Takaichi’nin Tayvan Açıklamaları Diplomatik Krizi Derinleştirirken Çin Japonya Büyükelçisini Çağırdı

12 dakikalık okuma
Takaichi’nin Tayvan Açıklamaları Diplomatik Krizi Derinleştirirken Çin Japonya Büyükelçisini Çağırdı

Tayvan Uyarısı Diplomatik Krize Dönüşüyor

Başbakan Sanae Takaichi’nin savaş gemileri ve güç kullanımını içeren bir Tayvan krizinin Japonya için varoluşsal tehdit oluşturan bir durum sayılabileceğini söylemesinin ardından Çin, Japonya’nın Pekin Büyükelçisini çağırdı. 14 Kasım 2025 itibarıyla açıklamaları, bir haftadır süren diplomatik protestolara, geri adım atması yönündeki taleplere ve Japonya’nın bir çatışmaya olası katılımına ilişkin giderek sertleşen uyarılara yol açtı.

İçindekiler
  1. Tayvan Uyarısı Diplomatik Krize Dönüşüyor
  2. Takaichi Parlamentoda Ne Söyledi?
  3. Japonya’nın Güvenlik Yasasındaki Üç Koşul
  4. Pekin Geri Adım Atılmasını İstiyor ve Misilleme Uyarısı Yapıyor
  5. Silinen Osaka Paylaşımı Yeni Bir Anlaşmazlık Yarattı
  6. Tayvan Japonya’nın Güvenlik Kaygılarına Neden Yakın?
  7. Takaichi’nin Tutumu Daha Geniş Bir Savunma Değişimiyle Uyumlu
  8. Tayvan, Japonya ve ABD Ne Diyor?
  9. Tarihî Husumetler Son Dönem Diplomasisini Zorlaştırıyor
  10. Kriz İşgalden Önce Başlayabilir
  11. Ticari Bağlar Gerilimin Tırmanmasının Bedelini Artırıyor
  12. Diplomasi Birbiriyle Çelişen Taleplerle Karşı Karşıya
  13. Öne Çıkanlar

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Sun Weidong, Takaichi’nin sözlerini son derece yanlış ve tehlikeli olarak nitelendirdi. Pekin, Tayvan’ı bir egemenlik meselesi olarak görüyor ve Takaichi’nin açıklamalarını içişlerine kaba müdahale diye kınadı. Tokyo, Japonya’nın tutumunun değişmediğini belirterek açıklamaları geri çekme talebini reddetti ve Tayvan Boğazı’ndaki anlaşmazlıkların diyalog yoluyla barışçıl biçimde çözülmesi çağrısını yineledi.

Çin’in Osaka Başkonsolosu Xue Jian’ın, Japon yetkililerin başbakana yönelik tehdit olarak yorumladığı bir mesaj paylaşmasıyla gerilim daha da büyüdü. Mesaj daha sonra silinse de Japonya düzeltici adım atılmasını istedi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise Tayvan Boğazı’na Japon askerî müdahalesinin saldırganlık sayılacağı ve kararlı biçimde karşılık göreceği uyarısında bulundu.

Takaichi, açıklamalarının mevcut hükümet politikasıyla uyumlu olduğunu savunurken, belirli askerî senaryolar hakkında konuşurken daha dikkatli olacağının da işaretini verdi. Anlaşmazlığın merkezinde, pratik sonuçları olan hukuki bir soru bulunuyor: Tayvan çevresindeki çatışmalar, Japonya Öz Savunma Kuvvetlerinin harekete geçmesine izin verecek kadar ne zaman ciddi bir hâl alabilir?

Takaichi Parlamentoda Ne Söyledi?

Takaichi, bir muhalefet milletvekilinin Tayvan çevresindeki hangi gelişmelerin Japonya için varoluşsal tehdit eşiğini karşılayabileceğini sormasının ardından Tokyo’daki bir parlamento oturumunda bu açıklamayı yaptı. Askerî gemiler ve güç kullanımını içeren bir senaryodan söz ederek hassas bir güvenlik meselesini kamuoyu tartışmasına taşıdı.

Başbakan Sanae Takaichi varsayımsal durumu şu sözlerle anlattı:

Savaş gemilerinin ve güç kullanımının söz konusu olduğu bir durum, varoluşsal tehdit oluşturan bir durum sayılabilir.

Takaichi, hükümetin yerleşik tutumunu açıkladığını söyledi. Buna rağmen verdiği örnek dikkat çekti; çünkü kullandığı ifade, Japonya’nın 2015 tarihli güvenlik yasası kapsamında özel bir anlam taşıyor. Bu ifade, yakın bir ortağa yönelik saldırının Japonya’nın kendi varlığını ve vatandaşlarının haklarını tehdit edebileceği koşulları kapsıyor.

Reklam

Pekin, açıklamaları Tayvan üzerindeki egemenlik iddiasına meydan okuma olarak değerlendirdi. Tokyo ise bunları Japon hukukunun açıklaması olarak sundu. Bu farklı yaklaşımlar, parlamentodaki varsayımsal bir yanıtın neden resmî bir diplomatik krize yol açtığını açıklamaya yardımcı oluyor.

Japonya’nın Güvenlik Yasasındaki Üç Koşul

Japonya’nın savaş sonrası anayasası, uluslararası anlaşmazlıkları çözmek için güç kullanımından vazgeçiyor. 2015 tarihli güvenlik yasası bu ilkeyi korurken kolektif öz savunma için sınırlı bir yol oluşturdu. Basitçe ifade etmek gerekirse kolektif öz savunma, bir ortağa yönelik saldırının Japonya’yı da tehlikeye atması hâlinde bu saldırıya karşı harekete geçmek anlamına geliyor.

Japonya yasası, bu tür bir eylem için üç katı koşul belirliyor:

  • Durum, Japonya’nın varlığını ve vatandaşlarının haklarını tehdit etmeli.
  • Tehlikeyi ortadan kaldırmak için başka uygun bir yol bulunmamalı.
  • Her türlü güç kullanımı, Japonya’yı korumak için gereken asgari düzeyle sınırlı olmalı.

Bu koşullar karşılandığında Öz Savunma Kuvvetleri, kısıtlı biçimlerde harekete geçebilir. Olası faaliyetler arasında deniz yollarını korumak, füze savunması sağlamak, lojistik destekle ABD öncülüğündeki operasyonlara katkıda bulunmak ya da Japonya’nın güvenliği açısından kritik önemdeki gemi ve uçakları korumak yer alıyor.

Eşik bilerek yüksek tutuluyor. Karar için kabinenin onayı ve parlamentoya bildirim gerekiyor. Japonya’nın belirli bir krizin koşullarını, ülkeye yönelik tehlikeyi ve bu tehlikeyi gidermek için gerekli önlemleri değerlendirmesi gerekiyor.

Dolayısıyla Takaichi’nin açıklamaları, olası bir Tayvan çatışmasını Japonya’daki hukuki bir sürece bağlıyor. Hükümeti, güç kullanımına ilişkin her kararın hukuk ve koşullarla sınırlı kalacağını söylüyor. Japonya’nın doğrudan muharebe operasyonları yürütmesi ise hukuki kısıtlamalara tabi olmaya devam edecek.

Pekin Geri Adım Atılmasını İstiyor ve Misilleme Uyarısı Yapıyor

Sun Weidong, resmî protestoda bulunmak ve Takaichi’den açıklamalarını geri çekmesini istemek için Japonya Büyükelçisini çağırdı. Verdiği tepki, Pekin’in Japonya’nın veya başka bir müttefikin çatışma sırasında Tayvan’a yardım edebileceği yönündeki her türlü imayı ne kadar ciddiye aldığını gösterdi.

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Sun Weidong, Japonya’dan geri adım atmasını isterken başbakanın açıklamalarını şöyle nitelendirdi:

son derece yanlış ve tehlikeli

Çinli yetkililer, Japonya’nın bu tutumda ısrar etmesi hâlinde sonuçlarına katlanması gerekeceğini söyledi. Pekin, Tokyo’nun açıklamalarını Çin’in içişlerine müdahale olarak sundu ve anlaşmazlığı Tayvan’ın Çin’in parçası olduğu iddiasıyla ilişkilendirdi.

Reklam

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, Japonya’nın askerî müdahalesinin misillemeye yol açacağı uyarısında bulunarak daha da ileri gitti:

Japonya Tayvan Boğazı’ndaki duruma askerî olarak müdahale ederse bu bir saldırganlık eylemi olur ve Çin kararlı biçimde karşılık verir.

Tokyo, Pekin’in geri adım atılması talebini reddetti. Japonya, diyalog yoluyla barışçıl çözüm istediğini belirtmeyi sürdürdü. Böylece iki hükümet arasında hem Takaichi’nin sözlerinin anlamı hem de Japonya’nın hangi koşullarda harekete geçebileceği konusunda büyük bir görüş ayrılığı ortaya çıktı.

Silinen Osaka Paylaşımı Yeni Bir Anlaşmazlık Yarattı

Çin’in Osaka Başkonsolosu Xue Jian, Takaichi’nin açıklamalarına ilişkin bir haber paylaşımını yeniden yayımladı ve Japon yetkililerin doğrudan tehdit olarak gördüğü bir mesaj ekledi. Müdahalesi, anlaşmazlığı hukuki tartışmaların ve resmî diplomatik protestoların ötesine taşıdı.

Japonya’nın rolüne atıfta bulunan Başkonsolos Xue Jian şöyle yazdı:

Pis kafasını araya sokanın kafası kesilmeli.

Japonya protestoda bulundu ve paylaşım silindi. Tokyo ayrıca Pekin’den mesajla ilgili adım atmasını ve Japon liderleri tehdit eden ifadelerden kaçınmasını istedi.

Japonya Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, mesajı kabul edilemez olarak nitelendirdi ve Tokyo’nun düzeltici adım atılmasını istediğini söyledi. Paylaşımı şu sözlerle tanımladı:

son derece uygunsuz.

ABD’nin Tokyo Büyükelçisi de başkonsolosun tehdit içeren dilini eleştirdi. Tayvan, Çinli yetkililerin son açıklamalarının üslubunu eleştirdi ve itidal çağrısında bulundu.

Her bir adımın kesin tarihleri belirtilmese de anlaşmazlık, birbirine bağlı birkaç gelişmeyle ilerledi:

  • Bir parlamento oturumunda Takaichi, savaş gemileri ve güç kullanımını içeren bir Tayvan krizinin Japonya için varoluşsal tehdit eşiğini karşılayabileceğini söyledi.
  • Xue tehdit içeren mesajını paylaştı; paylaşım silinmeden önce Japonya protestoda bulundu.
  • Sun, Japonya Büyükelçisini çağırdı, açıklamaların geri çekilmesini istedi ve Takaichi’nin sözlerini kınadı.
  • Lin, Japonya’nın askerî müdahalesinin saldırganlık sayılacağı ve kararlı biçimde karşılık göreceği uyarısında bulundu.
  • Tokyo, politikasının değişmediğini belirtti; Takaichi ise belirli senaryolar hakkında konuşurken daha dikkatli olacağının işaretini verdi.

Tayvan Japonya’nın Güvenlik Kaygılarına Neden Yakın?

Tayvan’a en yakın Japon adası olan Yonaguni, Tayvan kıyılarının 100 kilometreden biraz daha uzağında bulunuyor. Bu yakınlık, özellikle Japonya’nın güneybatı adaları açısından Tayvan krizini yakındaki bir güvenlik sorunu hâline getiriyor.

Reklam

Japonya, enerji kaynakları ve ticari malların taşındığı deniz yollarına bağımlı. Tayvan çevresindeki çatışmalar bu güzergâhların yanı sıra Japonya’nın güney adaları yakınındaki hava ve deniz ulaşımını da sekteye uğratabilir. Okinawa’da konuşlu ABD kuvvetlerinin bölgesel bir krizde merkezi rol oynaması muhtemel. Bu da Japon üslerini ve Japonya’nın sağlayabileceği desteği gündeme getiriyor.

Japon savunma planlamacıları, Tayvan’da çıkabilecek bir krizin ülke için ne anlama geleceğini uzun süredir inceliyor. ABD-Japonya ittifakı kapsamında lojistik, gözetleme ve füze savunmasındaki Japon rolleri planlamanın merkezinde yer alıyor. Lojistik, askerî operasyonların ihtiyaç duyduğu malzeme, ekipman ve diğer kaynakların taşınması anlamına geliyor.

Tayvan, küresel yarı iletken tedarik zincirinin de kritik bir parçası. Yarı iletkenler, elektronik ürünlerde kullanılan çiplerdir. Japonya ile Tayvan, ileri teknoloji ve malzemelerde yakın ticari ilişkilere sahip; bu nedenle ada çevresindeki bir aksama, savunma yetkililerinin yanı sıra üreticileri de kaygılandırıyor.

Büyük bir kriz, Japonya’nın bağımlı olduğu deniz taşımacılığını, sigortacılığı, üretimi ve enerji piyasalarını etkiler. Bu bağlantılar, Japon liderlerin Tayvan’daki bir acil durumu zaman zaman Japonya için de olası bir acil durum olarak nitelendirmesini açıklıyor: sonuçlar coğrafya, ticaret ve ABD’yle ittifak üzerinden Japonya’ya ulaşabilir.

Takaichi’nin Tutumu Daha Geniş Bir Savunma Değişimiyle Uyumlu

Takaichi uzun süredir Çin’e karşı sert bir tutum benimseyen bir siyasetçi olarak görülüyor. Yaklaşımı, Öz Savunma Kuvvetlerine daha geniş rol ve ABD’yle daha yakın bir uyum çağrısı yapan eski Başbakan Shinzo Abe dönemindeki yıllarda şekillendi.

Ardışık Japon hükümetleri savunma bütçelerini artırdı; füze savunmasına, uzaktan fırlatılabilen silahlara, karşı saldırı kabiliyetlerine ve güneybatıdaki üslerin daha iyi korunmasına yatırım yaptı. Kabine, bu değişiklikleri Çin’in askerî yığınağı ve Kuzey Kore’nin füze atışları dâhil, giderek zorlaşan güvenlik ortamına verilen bir yanıt olarak tanımlıyor.

Füze savunması, gelen füzelerden korunmayı amaçlıyor. Uzaktan fırlatılan silahlar, kuvvetlerin hedeflerden daha uzakta faaliyet göstermesine imkân tanıyor; karşı saldırı kabiliyetleri ise karşılık verebilme kapasitesini ifade ediyor. Üslerin dayanıklılığını artırmak, onları aksamalara daha iyi dayanabilir ve faaliyetlerini sürdürebilir hâle getirmek anlamına geliyor.

Takaichi’nin parlamentodaki yanıtı, Japonya’yı bölgesel tehlikelere hazırlamaya yönelik bu daha geniş çabanın parçası. Öte yandan mevcut politikayı izlediğini yineledi ve gelecekte belirli senaryolar hakkında daha temkinli konuşacağının işaretini verdi.

Reklam

Tayvan, Japonya ve ABD Ne Diyor?

Tayvan, Pekin’in egemenlik iddiasını reddediyor ve adanın geleceğine yalnızca halkının karar verebileceğini söylüyor. Çin’den gelen tehditkâr açıklamalara yönelik eleştirisi, anlaşmazlığı çevreleyen baskıya ilişkin kaygısını yansıtıyor.

Çin, Tayvan’ın Çin’in parçası olduğunu savunan Tek Çin ilkesinde ısrar ediyor. Japonya ve ABD dâhil çoğu ülke Tek Çin politikası izliyor. Bu diplomatik düzenlemeler, Taipei ile gayriresmî ilişkilerin sürdürülmesine imkân tanırken Pekin’le resmî ilişkileri koruyor.

Bu politikalar, Pekin’in tutumunu onaylamadan kabul ediyor. Japonya, Tayvan’ı devlet olarak tanımadığını, statükonun tek taraflı değiştirilmesine karşı olduğunu ve Boğaz’daki anlaşmazlıkların barışçıl biçimde çözülmesini istediğini söylüyor. Tek taraflı değişiklikler, bir tarafın mutabakat olmaksızın dayattığı değişikliklerdir.

ABD, Tek Çin politikası izliyor ve Tayvan’a savunma amaçlı silah sağlama konusunda hukuki yükümlülük taşıyor. Washington, ada yakınındaki baskıdan kaygı duyduğunu da belirtti. Büyükelçisinin Xue’nin mesajını eleştirmesi, diplomatik temaslara ABD’den gelen bir tepki daha ekledi.

Japonya’nın diyalog çağrısı ve Tayvan’ın kendi geleceğine halkının karar vermesi gerektiği yönündeki ısrarı, tutumlarının merkezinde yer alıyor. Pekin, dışarıdan askerî müdahaleyi egemenlik iddiasına meydan okuma olarak görmeye devam ediyor. Japonya’nın güvenlik yasasına ilişkin tartışmanın bu kadar sert bir tepki çekmesinin nedeni de bu.

Tarihî Husumetler Son Dönem Diplomasisini Zorlaştırıyor

Çin ve Japonya bu krize uzun bir çatışma tarihiyle giriyor. Birinci ve İkinci Çin-Japon Savaşları, Japonya’nın Çin’in bazı bölgelerini işgali ve savaş dönemindeki vahşet, ilişkilerin hâlâ acı veren parçaları arasında.

1972’de diplomatik ilişkilerin normalleşmesini, ekonomik bağlarda hızlı bir büyüme izledi. Ancak iki ülkede de kamuoyu çoğu zaman olumsuz kaldı ve toprak anlaşmazlıkları gerilime yol açmayı sürdürdü. Çin’in Diaoyu Adaları dediği Senkaku Adaları, Doğu Çin Denizi’nde tekrarlayan bir gerilim kaynağı.

Çin’in geçmişteki çatışmalara yaptığı göndermeler ve Japonya’nın müdahale etmesi hâlinde ağır kayıplar vereceği yönündeki uyarıları, bugünün güvenlik hesaplarının yanı sıra tarihî hafızaya da dayanıyor. Bu durum, Tayvan anlaşmazlığına bir hassasiyet katmanı daha ekliyor.

Buna rağmen iki hükümet daha istikrarlı bir ilişki kurmaya çalıştı. Liderleri, yakın zamanda düzenlenen bir Asya-Pasifik zirvesinde bir araya gelerek daha yapıcı bağlar kurma sözü verdi. Takaichi’nin açıklamaları üzerine çıkan kriz, Tayvan gündeme geldiğinde bu çabanın ne kadar çabuk gölgede kalabileceğini gösteriyor.

Reklam

Kriz İşgalden Önce Başlayabilir

Çin kuvvetleri yıllardır Tayvan çevresinde, adanın hava savunma tanımlama bölgesi yakınlarındaki uçuşlar ve çevre sulardaki deniz devriyeleri dâhil, gri bölge taktikleri kullanıyor. Gri bölge taktikleri, açık savaş düzeyinin altında kalan baskı yöntemleridir.

Gelecekteki olası bir sınama, ani bir işgal yerine abluka, siber saldırılar ya da askerî güç gösterisi biçiminde gerçekleşebilir. Abluka, gemilerin veya malların hareketini kısıtlar. Böyle bir kriz, çatışmalar genişlemeden önce bile Japonya’nın güneyindeki deniz taşımacılığını, hava güzergâhlarını ve üslerini tehdit edebilir.

Japonya Kabinesi bir krizin varoluşsal tehdit eşiğini karşıladığına karar verirse destek görevlerine izin verebilir. Olası görevler arasında gemileri korumak, füze savunması, arama kurtarma, istihbarat toplama, gözetleme ve kritik altyapıyı koruma yer alıyor.

Japonya’nın muharebe operasyonları hukukla kısıtlı kalırken, lojistik destek bile Japonya topraklarını misilleme saldırılarına açık hâle getirebilir. Bu nedenle bir görevin niteliği, Japonya’nın varlığına yönelik bir tehdit olup olmadığına ilişkin ilk karar kadar önem taşıyacak.

Tokyo ve Washington, takviye edilmiş tesislere yatırım yaptı, askerî unsurları daha fazla noktaya dağıttı ve Pekin’le kriz iletişimini geliştirdi. Bu önlemler, kuvvetlerin faaliyetlerini sürdürmesini sağlamak ve bir yanlış anlama ya da hatalı değerlendirmenin krizi daha geniş bir çatışmaya dönüştürme ihtimalini azaltmak amacı taşıyor.

Ticari Bağlar Gerilimin Tırmanmasının Bedelini Artırıyor

Japonya ve Çin; elektronik, otomobil ve tüketim mallarına yönelik tedarik zincirleri üzerinden birbirine güçlü biçimde bağlı olmayı sürdürüyor. Güvenlik anlaşmazlıklarına rağmen turizm ve eğitim de iki ülke halkları arasındaki alışverişi destekliyor.

Şirketler, ihracat denetimleri ve yaptırımlar konusunda belirsizlikle karşı karşıya. Sigorta ve deniz taşımacılığı şirketleri, küresel ticaretin büyük bölümünü taşıyan Tayvan Boğazı’nda faaliyet göstermenin riskini değerlendiriyor. Uzun süren bir kriz, aksaklıkları bölge genelindeki fabrikalara ve piyasalara yayabilir.

Japonya’nın Tayvan’la ticaretinin değeri on milyarlarca doları buluyor; yarı iletkenlerde ve malzemelerde özellikle yakın bağlar var. Bu nedenle Tayvan çevresindeki sorunlar, yalnızca iki ekonomi arasındaki ticareti değil, iç içe geçmiş çeşitli ticari ilişkileri de etkiler.

Tokyo, tedarik zincirlerini çeşitlendirip kritik malları stoklayarak kırılgan noktaları azaltmaya çalıştı. Ülke içinde yarı iletken yatırımlarını teşvik etti ve müttefikleriyle ortaklarıyla istişareleri genişletti.

Reklam

Japonya yine de zor bir dengeyle karşı karşıya. Coğrafi konumu ve ittifak yükümlülükleri, ülkeyi olası bir Tayvan çatışmasına yaklaştırırken ekonomik bağları ve diyalog yönündeki açıklanmış tercihi, çatışmadan kaçınması için güçlü nedenler oluşturuyor.

Diplomasi Birbiriyle Çelişen Taleplerle Karşı Karşıya

Tokyo, Pekin’den Osaka Başkonsolosunun silinen paylaşımını ele almasını ve Japon liderleri tehdit eden ifadelerden kaçınmasını istiyor. Pekin ise Takaichi’nin açıklamalarını geri çekmesini talep etmeyi sürdürüyor ve Japonya’nın Tayvan’la ilgili operasyonlara katılması hâlinde sonuçları olacağı uyarısında bulunuyor.

Yakın dönemde, anlaşmazlığın ticarete veya konsolosluk faaliyetlerine sıçramasını önleme çabalarıyla birlikte yeni resmî diplomatik temaslar yaşanması muhtemel. Takaichi, Japonya’nın politikasının değişmediğini ve her türlü güç kullanımının hukuka ve koşullara bağlı olacağını belirtti.

Sessiz diplomatik temaslar, iki hükümetin gerilimin tırmanması riskini azaltmasına yardımcı olabilir. Japonya, Boğaz’da barış ve ABD’yle güçlü bir ittifak istiyor. Çin ise Tayvan’a dışarıdan müdahaleyi bir egemenlik meselesi olarak görüyor.

Önümüzdeki haftalarda deniz ve hava sahasındaki olayları önlemeye ve ticaretin akışını sürdürmeye yönelik pratik çabalar, iki hükümeti de sınayacak. Tarafların mevcut tutumları hâlâ birbirinden çok uzak: Pekin açıklamaların geri çekilmesini isterken Tokyo hukuki tutumunu savunuyor ve tehdit içeren ifadelerin sona ermesini talep ediyor.

Öne Çıkanlar

  • Sanae Takaichi’nin savaş gemileri ve güç kullanımını içeren bir Tayvan krizinin varoluşsal tehdit oluşturan bir durum sayılabileceğini söylemesinin ardından Çin, Japonya Büyükelçisini çağırdı.
  • Japonya’nın 2015 tarihli güvenlik yasası, kabine onayı ve parlamentoya bildirim şartıyla, üç katı koşul altında sınırlı kolektif öz savunmaya izin veriyor.
  • Pekin, açıklamaların geri çekilmesini istedi ve Japonya’nın askerî müdahalesinin saldırganlık sayılacağı uyarısında bulundu.
  • Çin’in Osaka Başkonsolosu, Japonya’nın protestoları üzerine tehdit içeren paylaşımını sildi. Tokyo düzeltici adım atılmasını istedi.
  • Japonya, politikasının değişmediğini belirtiyor ve diyalog yoluyla barışçıl çözüm istiyor.
  • Tayvan, Pekin’in egemenlik iddiasını reddediyor ve geleceğine halkının karar vermesi gerektiğini söylüyor.
  • Yonaguni, Tayvan’a 100 kilometreden biraz daha yakın. Bölgesel deniz taşımacılığı, Okinawa’daki ABD kuvvetleri ve yarı iletken ticareti, krizi Japonya’nın güvenliğine bağlıyor.
  • Tarihî husumetler ve toprak anlaşmazlıkları diplomasiyi zorlaştırırken, kapsamlı ekonomik bağlar gerilimin tırmanmasının maliyetini artırıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir