Takaichi, Kaçırılma Vakalarını Çözmek İçin 2004’ten Bu Yana İlk Japonya-Kuzey Kore Zirvesini İstiyor

11 dakikalık okuma
Takaichi, Kaçırılma Vakalarını Çözmek İçin 2004’ten Bu Yana İlk Japonya-Kuzey Kore Zirvesini İstiyor

Zaman daralırken zirve çağrısı

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, hükümetinin Japon vatandaşlarının kaçırılması sorununu çözmek amacıyla Kuzey Kore’den lider Kim Jong Un ile doğrudan görüşme talep ettiğini söylüyor. Böyle bir zirve, iki ülke liderleri arasında 2004’ten bu yana yapılacak ilk görüşme olacak ve daha önce beş kaçırılan kişinin ülkesine dönmesini sağlayan, ancak diğer vakaları çözümsüz bırakan diplomatik kanalı yeniden açacak.

İçindekiler
  1. Zaman daralırken zirve çağrısı
  2. Takaichi’nin ailelere verdiği sözler
  3. Resmen tanınan 17 mağdur, çözümsüz 12 vaka
  4. Önceki müzakerelerde neler başarıldı
  5. Kuzey Kore’nin tutumu temel bir ayrılığı sürdürüyor
  6. Görüşmeyi ayarlamak neden yalnızca başlangıç
  7. Aileler zamanla yarışıyor
  8. Japonya kurallar çerçevesinde neler sunabilir
  9. Hangi gelişmeler ilerleme kaydedildiğini gösterir
  10. Öne Çıkanlar

4 Kasım 2025 itibarıyla Tokyo’nun temel talebi, 1970’lerin sonu ile 1980’lerde kaçırılan Japon vatandaşlarının geri dönmesi ve hâlâ kayıp olanlar hakkında tüm bilgilerin açıklanması. Japonya resmen 17 kişinin kaçırıldığını kabul ediyor. Bunlardan beşi Ekim 2002’de ülkesine döndü. Kuzey Kore, Japonya’nın reddettiği bir tutumla, meselenin kapandığını savunuyor.

Takaichi, bu girişimi kaçırılanların yakınları ve destekçilerinin Tokyo’da düzenlediği ulusal mitingde duyurdu. Çağrısı, uzun süredir hükümetin sorumluluğunda olan bir konuyu ailelerin giderek artan aciliyetiyle bir araya getiriyor: Yakınların çoğu yaşlı ve bazıları çocuklarını yeniden göremeden hayatını kaybetti.

Japonya ile Kuzey Kore’nin birbirlerinin ülkelerinde diplomatik ilişkileri veya büyükelçilikleri yok. Bu nedenle mesajlar aracı kişiler, kapalı kanallar ve zaman zaman yapılan kamuya açık açıklamalar üzerinden iletiliyor. Eski başbakanlar Shinzo Abe ve Fumio Kishida, Kim Jong Un ile görüşmeye istekli olduklarını belirtmiş ancak ikisi de zirve düzenleyememişti.

Takaichi döneminde yapılacak bir görüşme, iki hükümetin çatışma, sömürgecilik ve Kuzey Kore’nin nükleer programıyla şekillenen ilişkilerini yönetirken kişisel açıdan son derece hassas bir anlaşmazlıkta ilerleme sağlayıp sağlayamayacağını sınayacak. Talep, ilk adım niteliğinde. İnsanları ülkelerine geri getirmek ve hâlâ kayıp olanlara ne olduğunu ortaya çıkarmak, iki hükümetin de yerine getirebileceği taahhütler gerektirecek.

Takaichi’nin ailelere verdiği sözler

Takaichi, kaçırılma vakalarının çözümünü en önemli önceliklerinden biri olarak belirledi ve görev süresi boyunca ilerleme sağlamak için elinden gelen her şeyi yapacağını söylüyor. Başbakan, Tokyo’daki mitingde ailelere ve destekçilere hitap ederken önerilen görüşmenin aciliyetini şöyle anlattı:

Kuzey Kore’ye zirve görüşmesi yapma arzumuzu zaten ilettik. Kaybedecek zaman yok. Aileler hâlâ sağlıklıyken bu meselenin çözülmesi, hem Japonya’nın hem de Kuzey Kore’nin iki ülkenin de barış ve refah içinde olduğu bir gelecek tasavvur edebilmesi için şart.

Reklam

Takaichi, göreve gelmesinden bu yana ailelerle iki kez görüştü. Bu temaslar arasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın Japonya ziyareti sırasında yapılan bir görüşme de vardı. Böylece yakınlar, davalarına Washington’dan verilen desteği doğrudan görme fırsatı buldu.

Kaçırılma meselesinde hükümetin sorumlusu olan Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, ailelerle ve yabancı ortaklarla sürekli temas kurma sözü verdi. Japonya’nın, yakınları bilgilendirirken düzenli diplomatik ilişkisinin olmadığı bir ülkeyle de iletişim kurması gerektiği için bu çalışmalar önem taşıyor.

Takaichi, kaçırılmaları insan hayatını ve Japonya’nın egemenliğini ilgilendiren bir mesele olarak nitelendirdi. Egemenlik, bir ülkenin toprakları ve halkı üzerindeki yetkisi anlamına geliyor; vatandaşlarının izinsiz alınması, bu yetkiyi ihlal ettiği gibi kişilere ve ailelerine de zarar veriyor.

Başbakan, Tokyo’nun yasa çerçevesinde mümkün olan tüm önlemleri değerlendirmeye hazır olduğunu ve kaydedilecek ilerlemeyi yakınlarla hızla paylaşacağını söyledi. Onlarca yıldır mücadele eden aileler için asıl mesele, bu sözlerin kişilerin ülkeye dönmesini ya da vakalar hakkında güvenilir yanıtlar alınmasını sağlayıp sağlamayacağı.

Resmen tanınan 17 mağdur, çözümsüz 12 vaka

Japonya’nın resmî listesinde, 1970’lerin sonu ile 1980’lerde Kuzey Koreli ajanlar tarafından kaçırılan 17 vatandaş yer alıyor. Ülkeden kaçanların ifadeleri ve Kuzey Kore’nin kabulleri, kaçırılanların ajanlara Japonca ve Japon geleneklerini öğretmek için kullanıldığı gizli bir programa işaret ediyor. Bazen Japon vatandaşlarının kimlikleri de çalındı.

Kuzey Kore, dönemin başbakanı Junichiro Koizumi’nin Eylül 2002’de Pyongyang’a yaptığı ziyaret sırasında kaçırılmaları kabul etti. Dönemin lideri Kim Jong Il özür diledi. Pyongyang’ın kaçırılmaları inkâr ettiği yıllar böylece sona ererken, beş kişi ertesi ay Japonya’ya döndü.

Beş kişinin ülkesine dönmesi, Japonya’nın resmen tanıdığı vakalardan 12’sini çözümsüz bıraktı. Kuzey Kore bu kişilerden sekizinin öldüğünü, dördünün ise hiç kaçırılmadığını söylüyor. Açıklamalar arasında kaza veya intihar sonucu ölüm iddialarının yanı sıra Japonya’nın listesindeki bazı kişilerin ülkeye hiç girmediği savı da yer alıyor.

Reklam

Japon araştırmacılar bu açıklamalarda tutarsızlıklar veya yetersiz kanıtlar buldu. Sorunlar arasında belgeler ve Kuzey Kore’nin teslim ettiği kalıntılarla ilgili anlaşmazlıklar vardı. Kalıntıların geçmişte yapılan teslimlerinde Japonya’daki DNA testleri başarısız oldu ve güvensizlik derinleşti. DNA testi, bir kişiyi belirlemeye yardımcı olmak için biyolojik materyali genetik bilgilerle karşılaştırır. Bu nedenle, kayıp bir yakının öldüğü söylenen aileler açısından özellikle önemlidir.

Tokyo, hayatta olan kaçırılmış tüm vatandaşların geri dönmesini, ölenler hakkında doğrulanabilir kanıtlarla desteklenen eksiksiz bir açıklama yapılmasını, yeni kaçırılmaları önleyecek önlemler alınmasını ve sorumlular hakkında işlem yapılmasını istiyor. Bu talepler, beş kişinin dönmesinin önemli bir ilerleme olmasına rağmen Japonya açısından meseleyi neden çözmediğini açıklıyor.

Önceki müzakerelerde neler başarıldı

Koizumi’nin 2002’deki ziyareti, ilişkilerin normalleştirilmesi için bir yol belirleyen, geçmişteki zararları kabul eden ve gelecekte yaşanabilecek sorunların önlenmesini ele alan Pyongyang Deklarasyonu’nun yayımlanmasını sağladı. Kuzey Kore’nin kabulü ve özrünün ardından, kaçırılan beş kişi birkaç hafta içinde ülkelerine döndü.

Koizumi 2004’te Kuzey Kore’ye yeniden gitti. Bu ikinci ziyaret, daha önce ülkesine dönmüş beş kişinin diğer aile üyelerinin de Japonya’ya dönmesini sağladı; böylece onlarca yıldır ayrı kalan ebeveynler ve çocuklar yeniden bir araya geldi. Bu, iki ülke liderleri arasındaki son görüşme olarak kaldı.

Daha sonraki müzakereler bu ivmeyi sürdüremedi. Yetkililer arasındaki görüşmeler sekteye uğradı ve Pyongyang’ın söz verdiği soruşturmalar Japonya’nın ikna edici bulduğu kanıtları ortaya koymadı. 2014’teki yeni girişimde, kaçırılma vakalarının kapsamlı biçimde yeniden soruşturulması, Japonya’nın tek taraflı olarak uyguladığı bazı yaptırımları kaldırma kararıyla ilişkilendirildi.

Japonya’nın 2016’da yeni önlemler almasının ardından Kuzey Kore, soruşturmayı yürütmek üzere kurulan komiteyi feshetti. Temel anlaşmazlıklar o tarihten beri çözümsüz kaldı. Başlıca dönüm noktaları, doğrudan temasın sağladıklarını ve sonraki girişimlerin nasıl duraksadığını gösteriyor:

  • 1970’lerin sonu ve 1980’ler: Kuzey Koreli ajanlar Japon vatandaşlarını kaçırdı.
  • Eylül 2002: Koizumi Pyongyang’ı ziyaret etti; Kim Jong Il kaçırılmaları kabul edip özür diledi ve iki ülke Pyongyang Deklarasyonu’nu yayımladı.
  • Ekim 2002: Kaçırılan beş kişi Japonya’ya döndü.
  • 2004: Koizumi’nin ikinci ziyareti, diğer aile üyelerinin de ülkeye dönmesini sağladı.
  • 2014: Kuzey Kore kapsamlı bir yeniden soruşturmayı kabul etti, Japonya da tek taraflı yaptırımlarının bir kısmını kaldırdı.
  • 2016: Japonya yeni önlemler alınca Kuzey Kore soruşturma komitesini feshetti.
  • Kasım 2025: Takaichi, Japonya’nın Kim Jong Un ile zirve yapma arzusunu ilettiğini söyledi.
Reklam

Kuzey Kore’nin tutumu temel bir ayrılığı sürdürüyor

Kuzey Kore yıllardır, 2002’de beş kişinin dönmesi, sekiz kişinin öldüğüne ilişkin açıklaması ve dört kaçırılma vakasını reddetmesiyle meselenin kapandığını savunuyor. Japonya’nın daha fazla kişinin dönmesi ve doğrulanabilir yanıtlar istemesi, yeni müzakerelerin amacı konusunda iki hükümeti karşı karşıya getiriyor.

Kim Jong Un’un kız kardeşi ve Pyongyang’da üst düzey bir siyasi figür olan Kim Yo Jong, Şubat 2024’te devlet medyasında yayımlanan bir açıklamayla Japonya’yla ilişkileri ele aldı. Kaçırılma meselesini "çözüme kavuşmuş" olarak nitelendirirken ve Kuzey Kore’nin nükleer ve füze programlarının Japonya’yla ilişkileri düzeltmekle "hiçbir ilgisi olmadığını" söylerken, koşullu bir açılımın işaretini verdi.

Bu tutum, Takaichi’nin girişiminin önünde temel bir güçlük oluşturuyor. Tokyo, öncelikle kaçırılma vakalarını çözmek için zirve istiyor; Pyongyang ise bu talebi kamuoyu önünde reddediyor. Kuzey Kore ayrıca insani konulara ilişkin müzakerelerin nükleer ve füze programlarıyla ilişkilendirilmesine karşı çıkıyor.

Görüşmelerin sürmesi hâlinde Kuzey Kore’nin baskıyı azaltacak ve ekonomik fayda sağlayacak adımlar istemesi muhtemel. Olası adımlar, insani yardımdan ülkeler arasındaki feribot seferleri dâhil sınırlı ulaşım bağlantılarının yeniden kurulmasına kadar uzanıyor. Yaptırımların hafifletilmesi veya kapsamlı ekonomik iş birliği gibi daha büyük tavizler için ABD’nin ve muhtemelen Birleşmiş Milletler’in onayı gerekir.

Yaptırımlar, ticaret, seyahat veya mali faaliyetlere kısıtlamalar dâhil olmak üzere bir hükümete baskı uygulamak amacıyla alınan önlemlerdir. Japonya’nın bağımsız olarak uyguladığı önlemleri değiştirebilmesi, diğer hükümetleri veya uluslararası kuruluşları ilgilendiren kısıtlamaları değiştirebilmesinden farklıdır. Bu nedenle önerilecek tavizlerin kapsamı ve nasıl tasarlanacağı müzakerelerin merkezinde yer alıyor.

Görüşmeyi ayarlamak neden yalnızca başlangıç

Kim Jong Un görüşmeyi kabul etse bile Takaichi zor kararlarla karşı karşıya kalacak. Kaçırılma meselesi Japonya’da derin duygusal ve siyasi ağırlık taşıyor. Geri dönüşlerde açık ilerleme veya kayıp kişiler hakkında güvenilir bilgi olmadan atılacak adımlar, hükümeti ailelerin ve farklı siyasi partilerin eleştirilerine açık hâle getirecek.

Pyongyang ise farklı bir güçlükle karşılaşacak. Mevcut açıklamasının ötesine geçen herhangi bir kabul, yıllardır savunduğu tutumunu yeniden gözden geçirmesi anlamına gelecek. Kuzey Kore yönetimi kamuoyuna sunduğu anlatıyı sıkı biçimde kontrol ediyor ve açıkladığı tutumları nadiren değiştiriyor.

Reklam

Japonya, Kuzey Kore’nin füze ve nükleer tehditlerini caydırmak için Washington ve Seul ile de yakın iş birliği yapıyor. Caydırıcılık, bir saldırının ciddi bir karşılık getireceğini açıkça ortaya koyarak saldırıyı önlemeye çalışmak anlamına geliyor. İnsani konulara ilişkin müzakereler, bu güvenlik iş birliğinin yerini almak yerine onunla eş zamanlı yürütülecek.

ABD’nin politikası, Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılmasını, yani nükleer silahların ortadan kaldırılmasını talep etmeyi sürdürüyor. Kuzey Kore bu hedefi reddediyor ve cephaneliğini geliştirdi. Kaçırılanlar görüşmelerin ana konusu olsa bile karşıt tutumlar, müzakereler için bir başka zorlu ortam oluşturuyor.

Kışkırtıcı denemelere ara verilmesi ve yetkililer arasında görüşmeler için istikrarlı bir kanal kurulması, anlamlı bir diyaloğa alan açabilir. Düzenli temas, iki tarafın güvenlikle ilgili kaygıları gündemde tutarken vakalara ilişkin pratik sorular üzerinde çalışmasını sağlar. Liderler düzeyindeki bir görüşme bu çalışmaya siyasi yön verebilir, ancak ayrıntılar için yine de uzun soluklu müzakereler gerekir.

Aileler zamanla yarışıyor

Kaçırılanların yakınları, harekete geçilmesi için her yıl Tokyo’da bir araya geliyor. Japonya parlamentosu Diet’te lobi faaliyetleri yürütüyor, hükümet brifinglerine katılıyor ve okullarda ve yerel toplantılarda konuşmalar yapıyorlar. Bu çabalar, hükümetler değişse ve uluslararası krizler gündemi meşgul etse de vakaların ulusal gündemde kalmasını sağladı.

1977’de 13 yaşındayken kaçırılan Megumi Yokota, en çok tanınan mağdur. Ailesi, kampanyanın simgesi hâline geldi. Yokota’nın vakası, anlaşmazlığın özündeki uzun süreli ayrılığı gözler önüne seriyor: Bir çocuk kaçırıldı ve ailesi onlarca yıldır yanıt arıyor.

Birçok anne baba ve eş artık yaşlı. Bazı yakınlar yeniden bir araya gelemeden hayatını kaybetti. Takaichi’nin kaybedecek zaman olmadığı yönündeki ısrarı bu gerçeği yansıtıyor; çünkü yıllarca süren müzakereler, hayatta kalan aile üyelerinin bir sonuca tanık olma ihtimalini azaltıyor.

Takaichi de selefleriyle aynı siyasi hesabı yapmak zorunda. Başarı, ülke içinde ve dışında konumunu güçlendirebilir. Kaçırılanların dönmesini sağlayamayan bir zirve ise sert eleştirilere yol açabilir. Ailelerin ilerlemeyi yalnızca bir görüşmenin yapılmasına göre değil, doğrulanmış bilgiler, şeffaf ölçütler ve net takvimler dâhil somut sonuçlara bakarak değerlendirmesi muhtemel.

Reklam

Japonya kurallar çerçevesinde neler sunabilir

Tokyo’nun uluslararası yaptırımlarla çelişmeden diyaloğu destekleyebileceği yollar var. Tıbbi malzeme ve afet yardımı dâhil insani yardım, sıkı denetim koşullarıyla düzenlenebilir. Denetim, yardımların nereye ulaştığını ve taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini ortaya koymaya yardımcı olur.

Aile birleşimleri için vize verilmesi ve mezarların veya gömü alanlarının bulunması konusunda iş birliği yapılması, para transferi içermeyen başka iyi niyet adımları olabilir. Bu önlemler diplomatik görüşmeleri, temas veya bilgi arayan ailelerin acil ihtiyaçlarına bağlar.

Yolcu feribotu seferlerinin yeniden başlatılması, yaptırımlarla kesiştiği için daha hassas bir konu. Açık güvenceler gerekir; yine de sınırlı bir ulaşım bağlantısı, ülkeler arasında güven inşa etmenin olası yollarından biri.

Diğer seçenekler arasında üçüncü bir ülkede irtibat büroları açılması, kayıp kişi vakalarını inceleyen arama ekiplerinin büyütülmesi ve yetkililer arasındaki toplantılar için öngörülebilir takvimler oluşturulması var. İrtibat büroları, büyükelçiliklerin hemen kurulmasını gerektirmeden düzenli iletişim için bir yer sağlayabilir.

Her adım, Kuzey Kore’nin iş birliğine ve taahhütlerin yerine getirildiğinin doğrulanmasına bağlı olacak. Kaçırılma vakalarına yönelik çabaların müttefiklerin Kuzey Kore’ye ilişkin daha geniş yaklaşımını zayıflatmaması için Japonya’nın Washington ve Seul ile eş güdüm sağlaması muhtemel. Daha geniş ekonomik düzenlemeler, kapsamı dar ve insani amaçlarla tasarlanmış adımlara kıyasla daha ağır siyasi ve yaptırımsal koşullarla karşılaşır.

Hangi gelişmeler ilerleme kaydedildiğini gösterir

Tokyo, özel temsilci atayarak, soruşturma çalışmaları için yeni kaynak ayırarak veya üst düzey yetkilileri tarafsız başkentlere gizlice göndererek ivme yakalandığı sinyalini verebilir. Kabine Sekreterliği’nden veya kaçırılma vakalarıyla ilgilenen çalışma grubundan yapılacak kamuya açık bilgilendirmeler de ailelerin görüşmelerin ilk talebin ötesine geçip geçmediğini değerlendirmesine yardımcı olur.

Pyongyang’ın en güçlü sinyalleri arasında füze faaliyetlerine ara vermesi ve devlet medyası aracılığıyla zirvenin görüşülmekte olduğunun resmen duyurulması yer alır. İnsani yardım sevkiyatlarına izin verilmesi veya Japon yetkililerin ülkeyi ziyaret etmeye davet edilmesi de görüşmelere açık olunduğuna işaret eder.

Kaçırılan belirli bir kişi hakkında ortaya çıkacak yeni kanıt özellikle önem taşır. Tek bir kişiye ilişkin doğrulanmış bilgi bile çıkmazın aşılmasına yardımcı olabilir; çünkü anlaşmazlık yalnızca diplomatik görüşmelerin yapılmamasından değil, çözümsüz kalan hayatlar ve tartışmalı açıklamalardan kaynaklanıyor.

Reklam

Takaichi’nin önerisi, son zirveden yirmi yılı aşkın süre sonra doğrudan teması yeniden gündeme taşıyor. Önceki görüşmeler, kaçırılan beş kişinin ve daha sonra aile üyelerinin ülkeye dönmesini sağladı. Geriye kalan görev, yeni bir diplomatik açılımı kişilerin dönmesine, güvenilir yanıtlara ve liderler arasındaki tek bir görüşmeden sonra da geçerliliğini koruyacak taahhütlere dönüştürmek.

Öne Çıkanlar

  • Takaichi, Japon vatandaşlarının kaçırılma vakalarını çözmeye odaklanan bir zirve için Japonya’nın Kuzey Kore’ye talepte bulunduğunu söylüyor.
  • Kim Jong Un ile yapılacak görüşme, iki ülke liderleri arasında 2004’ten bu yana gerçekleştirilecek ilk zirve olacak.
  • Japonya 17 kişinin kaçırıldığını kabul ediyor. Beşi 2002’de ülkesine döndü; resmen tanınan 12 vaka çözümsüz kaldı.
  • Kuzey Kore, kalan kişilerden sekizinin öldüğünü, dördünün ise hiç kaçırılmadığını söylüyor. Japonya, meselenin kapandığı iddiasını reddediyor.
  • Tokyo, hayatta olan kaçırılmış kişilerin dönmesini, ölümler hakkında doğrulanabilir yanıtlar verilmesini, yeni kaçırılmaların önlenmesini ve sorumlular hakkında işlem yapılmasını istiyor.
  • 2014’te kabul edilen yeniden soruşturma, Kuzey Kore’nin 2016’da soruşturma komitesini feshetmesiyle durdu.
  • Yakınların yaşlanması, kaçırılanların geri dönmesi ve güvenilir bilgiye ulaşılması için yürütülen çalışmaları giderek daha acil hâle getiriyor.
  • İnsani adımlar diyaloğu destekleyebilir; daha büyük tavizler ise yaptırımları ve yabancı ortaklarla eş güdümü gündeme getirir.
  • Kaçırılanlar ana konu olsa da nükleer ve füze gerilimleri, ABD’nin desteği ve Japonya’nın Güney Kore’yle iş birliği diplomatik ortamın parçası olmaya devam ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir