Tayland Körfezi’nden üç tondan fazla atık çıkarıldı
Aerial Recon and Recovery Initiative (Havadan Keşif ve Atık Toplama Girişimi) ile gönüllüleri, 4 Kasım 2025’ten önceki dört ayda Tayland Körfezi’nden üç tondan fazla deniz atığı çıkardı. Koh Phangan’da grup, terk edilmiş balıkçılık ekipmanlarını bulmak için dronları, yapay zekâyı ve okyanus akıntısı modellerini bir arada kullanıyor; koşullar güvenli olduğunda bunları çıkarmak üzere eğitimli ekipler gönderiyor.
İçindekiler
- Tayland Körfezi’nden üç tondan fazla atık çıkarıldı
- Dronlar aramayı nasıl bir çıkarma planına dönüştürüyor?
- Kayıp balıkçılık ekipmanlarına neden hızlı müdahale edilmeli?
- Denizdeki ve karadaki çalışmalara finansman sağlamak
- Koh Samui çıkarılan ağları tuğlaya dönüştürüyor
- Krabi haneleri merkeze alan bir toplama sistemi kuruyor
- Emekliye ayrılan yedi platform ceketi resif yapılarına dönüştü
- Resiflerin onarımı sudaki koşullara bağlı
- Koh Tao dalışı, bilimi ve doğa koruma finansmanını buluşturuyor
- Yapay zekâ resif görüntülerini daha hızlı incelemeye yardımcı oluyor
- Ziyaretçilerin, ada sakinlerinin ve balıkçıların üstlenebileceği pratik roller var
- Bilinmesi gerekenler
Bilim insanı Tania Kanchanarak, sürüklenen plastikler ve kayıp balıkçılık ekipmanları, güneşli plajları ve sakin yaşam tarzıyla tanınan bir adanın çevresindeki sulara yıllarca zarar verdikten sonra doğduğu yere döndü. Mercan resiflerine zarar veren ve deniz canlılarını tuzağa düşüren atıklarla mücadele etmek için yerelde ARRI adıyla bilinen girişimin kurucuları arasında yer aldı.
ARRI gönüllülerinin çoğu genç ada sakinlerinden oluşuyor. Çalışmaları, geçimini turizm ve balıkçılıkla sağlayan kişilere denizi korumada doğrudan rol verirken teknoloji de tehlikeli ağların ve diğer atıkların aranacağı alanı daraltmaya yardımcı oluyor.
Aylar süren deneme çalışmaları ve bilgisayar modelinde yapılan düzenlemelerin ardından ARRI, atık alanlarını doğru biçimde haritalandırabildiğini bildiriyor. Ekip deniz yüzeyini havadan tarıyor, muhtemel atıkları neredeyse gerçek zamanlı olarak belirliyor ve ortaya çıkan haritalarla çıkarma dalışlarını planlıyor. Dalgıçlar suya gönderilmeden önce hedefin bulunması, boşa harcanan çabayı azaltıyor ve ekiplerin risklere hazırlanmasına yardımcı oluyor.
Koh Phangan’daki temizlik çalışması, Tayland Körfezi adalarının geneline yayılan daha büyük bir çabanın parçası. Koh Tao ve Koh Samui’de mercan fidanlıkları, yapay resifler ve sakinlerle ziyaretçilerin bilimsel gözlemler topladığı programlar geliştiriliyor. Kamu kurumları ve özel sektör ortakları da büyük ölçekli, mühendislik ürünü resifleri ve kıyı topluluklarıyla daha yakın iş birliğini deniyor. Bu projeler atıkların çıkarılmasını, resiflerin onarılmasını ve yerel istihdamı bir araya getiriyor; farklı ekipler çalışmanın farklı aşamalarını üstleniyor.
Dronlar aramayı nasıl bir çıkarma planına dönüştürüyor?
ARRI’nin dronları, planlanan rotalar üzerinde alçaktan ve yavaşça uçuyor, denizi ayrıntılı görüntüler yakalayan kameralarla fotoğraflıyor. Ekip, ağları, misinaları ya da plastik yığınlarını gösterebilecek yüzey desenlerini ve suyun hemen altındaki gölgeleri arıyor.
Karada, binlerce etiketlenmiş görüntüyle eğitilmiş bir yapay zekâ modeli muhtemel atıkları işaretliyor. Bu bağlamda yapay zekâ bir sınıflandırma aracı: Görsel desenleri öğreniyor ve görüntüleri içerdikleri düşünülen unsurlara göre ayırıyor. Şekil, kenarlar ve renk karşıtlığı, olası atıkları deniz yosunlarından, dalgalardan ve deniz canlılarından ayırt etmesine yardımcı oluyor.
Model, görüntüleri bir insandan daha hızlı inceleyebiliyor ve yorulmuyor. Ancak saha kontrolleri sürecin parçası olmaya devam ediyor. Ekip üyeleri seçilen konumları inceliyor, gerektiğinde etiketleri düzeltiyor ve bu düzeltmeleri eğitim materyaline ekliyor. Bu tekrar eden döngü, modelin ışık ve su koşullarındaki değişimlere uyum sağlamasına yardımcı oluyor.
Rüzgâr ve akıntı simülasyonları da atıkların nereye sürüklenebileceğini tahmin ediyor. Tayland Körfezi’nde bu hareketleri gelgitler ve mevsimsel muson düzenleri etkiliyor. Bu nedenle bir dron uçuşunda kaydedilen konum, ekiplerin bir sonraki aramayı nerede yapacağını planlamak için başlangıç noktası oluyor.
Ekip, atık yoğunluğunun yüksek olduğu bir noktayı doğruladıktan sonra eğitimli dalgıçlar ve tekne ekipleri çıkarma görevi için hazırlık yapıyor. Dalgıçlar ağları mercan başlarından dikkatlice kesiyor, halatları demetler hâlinde topluyor ve aşamalı olarak teknelere kaldırıyor. Atıkların aşamalı biçimde kaldırılması, resife zarar verebilecek ani yüklenmeleri önlemeye yardımcı oluyor.
Güvenlik planlamasında su hareketleri, görüş mesafesi ve dalgıcın ağa dolanma ihtimali hesaba katılıyor. Çıkarılan atıklar karada geri dönüştürülmek ya da yeniden kullanılmak üzere ayrıştırılıyor. Her çıkarma işlemi kaydediliyor; böylece ARRI, atıkların tekrar tekrar biriktiği yerleri belirleyip gelecekteki devriyeler için akıntı modellerini geliştirebiliyor.
Kayıp balıkçılık ekipmanlarına neden hızlı müdahale edilmeli?
Denizde kaybolan ya da terk edilen ağlara, misinalara ve tuzaklara “hayalet av araçları” deniyor. Bunlar yıllarca sürüklenerek, kimse onları balıkçılık için kullanmıyor olsa bile balıkları, deniz kaplumbağalarını ve yunusları tuzağa düşürebiliyor.
Ağlar mercanları da örtebiliyor ve hassas resif yapılarını kırabiliyor. Lifleri aşındıkça besin ağına karışan küçük plastik parçacıklar, yani mikroplastikler yayıyorlar. Koh Phangan çevresindeki zarar, yaban hayatının ötesine uzanıyor; çünkü sağlıklı resifler ve temiz su, turizm işletmelerini destekleyen çekiciliğin bir parçası.
ARRI ve ortakları, hareket ettikçe tekrar tekrar zarar verebilen hayalet av araçlarına öncelik veriyor. Bunların hızla çıkarılması, deniz canlıları ve zaten ısınan denizlerden ve kıyı yapılaşmasından etkilenen resifler üzerindeki doğrudan baskıyı azaltıyor.
Deniz ürünleri üreticisi Thai Union Group ile altı ay sürecek iş birliği, Koh Phangan çevresinde 12 kilometrekarelik bir araştırma alanını kapsıyor. Kampanya, 3,2 tondan fazla atık çıkarmayı, malzemeleri ayrıştırmayı, kullanılabilecekleri geri dönüştürmeyi ve döngüsel ekonomi yoluyla yeniden üretken kullanıma kazandırmayı hedefliyor. Bu, malzemeleri tek bir amaçla kullandıktan sonra atık saymak yerine kullanımda tutmak anlamına geliyor.
Önceki dört ayda çıkarılan üç tondan fazla atık, açıklanan bir sonuç; altı ay sürecek kampanyanın hedefi ise 3,2 tondan fazla atık çıkarmak. Ortaklığın kesin başlangıç ve bitiş tarihleri açıklanmadı. Haritalandırma, ekiplerin verimli rotalar seçmesine ve ağları daha derin sulara ya da daha hassas yaşam alanlarına sürüklenmeden çıkarmasına yardımcı oluyor.
Denizdeki ve karadaki çalışmalara finansman sağlamak
Thai Union Group’un desteği, ARRI’nin ekipman, tekne kullanımı ve yerel istihdam yoluyla çalışmalarını genişletmesine yardımcı oldu. Ortaklık, çıkarma çalışmalarını geri dönüşüm denemeleriyle de ilişkilendirerek toplanan atıkları çöplüğe göndermek yerine değer zincirinde tutmayı amaçlıyor.
Destekçi şirket, projeyi deniz kirliliğinin kaynağında ele alırken inceleme, güvenli çıkarma ve malzeme işleme alanlarında yerel istihdam yaratan pratik bir yaklaşım olarak tanımlıyor. Bu işler, denizdeki aramayı tekne ağ yüküyle döndükten sonra yapılması gereken çalışmalarla birleştiriyor.
Tayland genelinde doğa koruma grupları çoğu zaman kamu denetimi, turizm gelirleri ve şirket finansmanının bir arada bulunduğu bir yapıyla çalışıyor. Bu kaynak bileşimi, küçük ekiplerin atık çıkarma işini sürdürürken yapay zekâ destekli haritalandırma gibi araçları denemesine yardımcı oluyor.
Teknik bilgi, çalışmanın yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Balıkçılık, turizm ve doğa korumanın aynı suları paylaştığı yerlerde tekneye erişim, eğitimli ekipler ve toplulukların güveni de çalışmayı mümkün kılıyor.
Koh Samui çıkarılan ağları tuğlaya dönüştürüyor
Koh Samui’de E2C adlı gönüllü ağı, mevcut yöntemlerle geri dönüştürülemeyen atıklara inşaatta yeni bir kullanım alanı kazandırmak için ARRI ile çalışıyor. Mühendisler ve inşaatçılar, doğranmış ağ liflerinin betona karıştırılmasının çekme dayanımını ve esnekliği artırabildiğini gösterdi.
Çekme dayanımı, bir malzemenin parçalanmaya karşı ne kadar direnç gösterebildiğini ifade ediyor. Daha yüksek esneklik, malzemenin çatlamadan önce bir miktar harekete dayanabilmesini sağlıyor. Ortaya çıkan daha dayanıklı tuğlalar, tuz ve nemin yapı malzemelerini zorladığı kıyı bölgelerinde özellikle kullanışlı.
Ekip günde yaklaşık 100 tuğla üretiyor ve şimdiye kadar çıkarılan 720 kilogramdan fazla ağ ve plastik kullandı. Süreç, denizden çıkarılan atığı karada topluluğa yarar sağlayabilecek bir ürünle buluşturuyor.
Öğrenciler ve bölge sakinleri kalıpları ve üretim sürecini tanıyor. Okullar ve yerel işletmeler tuğlaları sergileyip ziyaretçilere nasıl yapıldıklarını anlatıyor; böylece çıkarılan atıkların bir kaynağa dönüşebileceğini gösteriyor.
E2C’nin çalışması basit bir aşamalar dizisini izliyor: Ağları çıkarmak, plastiğin çöplük akışına karışmasını önlemek ve onu yararlı bir ürüne dönüştürmek. ARRI ile ortaklığı, karaya çıkarılan malzemelerin depolanmak ya da bertaraf edilmek dışında bir kullanım alanı bulmasını sağlıyor.
Krabi haneleri merkeze alan bir toplama sistemi kuruyor
Krabi’de Wongpanit Krabi Co Ltd’nin öncülük ettiği Second Life girişimi, atıkların geri kazanılması için gereken toplama ve işleme ağına odaklanıyor. Program 20 binden fazla aileyle çalışıyor, hanelere atıklarını ayrıştırmayı öğretiyor ve düzenli bir toplama sistemi kuruyor.
Yeniden satış değeri düşük plastikler, bunları işleyebilecek tesislere yönlendiriliyor. Bu yöntem, atıkların Bangkok’a taşınması ihtiyacını azaltıyor, bertaraf maliyetlerini düşürüyor ve su yollarından denize, oradan da hassas resiflere sürüklenebilecek plastikleri sınırlıyor.
Sistem, VERA olarak tanımlanan uluslararası bir standarda göre sertifikalandırılmış durumda. Second Life, mevcut atıkları toplamaya ek olarak, ayrışmayan PVC gibi malzemelerin kullanımını azaltmak da dâhil olmak üzere önleyici uygulamaları teşvik ediyor.
Hanelerin atıkları ayrıştırması ve işletmelerin değişiklik yapması, sonunda denize ulaşabilecek atık miktarını azaltıyor. Bu nedenle Krabi’nin yaklaşımı, çıkarma dalışlarından daha erken bir aşamayı, yani malzemelerin karada kullanıldığı, ayrıştırıldığı ve toplandığı noktayı ele alıyor.
Emekliye ayrılan yedi platform ceketi resif yapılarına dönüştü
Koh Phangan yakınlarında Deniz ve Kıyı Kaynakları Dairesi ile ortakları, 2020’de emekliye ayrılan açık deniz platform yapılarını yapay resiflere dönüştüren Tayland’daki ilk projeyi tamamladı. Açık deniz tesislerinin altındaki çelik destek çerçeveleri olan yedi platform ceketi, koruma altındaki bir alana taşındı.
Çerçeveler, seyir güvenliği için üzerlerinde en az 15 metre su kalacak şekilde yaklaşık 38 ila 40 metre derinliğe yerleştirildi. Belirlenen yapay resif alanı dört kilometrekareyi kapsıyor; platform ceketleri ise bunun içinde çok daha küçük bir yer kaplıyor.
Çelik yapılar deniz tabanının üzerinde yükselti ve mercanlarla diğer omurgasızların tutunabileceği sert yüzeyler sağlıyor. Tayland Körfezi’ndeki platform ceketleri üzerine yapılan ilk araştırmalar, bu yapıların çeşitli balık topluluklarını destekleyebildiğini ve dalgıçları derin su alanlarına çekerek doğal resifler üzerindeki baskıyı azaltabildiğini gösteriyor.
Kurumlar, akıntıların, tortuların ve türler arasındaki etkileşimlerin büyümeyi nasıl etkilediğini anlamak için alanı izlemeyi sürdürüyor. Bu çalışma, su altında bir yaşam alanı inşa etmeyi, bu alanın zaman içinde nasıl geliştiğini gözlemlemeyle bir araya getiriyor.
Adalarda anlatılan gelişmeler farklı dönemleri kapsıyor:
- 2020: Emekliye ayrılan yedi platform ceketi, Koh Phangan yakınlarında koruma altındaki bir yapay resif alanına yerleştirildi.
- 4 Kasım 2025’ten önceki dört ay: ARRI ve gönüllüleri Tayland Körfezi’nden üç tondan fazla deniz atığı çıkardı.
- 4 Kasım 2025 itibarıyla: ARRI’nin Thai Union Group ile iş birliği, altı ay sürecek bir kampanyayı kapsıyor; kampanyada 12 kilometrekarelik alan inceleniyor ve 3,2 tondan fazla atık çıkarılması hedefleniyor.
Resiflerin onarımı sudaki koşullara bağlı
Tayland Körfezi’ndeki dalgıçlar su altı temizlikleri yapıyor, baskı altındaki mercanların üzerinde büyüyen istilacı algleri çıkarıyor ve kırılmış resif yapılarını sağlamlaştırıyor. Bu çalışmalar, zarar görmüş resif alanlarındaki diğer baskıları ele alarak hayalet av araçlarının çıkarılmasını tamamlıyor.
Fırtınalar dallı mercanları kırdığında doğa koruma ekipleri, fırsat mercan parçalarını, yani fidanlıklarda büyütülüp daha sonra yeniden dikilebilen küçük parçaları kullanabiliyor. Bu önlemler, sıcaklık ve su kalitesinin güvenli aralıklarda olduğu durumlarda iyileşmeyi hızlandırabiliyor; ancak bir resifi etkileyen her sorunu çözemiyor.
Restorasyon araştırmaları hem umut verici sonuçlar hem de sınırlılıklar ortaya koyuyor. Mercanların mikroparçalara ayrılması, fidanlıklarda büyütülmesi ve minerallerin birikmesi, belirli alanlardaki mercan örtüsünü artırabiliyor. Mikroparçalama, yeniden büyüme için küçük mercan parçaları kullanıyor; fidanlıklar ise mercanların restorasyon alanına taşınmadan önce yetiştirilebileceği yerler sağlıyor.
Isı stresi, tortulaşma ve düşük su kalitesi, özenle tasarlanmış projeleri bile etkisiz bırakabiliyor. Yapay resifler, doğal yaşam alanlarının korunmasını tamamlayan ek bir araç. Bu nedenle birçok Tayland programı yapıları, dikkatli nakil ve su kalitesi önlemlerini koruma alanlarının denetimiyle bir araya getiriyor.
Koh Tao dalışı, bilimi ve doğa koruma finansmanını buluşturuyor
Koh Phangan’ın kuzeyindeki Koh Tao, dalış okulları aracılığıyla doğa koruma programları geliştirdi. Ziyaretçiler resifleri incelemeyi, atıkları çıkarmayı ve mercanların yeniden canlanmasına yardımcı olmayı öğreniyor. Dünya genelinde beyazlama olayları yaygınlaşırken dalgıçlar arasındaki doğa koruma sertifikalarının sayısı artıyor.
Gönüllü bilim insanları mercan türlerini belirliyor, strese işaret eden renk değişimlerini kaydediyor ve resif sağlığına tepki veren balık popülasyonlarını kayıt altına alıyor. Yurttaş bilimi, profesyonel araştırmacı olmayan kişilerin gözlem toplamaya yardımcı olması anlamına geliyor. Bu kayıtlar küresel projelere katkı sağlıyor ve yerel yönetim kararlarını bilgilendiriyor.
Yerel gruplar yapay resif alanlarının bakımını yapıyor, mercan fidanlıklarıyla ilgileniyor ve düzenli temizlikler düzenliyor. Koh Tao’da kullanılan yöntemlerden biri, su altındaki çelik çerçevelere düşük voltajlı akım veren mineral birikimi yöntemi.
Akım, deniz suyundaki minerallerin çelik üzerinde kristalleşmesini teşvik ederek mercan parçalarının tutunup büyüyebileceği bir yüzey oluşturuyor. Sonuçlar konuma ve koşullara göre değişiyor; ancak bazı alanlarda özellikle restorasyonda sık kullanılan dallı mercan türleri için başlangıç büyümesinin daha hızlı olduğu görülüyor.
Koh Tao, ziyaretçi başına 20 baht tutarında bir turist kullanım ücreti getirdi. Yasal dayanağı bulunan ücret, atık yönetimi, doğa koruma ve kamu hizmetlerine kaynak aktarılmasını sağlıyor. Böylece ziyaretçilerden elde edilen gelir, adanın ihtiyaç duyduğu hizmetler ve çevre çalışmalarına bağlanıyor.
Topluluk grupları ve işletmeler, resifler için güvenli olduğu belirtilen güneş kremlerini teşvik ediyor ve sığ mercanların üzerinde tekne trafiğini sınırlayan kuralları destekliyor. Geri dönüşüm girişimleri plastik atıkları kullanışlı ürünlere dönüştürerek yoğun sezonlarda plajların ve dalış alanlarının temiz kalmasına yardımcı oluyor. Açık kurallar ve ortak ihtiyaçlara ayrılan gelir, turizme doğa korumayı destekleme rolü veriyor.
Yapay zekâ resif görüntülerini daha hızlı incelemeye yardımcı oluyor
Yapay zekâ, ARRI’nin yüzen atıkları aramasının yanı sıra resiflerin durumunu incelemek için de kullanılıyor. Yakın tarihli bir araştırmada derin öğrenme modelleri, Hint-Pasifik bölgesinden alınan 20 binden fazla su altı görüntüsüyle eğitildi; modellere hastalık, avlanma, rekabet ve moloz belirtilerini sınıflandırma öğretildi.
Gelişmiş model mimarilerinden oluşan bir topluluk, tek tek modellerden daha iyi performans gösterdi ve güçlü bir mikro F1 puanına ulaştı. Model topluluğu birkaç modeli bir araya getirirken mikro F1 puanı, veri kümesindeki doğru tespitlerle kaçırılan ya da yanlış etiketlenen unsurları dengeleyerek sınıflandırma başarısını ölçüyor.
Otomatik sınıflandırma, araştırmacıların büyük görüntü birikimlerini incelemesine ve değişimleri yalnızca elle yapılan değerlendirmeye kıyasla daha tutarlı biçimde takip etmesine yardımcı oluyor. Zamanı kısıtlı doğa koruma ekipleri, daha hızlı işleme sayesinde gözlemleri saha çalışmalarının nerede yoğunlaştırılacağına ilişkin kararlara daha kolay dönüştürebiliyor.
Adalarda teknolojinin çeşitli kullanım alanları var. ARRI, dron görüntülerinde muhtemel hayalet av araçlarını belirliyor. Yurttaş bilim insanları, tarama videolarında balıkları tanıyan algoritmaların eğitilmesine katkı sağlıyor ve biyologların görüntüleri incelemek için harcaması gereken saatleri azaltıyor.
Yöneticiler bu kayıtları, dalgıçları tehdit altındaki alanlara yönlendirmek ya da iyileşme ve koruma çalışmalarının işe yaradığı yerleri belirlemek için kullanabiliyor. Saha becerileri önemini koruyor: Gönüllülerin model çıktılarını kontrol etmesi, tekneleri kullanması ve çıkarma görevlerini güvenle tamamlaması gerekiyor.
Ziyaretçilerin, ada sakinlerinin ve balıkçıların üstlenebileceği pratik roller var
Ziyaretçiler resif izleme ve atık çıkarma çalışmalarına katkıda bulunan dalış işletmelerini tercih edebilir. Yüzdürme kontrolü ve palet hareketleriyle ilgili yönlendirmeleri izlemek, mercanlara kazara temas edilmesini önlemeye yardımcı olur. Ziyaretçiler ayrıca resifler için güvenli olduğu belirtilen güneş kremlerini kullanabilir, teknelerin yasak olduğu bölgelere saygı gösterebilir ve baskı altındaki resiflere iyileşmeleri için zaman tanımayı amaçlayan geçici kapanışlara uyabilir.
Ada doğa koruma çalışmalarında belirtilen diğer adımlar arasında balıkları beslememek, yeniden doldurulabilir bir matara ve tekrar kullanılabilir bir çanta taşımak yer alıyor. Plastiğin suya karışmasını önlemek, ekiplerin daha sonra arayıp çıkarmak zorunda kalabileceği atık miktarını azaltıyor.
Ada sakinleri ve işletmeler, atıkları kaynağında daha iyi ayrıştırabilir, yerel geri dönüşüm ortaklarını destekleyebilir ve aylık temizliklere katılabilir. Balıkçılar kayıp ağları bildirebilir ve konumlarını çıkarma ekipleri için işaretleyebilir; böylece arama ekiplerine pratik bir başlangıç noktası sağlayabilir.
Okullar öğrencilere resiflerin kıyı korumasını ve gıda güvenliğini nasıl desteklediğini öğretebilir. Körfez adalarında bu adımlar haneleri, balıkçıları, turizm işletmelerini, geri dönüşüm şirketlerini ve doğa koruma ekiplerini aynı hedefte buluşturuyor: Atıkları azaltmak ve zarar görmüş deniz yaşam alanlarına iyileşme için daha elverişli koşullar sağlamak.
Bilinmesi gerekenler
- Bilim insanı Tania Kanchanarak’ın kurucuları arasında yer aldığı ARRI, Koh Phangan çevresindeki atıkları belirlemek ve çıkarma dalışlarını planlamak için dronları, yapay zekâyı ve akıntı modellerini kullanıyor.
- ARRI ve gönüllüleri önceki dört ayda Tayland Körfezi’nden üç tondan fazla deniz atığı çıkardı.
- Thai Union Group ile altı ay sürecek iş birliği, 12 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor ve 3,2 tondan fazla atık çıkarmayı hedefliyor.
- Koh Samui’deki E2C ağı günde yaklaşık 100 tuğla üretiyor ve çıkarılmış 720 kilogramdan fazla ağ ve plastik kullandı.
- Wongpanit Krabi Co Ltd’nin öncülük ettiği Krabi’deki Second Life girişimi, ayrıştırma, toplama ve işleme çalışmaları için 20 binden fazla aileyle birlikte çalışıyor.
- Emekliye ayrılan yedi platform ceketi, 2020’de Koh Phangan yakınlarında yaklaşık 38 ila 40 metre derinlikte yapay resif yapılarına dönüştürüldü.
- Koh Tao resif incelemelerini, mercan fidanlıklarını ve temizlik çalışmalarını ziyaretçi başına yasal dayanağı bulunan 20 bahtlık turizm ücretiyle birleştiriyor.
- Yapay zekâ atıkların tespit edilmesine ve resiflerin izlenmesine yardımcı oluyor; ancak eğitimli ekipler ve uygun su koşulları iyileşme çalışmaları için önemini koruyor.






