Hane halkına maliyeti olan bir enerji planı
Tayland, veri merkezlerinden gelen toplam 35.000 megavatlık elektrik taleplerini değerlendirirken planlamasını çok daha düşük olan 8.800 megavatlık bir rakama göre yapıyor. Bu fark, 2026 Elektrik Geliştirme Planı’nın karşı karşıya olduğu temel zorluğu ortaya koyuyor: Yeni sektörlere yetecek elektrik arzını sağlarken hane halkının ihtiyaç duyulmayabilecek santrallerin maliyetini üstlenmesini önlemek.
İçindekiler
- Hane halkına maliyeti olan bir enerji planı
- Bakanlığın gündeme getirdiği öneriler
- Veri merkezi talebi ne kadar olacak?
- Dijital yatırımlardan kimler yararlanacak?
- Doğrudan elektrik anlaşmalarında şebeke ücreti belirleyici
- Günün saati neden önemli?
- Çatılar ve çiftlikler daha fazla elektrik sağlayabilir
- Doğal gaz ve pahalı teknolojiler tartışması
- İklim hedefleri seçenekler üzerindeki baskıyı artırıyor
- Öne çıkan noktalar
PDP 2026 olarak bilinen taslak plan, 2050’ye kadar olan dönemi kapsıyor. Enerji Bakanı Akanat Promphan, yenilenebilir enerjinin bugün yüzde 20’nin altındaki payının ilk on yılda yüzde 50’ye, sonraki 15 yılda ise yüzde 65’e ve potansiyel olarak yüzde 89’a çıkarılmasını öngören hedefleri açıkladı. Bu hedeflere daha fazla doğal gazla elektrik üretimi, özel elektrik sözleşmelerine daha geniş erişim ve şebekeye büyük yatırımlar yapılması önerileri eşlik ediyor.
Vriens & Partners’ın Enerji Bakanlığı’yla birlikte düzenlediği 21 Ekim 2026 tarihli yuvarlak masa toplantısında yetkililer ve sektör temsilcileri, bu değişikliklerin uygulamada nasıl işleyeceğine odaklandı. Görüşülen konular arasında yapay zekânın yarattığı elektrik talebi, bataryaların maliyeti ve elektrikli araçların hangi saatlerde şarj edilmesi gerektiği yer aldı.
Planın sonucu, hane halkı açısından çatı panellerinin gelir kaynağına dönüşüp dönüşmeyeceğini ve sanayideki büyümenin faturalara yansıyıp yansımayacağını belirleyebilir. Fabrikalar, yarı iletken üreticileri ve veri merkezi yatırımcıları açısından ise Tayland’ın rekabetçi fiyatlarla güvenilir ve temiz elektrik sağlayıp sağlayamayacağını etkileyebilir.
Kararlar henüz geliştirme aşamasında. Yetkililer ekim sonlarında PDP 2026’nın tamamlanmadığını belirtti; planın kasım 2026’da açıklanması bekleniyordu. Nihai onay, elektrik ticareti kuralları ve şebeke ücretleri, önerilen değişikliklerin ne kadarının tüketicilere yansıyacağını belirleyecek.
Bakanlığın gündeme getirdiği öneriler
Enerji Bakanlığı’nın 9 Eylül tarihli açıklaması üç öncelik belirliyor: daha temiz elektrik, arz güvenliği ve faydaların daha adil dağıtılması. Açıklamada hane çatılarına kurulan sistemlerden alınacak elektrik için 10.000 megavatlık satın alma kotası, elektrik üreticileriyle alıcılar arasında doğrudan sözleşmeler ve Tayland Elektrik Üretim Kurumu’nun (EGAT) akıllı şebekelere ve enerji depolamaya yatırım yapması öneriliyor.
Bakanlık ayrıca küçük modüler nükleer reaktörlerin, karbon yakalama, kullanma ve depolamanın ve jeotermal enerjinin değerlendirilmesini öneriyor. Bu teknolojilerin amaçları farklı: Nükleer ve jeotermal santraller kesintisiz üretim sağlayabilirken karbon yakalama, sanayi süreçleri veya elektrik üretimi sırasında açığa çıkan karbondioksiti kullanmak ya da yer altında depolamak üzere toplamayı hedefliyor.
Planı şekillendiren bazı karar ve görüşmeler şöyle:
- Temmuz 2026: Ulusal Enerji Politikası Konseyi kararı, önerilen Doğrudan Elektrik Satın Alma Anlaşmaları (Direct PPA) programını, veri merkezleriyle sınırlı ve 2.000 megavat tavanı olan pilot uygulamanın ötesine taşıdı.
- 9 Eylül: Akanat taslağın yenilenebilir enerji hedeflerini açıkladı ve son kamuoyu görüşü alma sürecinin bitmesine bir hafta kaldığını söyledi.
- 21 Ekim: Bangkok’taki yuvarlak masa toplantısında veri merkezi talebi, çatı güneş enerjisi, elektrik fiyatlandırması ve şebeke reformu ele alındı.
- 27 Ekim: Çevre Bakanlığı danışmanı Darika Sarunyagate, Singapur Uluslararası Enerji Haftası sırasında PDP 2026’nın geliştirme aşamasında olduğunu söyledi.
- Kasım başı: Yetkililer şebekeye erişim ücretlerini ve veri merkezleri için ayrı bir elektrik tüketicisi kategorisini görüştü. Planın aynı ay yürürlüğe girmesi bekleniyordu.
Bakanlığın 10.000 megavatlık çatı elektriği satın alma önerisi, taslakla ilgili tartışmalarda dile getirilen, hükümetin daha geniş kapsamlı 24,3 gigavatlık çatı güneş enerjisi hedefinin yanında yer alıyor. Bir gigavat, 1.000 megavata eşittir. Satın alma kotası çatılardan alınacak elektrikle, daha büyük rakam ise önerilen kurulu kapasiteyle ilgilidir.
Veri merkezi talebi ne kadar olacak?
Ekim ayındaki yuvarlak masa toplantısında ele alınan 35.000 megavatlık veri merkezi elektrik talebi, planlamada kullanılan 8.800 megavatın yaklaşık dört katı. Bu taleplerin incelenmesi önemli; çünkü yatırım, inşaat veya müşteri taahhütleri kesinleşmeden önce geliştiriciler şebeke bağlantısı isteyebilir.
Yatırım Kurulu, 2024-2026 döneminde toplam bilgi teknolojileri yükü 3.400 megavat olan 42 veri merkezi projesini onayladı. Projelerin yatırım tutarı yaklaşık 750 milyar baht. Bilgi teknolojileri yükü, bilişim ekipmanlarının kullandığı elektriği ifade ediyor; soğutma ve diğer bina sistemleri de elektrik gerektiriyor. Bu nedenle planlamacıların hem projelerin olgunluk düzeyini hem de toplam elektrik ihtiyaçlarını değerlendirmesi gerekiyor.
EGAT, Doğu Ekonomik Koridoru’nda arz kapasitesini 550 megavat artırdı ve bu kapasiteyi 1.000 megavata yaklaştırmayı hedefliyor. Yüz milyarlarca baht ölçeğinde ek iletim yatırımları değerlendiriliyor. Bunlar EGAT sermayesi, bir altyapı fonu ve sürdürülebilirlik hedeflerine bağlı tahviller yoluyla finanse edilebilir.
Enerji Bakanlığı, veri merkezleri için ayrı bir 9. kategori elektrik tüketicisi grubu oluşturmayı planlıyor. Amaç, bu tüketicilere talebi karşılamak için gereken ithal sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) maliyetini yüklemek; böylece söz konusu yakıt maliyetinin hane halkı ve genel sanayi tarafından kullanılan mevcut gaz havuzuna yayılmasını önlemek. Oynak yakıt fiyatlarının ve ortak şebeke maliyetlerinin nihai olarak nasıl ele alınacağı henüz karara bağlanmadı.
Dijital yatırımlardan kimler yararlanacak?
Taylandlı sanayi temsilcileri aynı anda üç koşulu karşılayan elektrik istiyor: kesintisiz arz, rekabetçi fiyatlar ve temiz üretime erişim. Elektronik, sabit disk, yarı iletken ve yapay zekâ faaliyetleri istikrarlı elektriğe ihtiyaç duyarken tedarikçiler de müşterilerinin emisyonları azaltma talepleriyle giderek daha fazla karşılaşıyor.
Ekim ayındaki yuvarlak masa toplantısında sektör katılımcıları, Avrupalı ve ABD’li müşterilerin tedarik zincirlerini üç ila beş yıl içinde temiz enerjiye yönlendirme baskısını anlattı. Ayrıca karbon ayak izlerine, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na ve Dijital Ürün Pasaportlarına dikkat çektiler. Bunlar farklı gereklilikler getirse de her biri, ürünlerin nasıl üretildiğini ve üretim sırasında ne kadar karbon salındığını bilmenin ticari değerini artırıyor.
Tayland Kalkınma Araştırma Enstitüsü Başkanı Somkiat Tangkitvanich, kasım ayındaki enerji tartışmalarında Tayland’ın üretkenliği artırmak için yapay zekâ kullanımına ve nitelikli iş yaratan donanım tedarik zincirlerini çekmeye öncelik vermesi gerektiğini savundu. GULF Mali İşler Direktörü Smith Banomyong ise veri merkezlerinin yollar veya rafineriler gibi altyapıyı mümkün kılan yatırımlar olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Smith, Tayland’ın yurt dışından sağlanan dijital hizmetlere ayda yaklaşık 1 milyar ABD doları, yani 33 milyar bahtın üzerinde ödeme yaptığını söyledi. B.Grimm Power yöneticisi Nopadej Karnasuta, veri merkezi yatırımlarına daha fazla yerli ekipman, malzeme ve becerinin dahil olmasını amaçlayan yüzde 30 asgari yerli girdi şartı önerdi. Bu öneri, Taylandlı işletme ve çalışanlara sağlanacak faydaları elektrik talebiyle birlikte yatırım tartışmasının bir parçası hâline getirebilir.
Doğrudan elektrik anlaşmalarında şebeke ücreti belirleyici
Doğrudan Elektrik Satın Alma Anlaşmaları (Direct PPA), sanayi müşterilerinin yalnızca alışılagelmiş kamu hizmeti şirketi satın alma kanalına bağlı kalmak yerine bir elektrik üreticisiyle sözleşme yapmasına imkân tanıyabilir. Üçüncü Taraf Erişimi (TPA) ise elektriğin başka bir kuruluşa ait şebeke üzerinden taşınabilmesi anlamına geliyor.
Şebekenin bakımının yapılması, yedek arzın sağlanması ve dengenin sürekli korunması gerekiyor. İletim bedeli, elektriğin bu şebekeden geçirilmesi için alınan ücrettir. Enerji Düzenleme Komisyonu, birim başına yaklaşık 1,40 bahtlık ön ücretin yanı sıra fiilî elektrik kullanımının kararlaştırılan programdan sapması durumunda alınacak dengeleme ücretini inceliyor. Bir birim, bir kilovatsaat elektriğe karşılık gelir.
B.Grimm Power’ın Tayland, Malezya ve Enerji ve Endüstriyel Çözümler Başkanı Nopadej Karnasuta, ücret hesaplanırken geçmiş maliyetlerin iki kez hesaba katılmaması gerektiğini savundu. İletim bedelinin:
"birim başına 1 bahtı aşmaması gerektiğini" söyledi.
1 baht ile 1,40 baht arasındaki fark, yalnızca şebeke ücretinde yüzde 40 artış anlamına geliyor. Büyük bir elektrik alıcısı için bu, doğrudan temiz enerji sözleşmesinin fiyatını önemli ölçüde değiştirebilir. Somkiat da tüm geçmiş harcamaların birikimi yerine şebekenin verimli işletilmesi için gereken maliyetlere dayalı ücretler belirlenmesi çağrısında bulundu.
Sektör temsilcileri, Kamu Hizmeti Yeşil Tarifesi (Utility Green Tariff) oranlarının da netleştirilmesini istiyor. Bu düzenleme, bir kamu hizmeti şirketi üzerinden yeşil elektriğe erişim sağlıyor. Doğrudan sözleşmeler ve kamu hizmeti tarifeleri alıcılara temiz enerjiye ulaşmak için farklı yollar sunuyor; ancak ikisi de şeffaf fiyatlandırmaya ve güvenilir teslimata bağlı.
Günün saati neden önemli?
Elektrikli araçlar ve veri merkezleri, Tayland’ın elektriğe ihtiyaç duyduğu saatleri değiştiriyor. Ekim ayındaki görüşmede, araç şarjı da dahil olmak üzere gece geç saatlerde artan talebe dikkat çekildi; güneş panelleri ise elektriğin büyük bölümünü gündüz üretiyor. Bu nedenle güneş enerjisi kapasitesini artırmaya, tüketimi üretimle eşleştirecek yöntemlerin de eşlik etmesi gerekiyor.
İl Elektrik İdaresi (PEA) Başkan Yardımcısı Songwut Khandee, kullanıma dayalı tarifelerin ve olağanüstü talep dönemlerindeki fiyatların yeniden düzenlenmesini önerdi. Amacı, güneş enerjisi üretiminin yüksek olduğu sabah 9 ile öğleden sonra 3 arasında araç şarjını ve yoğun elektrik kullanan diğer faaliyetleri teşvik etmek.
Kullanım saatine dayalı tarifede farklı saatlerde farklı fiyatlar uygulanıyor. Gündüz elektriği daha cazip hâle gelirse bazı sürücüler ve işletmeler esnek tüketimlerini güneşli saatlere kaydırabilir. Böylece mevcut güneş enerjisi üretimi doğrudan kullanılır ve elektriğin daha sonra kullanılmak üzere bataryalarda depolanması ihtiyacı azalabilir.
PEA; daha akıllı şebeke sistemleri hazırlıyor, hane tipi eviriciler için teknik bağlantı kurallarını değiştiriyor ve şebeke ücretlerinin yerel düzeyde hesaplandığı doğrudan elektrik ticareti denemeleri yürütüyor. Eviriciler, güneş panellerinin ürettiği elektriği evlerde ve şebekede kullanılabilecek biçime dönüştürüyor.
EGAT Başkan Yardımcısı Supachai Khoonset, tamamlayıcı çalışmaları anlattı: Mevcut santrallerin üretimlerini daha hızlı artırıp azaltabilecek şekilde uyarlanması, iletim altyapısının iyileştirilmesi ve yenilenebilir enerji üretimini tahmin etmek için yapay zekânın hava durumu modelleriyle birlikte kullanılması. Bu tahminler, arz ve talebi dengeleyen ulusal kontrol merkezini destekleyecek. EGAT ayrıca batarya depolamayı, kullanım ömrünü tamamlamış araç bataryalarının yeniden kullanılmasını ve geri dönüşümü değerlendiriyor.
Çatılar ve çiftlikler daha fazla elektrik sağlayabilir
Ekim ayındaki yuvarlak masa toplantısında bir milyon hanenin çatısını kapsayan bir programın yanı sıra işletmelerden ve küçük ve orta ölçekli işletmelerden fazla güneş elektriği satın alınması önerileri ele alındı. Bakanlığın ayrı 10.000 megavatlık satın alma kotası, çatılardan elektrik alımı için bir kapasite hedefi belirliyor.
Haneler ve küçük şirketler açısından pratik değişiklik, kendi ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra artan elektriği satabilmek olurdu. Bağlantı kuralları, satın alma fiyatları ve şebeke kapasitesi, kimlerin katılabileceğini ve güneş enerjisi sistemlerinin ne kadar gelir sağlayabileceğini belirleyecek.
Tarım enerjisi de hükümetin yaklaşımının bir parçası. Enerji Bakanlığı sözcüsü Pongpol Yodmuangcharoen; şeker kamışı ve manyoktan etanol, palmiye yağından biyodizel üretimini ve yerli kaynakların daha fazla kullanılmasını öne çıkardı. Yuvarlak masa toplantısına katılanlar, şeker kamışı yaprakları ve suyu çıkarıldıktan sonra kalan lifli posa olan bagastan elektrik üretilmesini önerdi.
Biyokütle santralleriyle güneş enerjisi sistemleri aynı iletim altyapısını paylaşabilir; biyokütle, güneşli saatlerin dışındaki zamanlarda elektrik arzına katkı sağlayabilir. Bakanlık, tarımsal artıkların yakıt olarak değer kazanması hâlinde tarla yakımlarının ve ince parçacık kirliliğinin azalabileceğini de düşünüyor. Ancak bu projeler için güvenilir toplama, nakliye ve elektrik üretimi düzenlemeleri gerekiyor.
Şebeke yatırımları önemini koruyor. Katılımcılar, ilave 10.000 megavat yenilenebilir enerji kapasitesinin iyileştirmeler yapılmadan hemen şebekeye bağlanamayacağı uyarısında bulundu. Tüketici güneş panelleri, bataryalar ve esnek elektrik kullanımını Müşteri Enerji Kaynakları olarak adlandırılan bir sistemle eşgüdümlemek, mevcut altyapıdan daha iyi yararlanmanın önerilen yollarından biri.
Doğal gaz ve pahalı teknolojiler tartışması
Tayland’ın ithal yakıta bağımlılığı tartışmanın tamamını etkiliyor. Pongpol, ülkenin ham petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını ithal ettiğini ve Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalardan kaynaklanan fiyat riskleriyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Petrol arzı, ulaşım maliyetlerini ve Petrol Yakıt Fonu’nu etkilerken ithal LNG, elektrik üretimi açısından önemli bir endişe kaynağı.
Enerji Bakanlığı, kısa sürede satın alınan spot LNG’ye bağımlılığı azaltmak istiyor. Bunun için Tayland Körfezi’ndeki doğal gazdan, Myanmar’dan gelen boru hattı tedarikinden ve biyokütleden daha fazla yararlanmayı planlıyor. Darika da Myanmar’dan gelen boru hattı gazına bağımlılığın bir arz riski olduğunu belirtti; bu nedenle çeşitli yakıt kaynaklarını çeşitlendirmek önem taşıyor.
Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanı Suchart Chomklin’in danışmanı Darika Sarunyagate, Singapur’daki enerji forumunda LNG’nin rolünü savundu:
Tayland için LNG enerji dönüşümünü destekleyebilir; ancak daha temiz enerjiye geçişi geciktirmedi.
Sirindhorn Uluslararası Teknoloji Enstitüsü’nden Chalie Charoenlarpnopparut farklı bir yaklaşım benimsiyor. Thammasat Üniversitesi’ne bağlı SDG Move ve Agora Energiewende ile birlikte yeni doğal gaz santrallerinin iptal edilmesini, çatı güneş enerjisi kapasitesinin 60 gigavata kadar çıkarılmasını ve altı ya da sekiz saat elektrik sağlayabilen bataryalar kullanılmasını öngören alternatif bir Dayanıklı PDP geliştirdi.
60 gigavatlık öneri, hükümetin 24,3 gigavatlık çatı güneş enerjisi hedefinin yaklaşık 2,47 katı. Chalie, hükümet taslağında 2026-2037 dönemi için önerilen 9.100 megavatlık yeni kombine çevrim doğal gaz santrallerinin 2050’ye kadar doğal gazdan elektrik üretimini büyük ölçüde aynı seviyede tutabileceğini savunuyor. Kombine çevrim santralleri, gaz türbininden çıkan ısıyı buhar türbinini çalıştırmak için kullanarak verimliliği artırıyor; ancak yine de karbondioksit salıyor.
Chalie, yıllık 19 milyon tonluk karbon yakalama hedefinin elektrik birimi başına yaklaşık 1,20 baht ek maliyet getirebileceğini, küçük modüler nükleer santrallerde üretim maliyetinin ise birim başına 13 bahta kadar çıkabileceğini tahmin ediyor. Bunlar Chalie’nin maliyet tahminleri. Rakip yaklaşımlar, kararın merkezine farklı maliyetleri koyuyor: Bir tarafta doğal gaz ve karbon yakalama, diğer tarafta yenilenebilir enerjinin daha hızlı yaygınlaştırılması ve kapsamlı depolama yatırımları.
İklim hedefleri seçenekler üzerindeki baskıyı artırıyor
Tayland’ın 2050 için belirlediği net sıfır hedefi, elektrik planı için yakın vadeli yatırım döngüsünün ötesinde bir son tarih oluşturuyor. Daha yakın tarihli iklim taahhüdü ise katılımcılar tarafından farklı biçimlerde ifade ediliyor: Darika, NDC 3.0’ın uluslararası desteğe bağlı olarak 2035’e kadar sera gazı net emisyonlarını 2019 seviyelerine kıyasla yüzde 47 azaltmayı öngördüğünü söyledi. Chalie ise 2019’daki 379 milyon tondan 152 milyon ton karbondioksit eşdeğerine düşme hedefini aktardı; bu, yaklaşık yüzde 60’lık bir azalmaya karşılık geliyor.
NDC, Paris Anlaşması kapsamında bir ülkenin iklim taahhüdü olan Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkı anlamına geliyor. Karbondioksit eşdeğeri, farklı sera gazlarının ısınma etkisini ortak bir ölçüyle ifade ediyor. 2035 hedefinin farklı biçimlerde aktarılması, PDP 2026’da kullanılacak nihai emisyon varsayımlarını özellikle önemli kılıyor.
Karbon depolama, Tayland Körfezi’ndeki Arthit gaz sahasında başlayacak ilk projeye doğru ilerliyor. Projenin yıllık bir milyon tona kadar karbondioksit depolaması tasarlanıyor. PTTEP, faaliyetin 2028’de başlamasını bekliyor. Rayong’daki bir sanayi bölgesi için de başka bir girişim planlanıyor; sahadaki incelemelerin 2026’nın dördüncü çeyreğinde yapılması öngörülüyordu.
Darika ayrıca Dünya Bankası’nın iki iklim girişimi için sağladığı 2,4 milyon ABD doları, yani 80,94 milyon baht tutarındaki hibeye dikkat çekti. Singapur’daki forumda enerji sektörü yöneticileri daha esnek yakıt sözleşmelerini ve elektrik üretmeseler bile doğal gaz santrallerinin hazır tutulmasını sağlayacak finansman modellerini savundu. Yenilenebilir enerji üretimi arttıkça bu düzenlemeler, yedek arzın maliyetini açıkça belirleyecek.
Tayland’ın öncelikli görevi, taslağı üretim hedeflerini gerçekçi taleple, erişilebilir şebeke bağlantısıyla ve net bir maliyet paylaşımıyla buluşturan kurallara dönüştürmek. Hane halkı gereksiz yatırımların maliyetinden korunmalı; işletmeler ise planlama yapabilecekleri elektrik sözleşmelerine ve bağlantı kapasitesine ihtiyaç duyuyor.
Öne çıkan noktalar
- PDP 2026, 2050’ye kadar olan dönemi kapsıyor ve yenilenebilir enerjinin ilk on yılda yüzde 50’ye ulaşmasını öneriyor.
- Planlamacılar, toplam 35.000 megavatlık bağlantı talebine karşı veri merkezi talebini yaklaşık 8.800 megavat olarak esas alıyor.
- Önerilen çatı elektriği satın alma kotası 10.000 megavatı kapsıyor.
- Doğrudan elektrik sözleşmeleri şebekeye erişim kurallarına bağlı. Birim başına yaklaşık 1,40 bahtlık ön iletim bedeli inceleniyor.
- Veri merkezleri için ayrı bir tüketici kategorisi oluşturulması, ilgili ithal LNG maliyetlerinin bu işletmelere yüklenmesini amaçlıyor.
- Alternatif Dayanıklı PDP; 60 gigavata kadar çatı güneş enerjisi, daha uzun süreli batarya depolaması ve yeni doğal gaz santrallerinin yapılmamasını öneriyor.
- Arthit karbon depolama projesinin yıllık bir milyon tona kadar kapasiteyle 2028’de faaliyete geçmesi bekleniyor.






