Düşük Platform Komisyonları ve Yeni Haklar Değerlendiriliyor
Devlet Başkanı Prabowo Subianto, Endonezya'da araç çağırma hizmetlerinin komisyon üst sınırını yüzde 20'den yüzde 10'a düşürecek ve platformların sürücüler için kaza ve vefat sigortası ödemesini zorunlu kılacak bir başkanlık kararnamesi taslağını değerlendiriyor. 14 Ocak 2026 itibarıyla teklifler hâlâ değerlendirme aşamasında; onay veya uygulama tarihi açıklanmış değil.
İçindekiler
- Düşük Platform Komisyonları ve Yeni Haklar Değerlendiriliyor
- Yüzde 10 Komisyon Sınırı Neleri Değiştirir?
- Sigorta Maliyetlerinin Yükü Platformlara Kayacak
- Sürücü Protestoları Siyasi Baskıyı Artırdı
- Daha Az Yolculuk, Daha Uzun Mesai
- Şirketler İş Modelinin Sürdürülebilirliği Konusunda Uyarıyor
- Mevcut Hukuki Çerçevede Neden Boşluklar Var?
- Meclis Ayrı Bir Ulaşım Yasası Hazırlıyor
- Singapur Ruhsatlandırma ve Güvenliğe Odaklanıyor
- Malezya ve Vietnam Farklı Hukuki Yapılar Kullanıyor
- Ulusal Kuralları Uygulamaya Geçirmek
- Değişiklikler Sürücüler ve Müşteriler İçin Ne Anlama Gelebilir?
- Öne Çıkanlar
Endonezya'nın araç çağırma sektöründe yaklaşık yedi milyon kurye ve ulaşım sürücüsü çalışıyor. Taslak ayrıca şirketlerle çalışanların sağlık, yaşlılık ve emeklilik primlerini paylaşmasını zorunlu kılacak; platformlarla sürücüler arasındaki anlaşmaların devlet tarafından incelenmesine olanak tanıyacak ve çalışanların sendikalaşma hakkını koruyacak.
GoTo ve Grab'ın iş modellerinde kapsamlı değişiklikler gündeme gelecek. Kurallar, yolcu taşımacılığının ötesine geçerek Hong Kong merkezli Lalamove ve Hong Kong borsasında işlem gören J&T Express gibi lojistik şirketlerini de kapsayacak.
Teklif, Endonezya hükümetinin dijital ulaşım sektörüne bugüne kadarki en büyük müdahalesi olabilir. Sürücüler ücretler, çalışma koşulları ve ekonomiye katkılarının tanınması için ülke çapında protestolar düzenlerken platformlar, komisyonların düşürülmesi ve ek sigorta maliyetlerinin faaliyetlerini sürdürme olanaklarını tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor.
Araştırma şirketi Mordor Intelligence'a göre Endonezya, 2024'te ASEAN taksi pazarının yüzde 37'sini oluşturdu. Güneydoğu Asya'nın en büyük araç çağırma pazarındaki değişiklikler, bölgedeki ulaşım sektörünün önemli bir bölümünü etkileyecek.
Endonezya'nın GoTo'su ile Singapur merkezli Grab arasında birleşme görüşmeleri yapıldığına ilişkin haberler de başka bir kaygı yaratıyor. Eleştirmenler, şirketlerin birleşmesinin piyasa gücünü yoğunlaştırabileceği ve sürücüleri dezavantajlı duruma düşürebileceği uyarısında bulunuyor. Önerilen korumalar, sektörde olası bir konsolidasyon döneminde çalışanların protestolarına yol açan çeşitli şikâyetleri ele alıyor.
Yüzde 10 Komisyon Sınırı Neleri Değiştirir?
KP 1001/2022 sayılı Bakanlık Kararnamesi, platformların her yolculuk ücretinin yüzde 20'sine kadarını komisyon olarak almasına izin veriyor. Komisyon, müşterinin ödediği tutarın şirket tarafından uygulamaya erişim ve ödeme işlemleri gibi hizmetler karşılığında alınan bölümüdür.
Önerilen yüzde 10'luk üst sınır, bu azami payı yarıya indirecek. Aynı ücret üzerinden çalışan, diğer masraflarını ödemeden önce yüzde 80 yerine yüzde 90'ını alacak. Günlük kazanca sağlanacak katkı, sipariş sayısına, promosyonlu fiyatlara ve diğer kesintilere de bağlı olacak.
Endonezya, Güneydoğu Asya'da motosikletle verilen araç çağırma hizmetlerine komisyon sınırı uygulayan tek ülke. Sınırın daha da düşürülmesi, büyük platformların bu yolculuklardan elde edebileceği gelire yönelik kısıtlamaları sıkılaştıracak.
Sürücüler, ek ücretler ve promosyonlu fiyatların gelirlerini düşürmesi nedeniyle fiilî kesintilerin zaman zaman açıklanan komisyon oranını aştığını söylüyor. Bu nedenle kaygıları yalnızca açıklanan yüzdeyle değil, kazançlarından toplamda ne kadar kesildiğiyle ilgili.
Taslak, çevrim içi ulaşım çalışanlarıyla şirketler arasındaki anlaşmaların devlet tarafından incelenmesine izin verecek. Düzenleyiciler sözleşme koşullarına daha kolay erişerek adaletsiz şartları ve belirsiz ücret yapılarını ele alabilecek. Teklif ayrıca sendikalaşmayı açıkça koruyarak sürücülerin toplu pazarlık yürütmesi için daha güçlü bir zemin sağlayacak.
Sigorta Maliyetlerinin Yükü Platformlara Kayacak
Taslağa göre platformların kaza ve vefat sigortasının tamamını karşılaması gerekecek. Sürücü başına aylık yaklaşık 1 dolar olarak tahmin edilen maliyetle, bu tahmini tutar üzerinden yaklaşık yedi milyon sürücünün sigortalanması, hepsinin kapsanması hâlinde ayda kabaca 7 milyon, yılda ise 84 milyon dolara karşılık gelecek.
Sağlık, yaşlılık ve emeklilik primleri şirketlerle çalışanlar arasında paylaşılacak. Bu ödemeler, sağlık giderlerine karşı koruma sağlıyor ve ilerleyen yaşlarda maddi destek sunuyor; böylece genellikle kayıtlı istihdamla ilişkilendirilen haklar uygulamalar üzerinden çalışanlara da tanınıyor.
Araç çağırma şirketleri uzun süredir sürücülerin tam zamanlı çalışan değil, bağımsız yüklenici olduğunu savunuyor. Bu sınıflandırma, şirketlerin istihdama bağlı hakları ödemeden esnek bir iş gücü çalıştırmasını sağladı.
Taslak, sürücüleri çalışan olarak yeniden sınıflandırmadan haklar tanınmasını zorunlu kılacak. Böylece çalışanlar geleneksel istihdam modelinin dışında kalırken koruma kazanabilecek; hakları da çalışanlarla bağımsız yüklenicilerin hakları arasında bir konumda olacak.
Sürücü Protestoları Siyasi Baskıyı Artırdı
Binlerce sürücü, Mayıs 2025'te uygulamalarını 24 saatliğine kapatarak ülke çapında greve gitti. Eylem, "çevrim dışı" grev olarak nitelendirildi. Cakarta, Surabaya, Bandung ve Yogyakarta'da gösteriler düzenlendi. Sendika liderleri, otomobil ve motosiklet kullanan 25 binden fazla sürücünün greve katılmasını bekliyordu.
Protestocular "Açgözlü olmayın, uygulayıcı için yüzde 10 yeter" yazılı pankartlar taşıdı ve "Birleşen araç çağırma sürücüleri yenilmez" sloganı attı. Talepleri hem kazançları hem de platform çalışmalarını düzenleyen kuralları kapsıyordu:
- Çevrim İçi Ulaşım Yasası çıkarılması.
- Platform komisyonlarının yüzde 10'a indirilmesi.
- Yemek ve ürün teslimatı ücretlerinin düzenlenmesi.
- Uygulama sağlayıcılarının denetlenmesi.
- Sürücülerden algoritmada öncelik karşılığında ek ücret alan üyelik programlarının kaldırılması.
Ülkenin en büyük sürücü derneklerinden Garda Indonesia'nın genel başkanı Raden Igun Wicaksono, taleplerin Ulaştırma Bakanlığı'na ve Devlet Başkanı Prabowo'ya yöneltildiğini söyledi. Mevcut bakanlık kararnamelerinde yeterli uygulama mekanizması bulunmadığını savundu.
Wicaksono, kurallarda gördüğü eksikliği şöyle anlattı:
ihlâl durumunda uygulama sağlayıcılarını hukuken, gerek medeni gerekse cezai açıdan bağlayamıyor.
Sürücüler, ağustos ayında öğrencilerin öncülük ettiği geniş çaplı protestolara da katıldı. Bu gösteriler sırasında bir motosikletli taksi sürücüsünün hayatını kaybetmesi, gig çalışanlarının savunmasızlığına yönelik incelemeleri yoğunlaştırdı ve hükümetin daha güçlü korumaları değerlendirmesine aciliyet kazandırmış olabilir.
Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Prasetyo Hadi, sürücüleri "ekonominin kahramanları" olarak nitelendirdi. Yönetimin konuya gösterdiği ilgi, sürücülerin gündelik ticaretteki önemini ve artan siyasi etkilerini yansıtıyor.
Singapur'daki ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü'nün kıdemli araştırmacılarından Siwage Dharma Negara, motosikletli taksi sürücülerinin giderek daha görünür bir siyasi güç hâline geldiğini söyledi. Komisyonlar ve haklar konusunda tekrarlanan gösteriler, sürücülerin şikâyetlerini daha geniş kesimlerin dikkatine taşıdı.
Düzenleme süreci ve çalışanların örgütlenmesi birkaç yıla yayılıyor:
- 2009: 22/2009 sayılı yasa, motosikletlerin toplu taşıma aracı olarak sınıflandırılamayacağı ulaşım sınıflandırma çerçevesini oluşturdu.
- 2017: Ulaştırma Bakanlığı kararnamesi, çevrim içi ulaşım hizmetlerine ilişkin temel ölçütleri belirledi.
- 2022: KP 1001/2022 sayılı Bakanlık Kararnamesi, yüzde 20'ye kadar kesintiye izin veren mevcut komisyon çerçevesini oluşturdu.
- Mayıs 2025: Sürücüler 24 saat süren ülke çapında bir grev düzenledi.
- Ağustos 2025: Sürücüler, bir motosikletli taksi sürücüsünün hayatını kaybettiği, öğrencilerin öncülük ettiği daha geniş çaplı protestolara katıldı.
- 14 Ocak 2026: Çevrim içi ulaşım mevzuatına yönelik hazırlıklar sürerken önerilen başkanlık kararnamesi değerlendirme aşamasında.
Daha Az Yolculuk, Daha Uzun Mesai
İşsizliğin ve eksik istihdamın yüksek olduğu Endonezya'da araç çağırma hizmetleri milyonlarca kişi için önemli bir gelir kaynağı. Buna karşın sürücüler, rekabetin, işletme maliyetlerinin ve algoritmalarla yönetimin işleri üzerindeki baskısı nedeniyle kazançlarının düştüğünü bildiriyor.
Fairwork araştırmacıları, Endonezyalı araç çağırma sürücülerinin günde dört ila beş yolculuk bulmakta bile sık sık zorlandığını belirledi. 2020 öncesinde bu sayı beş ila 10 arasındaydı. Daha az yolculuk, sürücüleri daha kısa bir iş gününde elde ettikleri geliri kazanabilmek için daha uzun süre beklemeye ve çalışmaya zorluyor.
Sürücü anketlerine göre 10 ila 12 saat süren bir iş gününde tipik günlük kazanç 100 bin ila 150 bin rupi, yani yaklaşık 6 ila 10 dolar. Yakıt, bakım, vergi ve platform komisyonları, birçok sürücünün masraflarını karşılamasını zorlaştırıyor.
Sektör anketleri, sürücülerin yaklaşık yüzde 70'inin günde sekiz saatten fazla çalıştığını, yaklaşık yüzde 80'inin ise haftada altı ya da yedi gün işe çıktığını gösteriyor. Gelir bir sonraki siparişi almaya bağlı olduğunda bu programlar dinlenmeye çok az zaman bırakıyor.
Sürücüler sabit ücretlerden, iki siparişi birleştiren sistemlerden ve bazı sürücülere işlerde öncelik tanıyan özelliklerden şikâyet ediyor. Algoritmalar, bir uygulamanın siparişleri dağıtmak ve fiyatları hesaplamak için kullandığı otomatik kurallardır. Çalışanlar, bu sistemlerin yeterince açıklanmadığını ve sürekli kendilerinin aleyhine işlediğini söylüyor.
Greve katılan bir sürücü, daha fazla kazanma baskısını diğer sürücülerin güvenliğiyle ilişkilendirdi:
gelirlerinin peşinde koşmak zorunda oldukları için kaza yaptılar
Bu şikâyet, düşük ücreti uzun çalışma saatleri ve trafikteki risklerle ilişkilendiriyor. Kaza sigortası bir olaydan sonra maddi koruma sağlayabilirken, ücretler ve iş dağıtımına ilişkin anlaşmazlıklar sürücülerin her gün karşılaştığı çalışma koşullarıyla ilgili.
Şirketler İş Modelinin Sürdürülebilirliği Konusunda Uyarıyor
Taslağı gören bir sektör temsilcisi, önerilen yükümlülüklerin özellikle sigortaya yönelik yıllık harcamalardaki artış nedeniyle şirketler için karşılanmasının zor olacağı uyarısında bulundu.
Temsilci kaygıyı şöyle dile getirdi:
Sektördeki oyuncuların çoğu bu değişiklikleri sürdüremez
Teklifleri bilen ikinci bir kaynak, platformların ödeyeceği primlerin kâr marjlarını düşürebileceğini ve şirketlerin çalıştırabileceği sürücü sayısını sınırlayabileceğini söyledi. Bu da zor bir tercihe yol açabilir: Sürücüler daha güçlü haklar kazanırken bazıları gelir elde etme olanağını kaybedebilir.
Gojek'in kamu politikaları başkanı Ade Mulya, mevzuatta belirlenen yüzde 20'lik komisyonun düşürülmesinin "uygulanabilir bir çözüm olmadığını" söyledi; çünkü bu ücretler sürücülere yönelik girişimleri destekliyor. Grab Indonesia'nın kamu ilişkileri başkanı Tirza Munusamy, komisyon yapısını hizmet kalitesini korumak için "gerekli" olarak nitelendirdi ve büyük kesintilerin milyonlarca kişiyi destekleyen bir ekosistemi tehdit edebileceği uyarısında bulundu.
Platformlara göre komisyonlar teknoloji geliştirme, sürücü ve yolcular için üçüncü taraf sigortası ve ücretsiz motor yağı değişimiyle lastik gibi yardım programlarının masraflarını karşılıyor. Şirketler, bu gelirin kârın yanı sıra hizmetleri ve işletme maliyetlerini de desteklediğini savunuyor.
Gojek Indonesia başkanı Catherine Hindra Sutjahyo, yüzde 10'luk sınırın şirketin promosyon indirimlerini sübvanse etmesini engellemesi durumunda ters tepebileceği uyarısında bulundu. Daha az indirim işlemleri azaltabilir; böylece sürücüler her yolculuk ücretinin daha büyük bir bölümünü alsalar bile daha az siparişle karşılaşıp toplamda daha düşük gelir elde edebilir.
Dolayısıyla maliyetlerin ve risklerin nasıl paylaşılması gerektiği konusunda sürücülerle şirketler farklı görüşte. Platformlar, müşterilerin, çalışanların ve şirketlerin çıkarlarını dengelemesi gereken bir iş modeli yürüttüklerini söylüyor. Sürücüler ise yeterli ücret ve koruma görmeden riskin çok büyük bölümünü üstlendiklerini belirtiyor.
Mevcut Hukuki Çerçevede Neden Boşluklar Var?
Endonezya, çevrim içi ulaşımı kapsamlı bir yasa yerine çoğunlukla bakanlık kararnameleriyle düzenliyor. Ulaştırma Bakanlığı'nın 2017 tarihli kararnamesi temel ölçütleri belirledi ancak çalışanların korunması konusunda önemli boşluklar bıraktı.
22/2009 sayılı yasa, motosikletlerin toplu taşıma aracı olarak sınıflandırılmasını engelliyor. Bu durum motosikletli taksi hizmetleri için hukuki bir gri alan yaratıyor: Platformlar geleneksel ulaşım düzenlemelerinin dışında faaliyet gösterirken sürücüler, ulaşım çalışanlarına normalde tanınan korumalardan yoksun kalıyor.
Sürücüler, ek ücretlerin ve karmaşık fiyatlandırma düzenlemelerinin mevcut yüzde 20'lik komisyon sınırını etkisiz hâle getirdiğini söylüyor. Anlaşmaların devlet tarafından incelenmesi ve uygulama sağlayıcılarının denetlenmesi, düzenleyicilerin kesintilerin uygulamada nasıl işlediğini incelemesine yardımcı olabilir.
Uygulama için yine de yeterli kaynağa ve düzenleyici kapasiteye ihtiyaç var. Bir sözleşmeyi incelemek başka, milyonlarca işlemin şartlarına uygun yapılıp yapılmadığını denetlemek başka. Etkili gözetim, yazılı kurallarla sürücülerin gerçekte aldığı ücretler arasında bağ kurmalı.
Algoritmaların yeterince açıklanmaması da ek bir zorluk yaratıyor. Devletin anlaşmalara erişmesi, fiyatlandırma ve yolculukların dağıtımı hakkındaki şikâyetlerin ele alınmasına yardımcı olabilir. Ancak anlamlı bir şeffaflık için başkanlık kararnamesinde genellikle yer alandan daha ayrıntılı teknik kurallar gerekebilir.
Meclis Ayrı Bir Ulaşım Yasası Hazırlıyor
Temsilciler Meclisi (DPR), çevrim içi ulaşım hizmetlerine özel bir yasa hazırlıyor. Amaç, mevcut trafik ve kara ulaşımı kurallarından ayrı, sektör için kapsamlı bir hukuki çerçeve oluşturmak.
Meclisin altyapı ve ulaşım komisyonu Komisyon V'nin başkanı Lasarus, yasanın çevrim içi ulaşım platformlarına kendi hukuki dayanağını sağlayacağını söyledi. Sektörle ilişkili sorumlulukların ve kamu kurumlarının çeşitliliği nedeniyle sürece birkaç komisyon katılıyor.
Lasarus, sürücülerle yürütülmesi amaçlanan istişare sürecini şöyle anlattı:
her madde ve hüküm, yalnızca bir grubun çıkarı için değil, tüm çevrim içi ulaşım sürücüleriyle görüşülüp istişare edilecek.
Komisyon V üyesi Adian Napitupulu, bazı araç çağırma şirketlerinin ek ücretler yoluyla sürücülerin kazancından yüzde 30 ila yüzde 50 arasında kesinti yaptığını ve bu kesintilerin açık bir hukuki dayanağı olmadığını savundu. İddia edilen kesintiler, mevcut yüzde 20'lik görünür komisyon üst sınırını aşıyor.
Adian, platformları kullanan 4,2 milyon satıcı üzerinden hesaplandığında teslimat hizmeti ücretlerinin şirketlere günde 92 milyar rupiye, yaklaşık 6 milyon dolara, kadar kazanç sağlayabileceğini hesapladı. Bu hesaplama, yasa koyucuların incelemek istediği ücretlerin boyutunu ortaya koyuyor.
Başkanlık kararnamesi, kapsamlı bir yasa çıkarılması ve bunun gerektirdiği uzun parlamento sürecine kıyasla daha hızlı uygulanabilir. Bu nedenle milletvekilleri daha geniş bir hukuki çerçeve hazırlarken kararname acil kaygıları ele alabilir.
Singapur Ruhsatlandırma ve Güvenliğe Odaklanıyor
Singapur'da çevrim içi taksi sürücülerinin, güvenlik eğitimini tamamlayıp sağlık muayenesinden geçtikten sonra Mesleki Sürücü Ruhsatı alması gerekiyor. Kara Ulaşım Otoritesi, araç çağırma araçlarının sayısını sınırlamak ve pazarın doygunluğa ulaşmasını önlemek için kota sistemi uyguluyor.
İş kazası sigortası zorunlu; Grab, sigorta kapsamı sağlamak için Futuready Insurance ile ortaklık kurdu. Bu önlemler işe giriş koşulları, güvenlik ve kaza sonrasındaki korumaya odaklanıyor.
Yüksek yaşam maliyetleri sürücüler üzerindeki baskıyı sürdürüyor. Asgari gelir güvencesi politikaların temel odak noktalarından biri olmadı. Böylece güvenli çalışabilmek ile bu işten yeterli gelir elde edebilmek arasında fark oluşuyor.
Malezya ve Vietnam Farklı Hukuki Yapılar Kullanıyor
Malezya, sektörü Kara Toplu Taşıma Ajansı (APAD) tarafından uygulanan 2010 tarihli Kara Toplu Taşıma Yasası'yla düzenliyor. Sürücülerin PSV olarak bilinen kamu hizmeti aracı ruhsatını alması, araçların da tüzel bir kişiliğe veya kooperatife kaydedilmesi gerekiyor.
Hükümet, yaşlı sürücüleri istihdam eden şirketlere vergi indirimleri gibi teşvikler sağlıyor. Buna rağmen sahadaki denetimlerin zayıf olması, birçok sürücünün yeterli korumadan yoksun biçimde resmî sistemin dışında çalışmasına yol açıyor.
Vietnam'ın 10/2020/ND-CP sayılı kararnamesi, sürücülerin kooperatifler gibi tüzel kişiliklere dahil edilmesini vurguluyor. Kooperatif, üyelerin çalışmalarını ortaklaşa örgütleyebildiği bir kuruluştur. Yerel elektrikli taksi hizmeti sağlayıcısı Xanh SM, sürücü ortaklarına eğitim ve sigorta sunuyor.
Buna rağmen platformlar arasındaki güçlü rekabet ve piyasanın doygunluğa ulaşması, birçok Vietnamlı sürücüyü düzgün bir gelir elde etmek için günde 15 saatten fazla çalışmaya zorluyor. Eleştirmenler bu koşulları yeni bir ekonomik sömürü biçimi olarak nitelendiriyor.
Bölgedeki bu farklı yaklaşımlarda ruhsatlandırma, araç standartları ve bazı sigorta türleri ortak öncelikler. Asgari gelir güvencesi, çalışma saatlerinin sınırlandırılması ve platformların sürücü hesabını tek taraflı kapatmasına karşı koruma ise daha az ilgi gördü. Endonezya'nın önerilen kararnamesi, çalışanların maddi refahına ve örgütlenme haklarına daha fazla ağırlık verebilir.
Ulusal Kuralları Uygulamaya Geçirmek
Endonezya'nın coğrafyası, kuralların uygulanmasını pratik açıdan zorlaştırıyor. Ulusal kurallar, kaynakları ve öncelikleri farklı olan yerel yönetimlerle birlikte binlerce adada uygulanmak zorunda.
Tutarlı bir uygulama için bakanlıklarla bölgesel yönetimlerin eşgüdüm içinde çalışması gerekecek. Sektöre özel yeni düzenleyici kurumlar da bu koordinasyonun bir parçası olabilir. Lojistik işletmelerini de kapsayan geniş kapsam, denetimin yolcu taşımacılığının yanı sıra teslimat işlerine de uzanacağı anlamına geliyor.
Anlaşmaların devlet tarafından incelenmesi, düzenleyicilere platformların koşullarını değerlendirme imkânı verecek. Ancak bunun ne kadar yararlı olacağı, şirketlerin uygulamalarının ne ölçüde denetleneceğine bağlı. Sürücülerin ek ücretlere ilişkin şikâyetleri, bir siparişten yapılan toplam kesintinin resmî komisyon oranı kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Çalışanların hukuki statüsü temel meselelerden biri olmaya devam ediyor. İstihdam statüsünü değiştirmeden hakların genişletilmesi, koruma altındaki platform işçiliği için farklı bir kategori yaratabilir. Bu yaklaşım, şirketlerden çalışanların güvencesine katkıda bulunmalarını isterken esnekliği korumanın yolunu arayan diğer ülkelere örnek olabilir.
Hükümetin önündeki zorluk, iş ve hizmet sunabilen şirketleri ayakta tutarken çalışanları korumak. Bu dengenin uygulamada nasıl kurulacağını nihai kurallar, uygulama için sağlanacak kaynaklar ve platformların vereceği karşılık belirleyecek.
Değişiklikler Sürücüler ve Müşteriler İçin Ne Anlama Gelebilir?
Daha düşük komisyon sınırıyla sürücüler her yolculuk ücretinin daha büyük bir bölümünü alacak; sigorta ve ortaklaşa ödenecek sosyal güvenlik primleri ise şu anda çoğunun sahip olmadığı bir güvence sağlayacak. Etkili biçimde uygulanırsa bu değişiklikler, gig işlerini daha sürdürülebilir bir gelir kaynağı hâline getirebilir.
Platformların iş modellerini ve faaliyetlerini uyarlaması gerekecek. Olası adımlar arasında fiyatları değiştirmek, başka alanlarda verimliliği artırmak veya hakların maliyetini karşılamak için yeni gelir kaynakları geliştirmek var. GoTo ve Grab'ın olası birleşmesi, bu kararlara ek karmaşıklık getiriyor.
Şirketler maliyetleri müşterilere yansıtırsa kısa vadede fiyatlar artabilir. Daha uzun vadede sürücülerin maddi güvencesinin artması, araçlarına daha iyi bakım yapabilen ve güvenilir hizmet sunabilen çalışanlarla daha istikrarlı bir ulaşım hizmetini destekleyebilir.
Endonezya'nın yaklaşımı, ülkeyi gelişmekte olan ekonomiler arasında gig çalışanlarının korunmasında öncü konuma getirebilir. Dijital platformlarda çalışma konusundaki benzer anlaşmazlıklarla karşı karşıya olan diğer ülkeler, çalışan haklarını, esnekliği ve iş modelinin sürdürülebilirliğini bir arada sağlamaya çalışan büyük bir pazarı örnek alabilir.
Taslak, parlamento daha kapsamlı bir yasa hazırlarken kesintiler, sigorta ve örgütlenme haklarına ilişkin acil kaygıları ele alıyor. Uygulamadaki etkisi, nihai hükümlere ve ulusal korumaların ülke genelindeki sürücüler için uygulanabilir koşullara dönüşüp dönüşmeyeceğine bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- 14 Ocak 2026 itibarıyla Devlet Başkanı Prabowo Subianto, araç çağırma komisyonu üst sınırını yüzde 20'den yüzde 10'a düşürecek bir kararnameyi değerlendiriyor.
- Platformlar kaza ve vefat sigortasının tamamını ödeyecek; sağlık, yaşlılık ve emeklilik primlerini çalışanlarla paylaşacak.
- Endonezya'nın araç çağırma sektöründe yaklaşık yedi milyon kurye ve ulaşım sürücüsü çalışıyor.
- Taslak, devletin sürücü anlaşmalarını incelemesine izin verecek ve sendikalaşma hakkını koruyacak.
- Lalamove ve J&T Express gibi lojistik işletmeleri de taslağın kapsamına girecek.
- Sürücülerin protestolarında daha düşük kesintiler, teslimat ücretlerinin düzenlenmesi, denetimler ve Çevrim İçi Ulaşım Yasası talepleri öne çıkıyor.
- Şirketler, düşük komisyonların ve artan sigorta maliyetlerinin işlem sayısını veya iş olanaklarına erişimi azaltabileceği uyarısında bulunuyor.
- Parlamento, çevrim içi ulaşıma kendi hukuki çerçevesini kazandırmak için ayrı bir yasa hazırlıyor.
- Endonezya 2024'te ASEAN taksi pazarının yüzde 37'sine sahipti; GoTo ve Grab'ın olası birleşmesi de piyasa gücüne ilişkin kaygıları artırıyor.






