Hindistan’da yoksulluk hızla azalıyor, ancak doğu eyaletleri istihdam ve gelir sınavıyla karşı karşıya

10 dakikalık okuma
India's Poverty Falls Sharply, but Eastern States Face a Jobs and Earnings Test

496 milyon kişi önemli bir yoksulluk eşiğinin üzerine çıktı

Hindistan’da yoksulluk oranı, Dünya Bankası’nın günlük 4,20 dolarlık eşiğine göre 2011’de yüzde 57,7’den 2023’te yüzde 16,1’e geriledi. Tahminen 496 milyon kişi bu eşiğin üzerine çıktı. Ancak yoksulluk sürerken bu kişilerin yaklaşık yüzde 57’si Uttar Pradesh’ten Batı Bengal’e uzanan kuşakta yaşıyor. Bu nedenle ülkenin yoksulluğu azaltmadaki bir sonraki aşaması için bu koridorda kaydedilecek ilerleme belirleyici olacak.

İçindekiler
  1. 496 milyon kişi önemli bir yoksulluk eşiğinin üzerine çıktı
  2. Farklı yoksulluk eşikleri ne anlatıyor?
  3. Düşüş nasıl gerçekleşti?
  4. Doğu koridoru neden önemli?
  5. İstihdam arttı, ancak ücret artışları sınırlı kaldı
  6. Eğitim ve temel hizmetler yoksulluğun kimleri etkilediğini belirliyor
  7. Anket değişiklikleri tartışmanın nedenlerinden biri
  8. Hindistan’ın yoksulluk ölçümlerinde uzlaşma sağlanmış değil
  9. Yeni kazanımlar daha iyi işlere bağlı
  10. Öne Çıkanlar

Dünya Bankası’nın Ekim 2026 tarihli Hindistan yoksulluk raporu, aşırı yoksulluğun da 2011’deki yüzde 27,1’den 2023’te yüzde 2,6’ya gerilediğini belirtiyor. Bu ölçümde kişi başına günlük 3 dolarlık daha düşük bir eşik kullanılıyor.

Geriye kalan sorun, hanelerin bu iki eşikten birini aşmasına yardımcı olmanın ötesine uzanıyor. 2017 ile 2023 arasında istihdam edilenlerin sayısı yaklaşık 134 milyon arttı, ancak reel kazançlar son dönemde pek değişmedi. Gençler artan işsizlikle karşı karşıya; yoksul bölgelerde tarım dışındaki verimli iş olanakları da sınırlı kalıyor.

Ölçümle ilgili sorular da önem taşıyor. Hindistan, başlangıç ve bitiş yılları arasında hanehalkı tüketim anketlerini yeniden tasarladı. Dünya Bankası, bazı yakın dönem kazanımlarının yaşam standartlarındaki gerçek iyileşmelerin yanı sıra daha iyi ölçümden kaynaklandığını kabul ederken anketlerin genel olarak karşılaştırılabilir olduğunu belirtiyor.

Farklı yoksulluk eşikleri ne anlatıyor?

3, 4,20 ve 8,30 dolarlık eşikler farklı asgari yaşam standartlarını ifade ediyor. Bu tutarlar, ülkeler arasındaki fiyat farklarını hesaba katan 2021 satın alma gücü paritesine (SGP) göre belirleniyor. Bankaların döviz kuruyla rupiye çevrilmiş tutarlar değiller.

Hindistan’ın tahminleri yalnızca ücretlere değil, insanların kullandığı mal ve hizmetleri ifade eden hanehalkı tüketimine dayanıyor. Tüketim; birden fazla kişinin gelirinin, birikimlerin veya kamu yardımlarının desteklediği harcamaları da kapsayabilir.

Reklam

Dünya Bankası, 2023’te yaklaşık 37 milyon Hindistanlının günlük 3 doların, yaklaşık 232 milyon kişinin ise 4,20 doların altında yaşadığını tahmin ediyor. Üst orta gelirli ülkeler için kullanılan 8,30 dolarlık eşikte oran çok daha yüksek: Yaklaşık 1,15 milyar kişi, yani nüfusun yüzde 80’i.

4,20 doların altında yaşayanların yüzde 16,1’lik oranını, 8,30 doların altında yaşayanların yüzde 80’lik oranından çıkarmak, Hindistanlıların yüzde 63,9’unun bu iki eşik arasında yaşadığını gösteriyor. Bu büyük grup, düşük eşiği aşmış olsa da tüketimi yüksek eşiğin altında kalan kişilerden oluşuyor.

Dünya Bankası’nın yoksulluk raporu programı, 100’den fazla gelişmekte olan ülkeyi kapsıyor ve yılda iki kez yayımlanıyor. Ortak eşikler, ülke karşılaştırmalarına olanak tanırken ulusal yoksulluk sınırları ile eğitim, hizmetler ve eşitsizlik ölçümlerini de tamamlıyor.

Düşüş nasıl gerçekleşti?

4,20 dolarlık eşikteki düşüş, 2011 ile 2023 arasında 41,6 yüzde puana ulaştı. Aynı dönemde aşırı yoksulluk 24,5 yüzde puan geriledi. Dünya Bankası bu kazanımları başlıca tüketimin güçlenmesine, özellikle kadınlar arasında istihdamın artmasına ve gıda sübvansiyonları dahil sosyal yardımların genişlemesine bağlıyor.

En güncel tahminler üç hanehalkı anketine dayanıyor: 2011–12 Tüketim Harcamaları Anketi ile 2022–23 ve 2023–24 Hanehalkı Tüketim Harcamaları Anketleri. Raporda en güncel parasal yoksulluk tahminlerinin yılı 2023 olarak belirtiliyor.

  • 2011–12: Temel alınan hanehalkı anketine göre yoksulluk oranı 4,20 dolar eşiğinde yüzde 57,7, 3 dolar eşiğinde yüzde 27,1.
  • 2022–23: Yeni ankette yoksulluk oranı 4,20 dolar eşiğinde yüzde 23,9, aşırı yoksulluk oranı ise yüzde 5,3 olarak kaydedildi.
  • 2023–24: Bir sonraki anket, rapordaki 2023 tahminlerinin dayanağını oluşturuyor: Sırasıyla yüzde 16,1 ve yüzde 2,6.
  • 9 Ekim 2026: Dünya Bankası en güncel Hindistan raporunu bu tarihle yayımladı; projeksiyonlar 2028’e uzanıyor.

Dünya Bankası’nın yayın kaydı, ekim ayında yayımlanan raporu gösteriyor. Bankanın projeksiyonlarına göre 4,20 dolarlık eşikteki yoksulluk oranı 2026’da yüzde 14,2’ye, 2028’de yüzde 12,1’e inecek. Bunlar modellemeye dayalı tahminler; banka, ekonomik ve işgücü piyasası verileri değiştikçe tahminleri güncelleyeceğini belirtiyor.

Reklam

Doğu koridoru neden önemli?

Uttar Pradesh, Bihar, Carkhand ve Batı Bengal; büyük nüfusları, görece düşük gelirleri ve kalıcı verimli istihdam açığıyla öne çıkıyor. Dünya Bankası, Uttar Pradesh’ten Batı Bengal’e uzanan bitişik geniş kuşakta Hindistan’daki yoksulların yaklaşık yüzde 57’sinin yaşadığını belirtiyor. Ancak rapor, eyaletlere göre yoksulluk oranlarını yayımlamıyor.

Hindistan Merkez Bankası’nın 2024–25 verilerine göre kişi başına yıllık gelir Bihar’da yaklaşık 69.211 rupi; Uttar Pradesh’te yaklaşık 110.000, Carkhand’da 117.000 ve Batı Bengal’de 164.000 rupi. Batı Bengal’deki rakam Bihar’dakinin yaklaşık 2,4 katı. Bu da koridor içindeki önemli farklılıkları gösteriyor.

Kırsal yoksulluk da kentsel yoksulluktan çok daha yüksek. Dünya Bankası’nın 4,20 dolarlık eşiğine göre 2023’te kırsal kesimde yaşayanların yüzde 19,3’ü, kentlerde yaşayanların ise yüzde 8,6’sı yoksuldu. Kırsal kesimdeki oran, uzun dönemde daha hızlı ilerleme kaydedilmiş olmasına rağmen kentlerdekinin iki katından fazlaydı.

O.P. Jindal Küresel Üniversitesi Yeni Ekonomi Araştırmaları Merkezi’nin hazırladığı 2026 Erişim (Eşitsizliği) Endeksi, hizmetlere erişime ilişkin ek veriler sunuyor. Bölgesel farklılıklar eyalet puanlarındaki değişimin yüzde 54’ünü, gelir düzeltmesi yapıldıktan sonra ise yaklaşık üçte birini açıklıyor. Doğu ve kuzeydoğudaki üç eyalet, değerlendirilen beş alanın tümünde en alt üçte birlik dilimde yer alıyor: temel hizmetler, eğitim, sağlık, sosyoekonomik güvence ve adalet.

Endeks, Sikkim’in güçlü performansı dahil olmak üzere bölgelerin kendi içindeki farklılıkları da gösteriyor. Yoksul eyaletler açısından pratik sorun, sağlık hizmetleri, eğitim ve ekonomik güvencedeki aksaklıkların çoğu zaman birlikte görülmesi ve hanelerin aynı anda birden fazla dezavantajla karşılaşması.

İstihdam arttı, ancak ücret artışları sınırlı kaldı

Hindistan’da 2017 ile 2023 arasında istihdam edilenlerin sayısı yaklaşık 134 milyon arttı; bu artış, çalışma çağındaki nüfustaki artışın neredeyse iki katı. Ücretli işlere giren kırsal kesimdeki kadınlar bu artışa önemli katkı sağladı ve birçok hanedeki gelir elde eden kişi sayısını yükseltti.

Buna rağmen Dünya Bankası, enflasyona göre düzeltilmiş kazançların, yani reel kazançların, yakın dönemde genel olarak değişmediğini belirtiyor. İstihdam artışının önemli bir bölümü, çalışanların daha az değer ürettiği ve ücretlerin sınırlı kalma eğiliminde olduğu, verimliliği görece düşük faaliyetlerde gerçekleşti.

Raporda kazançlar arasındaki fark şöyle açıklanıyor:

2023’te çalışanların en yüksek gelirli yüzde 10’luk kesiminin medyan kazancı, en düşük gelirli yüzde 10’luk kesiminkinin yaklaşık 13 katıydı.

Reklam

Genç işsizliği, 2026 mali yılının ilk çeyreğindeki yüzde 14,6’dan 2027 mali yılının aynı çeyreğinde yüzde 15,9’a yükseldi. Artış özellikle kırsal kesimdeki genç kadınları etkiledi. Bu, 1,3 yüzde puanlık bir artışa karşılık geliyor. İşsizlik, iş arayan kişileri ölçüyor; istihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde olmayan gençler ise daha geniş bir grubu oluşturuyor.

2025’te 15–29 yaş grubundakilerin dörtte birinden fazlası Bihar’daki ilçelerin yüzde 81’inde, Batı Bengal’deki ilçelerin yüzde 75’inde ve Uttar Pradesh’teki ilçelerin yüzde 69’unda istihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde değildi. Bu oranlar, belirlenen eşiği aşan ilçelerin payını gösteriyor.

Fabrika verileri karmaşık bir tablo çiziyor. Uttar Pradesh’te fabrika sayısı 2024–25’te yüzde 12,8 arttı; bu, eyaletler arasındaki en yüksek artış oldu. Carkhand’da fabrika çalışanlarının ücretleri yüzde 5,2 düşerken ülke genelinde yüzde 5,3 arttı. ILO’nun 2024 Hindistan İstihdam Raporu’na göre çalışanların yaklaşık yüzde 90’ı kayıt dışı istihdamdaydı; serbest çalışma da 2022’de istihdamın yüzde 55,8’ini oluşturuyordu.

Eğitim ve temel hizmetler yoksulluğun kimleri etkilediğini belirliyor

Eğitim düzeyi düşük yetişkinlerde yoksulluk oranı çok daha yüksek. Dünya Bankası’nın verilerine göre 16 yaş ve üzerindekiler arasında bu oran hiç eğitim almayanlarda yüzde 21,3, ilköğretim mezunlarında yüzde 17,3, ortaöğretim mezunlarında yüzde 14 ve ortaöğretim sonrasında eğitim alanlarda yüzde 7,4.

Hiç eğitim almayan yetişkinlerle en yüksek eğitim kategorisindekiler arasındaki fark 13,9 yüzde puan. Daha iyi eğitim, iş ve beceri olanaklarına erişimi genişletebilir; ancak kazanç verileri, istihdamın bulunabilirliği ve kalitesinin de neden önemli olduğunu gösteriyor.

Çocuklar hanehalkı yoksulluğuna daha fazla maruz kalıyor. 4,20 dolarlık eşikte 15 yaşın altındaki çocukların yüzde 21,8’i yoksulken, 15–64 yaş grubunda bu oran yüzde 14,4’tü. Daha fazla çocuğa veya yaşlı yakına destek olan aileler, gelirlerini daha çok kişi arasında paylaştırmak zorunda. Dünya Bankası’nın yoksulluğu süren hanelerde yüksek bağımlılık oranlarına dikkat çekmesinin nedenlerinden biri bu.

Çok boyutlu yoksulluk ölçümleri, birden fazla eksikliği birlikte değerlendiriyor. Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme Girişimi’nin ölçümüne göre oran, 2005–06’daki yüzde 53,8’den 2019–21’de yüzde 16,4’e düştü. Dünya Bankası’nın kendi ölçümünde ise çok boyutlu yoksulluk 2022–23’te yüzde 15,5’ti.

NITI Aayog’un ulusal çerçevesi, anne sağlığı ve banka hesaplarını da kapsıyor. Kurumun 2023 tarihli ilerleme değerlendirmesine göre 2015–16 ile 2019–21 arasında 135 milyon kişi çok boyutlu yoksulluktan çıktı. Daha sonraki bir tahminde oran, 2013–14’teki yüzde 29,17’den 2022–23’te yüzde 11,28’e geriledi; bu yaklaşık 248,2 milyon kişiye karşılık geliyor. Göstergeler ve dönemler farklı olduğu için bu toplamlar, Dünya Bankası’nın parasal yoksulluk sayısından ayrılıyor.

Reklam

Anket değişiklikleri tartışmanın nedenlerinden biri

Hindistan’ın yeni tüketim anketlerinde hanelere sorulan kalemlerin sayısı yaklaşık yüzde 17 artırıldı ve hane ziyaretleri birden üçe çıkarıldı. Daha ayrıntılı sorular ve kısa aralıklarla yapılan görüşmeler, insanların daha önce hatırlamadığı alışverişleri kayda geçirebiliyor ve ölçülen tüketimi yükseltebiliyor.

Dünya Bankası, karşılaştırılabilirliği artırmak için anketlerde düzeltmeler yaptı. Bunlar arasında hanelerin farklı alışverişleri ne kadar geriye dönük hatırladığına ilişkin ortak bir yöntem kullanılması ve yer ile zamana göre fiyat farklarının hesaba katılması bulunuyor. Bununla birlikte metodolojide, 2022–23 ile 2023–24 arasındaki büyük kazanımların muhtemelen hem gerçek refah artışını hem de daha iyi ölçümü yansıttığı belirtiliyor.

Ekonomist Eeshani Kandpal, bu belirsizliğin daha fazla dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Yeniden tasarımın etkisini ayırmak için aynı yöntemin eski ve yeni sürümlerini karşılaştırılabilir hanelere uygulayan bir köprü anketi yapılmadı.

Kandpal’ın açıklayıcı hesabı, ortalama tüketimde ölçülen artışı uygularken 2011’deki tüketim dağılımının biçimini sabit tutuyor. Bu hesap, aşırı yoksulluk oranını yüzde 6 dolaylarında veriyor. Kandpal, eşik çevresinde yaklaşık yüzde 15’lik bir ölçüm artışının bu sonucu yüzde 2,6’ya indirebileceğini hesaplıyor. Bu da yoksul nüfus oranının ölçüm varsayımlarına ne kadar duyarlı olabileceğini gösteriyor.

Her iki ankette de yeni tasarım kullanıldığı için en son yıllık değişim de dikkat gerektiriyor. Aşırı yoksulluk yüzde 5,3’ten yüzde 2,6’ya inerken tüketim Gini endeksi 25,5’ten 23’e düştü. Gini, eşitsizliği ölçüyor; düşük değerler dağılımın daha eşit olduğunu gösteriyor. Dünya Bankası, anketlerin varlıklı hanelerin tüketimini gözden kaçırabileceğini ve eşitsizliği olduğundan düşük gösterebileceğini kabul ediyor. Nüfus ağırlıkları da 2011 Sayımı çerçevesini temel aldığı için günümüzün kentsel nüfus payını muhtemelen düşük hesaplıyor.

Hindistan’ın yoksulluk ölçümlerinde uzlaşma sağlanmış değil

Hindistan, 2011–12 sonrasında tüketim verilerine dayalı yeni bir resmî ulusal yoksulluk tahmini yayımlamadı. Hükümet, Rangarajan komitesinin önerdiği yoksulluk sınırlarını resmen kabul etmedi. Araştırmacılar da daha yeni anketleri incelemek için o tarihten bu yana farklı eski yöntemleri güncelledi.

Jawaharlal Nehru Üniversitesi’nde doçent ve Centre de Sciences Humaines’da misafir araştırmacı olan Himanshu, asgari ihtiyaçlarla bağlantılı yeni bir ulusal yoksulluk sınırı belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Ayrıca dayanıklı tüketim malları ve tıbbi harcamaların dışarıda bırakılması, bazı ücretsiz mallara ise tahmini değer biçilmesi dahil Dünya Bankası’nın refah ölçümündeki düzeltmeleri sorguluyor.

Reklam

Alternatif hesaplamalar büyük farklılıklar doğuruyor. Sethu, Abhinav Surya ve Ruthu’nun 2022–23’e ilişkin Rangarajan yöntemini kullanan hesabında yoksulluk oranı yüzde 26,4 çıkarken C Rangarajan ve S Mahendra Dev’in tahmini yüzde 10,8 oldu. SBI’nin Tendulkar yoksulluk sınırlarını güncelleyen tahminlerinde kırsal yoksulluk yüzde 7,2, kentsel yoksulluk yüzde 4,6. Bu farklılıkların kaynağında tüketimin tanımı, eşikler ve düzeltmeler bulunuyor.

Rangarajan yöntemini 20 büyük eyalet için güncelleyen Hindistan Merkez Bankası personelinin hazırladığı bir çalışma, kırsal yoksulluğun en yüksek olduğu eyaleti yüzde 25,1 ile Chhattisgarh olarak belirledi; onu yüzde 16,6 ile Carkhand izledi. Kentsel oranlar sırasıyla yüzde 13,3 ve yüzde 12,6’ydı. Aynı hesaba göre kentsel Bihar’da yoksulluk, 2011–12’deki yüzde 50,8’den 2022–23’te yüzde 9,1’e geriledi.

Bu ulusal hesaplamalar, eyalet politikaları için kullanılan ölçümün neden önemli olduğunu gösteriyor. Himanshu, çok sayıda program tahsisi ile kaynakların dağıtımına ilişkin Maliye Komisyonu kararlarının hâlâ 2011–12 yoksulluk tahminlerine dayandığına dikkat çekiyor. Güncel ulusal ve eyalet ölçümleri, hükümetlere yardıma nerede ihtiyaç duyulduğuna karar vermek için daha güncel bir temel sağlayabilir.

Yeni kazanımlar daha iyi işlere bağlı

Yoksulluk oranının 2026’da yüzde 14,2’den 2028’de yüzde 12,1’e inmesi, 2,1 yüzde puanlık bir düşüş anlamına geliyor. Dünya Bankası, yoksulluk varlıkları daha az, eğitim düzeyi daha düşük ve düzenli istihdama erişimi daha zayıf hanelerde yoğunlaştıkça ilerlemenin daha yavaş sürmesini bekliyor.

Rakamlar, Uttar Pradesh’ten Batı Bengal’e uzanan koridorda somut önceliklere işaret ediyor: Verimli işler, daha yüksek kazançlar ve eğitimle temel hizmetlere erişim. Gıda yardımı hanelerin acil ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olurken düzenli istihdam, ailelere tüketimlerini daha yüksek düzeyde sürdürebilmek için daha güvenilir bir yol sunuyor.

Hindistan, farklı ölçümlere göre yoksulluğu önemli ölçüde azalttı. Sıradaki görev, geride kalan hanelere ulaşırken onları saymak için kullanılan anketleri ve ulusal ölçütleri geliştirmek. Nüfusun neredeyse üçte ikisi 4,20 ve 8,30 dolarlık eşikler arasında yaşarken daha rahat bir yaşam standardına ulaşmak, en düşük yoksulluk sınırını aşmaktan çok daha kapsamlı bir çaba gerektiriyor.

Öne Çıkanlar

  • Dünya Bankası, 2011 ile 2023 arasında 496 milyon kişinin günlük 4,20 dolar eşiğinin üzerine çıktığını tahmin ediyor.
  • Bu eşikteki yoksulluk oranı yüzde 57,7’den yüzde 16,1’e; 3 dolar eşiğindeki aşırı yoksulluk ise yüzde 27,1’den yüzde 2,6’ya geriledi.
  • Hindistan’daki yoksulların yaklaşık yüzde 57’si Uttar Pradesh’ten Batı Bengal’e uzanan kuşakta yaşıyor.
  • İstihdam arttı, ancak reel kazançlar son dönemde pek değişmedi ve genç işsizliği yüzde 15,9’a yükseldi.
  • Anketlerin yeniden tasarlanması, varlıklı hanelerin tüketiminin eksik ölçülmesi ve yoksulluk tanımlarındaki farklılıklar, ilerlemenin kesin boyutuna ilişkin belirsizlik yaratıyor.
  • Dünya Bankası, revizyona açık olmakla birlikte, 4,20 dolarlık eşikteki yoksulluğun 2028’e kadar yüzde 12,1’e gerilemesini öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir