Savcıların Yoğun İş Yükünü Gerekçe Göstermesi Üzerine Tokyo'da Gözaltındaki Kişi Yaklaşık 10 Saat Yemeksiz Kaldı

9 dakikalık okuma
Savcıların Yoğun İş Yükünü Gerekçe Göstermesi Üzerine Tokyo'da Gözaltındaki Kişi Yaklaşık 10 Saat Yemeksiz Kaldı

Sorgu Sırasında Kaçırılan Akşam Yemeği

Avukatı Kazuya Tsukamoto'nun açıklamasına göre, 40'lı yaşlarındaki yabancı uyruklu bir kişi 31 Ocak'ta öğleden gece yaklaşık 22.30'a kadar Tokyo Bölge Savcılığına nakledilirken, savcılıkta tutulduğu ve sorgulandığı sırada yemek yemedi. Yaklaşık 10 saat süren bu açlık, yasalarla belirlenen 16.30-19.00 arasındaki akşam yemeği saatlerini aştı.

İçindekiler
  1. Sorgu Sırasında Kaçırılan Akşam Yemeği
  2. Gözaltından Serbest Bırakılmaya Kadar Ne Oldu?
  3. Yetkililerin Uyması Gereken Yemek Saatleri
  4. Savcılar Neden 40'tan Fazla Başka Şüpheliyi Gerekçe Gösterdi?
  5. Açlık Şüphelinin İfadesini Nasıl Etkileyebilir?
  6. Yabancı Uyruklu Gözaltındakiler Neden Daha Savunmasız Olabilir?
  7. Japonya'da Gözaltı Konusundaki Önceki Kaygılar
  8. İnsan Hakları Başvurusu Ne Sağlayabilir?
  9. İnsanca Muamele Sürekli Bir Yükümlülüktür
  10. Bilinmesi Gerekenler

Tokyo polisi, adamı 30 Ocak'ın ilk saatlerinde saldırı suçlamasıyla gözaltına aldı. Ertesi gün savcılığa sevk edildi. Tsukamoto, müvekkilinin polis gözetiminden ayrılmadan önce öğle yemeği yediğini, ancak savcılıkta kaldığı süre boyunca kendisine yiyecek verilmediğini söyledi. Kimse yemek isteyip istemediğini sormadı.

Adam o gece polis karakolundaki nezarethane hücresine döndükten sonra yemek yiyebildi. İddiaya konu saldırının mağduruyla uzlaşmaya varmasının ardından 5 Şubat'ta serbest bırakıldı. Gizlilik kuralları gereği kimliği açıklanmadı.

Tsukamoto, bu muamelenin müvekkilinin insan haklarını ihlal ettiğini söylüyor ve baro aracılığıyla haklarının iadesi için başvuruda bulunmayı planlıyor. Kaygısı kaçırılan bir öğünle sınırlı değil: Yiyecek konusunda tamamen yetkililere bağımlı olan aç bir şüpheli, sorgunun sona ermesi için gerçeğe aykırı bir ifadeyi kabul etme baskısı hissedebilir.

Avukata göre soruşturmacılar, ilgilenilmesi gereken 40'tan fazla başka şüpheli bulunduğu için gecikmenin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Savcılık, münferit olay hakkında yorum yapmayı reddederek genel olarak bekleme sürelerinin ele alınan dosyaların sayısına, niteliğine ve karmaşıklığına bağlı olduğunu belirtti.

16 Şubat itibarıyla anlaşmazlık hem gerekli saatlerde yiyecek verilmemesi hem de yoğun bir soruşturma programının, gözaltındaki bir kişinin öğleden geceye kadar aç bırakılmasını haklı gösterip gösteremeyeceğiyle ilgili.

Reklam

Gözaltından Serbest Bırakılmaya Kadar Ne Oldu?

Adamın gözaltı süreci, Tokyo polisinin onu saldırı şüphesiyle yakaladığı 30 Ocak'ta başladı. Ertesi gün savcılığa sevk edilmesiyle soruşturmacılar dosyasını işlerken ve sorgulama yaparken savcılığın gözetimine girdi.

Tsukamoto'nun anlatımına göre adam, savcılığa sevk edilmeden önce son yemeğini öğlen yedi. Bir sonraki yemeğini, karakola döndükten sonra saat 22.30 civarında yedi. Böylece öğün arası, belirlenmiş akşam yemeği saatlerinin tamamını ve sonrasındaki birkaç saati kapsadı.

  • 30 Ocak: Tokyo polisi, 40'lı yaşlarındaki yabancı uyruklu adamı sabahın ilk saatlerinde saldırı suçlamasıyla gözaltına aldı.
  • 31 Ocak, öğlen: Adam, savcılığa nakledilmeden önce son yemeğini yedi.
  • 31 Ocak, öğleden sonra ve akşam: Tsukamoto'ya göre savcılık dosyayı işlerken ve adamı sorgularken kendisine yiyecek verilmedi.
  • 31 Ocak, yaklaşık 22.30: Polis nezarethanesindeki hücresine döndükten sonra yemek yedi.
  • 5 Şubat: İddiaya konu saldırının mağduruyla uzlaşmasının ardından serbest bırakıldı.

5 Şubat'ta gözaltı sona erdi, ancak Tsukamoto müvekkilinin maruz kaldığı koşullara itiraz etmeyi sürdürdü. Avukatın planladığı başvuru, yetkililerin temel ihtiyaçlara erişimini kontrol ettiği sırada adama nasıl davranıldığıyla ilgili.

Yetkililerin Uyması Gereken Yemek Saatleri

Japonya'daki gözaltı kuralları, günde üç öğün için belirli saat aralıkları öngörüyor: kahvaltı 06.30-08.30, öğle yemeği 11.00-13.00 ve akşam yemeği 16.30-19.00 arasında. Bu kurallar, uyruğu veya karşı karşıya olduğu suçlamalar ne olursa olsun gözaltındaki herkes için geçerli.

Düzenli öğünler fiziksel sağlığı ve psikolojik dengeyi korumayı amaçlıyor. Gözaltındaki bir kişi yiyecek almak için dışarı çıkamaz. Yetkililer, kişinin özgürlüğünü kısıtladıklarında bu ihtiyacı karşılama sorumluluğunu üstlenir.

Adamın bildirilene göre saat 22.30'da yediği akşam yemeği, belirlenen saatin 19.00'da sona ermesinden üç buçuk saat sonraydı. Öğlenden itibaren beklediği süre de öğleden sonrayı ve akşamı kapsadı; zamanında yemek yiyebilmesini sağlayacak bir açıklama veya düzenleme yapılmadı.

Adamın avukatı Tsukamoto, bu muamelenin gözaltı kurallarının hem lafzını hem de amacını ihlal ettiğini söyledi. Bunu şöyle nitelendirdi:

son derece haksız bir muamele

Avukat, müvekkilinin beslenme konusunda tamamen yetkililere bağımlı olması nedeniyle yiyecek verilmemesinin insan hakları ihlali anlamına geldiğini savunuyor. Gözaltıdaki öğün saatleri, işlerin zorlaştığı zamanlarda personelin göz ardı edebileceği isteğe bağlı düzenlemeler değil, yasal zorunluluklar.

Reklam

Savcılar Neden 40'tan Fazla Başka Şüpheliyi Gerekçe Gösterdi?

Tsukamoto'ya göre soruşturmacılar, kaçırılan öğün için tesisteki iş yoğunluğunu gerekçe gösterdi. Aynı sırada 40'tan fazla başka şüpheliyle de ilgilenilmesi gerekiyordu. İddiaya göre ilgili savcı, acil soruşturma gerektiren dosyalar yürütülürken koşulların kurallara uygun yemek hizmetini imkânsız kıldığını savundu.

Tsukamoto, soruşturmacıların durumu şöyle tanımladığını söyledi:

kaçınılmaz

Tokyo Bölge Savcılığı, adamın gördüğü muameleye özel olarak yorum yapmayı reddetti. Savcılık genel yanıtında, gözaltındakilerin bekleme süresinin dosya sayısına, dosyaların niteliğine ve karmaşıklığına göre değiştiğini söyledi. Açıklamada şu ifade kullanıldı:

bekleme süresi

Bu yanıt, olayı şüphelilerin işlemlerini yürütmenin pratik gereklilikleri içinde ele alıyor. Tsukamoto'nun itirazı ise süreç boyunca devam eden yasal yükümlülüklere odaklanıyor. Temel mesele, görüşmelerin, nakillerin ve bekleme sürelerinin düzenlenişinin gözaltındakilerin belirlenen saatlerde yemek yemesine imkân verip vermediği.

Hukuk savunucuları, iş yükünün yasal hakların ihlalini mazur gösteremeyeceğini savunuyor. Yemek saatlerine ilişkin kurallarda yoğun çalışma programına yönelik bir istisna bulunmuyor; sınırlı personel veya kurumsal kapasiteye rağmen gözaltındakilere karşı yükümlülükler sürüyor. Eleştirmenler, idari baskının gerekçe kabul edilmesinin gözaltındaki herkesin korunmasını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.

Kaygı, yiyeceksiz uzun bekleyişlerin zamanla operasyonel bir zorunluluk olarak kabul edilmesi. Böyle bir yaklaşımda dosyaları işleme kolaylığı, sorgulanan kişileri koruyan yasal gerekliliklerin önüne geçer.

Açlık Şüphelinin İfadesini Nasıl Etkileyebilir?

Tsukamoto'nun uyarısı, temel bir ihtiyaç ile sorgu baskısı arasındaki ilişkiye odaklanıyor. Aç olan ve kendi başına yiyecek bulamayan bir şüpheli, soruşturmacılarla aynı fikirde olmanın sorguyu bitirip yemek yiyebileceği bir yere dönmesini sağlayacağına inanabilir.

Avukat, açlığın şüphelinin sorgu sırasında kabul ettiği ifadelerin güvenilirliğini etkileyebileceğini şöyle açıkladı:

Açlık, şüphelinin yemek alabilmek için yanlış bir ifadeyi onaylamasına yol açabileceğinden, verdiği ifadeyi "çarpıtabilir".

İfade, soruşturmacıların şüpheliden doğrulamasını isteyebileceği bir olay anlatımıdır. Tsukamoto, yemek yeme isteğinin veya yorucu bir bekleyişi sona erdirme arzusunun, kişiyi yanlış, hatta gerçeğe aykırı bir itiraf içeren ifadeleri onaylamaya yöneltebileceğinden kaygı duyuyor.

Yeterli yiyecek olmadan geçirilen uzun süreler fiziksel güçsüzlüğe yol açabilir; muhakeme yetisini ve düşünme becerisini etkileyebilir. Sorgu sırasında bu etkiler, kişinin yönlendirmelere daha açık hâle gelmesine ve soruşturmacılar yanıt almak için baskı yaptığında kendi anlatımını korumakta zorlanmasına neden olabilir.

Henüz suçlu bulunmamış kişiler açısından bu kaygı özellikle ciddi. Sorgu koşulları yanıtlarını etkiliyorsa soruşturmanın kendisinin güvenilirliği de tehlikeye girer.

Japonya'nın ceza adaleti sistemi, itirafların kovuşturma ve mahkûmiyetlerde tarihsel olarak oynadığı merkezi rol nedeniyle daha geniş çaplı eleştirilere maruz kaldı. Tsukamoto'nun uyarısı, hemen karşılanması gereken yemek ihtiyacını, şüphelinin ifadesinin karşılanmamış temel ihtiyaçların yarattığı baskı altında değil, gönüllü olarak verilmesi gerekliliğiyle ilişkilendiriyor.

Reklam

Yabancı Uyruklu Gözaltındakiler Neden Daha Savunmasız Olabilir?

Yabancı uyruklular, dil engelleri, aşina olmadıkları yasal süreçler ve alışık oldukları destek ağlarından uzak kalmaları nedeniyle Japonya'da gözaltındayken ek güçlüklerle karşılaşabilir. Bu koşullar haklarını anlamalarını veya acil ihtiyaçlarını gözaltı görevlilerine anlatmalarını zorlaştırabilir.

Kolay iletişim kuramayan bir kişi, yemeğin ne zaman geleceğini sormakta veya kendini nasıl hissettiğini açıkça anlatmakta zorlanabilir. Kültürel farklılıklar da yetkililerin beklentileri ve gözaltı sürecinin işleyişi konusunda yanlış anlamalara yol açabilir.

Aileden ve diğer destek kaynaklarından uzak kalmak stresi ve yetkililere bağımlılığı artırabilir. Yiyecek gibi temel bir şeye erişim geciktiğinde bu baskılar yoğunlaşabilir ve fiziksel ve ruhsal durumun hızla kötüleşmesine katkıda bulunabilir.

Adamın uyruğu açıklanmadı. Bununla birlikte davası, yabancı ve Japon uyruklu gözaltındakilere eşit biçimde uygulanan güvencelere dikkat çekiyor: düzenli öğünler, insanca muamele ve kişinin doğru yanıt verme becerisini zedelemeden sorgulanmasını sağlayan koşullar.

Japonya'da Gözaltı Konusundaki Önceki Kaygılar

Uluslararası Af Örgütü, Tokyo Gözaltı Merkezi'nin yasal standartlara uymayı reddettiği; gözaltındakilerin uygun yiyecek ve tıbbi tedaviden tekrar tekrar mahrum bırakıldığı olayları daha önce belgelemişti. Tokyo'daki gözaltı tesislerinde yiyecekten mahrum bırakılmaya ilişkin kaygılar onlarca yıldır sürüyor.

Bu önceki anlatımlar, temel ihtiyaçların karşılanmamasına ilişkin sorunların gözaltı yönetimindeki eksiklikler nedeniyle tekrarlanabileceği endişesini artırdı. Mevcut iddia, saldırı dosyasının işlemleri sırasında Tokyo savcılarının gözetiminde tutulan bir adamla ilgili.

Nissan'ın eski başkanı Carlos Ghosn, 2018'de mali usulsüzlük iddiaları nedeniyle tutuklanmasının ardından Japonya'daki gözaltı uygulamalarını uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdı. Aylarca gözaltında tutuldu, avukatı yanında olmadan sorgulandı ve Japonya'dan ayrılmadan önce defalarca kefaletle serbest bırakılması reddedildi.

Eleştirmenler, şüpheliler üzerinde baskı kurduğunu söyledikleri gözaltı uygulamalarını tanımlamak için "rehine adaleti" terimini kullanıyor. Ghosn'un davası, uzun süreli gözaltı ve avukat odada olmadan yapılan sorgulamalar dâhil bu uygulamaları dünya kamuoyunun gündemine taşıdı.

Mevcut dava daha az tanınan bir kişiyi ve farklı koşulları içeriyor. Soruşturma taleplerinin, özellikle de gözaltındaki kişinin yiyecek ve diğer temel ihtiyaçlar için kendisini sorgulayan yetkililere bağımlı olduğu durumlarda, bireysel güvencelerin önüne geçip geçmediğine ilişkin kaygıları artırıyor.

Reklam

İnsan Hakları Başvurusu Ne Sağlayabilir?

Tsukamoto, bir baroya insan haklarının iadesi için başvuruda bulunmayı planladığını belirtti. Böyle bir başvuruyla hukukçular örgütünden iddia edilen ihlali incelemesi istenir; zararın resmen tanınması, daha iyi uygulamalara yönelik tavsiyeler ve sorumlulara olası yaptırımlar talep edilebilir.

Baro başvurularının münferit görevlilere karşı yaptırım gücü genellikle sınırlıdır. Yine de muameleye itiraz etmek ve kurumları uygulamalarını değiştirmeye zorlamak için bir yol sağlayabilir. Başvurunun ne zaman yapılacağı açıklanmadı; 16 Şubat itibarıyla başvuru hakkında bir karar duyurulmamıştı.

Avukatın planladığı girişim, yetkililer yoğun iş yüküyle karşı karşıya olsalar bile yemek vermemenin kabul edilemez olduğunu ortaya koymayı amaçlıyor. Uygulamaya ilişkin soru, şüpheliler nakledilirken, görüşme beklerken veya sorgulanırken yetkililerin öğünleri belirlenen saatlere nasıl yetiştireceği.

Reform savunucuları, özellikle yabancı uyruklular dâhil savunmasız kişilere odaklanan bağımsız gözaltı tesisi denetimi çağrısı yapıyor. Dış denetim, yalnızca gözaltından sorumlu kurumun açıklamalarına dayanmak yerine, yoğun dönemlerde yasal gerekliliklerin yerine getirilip getirilmediğini inceleyebilir.

Öneriler arasında, tesislerin yükümlülüklerini yerine getirerek yönetebileceği düzeyde kişi kabul etmesi veya yoğun dönemlerde daha fazla personel ve kaynak sağlanması bulunuyor. Her iki yaklaşım da aynı soruna çözüm arıyor: Bir kurum, işlerini gözetimindeki kişilere karşı yükümlülüklerini yerine getirecek şekilde düzenlemeli.

İnsanca Muamele Sürekli Bir Yükümlülüktür

Japonya'nın taraf olduğu sözleşmeler dâhil uluslararası insan hakları hukuku, yeterli yiyecek ve suyu gözaltında insanca muamelenin bir parçası olarak kabul ediyor. Uluslararası standartlar ayrıca direnci kırmak veya ifade almak amacıyla yiyecekten ya da uykudan mahrum bırakmak dâhil, sorgu sırasında zorlamayı yasaklıyor.

Birleşmiş Milletler Mahpuslara Muameleye İlişkin Standart Asgari Kuralları, yargılanmayı bekleyen gözaltındakilere de uygulanabilecek rehber ilkeler sunuyor. Kurallar, sağlığı ve gücü korumaya yetecek beslenme çağrısında bulunuyor. Başka bir deyişle, gözaltı koşulları insanların sağlıklı kalmasına yetecek yiyeceği içermeli.

Bu tür standartların ihlali uluslararası kuruluşların eleştirilerine yol açabilir ve özellikle yabancı uyruklular söz konusu olduğunda diplomatik ilişkileri etkileyebilir. Tokyo'daki acil mesele bir adama nasıl davranıldığı; ancak temel ihtiyaçları karşılama sorumluluğu gözaltı boyunca devam ediyor.

Dava, savcılık bürolarındaki eğitim ve hesap verebilirliğe ilişkin kaygıları da gündeme getiriyor. Soruşturmacılar yemekleri diğer işler bitene kadar bekleyebilecek bir şey olarak görüyorsa, savunuculara göre değişiklikler yalnızca programlamayı değil, yetkililerin görevlerini nasıl anladığını da kapsamalı.

İnsanca muamele, yoğun bir çalışma günü boyunca da devam eden yasal bir yükümlülüktür. Adamın uzlaşmanın ardından serbest bırakılması, gözaltı süresini sona erdirdi. Tsukamoto'nun planladığı başvuru, kaçırılan akşam yemeği ve müvekkilinin sorgulandığı koşullar dâhil olmak üzere, serbest bırakılmadan önce yaşananlar için hesap sorulmasını amaçlıyor.

Reklam

Bilinmesi Gerekenler

  • 40'lı yaşlarındaki yabancı uyruklu bir adam, 30 Ocak'ta Tokyo'da saldırı suçlamasıyla gözaltına alındı ve ertesi gün savcılığa sevk edildi.
  • Avukatı Kazuya Tsukamoto'ya göre adam, 31 Ocak'ta öğlenden gece yaklaşık 22.30'a kadar yemek yemedi.
  • Gözaltı kuralları kahvaltı için 06.30-08.30, öğle yemeği için 11.00-13.00 ve akşam yemeği için 16.30-19.00 saatlerini belirliyor.
  • Tsukamoto'ya göre soruşturmacılar, 40'tan fazla başka şüphelinin de bulunduğu iş yükünü gerekçe göstererek gecikmenin "kaçınılmaz" olduğunu söyledi.
  • Savcılık, münferit dava hakkında yorum yapmayı reddetti ve bekleme sürelerinin dosya yüküne ve dosyaların karmaşıklığına göre değiştiğini belirtti.
  • Tsukamoto, açlığın şüphelileri gerçeğe aykırı ifadeleri onaylamaya yöneltebileceği uyarısında bulunuyor ve baro aracılığıyla insan haklarının iadesi için başvuruda bulunmayı planlıyor.
  • Uluslararası Af Örgütü, Tokyo Gözaltı Merkezi'nde uygun yiyecek ve tıbbi tedavi verilmediği vakaları daha önce belgelemişti.
  • Adam, iddiaya konu saldırının mağduruyla uzlaşmasının ardından 5 Şubat'ta serbest bırakıldı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir