Hindistan Elektronik Atıkları Kritik Minerallere Dönüştürüyor, Ancak Toplama ve Geri Dönüşümdeki Açıklar Sürüyor

12 dakikalık okuma
Hindistan Elektronik Atıkları Kritik Minerallere Dönüştürüyor, Ancak Toplama ve Geri Dönüşümdeki Açıklar Sürüyor

Haryana'da Scooter Bataryalarından Lityum Elde Ediliyor

Haryana'daki Exigo Recycling tesisinde, elektrikli scooterlardan çıkan atık bataryalar bir taşıma bandında kırıcıya ilerliyor. Makine bataryaları siyah bir toza dönüştürüyor; toz koyu kırmızı bir sıvıyla liç işlemine tabi tutuluyor, süzülüyor ve buharlaştırılıyor. Son ürün, Hindistan'ın ithalata tamamen bağımlı olmaya devam ettiği kritik bir mineral olan lityum karbonat: ince, beyaz bir toz.

İçindekiler
  1. Haryana'da Scooter Bataryalarından Lityum Elde Ediliyor
  2. Atılmış Elektronik Ürünler Neden Bu Kadar Değerli?
  3. Minerallere Bağımlılık Dörtlü'yü Gündeme Taşıyor
  4. Hindistan'ın Misyonu ve Geri Dönüşüm Şirketlerine Teşvikler
  5. Atıkların Çoğunu Kayıt Dışı İşçiler İşliyor
  6. Değerli Parçaları Korumak İçin İşçilere Eğitim
  7. Üreticiler Geri Dönüşüm Kurallarına Mahkemede İtiraz Ediyor
  8. İşleme Kapasitesi Mevcut Fırsatın Gerisinde
  9. Araştırma, İthalat ve Bütçe Talepleri
  10. Öne Çıkanlar

Tesisin bilim insanları buna beyaz altın diyor. Kullanılmış bataryalardan lityum elde etmek, Hindistan'ın giderek büyüyen elektronik atık yığınlarını akıllı telefonlar, elektrikli otomobiller ve savaş uçakları için gerekli malzemelere dönüştürmeye yönelik daha geniş kapsamlı çabaların bir parçası. Kentsel madencilik olarak bilinen bu süreçte, yer altındaki yataklardan çıkarım yapmak yerine atılmış ürünlerdeki yararlı mineraller geri kazanılıyor.

Hindistan'ın bu alandaki fırsatı büyük. 18 Şubat 2026 tarihli haberde aktarılan resmî verilere göre, bir önceki yıl yaklaşık 1,5 milyon ton elektronik atık üretildi; uzmanlar gerçek miktarın bunun iki katı olabileceğini tahmin etti. Haberde yıllık miktar için 1,5 milyon ile 1,75 milyon ton arasında bir aralık da verildi. Sektör tahminlerine göre kentsel madencilik yılda 6 milyar dolara kadar gelir sağlayabilir.

Yeni Delhi bu fırsatı uluslararası işbirliği, yurt içi yatırımlar ve yetkili geri dönüşüm şirketlerine yönelik teşviklerle değerlendirmeye çalışıyor. Ancak hedeflerin önünde pratik engeller bulunuyor: toplama ve ilk söküm işlemlerinin çoğu hâlâ kayıt dışı atölyelerde yapılıyor, ileri işleme kapasitesi sınırlı ve büyük elektronik üreticileri geri dönüşüm yükümlülüklerine mahkemede itiraz ediyor.

Temel sorun, atılmış bir cihazın yolculuğunun her aşamasında kendini gösteriyor. Hindistan'ın cihazı toplaması, içindeki değerli malzemeleri koruması ve üreticilerin kullanabileceği ürünlere dönüştürmesi gerekiyor. Her aşama, ne kadar mineral değerinin korunacağını, işçilerin ne kadar güvenli koşullarda geçimini sağlayabileceğini ve geri dönüşümün dış tedariklere bağımlılığı ne ölçüde azaltabileceğini etkiliyor.

Reklam

Atılmış Elektronik Ürünler Neden Bu Kadar Değerli?

Bir ton bilgisayar hurdasında, 17 ton altın cevherindekinden daha fazla altın bulunuyor. Cep telefonlarındaki altın miktarı, geleneksel cevherlerdekinden beş ila on kat fazla. Bu karşılaştırmalar, içlerindeki malzemeleri geri kazanmak dikkatli bir ayıklama ve işleme gerektirse de atılmış elektronik ürünlerin neden cazip bir ham madde kaynağı olabileceğini gösteriyor.

Devre kartlarında platin ve paladyum bulunuyor. LED ekranlar germanyum içerirken sabit disklerde nadir toprak elementleri yer alıyor. Bataryalar da lityum, kobalt ve nikel gibi malzemelerin bir başka kaynağı. Dolayısıyla bozuk bir ürün, asıl işlevini yerine getiremez hâle geldikten çok sonra bile değerini koruyabiliyor.

Geri kazanım, malzeme gelişmiş bir tesise ulaşmadan önce neler yapıldığına bağlı. Kaba söküm veya uygun olmayan kimyasal işlemler, değerli mineraller içeren parçaları bozabiliyor. Bu parçalar atıldığında ya da kirlendiğinde, sonraki aşamadaki geri dönüşüm şirketinin işleyebileceği yararlı malzeme miktarı azalıyor.

Hindistan'daki elektronik atık miktarının 2030'a kadar 5 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu artış, daha geniş bir sanayi hedefiyle bağlantılı: 500 milyar dolarlık elektronik üretim sektörü oluşturma hedefi. Minerallerin yurt içinde geri kazanılması, bu genişlemeye ve ülkenin daha temiz enerji teknolojilerine geçişine malzeme sağlayabilir.

Minerallere Bağımlılık Dörtlü'yü Gündeme Taşıyor

Çin, küresel batarya ön işlem kapasitesinin yaklaşık yüzde 75'ini ve malzeme geri kazanım kapasitesinin yüzde 70'ini kontrol ediyor. Ön işlem, kullanılmış bataryaları sonraki aşamalara hazır hâle getiriyor; malzeme geri kazanımı ise hazırlanmış atıktan yararlı maddeleri çıkarıyor. Her iki aşamadaki yoğunlaşma, diğer ülkeleri sınırlı sayıdaki işleme güzergâhına bağımlı bırakıyor.

Ülkeler yeşil teknolojileri yaygınlaştırıp savunma sistemlerini yeniledikçe lityum, kobalt ve nadir toprak elementlerine olan talebin 2040'a kadar dört katına çıkması bekleniyor. Bu nedenle Hindistan'ın geri dönüşüme ilgisi yalnızca atıkların bertaraf edilmesiyle sınırlı değil. Ülke, sivil ve askerî sektörlerde kullanılan malzemelerin tedarikini daha güvenli hâle getirmenin de yollarını arıyor.

Reklam

Avustralya, Hindistan, Japonya ve ABD, Temmuz 2025'te Dörtlü Kritik Mineraller Girişimi'ni başlattı. Washington'da düzenlenen 10. Dörtlü Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından dört ülke, elektronik atıklardaki kritik minerallerin geri kazanılması ve yeniden işlenmesini özellikle kapsayan bir işbirliği açıkladı.

Girişimin amacı tedarik zincirlerini güvence altına almak ve çeşitlendirmek, ayrıca yoğunlaşmış kaynaklara bağımlılığı azaltmak. Girişim, tedarik zincirlerinin dayanıklılığı konusunda daha geniş işbirliğine ve yatırımları artırmak için özel sektör ortaklarıyla eşgüdüme de çağrı yapıyor. Hindistan açısından yurt içindeki hurdalardan mineral geri kazanılması, temel malzemelerin sağlanabileceği kaynakları çeşitlendirmeye yönelik bu uluslararası çabayla örtüşüyor.

Hindistan'ın Misyonu ve Geri Dönüşüm Şirketlerine Teşvikler

18 Şubat tarihli haberde 2023'te başlatıldığı ve yaklaşık 4 milyar dolarlık bütçeye sahip olduğu belirtilen Hindistan Ulusal Kritik Mineraller Misyonu; yurt dışındaki anlaşmaları, yeni yurt içi madenleri ve resmî geri dönüşümün genişletilmesini bir araya getiriyor. Bu yaklaşımlar aynı tedarik sorununun farklı boyutlarını ele alıyor: kaynakları yurt dışından temin etmek, yurt içindeki yatakları geliştirmek ve ülkede hâlihazırda bulunan malzemeleri geri kazanmak.

Başbakan Narendra Modi hükümeti, bu çerçevede 2025'te ikincil kaynaklardan kritik minerallerin resmî olarak geri kazanılmasını desteklemek üzere 1.500 crore rupi tutarında bir teşvik programını onayladı. Bu kaynaklar arasında elektronik atıklar, kullanılmış lityum iyon bataryalar ve hurdaya çıkarılmış araçların katalitik konvertörleri bulunuyor.

Program kapsamında hibeler büyük ölçekli geri dönüşüm şirketleri için 50 crore rupide, küçük işletmeler içinse 25 crore rupide üst sınıra tabi. Program, yararlı minerallerin kontrollü endüstriyel yöntemlerle geri kazanılabildiği yetkili işleme faaliyetlerinin genişletilmesine odaklanıyor.

Haberde aktarılan politika adımları birkaç yıla yayılıyor:

  • 2023: Ulusal Kritik Mineraller Misyonu'nun yaklaşık 4 milyar dolarlık bütçeyle başlatıldığı belirtildi.
  • Temmuz 2025: Dışişleri bakanlarının Washington'daki toplantısının ardından Dörtlü, Kritik Mineraller Girişimi'ni başlattı.
  • 2025: Hükümet 1.500 crore rupilik geri dönüşüm teşvik programını onayladı.
  • 2025-26 Birlik Bütçesi: Lityum iyon batarya hurdalarından alınan gümrük vergisi kaldırıldı.
  • Mart 2026: Elektronik üreticilerinin elektronik atıklarının yüzde 80'ini geri dönüştürmesi için belirtilen son tarih.
  • 2030: Hindistan'daki elektronik atık miktarının 5 milyon tona ulaşması bekleniyor.

İşleme tesislerine sağlanan mali destek, görevin yalnızca bir parçası. Bu tesislerin, önemli bir bölümü hâlen kayıt dışı toplama ve söküm ağlarından geçen uygun hurdaların düzenli tedarikine de ihtiyacı var.

Reklam

Atıkların Çoğunu Kayıt Dışı İşçiler İşliyor

Delhi merkezli kâr amacı gütmeyen Toxics Link'in tahminlerine göre elektronik atıkların yüzde 90'ından fazlası kayıt dışı atölyelerde toplanıyor ve ilk söküm işlemlerinden geçiriliyor. İşçiler genellikle günde yaklaşık 300 rupi, yani 3,38 dolar kazanıyor ve çoğu zaman koruyucu ekipman kullanmadan çalışıyor.

Delhi'nin yoksul mahallelerinden Seelampur, Hindistan'ın en büyük kayıt dışı elektronik atık merkezlerinden biri. Burada yaklaşık 50 bin işçi, kuzey Hindistan'dan gelen atıkları işliyor. Dar sokakları dolduran birbirine dolanmış kablolar ve kırık cihazlar, resmî tesislerin hâlâ dayandığı toplama ağının ölçeğini gözler önüne seriyor.

Yerel tüccar Shabbir Khan, malzemelerin bu işletmelerden geçmeye devam ettiğini şöyle anlattı:

Yeni şirketler sertifika almak için gereken miktarı ayırıyor, geri kalanı ise yine bize geliyor. İşler azalmadı, arttı.

Yetkili bir geri dönüşüm şirketine ulaşan atıklar bile çoğu zaman önce kayıt dışı çalışanların elinden geçiyor. Resmî bir tesisin malzemeleri geri kazanma fırsatı bulmasından önce, ilk ayıklama ve söküm aşamalarında değerli mineraller kaybolabiliyor.

Sustainable Electronics Recycling International'ın kıdemli danışmanı Sandip Chatterjee, kayıt dışı sektörün Hindistan'daki atık toplama ağının bel kemiği olduğunu söyledi. Bu işçilerin izlenebilir tedarik zincirlerine dâhil edilmesinin mineral kayıplarını önemli ölçüde azaltabileceğini belirtti. İzlenebilirlik, malzemenin toplama, söküm ve işleme aşamalarının takip edilebilmesi anlamına geliyor.

Açıkta yakma, asit banyoları ve koruyucu ekipman olmadan söküm; işçileri zehirli dumanlara, kurşun, kadmiyum, cıva ve dioksin gibi maddelere maruz bırakıyor. Bu uygulamalar toprağı ve suyu da kirletiyor. Haberde aktarılan araştırmalara göre kayıt dışı geri dönüşümde değerli metallerin genellikle yalnızca yüzde 20 ila 40'ı geri kazanılıyor; fiziksel hasar ve kimyasal kirlenme ise nadir toprak mıknatıslarını ve diğer değerli malzemeleri tamamen kullanılamaz hâle getirebiliyor.

Değerli Parçaları Korumak İçin İşçilere Eğitim

Hindistan'ın kâr amacı gütmeyen tek yetkili elektronik atık geri dönüşüm şirketi olarak tanımlanan Ecowork, eğitim ve uygun çalışma alanları aracılığıyla kayıt dışı işçileri daha güvenli işleme yöntemleriyle buluşturmaya çalışıyor. Bu yaklaşım hem işçilerin korunmasını hem de söküm sırasında malzeme kaybının azaltılmasını hedefliyor.

Reklam

Ecowork Operasyon Müdürü Devesh Tiwari, kuruluşun işçilere neler öğrettiğini şöyle anlattı:

Eğitimlerimizde kayıt dışı çalışanlara sökümü ve sürecin tamamını anlatıyoruz. Tehlikelerden, değerli kritik minerallerden ve malzemenin değerini düşürmeden doğru şekilde nasıl çalışabileceklerinden bahsediyoruz.

Tesiste çalışan 20 yaşındaki Rizwan Saifi, sabit disklerden kalıcı mıknatısları çıkarıyor. Hurda piyasaları geri kazanılmaya değer malzemeler olarak bakır ve alüminyumu gördüğü için bu mıknatıslar daha önce atılıyordu.

Mıknatıslar, modern elektronik için gerekli bir nadir toprak metali olan disprosyum içeriyor. Dikkatli biçimde çıkarılmaları, temel söküm sırasında kaybolabilecek bir kaynağı koruyor. Bu örnek, daha fazla atık toplamakla daha fazla mineral geri kazanmanın birbiriyle bağlantılı ancak farklı beceriler gerektiren işler olduğunu gösteriyor.

Sürdürülebilirlik uzmanları, uygun geçiş düzenlemeleri olmadan resmîleştirmenin milyonlarca kayıt dışı işçiyi sistemin dışında bırakabileceği uyarısında bulundu. Bu işçilerin toplama ağlarının kaybedilmesi, geri dönüşüm tesislerine giden malzeme akışını da zayıflatır. Eğitim ve sisteme dâhil etme çabaları, güvenliği ve geri kazanımı iyileştirirken mevcut toplama kapasitesini korumayı amaçlıyor.

Üreticiler Geri Dönüşüm Kurallarına Mahkemede İtiraz Ediyor

Samsung, LG, Daikin, Carrier, Hitachi ve Havells, Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu kuralları nedeniyle Hindistan hükümetine dava açtı. Haberde aktarılan yükümlülükler, şirketlerin Mart 2026'ya kadar elektronik atıklarının yüzde 80'ini geri dönüştürmesini ve yetkili geri dönüşüm şirketlerine kilogram başına en az 22 rupi tutarında sabit bir ücret ödemesini gerektiriyor.

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR), ürünleri piyasaya sunan şirketleri atıklarından sorumlu tutuyor. Bu anlaşmazlıkta uyuşmazlık, hem geri dönüşüm hedefini hem de üreticilerin yükümlülüklerini yerine getirmek için ödemesi gereken ücreti kapsıyor.

Şirketler, kilogram başına asgari ücretin keyfî olduğunu, rekabete aykırı olduğunu ve önceki oranların yaklaşık üç ila dört katına denk geldiğini savunuyor. Ayrıca büyük şehirler dışında lisanslı geri dönüşüm şirketlerinin az olması nedeniyle hedeflerin gerçekçi olmadığını söylüyorlar. Daha yüksek uyum maliyetlerinin faaliyetlerini aksatabileceğinden endişe ediyorlar.

Reklam

Üreticiler daha önce yükümlülüklerini diğer şirketlerle EPR sertifikalarını takas ederek yerine getirebiliyor, böylece esnek bir piyasa oluşuyordu. Habere göre yeni kurallar bu esnekliği ortadan kaldırıyor. Davalar tek bir dosyada birleştirildi ve bir sonraki duruşmayı bekliyor; duruşma tarihi açıklanmadı.

Hükümet, asgari fiyat uygulamasının geri dönüşüm şirketlerine adil ödeme yapılmasını sağladığını; kurallara uygun tesislerin yaygınlaşmasını destekleyerek kayıt dışı atölyelere bağımlılığı azalttığını savunuyor. Mahkemenin kararı, Hindistan'ın elektronik atıklardan mineral geri kazanma çabasının mali düzenlemelerini etkileyecek.

Bu uyuşmazlık, işçilerin geçiş süreciyle ilgili sorunla da bağlantılı. Resmî tesislerin yaygınlaşması yatırım ve düzenli ödeme gerektirirken toplama faaliyetleri büyük ölçüde hâlihazırda kayıt dışı ağlarda çalışan kişilere dayanıyor. Hindistan'ın geri dönüşüm stratejisinin hem malzeme tedarikini hem de geçim kaynaklarını korumak için sistemin bu parçalarını birbiriyle ilişkilendirmesi gerekiyor.

İşleme Kapasitesi Mevcut Fırsatın Gerisinde

Hindistan'ın resmî geri dönüşüm kapasitesi, ileri geri kazanım teknolojilerine ve izlenebilirlik sistemlerine büyük yatırımlar yapan Çin ve Avrupa Birliği'ne kıyasla sınırlı kalıyor. Hindistan'ın değerli siyah kütlesinin büyük bölümü, ülkedeki işleme kapasitesi yetersiz olduğu için ihraç ediliyor.

Siyah kütle, bataryalar işlendikten sonra geriye kalan ve lityum, kobalt ile nikel gibi metaller içeren tozdur. Bu tozu üretmek, sürecin ara aşamasıdır. Tozdan rafine malzemelerin geri kazanılması için Exigo'nun Haryana tesisindeki liç, süzme ve buharlaştırma gibi işlemleri içeren ek aşamalar gerekir.

Hindistan'da şu anda batarya hurdasını rafine metallere dönüştüren tam kapsamlı geri dönüşüm sistemlerini işleten şirketlerin sayısı az. Bu eksiklik, işleme değerinin ne kadarının Hindistan'da kalabileceğini sınırlıyor.

Haberde aktarılan Uluslararası Enerji Ajansı tahminlerine göre Hindistan, 2040'ta geri dönüşüm için mevcut batarya hammaddesinin yalnızca yüzde 10'unu işleyebilecek. Avrupa ve Kuzey Amerika'da bu oran yüzde 30. Hammadde, bir işleme tesisine girmeye hazır malzemeyi ifade ediyor. Bu rakamlara göre Hindistan için öngörülen oran, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki seviyenin üçte biri.

Çin kısa süre önce, kullanım ömrünü tamamlamış bataryaları ve elektronik atıkları geri dönüştürmeye odaklanan devlete ait China Resources Recycling Group Ltd.'yi duyurdu. Çin, 2023'te yeni küresel ön işlem ve malzeme geri kazanım kapasitesinin yüzde 80'ine de sahipti. Bu durum, geri dönüşüm kapasitesi artarken ülkenin konumunu daha da güçlendiriyor.

Reklam

Araştırma, İthalat ve Bütçe Talepleri

Hindistan Maden Bakanlığı, işleme kapasitesindeki eksikleri gidermek amacıyla Hindistan Teknoloji Enstitüleri ve Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Konseyi laboratuvarları da dâhil olmak üzere araştırma kurumlarıyla çalışıyor. Bu kurumlar metallerin geri kazanılması ve saflaştırılması için yurt içinde hidrometalürjik yöntemler geliştirdi; mineral çıkarma ve işleme alanlarında eğitim veriyor.

Hidrometalürji, metalleri içerdikleri malzemelerden ayırmak için sıvı kimyasal işlemlerden yararlanıyor. Batarya geri dönüşümünde bu yöntemler, karışık atık veya toz hâlindeki malzemelerin yeniden kullanılabilir, saflaştırılmış maddelere dönüştürülmesine yardımcı oluyor.

2025-26 Birlik Bütçesi'nde lityum iyon batarya hurdalarından alınan gümrük vergisinin kaldırılmasının bu malzemenin ithalatını desteklemesi bekleniyor. Yurt içi kapasite artarken bu ithalat, önümüzdeki dört ila beş yıl içinde geri dönüşüm fırsatlarını genişletebilir.

Hindistan Ticaret ve Sanayi Odaları Federasyonu, 2026-27 Birlik Bütçesi için Hindistan'a Özgü Kritik Mineraller Atık Artıklarını Geri Kazanma Programı oluşturulmasını önerdi. Atık artıkları, madencilik ve işleme sonrasında geriye kalan malzemelerdir. Önerilen program, bu atıklardan geri kazanımı stratejik bir öncelik olarak ele alacak.

Federasyon iki ayrı finansman kanalı istiyor: biri faal maden sahalarında hızlı saha pilotları, diğeri hidrometalürji ve ileri ayırma teknolojilerine yönelik teknoloji gösterim projeleri için. Geri dönüşüm şirketleri ayrıca batarya hurdası ve mineral içeren atıklardan alınan GST'nin mevcut oranlardan yüzde 5'e düşürülmesini talep ediyor.

Geri dönüşüm şirketleri nikel ve kobalt sülfatlar gibi ara ürünlerden temel gümrük vergisi alınmasını istiyor. Şirketler, ithalatın yurt içindeki işleme kapasitesinin atıl kalmasına yol açabileceğinden endişe ediyor.

En az 22 kritik minerali geri kazanma kapasitesine sahip olduğunu belirten Attero Recycling'in kurucu ortağı ve üst yöneticisi Nitin Gupta, sektörün talebinin amacını şöyle anlattı:

Geri dönüşüm bugün sürdürülebilirlikten fazlası; malzeme güvenliği meselesi.

Yorumcular, 1970'lerdeki petrol şoklarıyla karşılaştırma yaparak, bu şokların tedariki ölçmeden yönetmenin Hindistan'ı kırılgan hâle getirdiğini öğrettiğini söyledi. Mineraller de artık daha fazla sektörde benzer ölçüde merkezi bir konumda ve etkileri daha uzun sürüyor. Hindistan'ın görevi, büyüyen atık miktarlarını kullanılabilir kaynaklara dönüştürürken geri kazanımı mümkün kılan işçileri ve toplama ağlarını korumak.

Öne Çıkanlar

  • Hindistan yılda yaklaşık 1,5 milyon ila 1,75 milyon ton elektronik atık üretiyor; uzmanlar gerçek miktarın yaklaşık 1,5 milyon tonluk resmî rakamın iki katı olabileceğini tahmin ediyor.
  • Kentsel madencilik, lityum, kobalt, nadir toprak elementleri ve değerli metalleri geri kazanarak yılda 6 milyar dolara kadar gelir sağlayabilir.
  • Temmuz 2025'te başlatılan Dörtlü girişimi, elektronik atıklardaki kritik minerallerin geri kazanılması ve yeniden işlenmesine yönelik işbirliğini kapsıyor.
  • Toplama ve ilk söküm işlemlerinin yüzde 90'ından fazlası kayıt dışı yapılıyor. Bu alandaki günlük ücretler genellikle yaklaşık 300 rupi ve işçiler çoğu zaman koruyucu ekipmandan yoksun.
  • 1.500 crore rupilik teşvik programı resmî geri dönüşümü destekliyor. Hibelerin üst sınırı büyük geri dönüşüm şirketleri için 50 crore, küçük işletmeler için 25 crore rupi.
  • Samsung, LG ve diğer üreticiler Mart 2026 için belirlenen yüzde 80 geri dönüşüm şartına ve kilogram başına en az 22 rupi ödeme yükümlülüğüne itiraz ediyor.
  • Hindistan'ın 2040'ta batarya geri dönüşüm hammaddesini işleme oranının yüzde 10 olması bekleniyor; Avrupa ve Kuzey Amerika'da bu oran yüzde 30.
  • Sektörün 2026-27 Bütçesi için talepleri arasında batarya hurdasına yüzde 5 GST uygulanması ve maden atık artıklarındaki mineralleri geri kazanmak üzere özel bir program oluşturulması bulunuyor.
  • Elektronik atık miktarının 2030'a kadar 5 milyon tona ulaşması bekleniyor; bu da daha güvenli toplama ve yurt içinde daha kapsamlı işleme ihtiyacını artırıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir