, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin aylardır kötüleştiği ve her iki tarafın da Tayvan çevresindeki gelişmeleri Doğu Çin Denizi'ndeki tutumlarıyla giderek daha fazla ilişkilendirdiği bir dönemde yaşandı.

Reklam

Adalar Her İki Ülke İçin Neden Önemli?

Deniz anlaşmazlığının merkezinde, Japonya'nın yönettiği ve Çin'in Diaoyu Adaları adını vererek hak iddia ettiği, üzerinde yerleşim bulunmayan Senkaku Adaları yer alıyor. Adalar, Tayvan'ın yaklaşık 105 mil doğusunda, Okinawa'nın ise 254 mil batısında bulunuyor.

Kayalık adalar, Asya'nın en büyük iki ekonomisi arasında on yılı aşkın süredir süregelen bir gerilim kaynağı. Yakınlarındaki muhtemel petrol ve doğal gaz rezervleri, egemenlik, yani bölge üzerinde hangi ülkenin yetkili olduğu konusundaki anlaşmazlığa ekonomik boyut da katıyor.

Japonya, Senkaku Adaları'nın uluslararası hukuk ve tarihsel gerçekler uyarınca tartışmasız biçimde Japon toprağı olduğunu savunuyor. Çin ise adalar ve çevresindeki sular üzerinde egemenlik iddia ediyor. Bu karşıt tutumlar nedeniyle bir balıkçı teknesinin karıştığı bir olay kısa sürede hükümetler arasında anlaşmazlığa dönüşebiliyor.

Karasuları, ilgili kıyı esas çizgisinden itibaren 12 deniz mili boyunca uzanıyor. Bitişik bölge ise bu çizgiden itibaren 24 deniz miline kadar uzanıyor ve ülkelere uluslararası hukuk kapsamında sınırlı denetim yetkisi tanıyor. Bu iki bölgenin hukuki yetkileri farklı olduğundan Japonya, Çin hükümetine ait gemilerin bitişik bölgeye girmesiyle karasularına girmesini ayrı ayrı kayda geçiriyor.

Japonya, Çin'in Yoğun Faaliyetlerinde Bir Yılı Daha Kayda Geçirdi

Japonya Sahil Güvenliği, 2025'te Çin hükümetine ait gemilerin Senkaku Adaları çevresindeki bitişik bölgeye 357 kez girdiğini kaydetti. Bu sayı, Çin'in adalar çevresinde sürdürdüğü faaliyetlerin devam ettiğini göstererek üst üste dördüncü yıl rekor kırdı.

Çin gemileri aynı yıl karasularına da 27 kez girdi. Bu olayların sekizinde Japon balıkçı tekneleri, karasuları sınırının ötesine kadar takip edildi. Japon yetkililer açısından bu karşılaşmalar, hükümet gemilerini izleme konusundaki daha geniş zorluğa balıkçı mürettebatının güvenliğine ilişkin doğrudan bir kaygı da ekledi.

Japonya Sahil Güvenliği 11. Bölge Komutanı Seishiro Sakamoto, 2026 başında yayımlanan bir açıklamada adaların çevresindeki koşulları şöyle değerlendirdi:

Senkaku Adaları çevresindeki durum giderek daha ciddi bir hâl alıyor ve öngörülemezliğini koruyor. En küçük değişikliği bile gözden kaçırmamak için yüksek bir teyakkuzla gözetim ve devriye faaliyetlerimizi sürdürecek, karasularımızı korumak için mümkün olan tüm önlemleri alacağız.

Sakamoto'nun açıklaması, Japonya'nın yaklaşımında yakın gözetimin merkezî rolünü vurguladı. Endişe, gemilerin hareketlerinde, sayılarında veya davranışlarında meydana gelecek küçük değişikliklerin devriye ekipleri tepki vermeye fırsat bulamadan daha ciddi bir karşılaşmaya dönüşebilmesiydi.

Reklam

Önceki Krizler Denizlerdeki Davranışları Nasıl Değiştirdi?

Eylül 2010'da bir Çin balıkçı trol teknesi adalar yakınında Japonya Sahil Güvenliği devriye gemileriyle çarpışınca büyük bir gerilim yaşandı. Çarpışma, diplomatik ilişkilerin donmasına ve Çin'in nadir toprak elementi ihracatına kısıtlama getirmesine yol açtı. Nadir toprak elementleri, imalatta kullanılan malzemelerdir; dolayısıyla bu kaynaklara erişim, ticaret meselesinin yanı sıra ekonomik bir kaygıdır.

Tokyo'nun 2012'de daha önce özel mülkiyette bulunan üç adayı devletleştirme kararı, Çin'in çevredeki sularda düzenli sahil güvenlik devriyeleri başlatmasına yol açtı. Adaların satın alınması Japon devletinin mülkiyetine geçmelerini sağlarken Çin'in tepkisi de denizdeki hükümet faaliyetlerinin seyrini değiştirdi.

Pekin daha sonra karasularına düzenli olarak gemi göndermeye başladı. Çin, Kasım 2013'te Doğu Çin Denizi'nin bazı bölümlerinde hava savunma tanımlama bölgesi ilan ederek deniz anlaşmazlığına havacılık boyutunu da ekledi.

Ağustos 2016, koordineli ve geniş çaplı bir toplanmanın emsalini oluşturdu. 200'den fazla Çin balıkçı teknesi ve Çin Sahil Güvenliğine ait yedi gemi Senkaku Adaları yakınında toplandı; Japonya'nın uyarılarına rağmen bitişik bölgeye ve karasularına tekrar tekrar girdi.

Bu olay sırasında beş gün içinde bölgeye giren Çin hükümet gemilerinin sayısı, önceki üç yılın herhangi bir tam ayındakinden fazlaydı. Bu karşılaştırma, sık devriyelerin yapıldığı sularda bile yoğun bir konuşlanmanın neden önemli olabileceğini gösteriyor: Japon yetkililerin aynı anda izleyip karşılık vermesi gereken gemi sayısını artırıyor.

Tekrarlayan örüntü, krizlerin ardından faaliyetlerin yeni bir düzeye çıkması ve önceki normlara bütünüyle dönmemesi oldu. Güvenlik uzmanları, geçici bir gerilimin bu sulardaki kullanım biçiminde kalıcı değişikliğe dönüşebilmesi nedeniyle, bu geçmişin son gemi yoğunluklarının değerlendirilmesinde önem taşıdığını belirtiyor.

Tayvan Açıklamaları Daha Geniş Bir Diplomatik Anlaşmazlığı Tetikledi

Başbakan Sanae Takaichi'nin 7 Kasım 2025'te Japon parlamentosunda yaptığı açıklamalar mevcut krizin öncesinde geldi. Bölgesel güvenlik senaryolarıyla ilgili bir soruya yanıt verirken, Çin'in Tayvan'a yönelik varsayımsal bir askerî saldırısının Japonya'nın varlığını tehdit eden bir durum yaratabileceğini söyledi.

Japonya'nın güvenlik çerçevesi kapsamında böyle bir durum, kolektif meşru müdafaa önlemlerini devreye sokabilirdi. Basitçe söylemek gerekirse, bu tartışma, başka bir tarafın karıştığı bir saldırı Japonya'nın kendi güvenliğini tehdit ettiği için Japonya'nın güç kullanabileceği koşullarla ilgiliydi.

Pekin, kendi kendini yöneten Tayvan'ı topraklarının parçası olarak görüyor ve yeniden birleşmeyi sağlamak için güç kullanma seçeneğini dışlamıyor. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Takaichi'nin açıklamasını şoke edici olarak nitelendirdi ve Japonya'yı kırmızı çizgiyi aşmakla suçladı.

Reklam

Çin, Japonya'nın politikasını eleştiren Birleşmiş Milletler mektupları ve çeşitli hükümet bakanlıklarının eşgüdümlü açıklamaları da dâhil olmak üzere Tokyo'ya karşı küresel bir diplomatik kampanya başlattı. Çinli yetkililer ayrıca Takaichi hükümetini militarizmi teşvik etmekle suçladı.

Pekin, Japon deniz ürünlerine yönelik fiilî yasağı yeniden yürürlüğe koydu ve Çin vatandaşlarını Japonya'ya seyahat etme kararlarını yeniden gözden geçirmeye çağırdı. 2010 krizinde uygulanan nadir toprak elementi ihracatı kısıtlamalarına ise başvurmadı; böylece iki anlaşmazlığa verilen ekonomik tepkiler farklılaştı.

Çinli yetkililer, olası askerî eylemlere ilişkin muğlak tehditlerde İkinci Dünya Savaşı döneminden kalma Birleşmiş Milletler Şartı hükümlerine de atıfta bulundu. Bu açıklamalar diplomatik baskıyı artırırken Japonya, Senkaku Adaları üzerindeki egemenlik iddiasını savunmayı sürdürdü.

İki Hükümet Aralık Ayındaki Karşılaşmayı Farklı Anlattı

Çin ve Japonya sahil güvenlik gemileri, 2 Aralık 2025'te Senkaku Adaları yakınında karşı karşıya geldi. Pekin, gemilerinin bir Japon balıkçı teknesini Çin karasularından çıkardığını söyledi.

Tokyo aynı olayı farklı anlattı; Japon balıkçı teknesine yaklaşan iki Çin sahil güvenlik gemisini durdurup bölgeden uzaklaştırdığını belirtti. Anlaşmazlık hem gemilerin ne yaptığı hem de bu sularda hangi hükümetin yetkili olduğu konularındaydı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Liu Dejun, Çin gemilerinin gerekli kontrol tedbirlerini aldığını söyledi. Japonya Sahil Güvenliği ise Çin gemilerinin Japon toprağında hak iddia ederek uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtti.

Şubat ayındaki konuşlanmaya giden başlıca gelişmeler birkaç aya yayıldı:

  • 7 Kasım 2025: Takaichi parlamentoda, Çin'in Tayvan'a yönelik varsayımsal bir saldırısının Japonya'nın varlığını tehdit edebileceğini ve kolektif meşru müdafaa önlemlerini devreye sokabileceğini söyledi.
  • 2 Aralık 2025: Çin ve Japonya sahil güvenlik gemileri Senkaku Adaları yakınında karşı karşıya geldi; her iki hükümet de kendi eylemlerini karşı tarafın faaliyetlerine karşı uygulama olarak tanımladı.
  • Ocak sonu ve Şubat başı 2026: Ticari uydu geçişlerinde, birkaç gün boyunca konumlarını koruyan yoğun gemi kümeleri tespit edildi.
  • 12 Şubat 2026: Uydu görüntüleri denizdeki konuşlanmayı kaydetti. Japon yetkililer, Nagasaki eyaleti açıklarında yaşanan bir olayın ardından saat 12.23 civarında bir Çin balıkçı teknesinin kaptanını gözaltına aldı.

Izgara Formasyonları Neden Dikkat Çekti?

Son gemi yoğunluklarına ilişkin analizlerde, 2.000'e kadar teknenin koordineli gruplar hâlinde düzenlendiği filolar tarif edildi. Bu düzen, teknelerin balıkçılık ekipmanlarını suda çektiği trol avcılığında normalde görülen dağınık ve hareketli yaylardan farklıydı.

Reklam

Ardışık ticari uydu geçişleri, analistlerin konumları zaman içinde karşılaştırmasına imkân tanıdı. Filolar, hava koşulları değiştikçe sürüklenmek, balık avlamak veya dağılmak yerine birkaç gün boyunca kümeler hâlinde kaldı. Ölçeğin büyüklüğü ve görünürdeki süreklilik, bu olayı mevsimsel balıkçılık faaliyetlerindeki artıştan ayırdı.

Doğu Çin Denizi'ndeki balıkçı filoları, deniz canlılarını bulmak için genellikle geniş bir alana yayılır. Teknelerin nerede faaliyet göstereceğini akıntılar, derinlik ve balıkların hareketi belirler. Özellikle çok sayıda teknenin birbirine yakın konumlarını koruması, sabit ızgaraları farklı bir operasyonel örüntü hâline getiriyor.

Denizcilik takip verileri, teknelerin çoğunun sivil Otomatik Tanımlama Sistemi sinyalleri gönderdiğini gösterdi. AIS olarak bilinen bu sistem, gemilerin kendilerini tanıtmasını sağlar ve mürettebatla yetkililerin çarpışmaları önlemesine yardımcı olur.

AIS, bir geminin kimliği ve hareketleri hakkında bilgi verir; çok sayıda geminin neden birlikte hareket ettiğini belirlemek içinse ek değerlendirme gerekir. Japon yetkililer, formasyonların arkasında Çin devletinden gelen resmî bir talimat bulunduğunu kamuoyuna açıklamamıştı. Çin Dışişleri Bakanlığı'nın bilgilendirmelerinde ise uydu görüntülerine doğrudan değinilmeden uzun süredir dile getirilen egemenlik iddiaları tekrarlandı.

Japonya Gözetimden Yaptırım Uygulamaya Geçti

12 Şubat'ta el konulması, deniz faaliyetlerini izlemekten tek bir gemiye karşı harekete geçmeye geçiş anlamına geliyordu. Japon yasaları, karasularında izinsiz faaliyet gösteren yabancı teknelerin gözaltına alınmasına izin veriyor.

Son on yılda bu tür gözaltılar aralıklarla yaşandı ve genellikle daha az sayıda tekneyi kapsadı. Nagasaki'deki olay, 2022'den bu yana bir Çin balıkçı teknesine yönelik ilk gözaltıydı. Bu nedenle çok daha geniş çaplı deniz gerilimi içinde ayrı bir yaptırım olayı niteliği taşıyordu.

Japon yetkililer, kaptanın dosyasını savcılığa sevk edip etmemeye karar vermek için denetim ve sorgulama yoluyla kanıt topluyordu. 27 Şubat itibarıyla bu karar süren soruşturmanın parçasıydı.

Japonya Sahil Güvenliği, uydu görüntüleriyle doğrulanan gelişmelerin ardından devriyeleri artırarak kümeleri izlemek üzere gemiler ve uçaklar konuşlandırdı. Devriye ekipleri ayrıca gemiler karasularına yaklaştığında telsizle uyarıda bulundu.

Tokyo Dışişleri Bakanlığı, bildirilen ihlallerin ardından protesto notaları verdi. Başkentler arasındaki diplomatik kanallar teknik olarak açık kalmış olsa da ilişkiler on yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine gerilemişti.

Reklam

Tokyo'nun Tepkisini İç Destek ve Ekonomik Düzenlemeler Şekillendiriyor

Çin'in baskısına rağmen Takaichi'nin görev onayı yaklaşık yüzde 75 düzeyinde kaldı. Anketler, Japonların çoğunluğunun hükümetin bölgesel güvenlik konusundaki kararlı tutumunu desteklediğini de gösterdi. Böylece başbakan, gerilim sırasında ülke içinden destek aldı.

Japonya ekonomik ilişkilerini çeşitlendiriyor ve Çin tedarik zincirlerine olan bağımlılığını azaltıyor. Nadir toprak elementlerinde Çin'e olan bağımlılığı 2010'da yaklaşık yüzde 90 iken 2023'te yüzde 60 civarına geriledi; bu da yaklaşık 30 yüzde puanlık düşüş anlamına geliyor.

Bu değişim, Pekin'in ihracat kısıtlamalarının nadir toprak elementi tedarikini anlaşmazlığın merkezine koyduğu önceki krizle somut bir karşılaştırma sunuyor. Son gerilimlerin ardından çeşitlendirmenin daha da artması bekleniyordu.

Tokyo ayrıca ABD, Avustralya ve diğer bölgesel ortaklarla güvenlik ilişkilerini güçlendirdi. Japonya bu ortaklıkların yanı sıra savunma harcamalarını artırdı ve deniz ihlallerini izleyip karşılık verme kapasitesini geliştirdi.

Güvenlik uzmanları, mevcut tırmanışın Doğu Çin Denizi'ndeki ilişkilerde ve faaliyetlerde kalıcı değişikliklere yol açabileceğini belirtiyor. 2010 ve 2012'deki deneyimler bu kaygıya somut bir dayanak sağlıyor: Her krizin ardından Çin'in bölgede yeni ve düzenli bir varlık oluşturacak faaliyetleri geldi.

Her iki hükümetin de Tayvan'la ilgili kaygıları Doğu Çin Denizi'ndeki toprak iddialarıyla ilişkilendirmesi nedeniyle gerilimin daha da tırmanması riski yüksek kaldı. Japonya'nın devriyeleri, Çin'in tekrarlanan egemenlik iddiaları ve yoğun balıkçı teknesi formasyonları bu daha geniş anlaşmazlık çerçevesinde yaşanıyordu.

Öne Çıkan Noktalar

  • 12 Şubat tarihli uydu görüntülerinde, Japonya'nın yönettiği sular yakınında yoğun formasyonlar hâlinde binlerce Çin gemisi görüldü; analizlerde 2.000'e kadar gemiden oluşan filolar tarif edildi.
  • Ocak sonu ve şubat başındaki ticari uydu geçişlerinde, birkaç gün boyunca konumlarını koruyan gemi kümeleri tespit edildi.
  • Japon yetkililer 12 Şubat'ta Nagasaki açıklarında bir Çin balıkçı teknesinin kaptanını gözaltına aldı. Bu, 2022'den bu yana bu türdeki ilk gözaltıydı.
  • Senkaku Adaları Japonya tarafından yönetiliyor; Çin ise Diaoyu Adaları adıyla bu adalar üzerinde hak iddia ediyor.
  • Japonya 2025'te Çin hükümetine ait gemilerin bitişik bölgeye 357, karasularına ise 27 kez girdiğini kaydetti.
  • Takaichi'nin 7 Kasım'da Çin'in Tayvan'a olası saldırısıyla ilgili açıklamalarını diplomatik baskı ve aralık ayındaki deniz karşılaşması izledi.
  • 27 Şubat itibarıyla kaptan hakkındaki soruşturma sürüyordu ve Japonya gemi formasyonlarını Pekin'den gelen resmî bir talimata kamuoyuna açık biçimde bağlamamıştı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir