Hanelerin %57’si Atıklarını Hâlâ Yakıyor
Endonezya, hanelerin yarısından fazlasını etkileyen bir sorunla mücadele ederken mahalle ölçeğinde kirlilik takibi, köylerde atık toplama ve kayıt dışı atık işçilerine destek uygulamalarını deniyor: çöp yakma. Sağlık Bakanlığının 2023’te yaptığı bir araştırmaya göre, hanelerin %57’si atıklarını bertaraf etmenin başlıca yöntemi olarak açıkta yakmayı kullanıyor. Atıklarını toplayıcılara verenlerin oranı %27,6’da kalırken geri dönüşüm yaptığını bildirenlerin oranı yalnızca %0,1.
İçindekiler
- Hanelerin %57’si Atıklarını Hâlâ Yakıyor
- Atık Yakmak Havaya Neler Salıyor?
- Mahallelerde Yakma Neden Hâlâ Bir Çözüm?
- FIREFLIES Üç Toplulukta Kirlilik Takibini Başlatıyor
- Malang Köy Sokaklarına Ulaşan Toplama Hizmetini Deniyor
- Projeler Bu Aşamaya Nasıl Geldi?
- Ulusal Elektrik Programı Yerel Muhalefetle Karşılaşıyor
- Benowo İzleme Çalışması Hava Kalitesi Tartışması Başlattı
- Şirketlerin Geri Dönüşüm Pilotlarında Uygulama Sorunları Ortaya Çıktı
- İthal Teknoloji Endonezya’nın Islak Atıklarıyla Karşılaşıyor
- Bandung Kayıt Dışı İşçileri Çözümün Parçası Yapıyor
- Öne Çıkanlar
Veriler, günlük uygulamaların ülkenin yasal çerçevesinden ne kadar uzak olduğunu gösteriyor. Endonezya’nın 2008 tarihli Atık Yönetimi Yasası açıkta yakmayı açıkça yasaklıyor, ancak yasağın haneler düzeyinde uygulanması son derece güç. Takımadalar genelinde her gün binlerce küçük çaplı mahalle yangını çıkıyor. Uyduların tespit edebildiği büyük orman yangınlarının aksine, bu dağınık yangınların takibi yetkililer için zor; yakınlarda yaşayanlar dumanı kolayca görebilse de.
14 Şubat 2026 itibarıyla, çeşitli pilot projeler soruna farklı yönlerden yaklaşmaya hazırlanıyor. FIREFLIES, Cakarta, Bogor ve Depok’ta topluluk araştırmalarını hava kalitesi takibiyle bir araya getiriyor. Doğu Cava’daki Malang ilçesinde ise entegre bir toplama projesi; düzenli hizmetin, hanelerin atıkları ayrıştırmasının ve yeterli katılımın çöpe dökme ile yakmanın yerini alıp alamayacağını sınayacak.
Endonezya merkezi hükümeti, atıkları elektriğe dönüştürecek 33 tesise kadar yatırım yapmayı da planlıyor. Bu program daha kapsamlı bir tartışmayı gündeme taşıdı: toplulukları daha fazla kirliliğe maruz bırakmadan, geri dönüşümü sekteye uğratmadan ya da hâlihazırda değerli malzemeleri geri kazanan işçileri işlerinden etmeden güvenilir atık bertarafı nasıl sağlanabilir?
Çözüm arayışı mahallelerdeki pratik sorularla başlıyor. Eski bir yatağı kim toplayacak? Aylık toplama ücretini kim ödeyecek? Güvenilir bir hizmet yoksa yemek artıkları ve plastik ambalajlara ne olacak? Pilot projeler bu sorulara yanıt ararken daha büyük tesisler emisyonları, maliyetleri ve yerel halkın kabulü bakımından incelemeye tabi tutuluyor.
Atık Yakmak Havaya Neler Salıyor?
Yapraklar ve yemek artıkları plastik, köpük ve diğer sentetik malzemelerle birlikte yandığında ev yangınları çeşitli kirleticiler açığa çıkarıyor. Bunlar arasında PM2.5 ve PM10 olarak bilinen partikül madde ile isli siyah karbon bulunuyor. İnce parçacıklar vücudun doğal savunma mekanizmalarını aşarak akciğerlerin derinliklerine ulaşabiliyor ve bazı durumlarda kana karışabiliyor.
Endonezya Üniversitesinde çevre sağlığı profesörü olan Budi Haryanto, zararın vücudun tamamına yayılabileceğini belirtti. Siyah karbon ve karbonmonoksit dahil kirletici ve kimyasal bileşenlerin kalp, sinir sistemi, akciğerler, sindirim sistemi, deri, kan ve kemikler gibi yaşamsal organ ve dokuları etkilediğini söyledi.
Haryanto, atık yakılmasıyla açığa çıkan ağır metallere maruz kalmanın kemik iliğinde alyuvar üretimini azaltmasıyla da bağlantı kurdu; bunun Endonezyalı kadınlarda aneminin yaygın olmasını açıklayabileceğini belirtti. Anemi, kanda oksijeni etkili biçimde taşıyacak kadar sağlıklı alyuvar bulunmaması anlamına geliyor. Haryanto, atık yakılmasından kaynaklanan kontrolsüz kirliliğin, halk sağlığını nesiller boyunca etkileyen sessiz bir katile dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Siyah karbon, güneş ışığını emip çevresindeki havayı ısıtarak küresel ısınmaya da katkıda bulunuyor. Karbondioksit yüzyıllar boyunca atmosferde kalabilirken siyah karbon havada günler ila haftalar boyunca kalıyor. Bu kısa süre içinde, birim kütle başına yarattığı ısınma etkisi karbondioksitin etkisinden çok daha güçlü.
Hava kirliliği ile iklim arasındaki bağlantıları inceleyen Ulusal Teknoloji Enstitüsünde çevre mühendisliği öğretim görevlisi Didin Agustian Permadi, bu emisyonların kaynağında azaltılmasının 2030’a kadar hava kalitesi ve iklim açısından görece hızlı yararlar sağlayabileceğini söyledi.
Mahallelerde Yakma Neden Hâlâ Bir Çözüm?
Cakarta’nın güneyindeki Bogor’da bir mahalle birimi yöneticisi olan Erwinsyah, sakinlerin eski yatakları ve kırık sandalyeleri yol kenarına bırakmasıyla sorunla karşılaşıyor. Hacimli atıklar okula yürüyen çocuklar için tehlike yaratabiliyor, ancak yerel çevre kurumu bu tür büyük ya da inorganik atıkları toplamayı reddediyor. Atıkları neden yakmak zorunda kaldığını açıklayan Erwinsyah şöyle dedi:
Yakarsak en azından ortadan kalkıyor. Evet, kokuyor. Ama mecburum. Başka yolu yok.
Mahallesinde yaklaşık 90 hane var, ancak aylık 15 bin rupilik, yani 1 doların altındaki atık toplama ücretini yalnızca hanelerin %60 ila %70’i ödüyor. Toplama hizmetinin sürmesini sağlamak için zaman zaman mahalle bütçesinden ya da kendi cebinden para harcıyor. Geliri az olan haneler için günlük temel ihtiyaçlar, hava kirliliği ya da iklim değişikliği kaygılarının önüne geçebiliyor.
Atık yakılmasına çözüm arayan yeni bir pilot projede yer alan antropolog Sofyan Ansory, uygulamanın sürmesinin bir başka nedenine dikkat çekti. Evsel atıkların çoğunlukla yaprak ve dallardan oluştuğu dönemde bunları yakmak, çalışkanlığın ve mahallenin temizliğine katkıda bulunmanın göstergesi sayılabiliyordu.
Bugün evsel atıklara plastikler, köpükler ve sentetik malzemeler hâkim; bunlar yakıldığında çok daha zehirli duman çıkarıyor. Atıkların içeriği değişti, ancak ateş ile temizlik arasındaki kültürel bağ sürüyor. Toplama hizmetindeki aksaklıklar, mali baskılar ve bu alışkanlıklar bir araya gelerek yasal yasağın uygulamayı neden sona erdiremediğini açıklamaya yardımcı oluyor.
FIREFLIES Üç Toplulukta Kirlilik Takibini Başlatıyor
Enerji dönüşümü kampanya grubu ViriyaENB’nin desteğiyle Dietplastik Indonesia, Cakarta ve uydu kentleri Bogor ile Depok’taki üç mahallede FIREFLIES projesini başlattı. Proje; toplumsal ve kültürel uygulamalara yönelik araştırmaları, toplum eğitimini ve yerel atık altyapısının iyileştirilmesini bir araya getiriyor.
Endonezya Üniversitesi araştırmacıları, bölge sakinlerinin atıkları nasıl algıladığını ve yönettiğini inceliyor. Çalışmaların; insanların çöplerini neden yaktığı ve fiilen hangi hizmetlerden yararlanabildiği dahil, yerel koşullara uygun müdahalelerin şekillendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Proje, sürekli takip için düşük maliyetli hava kalitesi sensörleri kurmayı da planlıyor. Ayrıntılı kirlilik verilerinin şubattan 2026 sonuna kadar toplulukların erişimine açılması bekleniyor. Mahalle araştırmalarına dayalı eğitim faaliyetlerinin ise nisan ve mayıs aylarında yapılması öngörülüyor.
Dietplastik Indonesia’da kıdemli araştırma sorumlusu olan Zakiyus Shadicky, yakma sırasında kirlilikte yaşanan ve görülebilen ani artışların tartışmayı ve komşuların olası baskısını teşvik edebileceğini söyledi. Sakinler, birbirleriyle yüzleşmek istemedikleri için yakmayı çoğu zaman görmezden geliyor. Shadicky, bu uygulamaya karşı toplumsal normlar oluşmadan teknolojinin etkisiz kalacağını belirtti.
Çevre Bakanlığında kıdemli çevresel etki kontrol uzmanı olan Nurmayanti, girişimi memnuniyetle karşıladı. Ulusal atık yönetimi ve emisyon azaltma çalışmalarının bir parçası olarak atıkların kaynağında azaltılmasının ve toplumsal tutumların değiştirilmesinin önemini vurguladı. Atıklar, arazi kullanımı ve enerjiden sonra Endonezya’nın en büyük üçüncü sera gazı emisyonu kaynağı; buna karşın çok az kişi çöpün bertaraf edilmesini iklim değişikliğiyle ilişkilendiriyor.
Malang Köy Sokaklarına Ulaşan Toplama Hizmetini Deniyor
Plastik Atıklara Son Verme İttifakı (AEPW), Malang ilçesinde hanelerden atık toplama, güvenli bertaraf ve geri dönüşümü kapsayan entegre bir sistemi deniyor. Projenin ilk dört köyü Tulus Besar, Duwet Krajan, Wringin Anom ve Kenongo.
Proje, önceden kaydı yapılan 2.300 haneyle Mart 2025’te başladı. Özel olarak uyarlanmış atık toplama üç tekerlekli araçları, haftada iki kez dar köy sokaklarından geçerek çöpleri topluyor. Sakinler organik atıkları inorganik malzemelerden ayırıyor; geri dönüştürülebilir atıklar yerel geri dönüşüm işletmelerine satılıyor.
Satışlardan elde edilen gelir, hane toplama ücretleriyle birlikte sistemi destekliyor. Ekonomik modellemeye göre pilot projenin mali açıdan başarılı olması için hizmetin kapsadığı bölgedeki hanelerin %80’inin katılımı gerekiyor. Bu nedenle ekipman kadar düzenli kayıt ve ödeme de projenin merkezinde yer alıyor.
AEPW Endonezya Programı Danışmanı Bimo Harimurti, toplumun katılımını ve sahiplenmesini güçlendirmek amacıyla işe alımlarda köy sakinlerine öncelik verildiğini söyledi. Hizmetle birlikte atık bertarafı alışkanlıklarını değiştirmeye yönelik kampanyalar da yürütülüyor. Duwet Krajan köyünün muhtarı Mulyo Siswanto, sakinlerin davranışlarını değiştirmeye başladığını; kanallara ya da mahalle alanlarına çöp atma eğiliminin azaldığını bildirdi.
Planlanan genişleme, 12 köyde yaklaşık 18 bin haneye ulaşmayı, her ay 750 ton belediye atığı toplamayı ve yaklaşık 20 ton plastiği geri dönüştürmeyi öngörüyor. Model başarılı olursa yerel yönetim, diğer ilçelerin de uygulayabileceği, mali açıdan sürdürülebilir bir hizmet geliştirmeyi umuyor.
Projeler Bu Aşamaya Nasıl Geldi?
Endonezya’daki mevcut tartışma, birkaç yıla yayılan denemelerin, kapanışların, izleme çalışmalarının ve yeni yatırım planlarının ardından şekillendi. Bazı projeler hâlihazırda atık toplarken bazıları hâlâ planlama ya da araştırma aşamasında.
- 2017: Unilever, Endonezya’da plastik saşeler için kimyasal geri dönüşüm pilot projesi başlattı. Proje iki yıl sonra faaliyeti durdurdu.
- 2021: Danone, Reciki Solusi Indonesia ile Bali’de bir geri dönüşüm tesisi kurdu.
- 2023: Sağlık Bakanlığının araştırması, hanelerin %57’sinin başlıca atık bertaraf yöntemi olarak açıkta yakmayı kullandığını ortaya koydu.
- Nisan 2024: Bali’deki tesis, yakındaki bölge sakinlerinin şikâyetleri üzerine faaliyetlerini askıya aldı.
- Kasım 2024-Ocak 2025: WALHI Doğu Cava, Surabaya’daki Benowo tesisi çevresinde 54 gün boyunca hava kalitesini izledi.
- Mart 2025: Malang’daki toplama pilotu, önceden kaydı yapılan 2.300 haneyle başladı.
- Şubat-Aralık 2026: FIREFLIES, mahallelerdeki ayrıntılı hava kalitesi izleme verilerini toplulukların erişimine açmayı planlıyor.
- Nisan ve Mayıs 2026: FIREFLIES, mahalle araştırmalarına dayalı eğitim faaliyetlerini başlatmayı planlıyor.
Bu takvim, kısa vadeli hizmet iyileştirmelerini daha uzun soluklu ulusal yatırım programının yanına koyuyor. Hanelerin bugün çöplerini atabilecekleri bir yere ihtiyacı var; izleme çalışmaları ile pilot projelerin sonuçları ise hangi yaklaşımların yerel koşullarda işe yaradığını belirlemeye yardımcı olabilir.
Ulusal Elektrik Programı Yerel Muhalefetle Karşılaşıyor
Endonezya merkezi hükümeti, atıklardan elektrik üretecek 33 tesise kadar yatırım yapmaya yönelik planları ilerletiyor. Bu yılın başlarında çıkarılan 109/2025 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği, önceki çerçevenin yerini alıyor ve ülkenin yeni varlık fonu Danantara’ya alım sürecini ve yatırımları koordine etme sorumluluğunu veriyor.
Yönetmelik, 30 yıl boyunca kilovatsaat başına 0,20 dolarlık elektrik alım fiyatı belirliyor. Elektriğin tek alıcısı, devlete ait elektrik şirketi PLN olacak. Kilovatsaat, sağlanan ya da kullanılan elektrik enerjisi miktarını ölçen birimdir.
Ulusal yatırım hamlesi mahalle düzeyinde direnişle karşılaştı. Cakarta’nın güneyindeki Tebet’te önerilen bir tesis, sakinlerin ve çevrecilerin protestolarının ardından durdu.
WALHI Cakarta’dan kampanyacı Muhammad Aminullah, kirlilikle zaten mücadele eden kentte olası dioksin salımına ve hava kalitesinin daha da kötüleşmesine karşı uyarıda bulundu. Tepkiler, toplulukların yalnızca bir atık tesisinin çöpleri sokaklardan kaldırıp kaldırmayacağıyla değil, tesisten yayılanlarla da ilgilendiğini gösteriyor.
Benowo İzleme Çalışması Hava Kalitesi Tartışması Başlattı
WALHI Doğu Cava, Endonezya’nın atıklardan enerji üreten ilk ve en büyük tesisi olan Surabaya’daki Benowo’nun çevresindeki havayı Kasım 2024 ile Ocak 2025 arasında 54 gün boyunca izledi. Araştırmada hava kalitesinin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sınırlarını sık sık aştığı tespit edildi.
Ortalama PM2.5 yoğunluğu metreküp başına 26,78 mikrograma, zirve değer ise metreküp başına 78 mikrograma ulaştı. Araştırmada belirtilen DSÖ günlük sınırı, metreküp başına 15 mikrogramdı. Ölçülen ortalama bu seviyenin yaklaşık 1,8 katı, zirve değerse 5,2 katıydı.
WALHI Doğu Cava İcra Direktörü Wahyu Eka Setyawan, kirlilik artışlarının hangi saatlerde görüldüğünü şöyle anlattı:
En çarpıcı ani artışlar, yakma fırınının çalıştığı sabah 8 ile akşam 5 arasında görüldü.
Setyawan, gönüllülerin yakma fırınına yakın bölgelerden geçerken özellikle rüzgâr yerleşim alanlarına doğru estiğinde hem PM2.5 hem de PM10 değerlerinde keskin artışlar kaydettiğini söyledi.
Yetkililer ve tesis işletmecisi, hükümetin onayladığı izlemelerde geçerli sınırların aşılmadığını söyleyerek WALHI’nin bulgularına itiraz etti. Verileri kamuoyuyla paylaşmayı reddettiler. Bu nedenle bölge sakinleri, faaliyetteki tesisin çevresindeki hava kalitesine ilişkin birbiriyle çelişen değerlendirmelerle karşı karşıya.
Şirketlerin Geri Dönüşüm Pilotlarında Uygulama Sorunları Ortaya Çıktı
Danone’nin Reciki Solusi Indonesia ile 2021’de kurduğu Bali tesisi, piyasa değeri düşük plastikleri atıktan türetilmiş yakıta, yani RDF’ye dönüştürmeyi amaçlıyordu. RDF, geleneksel yakıt kaynakları yerine atıklardan üretilen yakıttır.
Yakınlardaki evlerden birkaç metre mesafede bulunan ve uygun istişare yapılmadan kurulan proje, bölge sakinlerinin şikâyetlerinin ardından Nisan 2024’te askıya alındı. Tesis, pencerelerini açmalarını imkânsız hâle getiren zehirli duman çıkarmakla suçlandı.
Uluslararası Kirleticileri Ortadan Kaldırma Ağı’nın (IPEN) eş başkanı Yuyun Ismawati, plastik hurdaların eritilmesinden kaynaklanan emisyonlar nedeniyle birkaç bölge sakininin hastaneye kaldırıldığını bildirdi. Ortaya çıkan briketlerin, açıkta plastik yakmayla bağlantılı ciddi sağlık risklerine rağmen çamaşırhane kazanlarında ve sokak yemeği mangallarında kullanılması planlanıyordu. Bir yangın sonunda tesisi yok etti ve geride kirlenmiş bir arazi bıraktı.
Unilever’in plastik saşeler için kimyasal geri dönüşüm pilotu da faaliyetini durdurdu. 2017’de Endonezya’da başlatılan proje, iki yıl sonra sessizce sona erdi. Yakma Fırınlarına Alternatifler Küresel İttifakı’nın (GAIA) yürüttüğü bir incelemede, geri dönüştürülebilirliğin sınırlı olması ve teknolojik aksaklıklar tespit edildi.
İncelemeye göre tesis, farklı ambalajlar üretmek için yalnızca tek katmandan yapılmış saşeleri işleyebiliyordu. Tesise giren atığın %40 ila %60’ı kalıntı olarak kayboluyordu. Maliyeti 10 milyon avroyu aşan tesis, çok katmanlı saşelerin tekrar tekrar geri dönüştürülebileceği iddiasını kanıtlayamadı.
Buna rağmen Borouge ve Borealis, Endonezya’nın poliolefin geri dönüşümüne yönelik ilk tam entegre döngüsel atık yönetimi ekosistemi için Doğu Cava’da yeni bir fizibilite çalışması duyurdu. Önerilen sistem, plastik atıkları yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş malzemeler için ham maddeye dönüştürmeyi hedefliyor. Proje, faaliyette olan bir toplama ve geri dönüşüm sistemi değil, fizibilite çalışması aşamasında.
İthal Teknoloji Endonezya’nın Islak Atıklarıyla Karşılaşıyor
Avrupa ve Japonya’daki pazarların doygunluğa ulaşmasının ardından bu ülkelerin şirketleri yeni atık işleme pazarlarına yöneliyor. Japonya’da 1.500’den fazla yakma tesisi bulunuyor; Almanya, İsveç ve Danimarka ise her yıl on milyonlarca ton belediye atığını yakıyor. Hitachi Zosen, Marubeni ve JFE Engineering, Güneydoğu Asya’da faaliyet gösteren şirketler arasında.
Çevre örgütleri, Avrupa ya da Japonya’daki atıklar için tasarlanan ekipmanların Endonezya’da farklı koşullarla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor. Gelişmiş ekonomilerde belediye atıklarının yalnızca %10 ila %20’si organik maddelerden oluşuyor. Bu ülkelerde gelişmiş ayrıştırma sistemleri de yakmaya uygun olmayan malzemeleri sınırlıyor.
Endonezya’da ise organik atıklar toplam atıkların %50’sini ya da daha fazlasını oluşturabiliyor ve resmî ayrıştırma uygulamaları sınırlı. Organik atıkların büyük bölümü ıslak. Bunları yakmak için daha yüksek sıcaklıklar ve verimli yanmanın sürmesi amacıyla genellikle plastik gibi ek yakıtlar gerekiyor.
Çevre örgütleri, onlarca yıl çalışacak tesislerin plastik atıklara yönelik kalıcı talep yaratmasından ve geri dönüşümle malzemelerin dolaşımda tutulmasına yönelik çabalarla rekabet etmesinden endişe ediyor. Yakıt olarak plastiğe ihtiyaç duyan bir tesisin malzeme ihtiyacı, aynı plastiği başka amaçlarla kullanmak üzere geri kazanmaya çalışan bir sisteminkinden farklı.
Zero Waste Europe’dan Janek Vähk, yakma tesislerinden elde edilen elektriğin sera gazı emisyonu yoğunluğunun doğal gaz yakılarak üretilen elektriğin en az 1,5 ila iki katı olduğunu söyledi. Plastik içeren atıkların yakılmasını, iklim üzerinde en büyük etkiye sahip enerji üretim yöntemi olarak nitelendirdi.
Bandung Kayıt Dışı İşçileri Çözümün Parçası Yapıyor
İklim ve Temiz Hava Koalisyonu’nun desteklediği bir proje, organik atık yönetimine kayıt dışı atık toplayıcılarını dahil etmek için Bandung’da çalışıyor. Proje, 11 bin ton organik atığın döküm sahalarına gitmesini önlemeyi ve bu işçileri yerinden etmek yerine işlerini sürdürmelerini sağlayan iş modellerini göstermeyi amaçlıyor.
Endonezya’nın mevcut geri dönüşüm ekonomisinin temelini kayıt dışı atık toplayıcıları oluşturuyor. Çok az kazanıyor ve haftanın yedi günü çalışıyorlar. Büyük yakma projeleri, bu işçilerin rolleri yeni resmî atık yönetimi sistemlerine dahil edilmezse onları işsiz bırakabilir.
Ulusal planlara ilişkin analizler, atık toplayıcılarının dışlanmasının politikanın uygulanmasını zayıflatabilecek insani maliyetlere ve çatışmalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Bandung projesi ise organik atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarını azaltırken işçilerin faaliyetlerini mali açıdan sürdürebilme kapasitesini artırmayı hedefliyor.
Benzer pilot projeler Şili’nin Valparaíso ve Güney Afrika’nın Durban kentlerinde de yürütülüyor. Projeler, emisyon azaltımını atıklarla hâlihazırda ilgilenen insanların geçim kaynaklarıyla bağdaştırmanın uygulanabilir yollarını arıyor.
Endonezya’daki pilot projeler aynı sorunun farklı boyutlarını ele alıyor. FIREFLIES mahalle alışkanlıklarına ve kirliliğin görünürlüğüne odaklanıyor; Malang düzenli toplama ve ayrıştırma hizmeti sağlıyor; Bandung ise mevcut işçileri organik atık hizmetlerine dahil ediyor. Başarıları, ekipmanın performansının yanı sıra sakinlerin ve işçilerin sistemleri kullanıp sürdürebilmesine bağlı.
Öne Çıkanlar
- Sağlık Bakanlığının 2023’te yaptığı araştırmaya göre, 2008 tarihli Atık Yönetimi Yasası’ndaki yasağa rağmen Endonezya’daki hanelerin %57’si atıklarını çoğunlukla yakıyor.
- Karışık evsel atıkların yakılması, sağlığa zarar veren ve küresel ısınmaya katkıda bulunan partiküller ile siyah karbon açığa çıkarıyor.
- FIREFLIES, Cakarta, Bogor ve Depok’ta toplum araştırmalarını, eğitimi, altyapı iyileştirmelerini ve hava kalitesi takibini bir araya getiriyor.
- Malang’daki toplama pilotunun mali açıdan sürdürülebilir olması için hanelerin %80’inin katılımı gerekiyor. Proje, yaklaşık 18 bin hanenin bulunduğu 12 köye genişlemeyi hedefliyor.
- 109/2025 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği, atıktan elektrik üretecek 33 tesise kadar yatırım planını destekliyor. Danantara yatırımları koordine edecek, PLN ise 30 yıl boyunca elektriği kilovatsaat başına 0,20 dolardan satın alacak.
- Tebet’te önerilen tesis protestoların ardından durdu. WALHI’nin Benowo çevresindeki kirlilik ölçümlerine ilişkin bulgularına yetkililer ve tesis işletmecisi itiraz etti.
- Danone’nin Bali projesi ile Unilever’in saşe geri dönüşüm pilotu ciddi sorunlarla karşılaştı; Borouge ve Borealis ise Doğu Cava’da yeni bir geri dönüşüm sistemini inceliyor.
- Endonezya’nın ıslak organik atıkları yakma tesisleri için zorluk yaratırken Bandung pilotu, kayıt dışı işçileri yerinden etmeden çöpe dökümü ve metan emisyonlarını azaltmayı amaçlıyor.






