Endonezce, Semerkant'ta UNESCO Genel Konferansı'nda ilk kez yer alacak

10 dakikalık okuma
Samarkand Launched as Capital of Culture i…

Endonezcenin ortak dili küresel bir foruma taşınıyor

Endonezce, 20 Kasım 2023'te konferansın resmî dillerinden biri olarak kabul edilmesinin ardından, UNESCO'nun Semerkant'ta düzenlenecek 43. Genel Konferansı'nda ilk kez oturumlarda kullanılmaya hazırlanıyor. Endonezya Eğitim Bakanı Abdul Mu'ti'nin ülkesinin ulusal beyanını Endonezce sunması bekleniyor. Böylece 270 milyondan fazla kişinin konuştuğu dil; eğitim, bilim, kültür ve iletişime adanmış bir foruma taşınacak.

İçindekiler
  1. Endonezcenin ortak dili küresel bir foruma taşınıyor
  2. 2023 kararından 2025 konferansına
  3. Resmî diller ile çalışma dilleri farklı amaçlara hizmet ediyor
  4. 17 binden fazla adada ortak bir dil
  5. 270 milyondan fazla konuşur ve yurt dışında artan ilgi
  6. Pantun, sözlü mirası beyana taşıyor
  7. Kültür yetkilileri özgüven ve dilin korunması çağrısı yapıyor
  8. Belge ve katılım açısından neler değişiyor?
  9. Düzenli kullanım Endonezcenin erişimini genişletecek
  10. Öne Çıkanlar

Oturumun 11 Kasım 2025'te Semerkant'ta açılması, kapanış günlerinin ise ayın ilerleyen günlerinde UNESCO'nun Paris'teki merkezinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. 7 Kasım itibarıyla konferans ve konuşma henüz yapılmadı. Toplantı, Orta Asya'nın kavşak noktalarından biriyle kuruluşun merkezini buluşturarak Endonezcenin yeni statüsünün uygulamaya geçirilmesine zemin hazırlıyor.

Mu'ti'nin ulusal beyanı, uluslararası tanınmayı dilin ülke içindeki rolüyle ilişkilendiriyor. Endonezya 17 binden fazla adaya yayılıyor; ülkede yaklaşık 700 yerel dil ve 1.300'den fazla etnik grup bulunuyor. Ortak dil, bu farklı topluluklardan insanların kendi yerel geleneklerini korurken iletişim kurmasına, öğrenim görmesine ve ulusal yaşama katılmasına olanak tanıyor.

Bakan, bu buluşmayı sınırlar arasında bilgi alışverişine davet olarak nitelendiriyor. Mesajında Endonezceyi, UNESCO'nun ülkeleri öğrenme ve kültür aracılığıyla bir araya getirme çalışmaları içinde konumlandırıyor.

Bugün Endonezce, uluslar arasında bir bilgi köprüsü olarak küresel varlığını yeniden teyit ediyor.

Planlanan ilk kullanım, 2023'te Paris'te alınan kararı bir sonraki tam kapsamlı Genel Konferans'ın görünür bir parçası hâline getiriyor. Ayrıca pratik soruları da gündeme taşıyor: Bir konuşma başka dilleri kullanan dinleyicilere nasıl ulaştırılacak, hangi belgeler çevrilebilecek ve ortak bir ulusal dil yerel dilleri gölgede bırakmadan uluslararası alanda nasıl yaygınlaşabilecek?

Reklam

2023 kararından 2025 konferansına

UNESCO Genel Konferansı, 20 Kasım 2023'te Paris'te düzenlenen 42. oturumunda 42 C/28 sayılı kararı kabul etti. Kararla Bahasa Indonesia, Genel Konferans'ın resmî dili olarak tanındı. Karar, UNESCO'nun hukuki belgelerinde yer alıyor. Bu belgeler arasında Hukuk Komitesinin Üçüncü Raporu ve ilgili UNESCO 42 C/28 sayılı Kararı da bulunuyor.

Endonezcenin eklenmesiyle konferansın resmî dil sayısı ona yükseldi. Diğer dokuz dil Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça, İspanyolca, Hintçe, İtalyanca ve Portekizce. Tanınma, üye devletlerin kuruluşun yönünü ve resmî kararlarını ele aldığı, UNESCO'nun en üst karar organı olan Genel Konferans'ı kapsıyor.

Tanınma ile planlanan ilk kullanım arasındaki süre, bir sonraki tam kapsamlı konferansın takvimini ve dili oturumlarda kullanmak için gereken hazırlıkları yansıtıyor. Konferans hizmetlerinin sözlü çeviri desteği, belge üretim düzenlemeleri ve terminoloji kaynakları sağlaması gerekiyor. Endonezya heyeti, Semerkant oturumunda Endonezce bir ulusal beyanın kayda alınması ve sözlü olarak çevrilmesi için UNESCO Sekretaryasıyla koordinasyon yürüttü.

Önemli tarihler, dil kararını Endonezya'nın beyanında öne çıkan kültürel gelenekle bir araya getiriyor:

  • Aralık 2020: UNESCO, pantunu İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne aldı.
  • 20 Kasım 2023: Paris'teki 42. Genel Konferans, Endonezceyi konferansın resmî dili olarak tanıyan 42 C/28 sayılı kararı kabul etti.
  • 7 Kasım 2025: Yaklaşan Semerkant oturumu, Endonezcenin konferans çalışmalarında planlanan ilk kullanımına zemin hazırlıyor.
  • 11 Kasım 2025: 43. Genel Konferans'ın Semerkant'ta açılması planlanıyor.
  • Kasım 2025'in ilerleyen günleri: Konferansın son günlerinin UNESCO'nun Paris'teki merkezinde düzenlenmesi planlanıyor.

Resmî diller ile çalışma dilleri farklı amaçlara hizmet ediyor

UNESCO Genel Konferansı iki dil kategorisi kullanıyor. Resmî diller; kararlar, raporlar ve toplantı tutanakları dâhil olmak üzere konferansın temel belgelerinin çevirisinde kullanılıyor. Çalışma dilleri ise tartışmalara ve oturumlar sırasında yapılan simultane çeviriye imkân tanıyor. Simultane çeviride konuşmacı konuşmaya devam ederken dinleyiciler konuşmanın çevirisini duyuyor.

Altı çalışma dili Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca olmaya devam ediyor. Endonezce resmî diller listesine eklenirken çalışma dillerinin sayısı altı olarak kalıyor. Bu statü, resmî belgelere erişim sağlıyor ve Endonezce yapılan beyanların konferans kayıtlarına geçirilmesine imkân veriyor.

Reklam

Altı çalışma dili dışında bir dilde konuşma yapacak heyet, bu altı dilden birine çeviri yapacak bir tercüman sağlayabiliyor. UNESCO tercümanları da bu çeviriyi diğer çalışma dillerine aktarabiliyor. Böylece Endonezce bir beyan, konferansın mevcut çeviri kanalları aracılığıyla dinleyicilere ulaşabiliyor.

Bu düzenleme, resmî tanınmayı uygulamadaki katılımla buluşturuyor. Konferans, olağan sözlü çeviri hizmetlerini altı çalışma dili etrafında sürdürürken salonda Endonezce de duyulabilecek. Oturumları takip eden okurlar açısından bu iki kategori, hem dilin konferanstaki yeni yerini hem de bir konuşmanın salondaki herkesçe anlaşılmasını sağlayacak hizmetleri açıklıyor.

17 binden fazla adada ortak bir dil

Bahasa Indonesia, Malay dili geleneğinden besleniyor ve 20. yüzyılın başlarında Endonezya'nın ulusal dili olarak resmîleşti. Java ve Sumatra şehirlerinden Sulawesi ve Papua köylerine kadar yerel kimlikleri aşan ortak bir yurttaşlık alanı oluşturuyor. Günümüz standart Endonezcesi ülke genelinde öğretiliyor; devlet yönetiminde, eğitimde ve medyada kullanılıyor.

Endonezya'nın coğrafyası, bu ortak standart dili özellikle işlevsel kılıyor. Adalarla birbirinden ayrılan ve farklı yerel diller konuşan topluluklar, gündelik iletişimde ve ulusal politikalarda Endonezceyi kullanabiliyor. Yerel diller ise topluluk kimliğini, edebiyatı ve sözlü gelenekleri yaşatmayı sürdürüyor. Ortak bir ulusal dille bölgesel çeşitlilik arasındaki ilişki, ülkenin kültürel yaşamının temel unsurlarından biri.

1928 Gençlik Yemini bu gelişmenin temelini attı. Genç aktivistler tek bir vatan, tek bir ulus ve tek bir dil, Endonezce, ilan etti. Bu tercih, yükselen ulusu, anadili farklı insanların birbirini anlamak için kullanabileceği erişilebilir bir ortak dille buluşturdu.

Mohammad Tabrani, bağımsızlık öncesinde Bahasa Indonesia adını ve kavramını savunan isimler arasındaydı. Bu çabalar, Endonezya liderlerinin 1945'te cumhuriyeti ilan etmesinin ardından dilin benimsenmesine zemin hazırladı. Endonezcenin uluslararası alanda tanınmasının ardında, ülke içinde birlik kurmaya yönelik çok daha uzun bir geçmiş yatıyor.

Ülke büyüdükçe Endonezce de değişimini sürdürdü. Dil kurumları, ödünç sözcüklerin dile nasıl katılacağına ilişkin açık yönergeler sunuyor; böylece küresel bilim ve teknoloji terimleri yerleşik sözcüklerle yan yana kullanılabiliyor. Esnek kullanımı, öğrenme kolaylığı ve köklü edebiyat geçmişi, yaşayan bir standart dil olarak rolünü destekliyor.

Reklam

270 milyondan fazla konuşur ve yurt dışında artan ilgi

Resmî tahminlerde Endonezce konuşan daha geniş topluluğun nüfusu sıklıkla 270 milyonun üzerinde gösteriliyor. Tahminler, konuşurların nasıl sayıldığına göre değişiyor. Dil, hem anadili Endonezce olanlar hem de ikinci dil olarak öğrenenler tarafından gündelik hayatta kullanılıyor; bu da erişimini yalnızca anadili konuşurlarının sayısının çok ötesine taşıyor.

Endonezce, birkaç kıtadaki okul ve üniversitelerde de öğretiliyor. Yabancılar için Bahasa Indonesia programlarına yönelik kamu destekli çalışmalar, 50'den fazla ülkede kurslar ve müfredatlar sunuyor. Anadili Endonezce olmayan öğrenenlerin sayısına ilişkin tahminler değişmekle birlikte, dünya genelinde yaklaşık 150 bin öğrenciden söz ediliyor.

Güneydoğu Asya'da ve ötesinde ilgi arttıkça diplomatik temsilcilikler, kültür merkezleri ve üniversiteler dersler açtı. Komşu Güneydoğu Asya ülkelerinde Endonezce veya yakından ilişkili Malayca; ticaret, eğitim ve medyada kullanılıyor. Bu bağ, Endonezceyi bölgesel iletişime açılan işlevsel bir kapı hâline getiriyor.

Endonezyalı yetkililer, Mısır'daki El-Ezher Üniversitesinde Endonezce Çalışmaları Bölümü kurma planından da söz ediyor. Yüzlerce öğrenci şimdiden ilgi gösterdi. Önerilen bölüm için henüz bir açılış tarihi açıklanmadı. Bölüm, Endonezya dışında dil eğitimi için yeni bir akademik merkez oluşturacak.

Endonezya'nın Fransa Büyükelçisi ve UNESCO Daimi Temsilcisi Mohamad Oemar, Genel Konferans'ın aldığı tanıma kararını memnuniyetle karşıladı. Kararı bilgiye erişim, Endonezya edebiyatının tanınması ve UNESCO aracılığıyla iş birliğiyle ilişkilendirdi.

Bahasa Indonesia'nın UNESCO'da resmî dil olarak tanınması, kapsayıcı bilgi paylaşımını ve dilin edebiyatının daha iyi tanınmasını desteklerken UNESCO'yla iş birliğini güçlendiriyor; kültürleri, barışı ve sürdürülebilir kalkınmayı ilerletiyor.

Pantun, sözlü mirası beyana taşıyor

Mu'ti'nin ulusal beyanı, dört dizeden, kendine özgü uyak düzeninden ve mecazlardan oluşan geleneksel bir şiir biçimi olan pantunla başlıyor. Beyanda ayrıca UNESCO'ya ve üye devletlerine, Bahasa Indonesia'yı 20 Kasım 2023'te Genel Konferans'ın resmî dili olarak kabul ettikleri için teşekkür ediliyor.

UNESCO, pantunu Aralık 2020'de İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne aldı. Somut olmayan miras, toplulukların kimliklerinin bir parçası olarak gördüğü yaşayan uygulama ve bilgileri ifade ediyor. UNESCO'nun bu sistemi; el sanatlarından müziğe, sahne sanatlarından ritüellere uzanan geleneklere dikkat çekilmesine ve destek sağlanmasına katkıda bulunuyor.

Pantun, dilin konferanstaki ilk kullanımını topluluklar arasında yaşatılan sözlü bir sanatla buluşturuyor. Ulusal beyanın şiirle açılması, bu buluşmaya diplomatik amacının yanı sıra kültürel bir boyut da kazandırıyor. Endonezce politika tartışmalarına imkân sağlarken öğretimi, hafızayı ve edebî anlatımı da taşıyor.

Bu bağlantı; kültürün yanı sıra eğitim ve bilimle de ilgilenen bir konferans için özellikle anlamlı. Dilin oturumlarda resmî bir yere sahip olması ve pantunun miras listesinde bulunması, iki farklı tanınma biçimini tek bir ulusal beyanda bir araya getiriyor.

Reklam

Kültür yetkilileri özgüven ve dilin korunması çağrısı yapıyor

Endonezya Kültür Bakanlığında Kültür ve Gelenekleri Koruma Direktörü olan Restu Gunawan, UNESCO'nun bu adımını bir gurur kaynağı olarak nitelendiriyor. Endonezyalıları, yerel dilleri korumayı ve yabancı diller öğrenmeyi sürdürürken ulusal dillerini gündelik hayatta ve uluslararası forumlarda özgüvenle kullanmaya çağırıyor.

Gunawan'ın mesajı, çok dilli yaşamın her unsuruna ayrı bir yer veriyor. Bölgesel diller miras alınan değerleri ve topluluk gururunu taşıyor, Endonezce ülkeyi birleştiriyor, yabancı diller ise ülke sınırlarının ötesinde iletişim kurmaya yardımcı oluyor.

Bölgesel dilleri korumalı, Endonezceyi güçlendirmeli ve yabancı dillerde yetkinleşmeliyiz. Bölgesel diller, geleneksel değerleri taşır ve bölgesel gururun simgeleridir.

Endonezce Dil Ajansı Başkanı Hafidz Muksin, planlanan ilk kullanımı Endonezceyi uluslararası alanda tanıtmaya yönelik süregelen çalışmaların bir parçası olarak görüyor. Dilin Genel Konferans'ın on resmî dili arasındaki yerini vurgulayan Muksin, bu başarıyı dilin ülke içindeki birleştirici rolü ve yurt dışında genişleyen erişimiyle ilişkilendiriyor.

Bu tanınma, Endonezcenin UNESCO Genel Konferansı'nın resmî dilleri arasındaki yerini alması bakımından gurur verici bir adım. Ayrıca dili dünyaya tanıtma çabalarımızı güçlendiriyor.

İki yetkili de uluslararası görünürlüğü Endonezya içinde süren çalışmalarla ilişkilendiriyor. Bir dil, küresel bir kurumda tanınırken konuşurları da ailelerin ve toplulukların yerel bilgiyi kuşaktan kuşağa aktardığı bölgesel dilleri yaşatabilir.

Belge ve katılım açısından neler değişiyor?

Resmî statü, Genel Konferans belgelerinin ve tutanaklarının Endonezce hazırlanmasına imkân veriyor. Kararlar, raporlar ve resmî tutanaklar, Endonezyalı okurlar için gayriresmî çevirilere ihtiyaç duyulmadan erişilebilir hâle gelebiliyor. UNESCO'nun eğitim, kültür ve bilim gündemini izleyen akademisyenler, öğretmenler ve sivil toplum grupları için bu erişim, kurumsal kararların takibini kolaylaştırabilir.

Heyetler, tartışmalarda kullanılan çalışma dillerine sözlü çeviriyle bağlanan Endonezce beyanlar sunmak için de resmî bir zemine kavuşuyor. Semerkant'ta yapılması planlanan ulusal beyan, yazılı belgelerdeki rolünün yanı sıra tanınma kararının konferans oturumlarında nasıl kullanılabileceğini gösteriyor.

Konferans hizmetlerinin, tartışmaların hızına yetişebilecek nitelikli çevirmen ve tercümanlara, uzmanlık sözlükçelerine ve belge üretim düzenlemelerine ihtiyacı var. Sözlükçeler, çevirmenlere hukuk, bilim veya kültürel mirasın korunması gibi konularda üzerinde uzlaşılmış terimler sunarak farklı belgelerde aynı sözcüklerin kullanılmasına yardımcı oluyor.

Endonezya'da hukuk, bilim ve kültür alanlarında eğitim almış çok sayıda çevirmen bulunuyor. UNESCO'yla iş birliği, terminoloji ve üslubun kuruluşun ihtiyaçlarıyla uyumlu hâle getirilmesine yardımcı olabilir. Tanınmanın pratik değeri, resmî kararı insanların anlayabileceği belgelere ve sözlü iletişime bağlayan bu çalışmaların sürmesine bağlı.

Reklam

Düzenli kullanım Endonezcenin erişimini genişletecek

Endonezya'nın yurt dışında dil öğrenimini yaygınlaştırma çalışmaları arasında, yabancılara Endonezce öğretim programları için öğretmen eğitimi, daha fazla dijital öğrenme materyali ve dilbilimcilerin kullanımına açık derlemler bulunuyor. Derlem, araştırmacı ve eğitimcilerin sözcüklerle ifadelerin kullanımını anlamak için inceleyebileceği dil örnekleri bütünüdür.

Uzmanlık terimleri de bu çalışmaların bir parçası. Yapay zekâ, iklim bilimi ve mirasın korunması alanlarında açık standartların oluşturulması, UNESCO'da ve üniversitelerde diller arasında çalışan çevirmenleri ve eğitimcileri destekleyebilir. Yerleşik ve tutarlı terminoloji, karmaşık konuların tartışılmasını ve öğretilmesini kolaylaştırıyor.

Endonezya'nın dil politikası, Endonezcenin kamusal yaşamda doğru kullanılmasını şimdiden teşvik ediyor. Akademide ve teknolojide Endonezce terimlerin kullanılmasını destekleyen kampanyalar; bölgesel dilleri koruyan ve ihtiyaç duyulan yerlerde İngilizce ya da diğer uluslararası dillerin kullanımını destekleyen çok dilli alışkanlıklarla birlikte yürütülebilir.

Semerkant'ta yapılması planlanan oturum, bu çabaları bir araya getiriyor: farklı topluluklardan oluşan bir takımadayı birleştiren, yurt dışında giderek daha çok öğrenilen ve UNESCO Genel Konferansı'na katılım aracı olarak yeni tanınan bir dil. Endonezcenin erişimi, yerel edebiyat ve sanatlarla bağını korurken sınıflarda, belgelerde ve uluslararası iletişimde düzenli kullanımla genişleyecek.

Öne Çıkanlar

  • UNESCO, 42 C/28 sayılı kararla 20 Kasım 2023'te Endonezceyi Genel Konferans'ın resmî dili olarak tanıdı.
  • 7 Kasım 2025 itibarıyla Endonezcenin konferans oturumlarında ilk kez kullanılması, Eğitim Bakanı Abdul Mu'ti'nin ulusal beyanıyla yaklaşan 43. oturumda bekleniyor.
  • Konferansın 11 Kasım'da açılması, son günlerinin ise ayın ilerleyen günlerinde Paris'te düzenlenmesi planlanıyor.
  • Endonezce on resmî dilden biri. UNESCO'nun altı çalışma dili Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca olmaya devam ediyor.
  • Resmî statü, konferans belgelerinin Endonezceye çevrilmesini ve beyanların sözlü çeviri aracılığıyla çalışma dillerine aktarılmasını destekliyor.
  • Resmî tahminlerde Endonezce konuşan daha geniş topluluğun nüfusu sıklıkla 270 milyonun üzerinde gösteriliyor. 50'den fazla ülkede kurslar bulunuyor ve dünya genelinde yaklaşık 150 bin kişi dili öğreniyor.
  • Mu'ti'nin beyanı, Aralık 2020'de UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesine alınan pantunla başlıyor.
  • Yetkililer, Mısır'daki El-Ezher Üniversitesinde bir Endonezce bölümü açılmasına yönelik planlardan söz ediyor. Yüzlerce öğrenci ilgi gösterdi.
  • Endonezya'nın kültür ve dil yetkilileri, uluslararası tanınmayı bölgesel dilleri koruma ve dil eğitimini yaygınlaştırma çalışmalarıyla ilişkilendiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir