Uluslararası Baskı Artarken Binlerce Kişi Kamboçya’daki Dolandırıcılık Merkezlerinden Ayrıldı

9 dakikalık okuma
The Asia-Pacific Must Confront the Human Trafficking Crisis in Cambodia ...

Merkezlerden Çıkmak Yeni Tehlikeleri Beraberinde Getiriyor

Son günlerde Kamboçya genelindeki dolandırıcılık merkezlerinden binlerce kişi kaçtı ya da serbest bırakıldı. Bu gelişme, elçilikleri ve insan hakları kuruluşlarını acil bir sorunla karşı karşıya bıraktı: Esaretten kurtulan ancak gidecek güvenli bir yeri olmayabilecek kişileri nasıl korumalı?

İçindekiler
  1. Merkezlerden Çıkmak Yeni Tehlikeleri Beraberinde Getiriyor
  2. İş Vaatleri Zorla Dolandırıcılığa Nasıl Dönüşüyor?
  3. Güvenlik Duvarlarının Ardındaki Şiddet
  4. Chen Zhi Üzerindeki Baskı Artıyor
  5. Kitlesel Ayrılışın Ardındaki Gelişmeler
  6. Yetkililerle Bağlantılar Yaptırımların Uygulanmasını Zorlaştırıyor
  7. Serbest Bırakılan Mağdurların Korunmaya İhtiyacı Var
  8. Bölgesel Operasyonlar ve Sınır Saldırıları
  9. Baskı Sürebilecek mi?
  10. Öne Çıkanlar

22 Ocak 2026 itibarıyla Phnom Penh’deki Endonezya Büyükelçiliği, serbest bırakılan 1.440 Endonezya vatandaşının kendileriyle iletişime geçtiğini bildirdi. Çok sayıda Çin vatandaşının da yardım almak için büyükelçiliklerinin önünde sırada beklediği görüldü. Bu ayrılışlar, insan kaçakçılığı ve çevrim içi dolandırıcılığın arkasındaki milyarlarca dolarlık ağları dağıtmaya yönelik artan uluslararası baskının ardından yaşandı.

Uluslararası Af Örgütü, en az 10 farklı dolandırıcılık merkezinden görüntüleri doğruladı ve serbest bırakılanların sayısının binlerle ifade edildiğini tahmin etti. İnsan hakları kuruluşlarının konumunu doğruladığı video ve fotoğraflar, ağır güvenlik önlemleriyle çevrili tesislerden yaşanan kaotik ayrılışları gösterdi; insanlar çoğu zaman açık yönlendirme ya da destek olmadan ayrılıyordu. Konum doğrulama, bir fotoğrafın veya videonun nerede kaydedildiğinin kontrol edilmesi anlamına geliyor.

Uluslararası Af Örgütü Bölgesel Araştırma Direktörü Montse Ferrer, polisin sürece katılımının değişkenlik gösterdiğini söyledi. Bazı videolarda polisler görülürken bazılarında yoktu. Bu tutarsızlık, insanların güvenliğe ulaşmasına kimin yardım ettiği ve suç ağlarının onları yeniden ele geçirip geçiremeyeceği konusunda kaygılara yol açtı.

Serbest bırakılan çalışanlar, konsolosluk yardımı beklerken sokaklarda dolaşıyor veya güvenli evlere sığınmaya çalışıyor. Büyükelçilikler, vatandaşlarının belge edinmesine ve ülkelerine dönüşlerini ayarlamasına yardımcı olabilir; ancak acil ihtiyaçlar arasında gıda, barınma ve koruma da bulunuyor. Serbest bırakılanların toplam sayısı henüz belirlenmedi ve ayrılışlara eşgüdümlü bir destek sistemi eşlik etmedi.

Reklam

İş Vaatleri Zorla Dolandırıcılığa Nasıl Dönüşüyor?

Birleşmiş Milletler, yalnızca Kamboçya’daki dolandırıcılık merkezlerinde yaklaşık 100 bin kişinin çalıştığını tahmin ediyor. Bu tesisler, son yıllarda Güneydoğu Asya genelinde büyüyen ve insanları bilişim teknolojileri ya da müşteri hizmetleri alanında iyi ücretli iş vaat eden yanıltıcı ilanlarla çeken geniş çaplı bir sektörün parçası.

Tesislere gelen çalışanların pasaportlarına el konabiliyor ve çevrim içi dolandırıcılık yapmaya zorlanabiliyorlar. Belgeleri olmadan ve güvenlik bariyerlerinin ardında tutulan kişiler, kabul ettiklerini düşündükleri işten ayrılma özgürlüklerini kaybediyor.

Faaliyetler arasında kripto para dolandırıcılığı ve genellikle “domuz kasaplama” dolandırıcılığı olarak adlandırılan romantik ilişki üzerinden yatırım dolandırıcılığı düzenekleri bulunuyor. Çalışanlar çevrim içi ortamda insanlarla sahte romantik ilişkiler kuruyor, güvenlerini kazanıyor ve ardından onları sahte yatırım platformlarına para göndermeye ikna ediyor. Para gönderen kişi yatırımın veya ilişkinin gerçek olduğuna inanırken, aldatmacayı yürüten çalışan da baskı ve zorlamanın kurbanı olabiliyor.

ABD Hazine Bakanlığına göre FBI İnternet Suçları Şikâyet Merkezi, 2023’te yatırım dolandırıcılığından kaynaklanan 4,57 milyar dolarlık kayıp kaydetti. Kripto para içeren dolandırıcılıklar aynı yıl yüzde 53 arttı. Bu rakamlar, tesislerin içindeki insan hakları ihlallerinin yanı sıra bildirilen mali zararın boyutunu da ortaya koyuyor.

Güvenlik Duvarlarının Ardındaki Şiddet

Tesislerdeki çalışanlar, kotaları tutturamadıklarında veya emirlere uymadıklarında dayak, işkence ve elektrik şokuna maruz kalıyor. Raporlarda, dikenli tel ve güvenlik kameralarıyla çevrili, hapishaneyi andıran tesislerdeki sıkışık ve sağlıksız konaklama koşulları anlatılıyor.

Son ayrılışlar, günümüz köleliğinin boyutuna dair bir fikir veriyor. Bir tesisten çıkmak, doğrudan bir esaret dönemini sona erdiriyor; ancak belgesi, parası veya kalacak yeri olmayan kişiler aynı ağların tehdidi altında kalıyor.

Ferrer, bazı çalışanların tesisler arasında zorla taşındığını söyledi. Destek almadan kaçan kişilerin karşı karşıya olduğu tehlikeyi şöyle anlattı:

Başka tesislere taşınmaya zorlanan insanlar gördük. Kaçan kişiler nereye gideceklerini bilmiyor ve bundan sonra ne yapacaklarını kestiremiyorsa başka bir tesiste bulmaları mümkün.

Reklam

Chen Zhi Üzerindeki Baskı Artıyor

Harvard Üniversitesi Asya Merkezi’nde misafir araştırmacı ve ulusötesi suçlar konusunda kıdemli danışman olan Jacob Sims, son dönemdeki serbest bırakmaları eşi benzeri görülmemiş bir gelişme olarak nitelendirdi. Bu değişimi, başta ABD ve Birleşik Krallık olmak üzere yabancı hükümetlerin artan baskısına bağladı.

Önemli bir gelişme Ekim 2025’te yaşandı. İki ülke, Prince Group’un yönetim kurulu başkanı olan, Çin doğumlu Kamboçyalı iş insanı Chen Zhi’ye yaptırım uyguladı. Chen’i çevrim içi yatırım dolandırıcılığı yoluyla “ulusötesi bir suç imparatorluğu” yönetmekle suçladılar. Yaptırımlar, mali ve siyasi baskıyı artırmak için hedef alınan kişi ve şirketlere kısıtlamalar getiriyor.

ABD Adalet Bakanlığı daha sonra Florida Güney Bölgesi’nde Chen hakkında 62 suçlamadan oluşan iddianameyi kamuoyuna açıkladı. Suçlamalar arasında kara para aklama komplosu, elektronik dolandırıcılık ve banka dolandırıcılığı yer alıyordu. İddianame, yargılama amacıyla öne sürülen suçlamaları sıralayan resmî belgedir.

İddianamede, Chen ve suç ortaklarının 80 milyon dolardan fazla yasa dışı gelir elde ettiği ve parayı kripto para ile lüks varlıklar üzerinden akladığı öne sürülüyor. Kara para aklama, suçtan elde edilen gelirin kaynağını gizlemek amacıyla işlemler veya satın alımlar yoluyla dolaşıma sokulması anlamına geliyor.

Ocak 2026’nın başlarında Chen tutuklandı ve Çin’e iade edildi. Bu nakil, Kamboçya’da faaliyet gösteren suç örgütlerine karşı atılan en güçlü adımlardan biri oldu ve diğer örgüt yöneticileri üzerindeki uluslararası baskının arttığına işaret etti.

Kitlesel Ayrılışın Ardındaki Gelişmeler

Son ayrılışlar, insan kaçakçılığı, mali dolandırıcılık ve yetkililerin olası müdahalesine ilişkin yıllardır yapılan uyarıların ardından yaşandı. Baskının nasıl geliştiğini anlamaya yardımcı olan bazı tarihler şöyle:

  • 2023: FBI İnternet Suçları Şikâyet Merkezi, yatırım dolandırıcılığından kaynaklanan 4,57 milyar dolarlık kayıp kaydetti; kripto para içeren dolandırıcılıklar yüzde 53 arttı.
  • 2024: ABD Dışişleri Bakanlığının İnsan Kaçakçılığı Raporu, Kamboçya’yı en düşük derece olan 3. Kategori’ye aldı.
  • Ekim 2025: ABD ve Birleşik Krallık, Chen Zhi’ye yaptırım uyguladı.
  • Yaptırımların ardından: ABD Adalet Bakanlığı, Chen hakkındaki 62 suçlamadan oluşan iddianameyi kamuoyuna açıkladı.
  • Ocak 2026: Chen tutuklandı ve Çin’e iade edildi.
  • 22 Ocak 2026 itibarıyla: Uluslararası Af Örgütü en az 10 tesisten görüntüleri doğrulamıştı; serbest bırakılan 1.440 Endonezyalı büyükelçilikleriyle iletişime geçmişti.

Yaptırımlar, ceza davası ve iade, sektör üzerindeki baskıyı artırdı. Kamboçya’da şimdi acil bir insani görev de bulunuyor: Tesislerden ayrılan kişileri bulmak ve korumak.

Reklam

Yetkililerle Bağlantılar Yaptırımların Uygulanmasını Zorlaştırıyor

Kamboçya hükümeti siber dolandırıcılık suçlarını ortadan kaldırma sözü verdi. Ancak uluslararası raporlarda, yetkililerin geçmişte bu ticarete göz yumduğu veya ticarete katıldığı belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığının 2024 İnsan Kaçakçılığı Raporu, Kamboçya’yı 3. Kategori’ye aldı. Bu derece, hükümetin insan kaçakçılığını ortadan kaldırmaya yönelik asgari standartları karşılamadığı ve bu yönde kayda değer çaba göstermediği anlamına geliyor.

Raporda, bazı üst düzey hükümet yetkilileri ile danışmanların çevrim içi dolandırıcılık operatörlerinin kullandığı mülklerin sahibi olduğu belirtiliyor. Bu bağlantıların, siyasi çıkarlar doğrultusunda seçici biçimde uygulanan yasalarla ilişkili olduğu ve insan kaçakçılığı suçlarına karşı adım atılmasını engellediği ifade ediliyor.

Mali teşvikler büyük. ABD Barış Enstitüsü, Kamboçya’daki siber dolandırıcılık faaliyetlerinden elde edilen gelirin yılda 12,5 milyar doları aştığını, bunun ülkenin resmî gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yarısına karşılık geldiğini tahmin ediyor. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor; bu karşılaştırma, tahmini dolandırıcılık faaliyetlerinin meşru ekonomik etkinliğe kıyasla büyüklüğünü gösteriyor.

Sims, sektörün Kamboçya’nın siyasi sistemindeki rolünü şu ifadeyle tanımladı:

rejimin başlıca himaye kaynaklarından biri.

Bu tanımlama, sektörün siyasi iktidarla bağlantılı kişiler açısından taşıdığı değere işaret ediyor. Para, iş dünyası ve yetkililer arasındaki bu bağlar, yasaların uygulanmasını zorlaştırıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, dolandırıcılık merkezlerindeki zorla çalıştırmayla bağlantılı insan hakları ihlalleri nedeniyle Kamboçyalı senatör ve iş insanı Ly Yong Phat’a, holdingi L.Y.P. Group’a ve O-Smach Resort’a da yaptırım uyguladı. Bu adım, üst düzey bir siyasi figürü ve önde gelen şirketleri sektördeki ihlallere yönelik uluslararası müdahalenin kapsamına aldı.

Serbest Bırakılan Mağdurların Korunmaya İhtiyacı Var

İnsan hakları kuruluşları, yetkililer ihtiyaçları belirleyip destek sağlamadığı takdirde tesislerden ayrılan kişilerin yeniden insan kaçakçılığına maruz kalma riskinin yüksek olduğu uyarısında bulunuyor. Bazıları barınma, temel ihtiyaçlar veya yasal belgeler olmadan mahsur kalıyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Kamboçyalı yetkililerin çalışanları insan kaçakçılığı belirtileri açısından çoğu zaman taramadığını bildiriyor. Bunun yerine bu kişiler belgesiz göçmen veya suçlu muamelesi görebiliyor. Tarama, mağdurların korunabilmesi için bir kişinin aldatılıp aldatılmadığının, tehdit edilip edilmediğinin, alıkonup alıkonmadığının veya çalışmaya zorlanıp zorlanmadığının kontrol edilmesini içeriyor.

Bazı mağdurlar süresiz olarak gözaltında tutuldu ve serbest bırakılmak için rüşvet ödemeye zorlandı. Bir tesiste zaten zorlamaya maruz kalmış kişiler için gözaltı veya para talepleri, savunmasızlıklarını daha da uzatabiliyor.

Reklam

BM uzmanları durumu bir insani ve insan hakları krizi olarak nitelendirdi. İnsan kaçakçılığı mağdurlarının ülkelerine gönüllü olarak ve onurları korunarak dönmesi gerektiğini belirtiyorlar.

Uluslararası Af Örgütü, Kamboçya’ya mağdurların adalete ve telafi yollarına erişimini güvence altına alma çağrısı yaptı. Örgüt ayrıca geçmişte yaşandığı gibi, mağdurların zulüm görme riski taşıdıkları ülkelere zorla gönderilmemesi konusunda uyarıyor. Eşgüdümlü destek olmadan binlerce kişi kaçış ile güvenlik arasında savunmasız bir belirsizlik içinde kalıyor.

Bölgesel Operasyonlar ve Sınır Saldırıları

Kamboçya’daki baskı, dolandırıcılık örgütlerine karşı bölge genelinde yürütülen daha geniş mücadelenin bir parçası. Interpol ve diğer uluslararası kuruluşların baskısının ardından Myanmar’daki iktidardaki askerî cunta da tesislere baskın düzenledi; ancak haberlere göre faaliyetler çoğu zaman kısa sürede yeniden başlıyor.

Tayland yakın zamanda Kamboçya sınırı boyunca, O-Smach’taki tesislerin de aralarında bulunduğu merkezleri bombaladı. Tayland hedeflerin askerî üsler olduğunu söylerken bölge halkı bunları yabancı çalışanların barındırıldığı dolandırıcılık merkezleri olarak tanımladı. Saldırılar, insan kaçakçılığı, organize suç ve diplomatik baskının zaten iç içe geçtiği krize askerî bir boyut ekledi.

Güney Kore polisi, Kamboçya’dan ülkelerine gönderilen onlarca şüpheli hakkında tutuklama emri çıkarılması için başvuruda bulundu. Japon yetkililer de Kamboçya merkezli dolandırıcılıklarla bağlantılı kişileri tutukladı. Bu adımlar, hükümetlerin tesislerden ayrılan vatandaşlarına yardım etmenin yanı sıra şüpheli suçluların peşine de düştüğünü gösteriyor.

Baskı Sürebilecek mi?

Sims, uluslararası baskı devam etmediği takdirde sorunun yeniden ortaya çıkacağını savunuyor. Sektör, bölge ekonomisiyle derin bağları ve faaliyetlerini yeniden başlatmak için operatörlere kaynak ve gerekçe sağlayan yapısıyla ayakta kalmayı başardı.

Uzmanlar, Kamboçya’da baskıyla karşılaşan suç ağlarının Laos gibi denetimin zayıf olduğu yerlere veya Myanmar’ın ücra bölgelerine taşınabileceği uyarısında bulunuyor. Tesisler arasında zorla nakil ve insanların yeniden kaçakçılığa maruz kalma riski, serbest bırakılan çalışanların korunmasını bu hareketliliği önleme çabasının bir parçası hâline getiriyor.

Bu nedenle diplomatik baskının ve mali yaptırımların yanı sıra mağdurlara destek sağlanması da gerekiyor. Son ayrılışlar önemli bir gelişme; ancak tesislerden çıkan kişilerin yeniden sömürüye sürüklenmemeleri için hâlâ güvenli barınma, belge, konsolosluk yardımı ve adalete erişime ihtiyacı var.

Öne Çıkanlar

  • Uluslararası baskının artmasıyla Kamboçya’daki dolandırıcılık merkezlerinden binlerce kişi kaçtı ya da serbest bırakıldı.
  • Uluslararası Af Örgütü en az 10 tesisten görüntüleri doğruladı; serbest bırakılan 1.440 Endonezyalı Phnom Penh’deki büyükelçilikleriyle iletişime geçti.
  • Birleşmiş Milletler, Kamboçya’daki dolandırıcılık merkezlerinde yaklaşık 100 bin kişinin çalıştığını tahmin ediyor.
  • Chen Zhi’ye Ekim 2025’te yaptırım uygulandı; Chen Ocak 2026’da tutuklanarak Çin’e iade edildi.
  • ABD Dışişleri Bakanlığı, dolandırıcılık operatörlerinin kullandığı mülklerin yetkililere ait olduğunu ve insan kaçakçılığı mağdurlarının tespit edilemediğini bildiriyor.
  • Siber dolandırıcılıktan elde edilen yıllık gelirin 12,5 milyar doları aştığı, bunun Kamboçya’nın resmî GSYH’sinin yaklaşık yarısına karşılık geldiği tahmin ediliyor.
  • Serbest bırakılan mağdurlar barınma ve belge sıkıntısı, güvenli olmayan ülkeye dönüşler ve yeniden insan kaçakçılığına maruz kalma riskiyle karşı karşıya.
  • Bölgesel yaptırımlar genişlerken suç ağları faaliyetlerini başka yerlere taşıyabilir veya yeniden başlatabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir