Tokyo yılda 300 milyar yenin üzerinde ödeme yapmayı değerlendiriyor
Görüşmelere yakın hükümet kaynaklarına göre Japonya, ABD askerlerine ev sahipliği için yıllık katkısını 300 milyar yenin üzerine çıkarmayı değerlendiriyor. Washington ise mevcut yıllık ortalamanın (211 milyar yen) yaklaşık üç katını talep ediyor. Yeni düzenleme, mevcut anlaşmanın 31 Mart 2027’de sona ermesinin ardından 2027-2031 mali yıllarını kapsayacak.
İçindekiler
- Tokyo yılda 300 milyar yenin üzerinde ödeme yapmayı değerlendiriyor
- Mevcut anlaşma neleri kapsıyor?
- Mali fark ne kadar büyük?
- Tesisler ve koruma önlemleri Tokyo’nun gündeminde
- Çalışanlar, kamu hizmetleri ve eğitim farklı kurallara tabi
- Görüşmeler üst düzey savunma yetkililerine ulaştı
- Manşetlerdeki ödeme, daha geniş bir toplamın yalnızca bir parçası
- Öne Çıkanlar
Aradaki fark kayda değer. Mevcut ortalamanın üç katına çıkarılması, Japonya’nın yıllık katkısını yaklaşık 633 milyar yene yükseltir. Yaklaşık 1,9 milyar dolara karşılık geldiği belirtilen Tokyo’nun değerlendirdiği 300 milyar yenin üzerindeki tutar, mevcut ortalamaya göre şimdiden yüzde 42’den fazla artış anlamına geliyor; ancak ABD’nin talebinin oldukça altında kalıyor.
Japonya’nın dışişleri ve savunma yetkilileri temmuzdan bu yana Amerikalı muhataplarıyla görüşmeler yürütüyor. İki hükümet de yıl sonuna kadar anlaşmaya varmayı hedefliyor. Hükümet kaynakları, Tokyo’nun belli ölçüde artışı kaçınılmaz gördüğünü söylüyor. Nihai tutar ile tesisler, çalışanlar ve diğer maliyetler arasındaki harcama dağılımı henüz karara bağlanmadı.
Görüşmeler, Japonya’nın Amerikalılara ait üslerle bağlantılı giderler için ödediği parayı kapsıyor. Bu giderler arasında Japon çalışanların ücretleri, kamu hizmetleri ve askerî tatbikatların başka yerlere taşınması bulunuyor. Görüşmeler ayrıca ek harcamaların neye yöneltileceği konusundaki tercihi de içeriyor: mevcut faaliyetler için daha yüksek ödemeler mi, binaların iyileştirilmesi mi, yoksa saldırılara dayanacak şekilde tasarlanan tesisler mi?
Mevcut anlaşma neleri kapsıyor?
Japonya Dışişleri Bakanlığı, mevcut mali çerçeveyi Aralık 2021 tarihli duyurusunda ortaya koydu. 21 Aralık 2021’de yayımlanan duyuruda, 2022-2026 mali yılları için ev sahibi ülke desteği harcamalarının yıllık ortalama yaklaşık 211 milyar yen olacağı belirtildi.
Ev sahibi ülke desteği, yabancı ülkelerde konuşlu birliklerin masraflarına ev sahipliği yapan ülkenin yaptığı mali katkıyı ifade ediyor. Bu durumda toplam tutar; Özel Tedbirler Anlaşması kapsamındaki giderleri, tesis iyileştirmelerini ve çalışanların refahına yönelik harcamaları bir araya getiriyor. 211 milyar yen, her yıl aynı ödemenin yapılmasını öngören bir tutar değil, beş yıllık dönemin ortalaması.
Özel Tedbirler Anlaşması, Japonya’nın ikili Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması’yla bağlantılı düzenlemeler kapsamında belirli giderleri üstlenmesinin hukuki temelini oluşturuyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, genel anlaşma ABD kuvvetlerinin ülkedeki varlığını düzenlerken özel anlaşma, Japonya’nın belirli bir dönemde ödeyeceği belirli giderleri ortaya koyuyor.
Japonya Savunma Bakanlığının ev sahibi ülke desteğine ilişkin genel bilgileri, mevcut özel anlaşmanın 1 Nisan 2022’den 31 Mart 2027’ye kadar yürürlükte olduğunu doğruluyor. Bakanlık bu destek için İttifakın Dayanıklılık Bütçesi terimini kullanıyor. Destek uzun süredir halk arasında sempati bütçesi olarak biliniyor.
Mali fark ne kadar büyük?
Mevcut yıllık 211 milyar yen ortalaması, görüşmelerin boyutunu anlamak için yararlı bir başlangıç noktası sunuyor. Yıllık 300 milyar yenlik katkı, 89 milyar yenlik, yani yaklaşık yüzde 42,2’lik bir artış anlamına gelir. Tokyo 300 milyar yenin üzerinde bir tutarı değerlendirdiğinden, nihai önerisi bu artışı aşabilir.
Washington’ın mevcut tutarın yaklaşık üç katı yönündeki talebi, yılda yaklaşık 633 milyar yen ya da yaklaşık 422 milyar yenlik bir artış anlamına geliyor. Böylece yıllık ödeme, mevcut ortalamanın yaklaşık yüzde 200 üzerine çıkar.
Beş yıllık dönemde mevcut ortalama yaklaşık 1,055 trilyon yene karşılık geliyor. Yıllık ortalamanın 300 milyar yenin üzerine çıkması, yeni paketin toplamını 1,5 trilyon yenin üzerine taşıyacak. Tam üç katına dayanan bir paket ise yaklaşık 3,165 trilyon yen tutacak. Bunlar bildirilen yıllık rakamlara dayalı hesaplamalar; gerçek taahhütleri görüşmeler belirleyecek.
Fark önemli; çünkü beş yıllık bir anlaşma, yıllık artışı uzun vadeli bir bütçe yükümlülüğüne dönüştürüyor. Tokyo hem Washington’la ilişkileri hem de daha yüksek harcamalar için kamuoyunun desteğini almayı değerlendiriyor. Hükümet kaynakları, diplomatik ve iç politik talepler arasında zor bir denge bulunduğunu belirtiyor.
Tesisler ve koruma önlemleri Tokyo’nun gündeminde
Japonya, Tesis İyileştirme Programı’na (FIP) ayrılan ödeneği önemli ölçüde artırmayı değerlendiriyor. Program, askerî konutlar da dahil olmak üzere ABD kuvvetlerinin kullandığı tesislerdeki inşaat ve iyileştirme çalışmalarını finanse ediyor. Tokyo ayrıca, üslere saldırı olması hâlinde zararı azaltmak amacıyla yer altı veya güçlendirilmiş tesisler için kaynak ayırmayı da değerlendiriyor.
Göz önünde bulundurulan koruma önlemleri arasında tesislerin dağıtılması da yer alıyor. Yer altı yapıları ve daha dayanıklı binalarla patlayıcıların veya elektromanyetik saldırıların yol açacağı zararın sınırlandırılması amaçlanıyor. Bu önlemlerin finansmanı için tesis iyileştirme harcamalarının artırılması veya Özel Tedbirler Anlaşması’na yeni harcama kalemleri eklenmesi seçenekler arasında.
Mevcut tesis taahhüdü somut bir karşılaştırma ölçütü sunuyor. Dışişleri Bakanlığı, gerekli bütçe süreçlerine tabi olmak üzere 2022-2026 mali yıllarında FIP kapsamında 164,1 milyar yen ayrılacağını belirtmişti. Bu tutar eşit dağıtıldığında yılda 32,82 milyar yene karşılık gelir; ancak anlaşma, her yıl eşit miktarda ödenmesini öngörmek yerine toplam tutarı belirliyor.
Savunma Bakanlığı, program kapsamındaki projeler arasında kışlaları, aile konutlarını, gürültü azaltma ekipmanlarını, kanalizasyon arıtma tesislerini ve idari binaları sayıyor. Bakanlık, tesis projelerine tek tek Japonya’nın karar verdiğini ve eğlence ya da ticari amaçları ağır basan yeni tesislere onay verilmesini sınırladığını belirtiyor.
Güçlendirilmiş binaların finansmanı, olası artışın bir bölümünü fiziksel korumaya yöneltir. Konutların veya üslerdeki diğer altyapıların finansmanı ise günlük faaliyetler için gereken tesisleri destekler. Bu nedenle Japonya’nın daha yüksek katkısının neleri karşılayacağını açıklarken projelerin dağılımı da toplam tutar kadar önem taşıyacak.
Çalışanlar, kamu hizmetleri ve eğitim farklı kurallara tabi
Japon çalışanlar da düzenlemenin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Mevcut anlaşma, ABD tesislerinde çalışan 23.178 kişinin temel ücretlerini ve ilgili giderlerini kapsıyor. Dışişleri Bakanlığı bu sayıyı, gelir getiren sosyal tesislerde çalışan 3.893 kişi ile merkez yönetimi ve varlıkların bakımı gibi işlerde görev yapan 19.285 kişi olarak ikiye ayırıyor.
Tokyo, yeni pakette iş gücü harcamalarını artırmayı değerlendiriyor. Mevcut çerçevede, Ulusal Personel Otoritesinin tavsiyelerine dayalı ücret ve yan hak değişiklikleri iş gücü maliyetlerine yansıtılıyor. Dolayısıyla iş gücü maliyetlerindeki artış, hem ücret değişikliklerini hem de desteğin kapsamına ilişkin kararları içerebilir.
Kamu hizmetlerine ilişkin harcamalar farklı bir seyir izliyor. Japonya’nın kararlaştırılan katkısı, 2022 ve 2023 mali yıllarının her birinde 23,4 milyar yen iken 2024’te 15,1 milyar yene, ardından 2025 ve 2026 mali yıllarının her birinde 13,3 milyar yene düşüyor. İlk ve son yıllık tutar arasındaki 10,1 milyar yenlik fark yaklaşık yüzde 43’e karşılık geliyor.
Mevcut anlaşma kapsamında eğitim faaliyetlerinin başka yere taşınması için yılda yaklaşık 11,4 milyar yen ayrılıyor; bu tutar 2021 mali yılındaki düzeyi kabaca koruyor. Hava eğitimi faaliyetlerinin başka yere taşınması programında Alaska da izin verilen varış noktaları arasına eklendi. Bu ödemeler, ABD’nin eğitim faaliyetlerinin Japonya’nın talebi üzerine başka yere taşınmasıyla oluşan ek maliyetleri karşılıyor.
Eğitim ekipmanları ve ilgili hizmetler de ayrı bir harcama kalemi oluşturuyor; beş yıllık dönem için bu kaleme en fazla 20 milyar yen ayrılıyor. Bakanlıklar, bu harcamaların ABD’nin hazırlık durumunu desteklediğini ve Amerikan kuvvetleriyle Japonya Öz Savunma Kuvvetlerinin birlikte faaliyet göstermesine yardımcı olduğunu belirtiyor. Bu sayede iki ülkenin personeli ve ekipmanı, eğitim ve operasyonlarda daha etkili biçimde birlikte çalışabiliyor.
Görüşmeler üst düzey savunma yetkililerine ulaştı
ABD Başkanı Donald Trump, Japonya’nın ve diğer müttefiklerin yurt dışında konuşlu Amerikan kuvvetlerinin maliyetlerine daha fazla katkıda bulunması gerektiğini defalarca savundu. Japonya’dan mevcut katkısının yaklaşık üç katının istenmesi, yeni anlaşmaya yönelik görüşmelere bu baskıyı da taşıyor.
Japon yetkililer ekim başında görüşmeler için Washington’a gitti; kasım ortasında yeni bir müzakere turu yapılması planlandı. Konu, Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi ile ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 28 Ekim’de Filipinler’deki görüşmesinde de gündeme geldi. Bir Japon hükümet kaynağı, Amerikan tarafının daha yüksek katkı talebini yinelediğini söyledi.
Müzakere takvimi ve anlaşma tarihleri başlıca dönüm noktalarını oluşturuyor:
- 21 Aralık 2021: Japonya, 2022-2026 mali yıllarına ilişkin mali çerçeveyi açıkladı.
- 1 Nisan 2022: Mevcut Özel Tedbirler Anlaşması yürürlüğe girdi.
- Temmuz: Dışişleri ve savunma yetkilileri yeni düzenleme için görüşmelere başladı.
- Ekim başı: Japon yetkililer Washington’da görüşmeler yaptı.
- 28 Ekim: Koizumi ile Hegseth, Filipinler’de ev sahibi ülke desteğini görüştü.
- Kasım ortası: Yeni bir müzakere turu yapılması planlandı.
- Yıl sonu: İki hükümet anlaşmaya varmayı hedefliyor.
- 31 Mart 2027: Mevcut anlaşma sona erecek; önerilen 2027 mali yılı başlangıcından önce yürürlükten kalkacak.
Trump’ın ilk başkanlık döneminde Japonya, yıl sonu hedefini aşan görüşmeler yaşamıştı. Mevcut hedef, yetkililere uzlaşma için bir takvim sunarken Mart 2027’deki sona erme tarihi mevcut anlaşmanın sınırını belirliyor.
Manşetlerdeki ödeme, daha geniş bir toplamın yalnızca bir parçası
Japonya Savunma Bakanlığı, ev sahibi ülke desteğini ABD ordusunun varlığıyla bağlantılı çeşitli diğer giderlerden ayrı tutuyor. Bakanlık, Okinawa Özel Eylem Komitesinin nihai raporunun uygulanması ve askerî yeniden yapılanmayla bağlantılı harcamaları ayrı kalemler olarak listeliyor; bu önlemlerin yerel toplulukların üzerindeki yükü azaltmayı amaçladığını belirtiyor.
Bakanlık ayrıca, 2025 mali yılı bütçesinde üslerle bağlantılı hibeler ve diğer kalemler için ayrılan 41,1 milyar yen dahil kendi bütçesi dışındaki maliyetleri de sıralıyor. Kullanıma sunulan devlet mülklerinin kira değerine ilişkin 2025 mali yılı tahminini ise ayrı olarak 164,6 milyar yen şeklinde veriyor.
Rakip rakamları karşılaştıran okurlar için önemli nokta, müzakerelerin kapsamı: yıllık 211 milyar yenlik ortalama, mevcut ev sahibi ülke desteği paketini ifade ediyor. Japonya’nın Amerikan askerî varlığına yaptığı daha geniş mali katkı, diğer bütçe kalemlerini ve mülk tahsisini de kapsıyor.
Öncelikli karar, yeni paketin ne ölçüde artırılacağı ve paranın nasıl dağıtılacağı. Çalışanların ücretleri, inşaat, kamu hizmetleri faturaları ve eğitim faaliyetleri farklı kurallara ve pratik sonuçlara sahip. Nihai anlaşmanın, müzakere edilen toplamı 2027-2031 mali yılları için bu belirli taahhütlere dönüştürmesi gerekecek.
Öne Çıkanlar
- Washington, Japonya’nın mevcut yıllık 211 milyar yenlik ortalama katkısının yaklaşık üç katını talep ediyor.
- Tokyo, yılda 300 milyar yenin üzerinde katkıyı değerlendiriyor; bu, yüzde 42’den fazla artış anlamına geliyor.
- Tutarın tam üç katına çıkarılması, yılda yaklaşık 633 milyar yen ya da beş yılda 3,165 trilyon yen demek.
- Japonya tesisler, Japon üs çalışanları ve saldırılara karşı koruma için daha fazla harcama yapmayı değerlendiriyor.
- Mevcut anlaşma 31 Mart 2027’de sona eriyor. Yeni anlaşma 2027-2031 mali yıllarını kapsayacak.
- İki hükümet de yıl sonuna kadar anlaşmaya varmayı hedefliyor; nihai tutar ve harcama dağılımı için görüşmeler sürüyor.






