Bifengxia’da elmalar, yağmur ve yeni bir rutin
Xiang Xiang, ağustos sonlarında hafif yağmur altında açık havada oturup elma kemirirken ziyaretçiler Ya’an’daki (Sichuan) Bifengxia merkezindeki yaşam alanına kameralarını doğrulttu. Haziran 2017’de Tokyo’daki Ueno Hayvanat Bahçesi’nde doğan ve Şubat 2023’te Çin’e dönen panda, ilk kez büyük bir hayran kitlesi edindiği kentten uzakta, bir dağ vadisinin tanıdık simalarından biri haline geldi.
İçindekiler
- Bifengxia’da elmalar, yağmur ve yeni bir rutin
- Temkinli bir başlangıçtan huzurlu bir yaşama
- Önce bambu; yanında elma, karşısında havuç
- Tokyo’daki bağ neden bu kadar güçlüydü?
- Ueno’dan Sichuan’da halkın karşısına çıkışına uzanan yolculuk
- Yurt dışında doğan pandalar neden Çin’e dönüyor?
- Üreme kararları neleri kapsıyor?
- Ziyaretçileri ve yerel işletmeleri buluşturan panda
- Bilinmesi gerekenler
Bakıcıları, çevresine alışmış, iştahla yemek yiyen ve ziyaretçiler toplandığında sakin kalan bir pandadan söz ediyor. Bu gündelik ayrıntılar, onun Japonya’da büyümesini izleyen ve uzun yolculuğu, yabancı sesler ve farklı bir yuvayla nasıl başa çıkacağını merak eden hayranları için önem taşıyor.
Xiang Xiang, üreme çağına gelmişken Çin’e ulaştı. Chengdu’ya indikten sonra kamyonla Çin Dev Panda Koruma ve Araştırma Merkezi’nin Bifengxia tesisine götürüldü. Yaşam alanına ve bakımından sorumlu kişilere kademeli olarak alıştırılmasından önce bir ay karantinada kaldı.
Bifengxia’nın serin, sisli tepeleri ve sık bambu koruları, yabani pandaların yaşadığı ortamı andırıyor. Ilıman yazlar, nemli kışlar ile düzenli yağmur ve sis, pandaların uluslararası yolculukların ardından yeni ortamlarına alışmasına yardımcı oluyor. Bakıcılar, veterinerler ve beslenme uzmanları özellikle ilk aylarda yiyecek düzenini yönetmek, davranışları izlemek ve stresi azaltmak için birlikte çalışıyor.
Ekim 2023’te merkezdeki ilk kez ziyaretçilere gösterilmesi, Çin’in dört bir yanından gelen ziyaretçilerin yanı sıra doğumundan beri onu takip eden Japon hayranlarını da bir araya getirdi. O tarihten bu yana yaşamı iki yeri birbirine bağlıyor: sağlığını ve gelecekteki olası üreme sürecini yöneten bir araştırma merkezi ile ayrılışının ardından da ona duyduğu sevgiyi sürdüren Japon halkı.
Temkinli bir başlangıçtan huzurlu bir yaşama
Xiang Xiang’ın bakıcıları, en zor dönemin ilk haftalar olduğunu söylüyor. Uçuş, alışık olmadığı çevre ve bakıcıların kullandığı yeni işaretler onu temkinli hale getirdi. Personel gürültüyü ve rahatsızlıkları azalttı, beslenme saatlerini düzenli tuttu ve güven oluşturmak için küçük ödüller kullandı.
İlk aylarında kalabalıklar belirdiğinde bazen kayaların arkasında kalıyordu. Zamanla merkezin düzenine alıştı. Artık insanlar izlerken beslenme platformunda yemek yiyor, kapalı ve açık alanlar arasında rahatça dolaşıyor.
Xiang Xiang’ın bakıcısı Zhao Lanlan, Tokyo ile Sichuan arasında canlı yayınlanan söyleşilerde bu ilerlemeyi anlattı. Hayranlar çevrimiçi olarak yayını izleyip pandanın günlük yaşamını sordu. Zhao, yeni yuvasına nasıl uyum sağladığını şöyle açıkladı:
Buradaki ortama iyi uyum sağladı ve doğal çevresinin tadını çıkarıyor. Xiang Xiang ziyaretçilerin yanında sakin kalıyor ve özellikle elmaya karşı iştahı çok iyi.
Bakıcılar, sakin bir ses tonu kullanarak ve koruyucu bariyerlerin ardından iletişim kurarak bu bağı geliştirmeyi sürdürüyor. Hayvanın rutin bakıma iş birliğiyle katılmasını sağlayan davranışları öğretiyorlar. Belirli bir noktada durma eğitimi, seçilen bir yerde kalmasını; taşıma kafesi alıştırması, kafese girmeyi tanıdık hale getirmeyi; hedef eğitimi ise belirlenmiş bir nesneyi takip etmesini sağlıyor.
Bu çalışmalar tartılmayı ve tıbbi muayeneleri daha az stresli hale getiriyor. Amaç, tekrarlanan ve öngörülebilir etkileşimlerle güven geliştiren, ihtiyaç duyduğu bakıma sakin biçimde katılabilen bir panda.
Önce bambu; yanında elma, karşısında havuç
Xiang Xiang’ın sabahları bakıcıların yaptığı görsel kontrol ve taze bambuyla başlıyor. Personel ne kadar yediğini kaydediyor ve sindirimini izlemek için dışkısının durumunu inceliyor. Öğle saatlerinde genellikle gölgede ya da bir platformda dinleniyor; ardından beslenme ve zenginleştirme etkinlikleri yapılıyor.
Taze bambu beslenmesinin temelini oluşturuyor. Eğitim sırasında ödül olarak elma veriliyor, buharda pişmiş mısır çörekleri ise ek kalori sağlıyor. Mevsiminde menüye körpe bambu filizleri de ekleniyor. Pek çok panda havucu sevse de Xiang Xiang havuç yemeyi reddediyor; bu tercih hayranlarının da aşina olduğu bir özellik.
Öğünleri enerji ve lif dengesini gözetiyor; çeşitlilik mevsimsel bulunabilirliğe ve beslenme ihtiyaçlarına göre ayarlanıyor:
- Mevsimsel lezzet tercihlerine ve beslenme ihtiyaçlarına göre dönüşümlü verilen çeşitli taze bambular.
- Eğitim sırasında ödül olarak kullanılanlar da dahil olmak üzere elmalar.
- Bakıcıların ek kalori için hazırladığı buharda pişmiş mısır çörekleri.
- İlkbaharda yetişen körpe bambu filizleri.
- Israrla sürdürdüğü tercihi nedeniyle havuç yok.
Günün ilerleyen saatlerinde koku izlerini takip etme ve dal kemirme etkinliklerinin ardından yeniden bambu ve ödüller veriliyor. Ziyaretçiler onu sık sık kütüklerin arasında hareket ederken, çimlerde yuvarlanırken ya da dik oturup bambu soyarken görüyor.
Tırmanması için kütükler, dinlenmesi için platformlar, yiyecek saklanan bulmaca yemlikleri ve sıcak günlerde su sıçratabileceği havuzlar, zamanını farklı biçimlerde geçirmesini sağlıyor. Kapalı odalar, halkın göremediği sakin alanlar sunuyor. Personel stres belirtileri gördüğünde programı ayarlıyor; günün temposunu pandanın iyilik hali belirliyor.
Tokyo’daki bağ neden bu kadar güçlüydü?
Xiang Xiang, Haziran 2017’de doğmadan önce Ueno Hayvanat Bahçesi’nde neredeyse otuz yıldır doğal yolla doğup orada büyüyen bir panda görülmemişti. Doğumu için düzenlenen isim kampanyasına 320 binden fazla öneri geldi; Tokyo’daki mağazaların vitrinleri panda ürünleriyle doldu.
Aileler onun uyumasını, kütüklerle boğuşmasını ve annesine sarılmasını izlemek için saatlerce bekledi. Bu küçük anlar onu kent yaşamının tanıdık bir parçası ve farklı yaşlardaki ziyaretçiler için mutluluk kaynağı haline getirdi.
Ayrılışı duygusal bir vedeye dönüştü. Son ziyaret gününde giriş, kura ile seçilen küçük bir grupla sınırlandırıldı. On binlerce kişi başvurdu, ancak ayrılmadan önce onu görebilenlerin sayısı çok daha azdı. Hayranları, Çin’e giden uçağı kalkarken hayvanat bahçesinin dışında ve havalimanında da toplandı.
Veda ziyaretine katılan bir kişi, Xiang Xiang’ın büyümesini izleyen pek çok hayranın hissettiği yakınlığı şöyle dile getirdi:
Xiang Xiang’la aynı havayı solumak istedim. Uyurken de uyanıkken de çok sevimli.
Ueno Hayvanat Bahçesi Müdürü Yutaka Fukuda, onun doğumundan beri gelişimini takip etmişti. Xiang Xiang’a getirdiği mutluluk için teşekkür ederken Çin’de kendisini bekleyen araştırma çalışmalarına da değindi:
O kadar çok insanı mutlu etti ki. Yolculuğunu güvenle tamamladıktan sonra panda koruma araştırmalarına katkıda bulunmasını umuyorum.
Bu sözler Japonya’daki sosyal medyada geniş yankı buldu ve hayranlarını onun yaşamını uzaktan da takip etmeye teşvik etti.
Ueno’dan Sichuan’da halkın karşısına çıkışına uzanan yolculuk
Xiang Xiang’ın dönüşü daha önce planlanmıştı, ancak salgın dönemi seyahat kısıtlamaları bu yolculuğu birkaç kez erteledi. Şubat 2023’teki taşınışı, onu doğada hâlâ hassas durumda olan bir türü destekleyen Çin’in koruma sistemine dahil etti.
Yolculuğun başlıca aşamaları, Japonya’dan ayrılmanın ve Çin’de ziyaretçilerin karşısına çıkmanın neden ayrı adımlar olduğunu gösteriyor:
- Haziran 2017: Xiang Xiang, Tokyo’daki Ueno Hayvanat Bahçesi’nde doğdu.
- Şubat 2023: Çin’e döndü; Chengdu’ya vardıktan sonra kamyonla Sichuan’ın Ya’an kentindeki Bifengxia’ya götürüldü.
- Varışının ardından: Bir ay karantinada kaldı; ardından yaşam alanına ve bakıcılarına dikkatle alıştırıldı.
- Ekim 2023: Bifengxia’da ilk kez ziyaretçilerin karşısına çıktı ve Çin ile Japonya’dan gelen ziyaretçilerin ilgisini çekti.
- Ağustos sonları: Ziyaretçiler merkezde hafif yağmur altında açık havada elma yerken onu izledi.
Halkın karşısına ilk kez çıkması, ziyaretlerin yanı sıra seyahatlerin de başlangıcı oldu. Kısa süre sonra bir Japon hayran grubu Sichuan’a gezi düzenledi; tur grupları da ziyaretlerini onun görülebileceği saatlere göre planlamayı sürdürüyor.
Tokyo’da düzenlenen etkinlikler, seyahat edemeyenlerin bağını korumaya yardımcı oldu. Bifengxia’dan yapılan canlı yayınlar hayranlara onu izleme ve bakıcısıyla konuşma imkânı sunarken, bir belgesel de yolculuğunu takip etti.
Xiang Xiang’ı akıllı ve sakin olarak tanımlayan Zhao Lanlan, bir söyleşiyi takipçilerine güvence verip onları ziyarete davet ederek bitirdi:
Ona tasasız bir yaşam diliyoruz. Japon dostlarımız Sichuan’a gelip onu ziyaret edebilir ve ne kadar iyi durumda olduğunu görebilir.
Uzun süredir onu takip eden pek çok hayran için bu güvence, taşınmasıyla ilgili kaygıların yerini yeni günlük düzeninin ayrıntılarına duyulan meraka bıraktı.
Yurt dışında doğan pandalar neden Çin’e dönüyor?
Xiang Xiang’ın yolculuğu, uluslararası panda değişimlerinin arkasındaki anlaşmaları yansıtıyor. Çin, 1970’lerde pandaları hediye olarak yurt dışına göndermeye başladı; 1980’lerde ise araştırma ve üreme iş birliğine yöneldi.
Mevcut düzenlemelere göre pandalar ortak projeler kapsamında kiralanıyor, yurt dışında doğan yavrular ise Çin’e ait oluyor. Bu koşullar, Xiang Xiang gibi pandaların belli bir yaşa geldikten sonra neden Çin’e döndüğünü açıklıyor. Bu taşınmalar, yurt dışındaki hayvanat bahçelerinin halkla ilişkiler ve eğitim işlevini Çin’deki koruma merkezlerinin üreme ve araştırma çalışmalarıyla buluşturuyor.
Çin ile Japonya bu iş birliğini sürdürüyor. Wakayama’daki Adventure World, koruma projesinin aşaması sona erdiğinde dört pandanın kiralama takvimi uyarınca Çin’e döneceğini duyurdu. Tokyo yetkilileri de Xiang Xiang’ın anne ve babasının tıbbi bakım için planlanandan önce Çin’e dönmesine karar verirken gelecekteki kiralamalarla ilgili seçenekleri değerlendiriyor.
Her iki ülkeden yetkililer bu taşınmaları uzun yıllara dayanan ortak araştırma ve halkı bilgilendirme çalışmalarının bir parçası olarak tanımlıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, mayıs ayında pandalara bakan Japon kurumlarına teşekkür edip hayranlarını Çin’e davet etti:
Yıllar boyunca özveriyle bakım sağlayan Japon ortaklarımıza teşekkür ediyor, Japon dostlarımızı Çin’deki pandaları ziyaret etmeye içtenlikle davet ediyoruz.
Bu dönüşler hayvanat bahçelerindeki panda sayısından daha fazlasını etkiliyor. Hayranlar tanıdıkları hayvanları takip etmek için yeni yollar ararken kurumlar, ulusal sınırları aşan bakım, üreme ve koruma çalışmalarını sürdürüyor.
Üreme kararları neleri kapsıyor?
Xiang Xiang Çin’e döndüğünde genç bir yetişkindi. Sichuan’daki bakıcıları, henüz bir üreme eşiyle eşleştirilmediğini söylüyor. Bu adım için herhangi bir tarih açıklanmadı.
Olası eşlere ilişkin kararlar, yaş, sağlık, mizaç ve genetiği dikkate alan ulusal değerlendirmelere dayanıyor. Araştırmacılar yakın akrabaların eşleştirilmesini önlemek ve popülasyondaki çeşitliliği korumak için soyağaçlarını, yani hayvanın ebeveynleri ile atalarına ilişkin kayıtları karşılaştırıyor.
Dev panda yetiştiriciliği zamanlamanın dikkatle yapılmasını gerektiriyor. Dişilerin çiftleşmeye açık olduğu dönem kısa; çoğu zaman yılda bir kez yalnızca birkaç gün sürüyor. Ekipler, en uygun dönemi belirlemek için hormon düzeylerini, davranışları ve koku işaretlemelerini izliyor. Doğal çiftleşme teşvik ediliyor, gerektiğinde suni tohumlama kullanılıyor. Uygun dönem kaçırılırsa bir yıl daha beklemek gerekebiliyor.
Ueno Hayvanat Bahçesi Müdürü Yutaka Fukuda, veda ederken Xiang Xiang’ın gelecekte katkı sunmasını umduğunu şöyle dile getirmişti:
Umarım Xiang Xiang bir gün Çin’deki koruma araştırmalarına katkıda bulunur.
Sakin mizacı, bakım eğitimi ve ziyaretçilerin karşısına çıkma sürecine yardımcı oluyor; bakımındaki sonraki adımlar için de umut verici. Sichuan’daki bakıcısı hem karakterini hem de personelin onun için istediği yaşamı şöyle anlattı:
Xiang Xiang akıllı ve sakin; onun tasasız bir yaşam sürmesini istiyoruz.
Doğada yaklaşık 1.860 dev panda bulunduğu, dünya genelindeki üreme merkezleri ve hayvanat bahçelerinde ise yaklaşık 600 panda yaşadığı tahmin ediliyor. Bu rakamlara göre esaret altındaki popülasyon, doğadaki popülasyonun yaklaşık üçte biri büyüklüğünde. Sichuan, Shaanxi ve Gansu dağlarında yaşam alanlarını iyileştirme çalışmaları sürerken bilim insanları verileri ve soyağacı kayıtlarını paylaşarak üreme popülasyonlarının sağlığını korumaya çalışıyor.
Ziyaretçileri ve yerel işletmeleri buluşturan panda
Bifengxia’daki ziyaretçiler, Xiang Xiang’ı görmek için korkuluklar boyunca toplanıyor; dışarı çıktığında ya da yemek yemeye koyulduğunda onu alkışlıyor. Ona duyulan ilginin sürmesinde, bir zamanlar Tokyo’da ziyaret ettikleri pandayı görmek için seyahat programlarını ona göre yapan Japon turistlerin de payı var.
Japonya’daki büyükelçilik etkinlikleri, Sichuan’dan canlı yayınları izlemek üzere hayranları bir araya getirdi. Bazıları yağmurluklarla katıldı ve iyi dileklerin yazılı olduğu duvarlara mesajlar bıraktı. Bu buluşmalar, onun dönüşünden sonra da sevgilerini paylaşabilecekleri bir ortam sağladı.
Sichuan’daki rehberler Japonca soruları yanıtlıyor ve ziyaretçilere Jiuzhaigou Vadisi gibi başka yerleri de tanıtıyor. Yerel yetkililer, panda koruma eğitimini bölgenin doğal güzelliklerine yapılacak gezilerle birleştiren rotaları öne çıkarıyor.
Çin’in Japonya Büyükelçisi Wu Jianghao, iki ülke arasındaki ziyaretleri ve halklar arasındaki ilişkilerin güçlenmesini teşvik etmek için Xiang Xiang’ın öyküsünden yararlandı:
Pandalar dostluk ve uyumun simgesidir. Japonya’dan daha fazla dostumuzu Sichuan’ı ziyaret etmeye, Xiang Xiang’ı görmeye ve Çin’in güzelliklerinin tadını çıkarmaya davet ediyoruz.
Adventure World’deki dört pandanın dönüşü yaklaşırken Wakayama turizm açısından farklı bir kaygıyla karşı karşıya. Park yakınlarındaki kafeler, hediyelik eşya tezgâhları ve diğer işletmeler, yeni planlar yürürlüğe girene kadar ziyaretçi sayısının azalmasına hazırlanıyor. Japonya’da yeni dönüş kararları, koruma ortaklığına duyulan gururun yanı sıra ziyaretçi çeken ve insanların sevdiği hayvanları kaybetme endişesini de beraberinde getirdi.
Xiang Xiang’ın deneyimi, taşınmanın ardından da bu bağların nasıl sürebileceğini gösteriyor. Canlı yayınlar, bakıcısıyla yapılan söyleşiler, bir belgesel ve Sichuan’a düzenlenen ziyaretler hayranlarını sürece dahil etti; bu sırada günlük yaşamı da daha düzenli hale geldi. Tüm bu ilginin merkezinde sade bir rutin var: bambu, sevdiği elmalar, dinlenme, hareketlilik ve sabırlı bakım.
Bilinmesi gerekenler
- Xiang Xiang Haziran 2017’de Ueno Hayvanat Bahçesi’nde doğdu ve Şubat 2023’te Çin’e döndü.
- Sichuan’ın Ya’an kentindeki Bifengxia merkezinde yaşıyor; burada ilk kez Ekim 2023’te ziyaretçilerin karşısına çıktı.
- Bakıcıları, yeni ortamına iyi uyum sağladığını, ziyaretçilerin yanında sakin kaldığını ve özellikle elmaya karşı iştahının iyi olduğunu söylüyor.
- Beslenmesinin temelini bambu oluşturuyor; elma, buharda pişmiş mısır çörekleri ve mevsimlik bambu filizleriyle destekleniyor. Havuç yemeyi reddediyor.
- Tokyo’daki isim kampanyasına 320 binden fazla öneri geldi; son kez görmek için on binlerce kişi başvurdu.
- Panda iş birliği anlaşmalarına göre yurt dışında doğan yavrular Çin’e ait oluyor ve belirli bir yaşa geldiklerinde Çin’e dönüyor.
- Xiang Xiang henüz bir üreme eşiyle eşleştirilmedi. Ulusal değerlendirmelerde sağlık, yaş, mizaç ve genetik dikkate alınıyor.
- Yaklaşık 1.860 dev panda doğada, yaklaşık 600’ü ise dünya genelindeki üreme merkezleri ve hayvanat bahçelerinde yaşıyor.
- Adventure World’deki dört pandanın iş birliği takvimi uyarınca Çin’e dönmesi planlanıyor; Tokyo yetkilileri ise Xiang Xiang’ın anne ve babasının tıbbi bakım için daha erken dönmesine karar verdi.
- Canlı yayınlar ve Sichuan’a düzenlenen geziler, Xiang Xiang ile Japon hayranları arasındaki bağı sürdürüyor.






