Otuz yedi dil, ancak ilk bağlantı kurmak zor
Güney Kore'nin Gyeongju kentinde düzenlenen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) toplantısı için yaklaşık 1.000 taksiye, 140 konaklama tesisine ve 150 restorana yapay zekâ destekli tercüme sistemleri verildi. Araçlar 37 dile kadar destek sunuyordu. Ancak bazı şoförler ve konaklama sektörü çalışanları, yeni sistemleri telefonlarında zaten bulunan çeviri uygulamalarından daha yavaş veya kullanması daha zor buldu.
İçindekiler
- Otuz yedi dil, ancak ilk bağlantı kurmak zor
- Gyeongju'da neler devreye alındı?
- Konuşulan bir cümle nasıl çevriliyor?
- Taksi şoförleri neden telefonlarına yönelmeyi sürdürdü?
- Restoranlar cihazları bulmakta ve çalıştırmakta zorlandı
- Otellerde cihazların yeri daha uygundu, ancak kullanım eşit değildi
- İstasyon kioskları daha basit bir yaklaşım sundu
- Kullanımın önündeki engeller
- APEC'in yapay zekâ hedefleri yerel bir hizmet sınavıyla karşılaştı
- Cihazların kullanımını kolaylaştırabilecek adımlar
- Özetle
21 ekonomiden liderler, delegeler ve ziyaretçiler; havalimanlarına, tren istasyonlarına, otellere ve yeme içme mekânlarına çeviri teknolojisi kurulmuş bir kente geldi. Amaç, yolcuların iletişim kurmasına yardımcı olmak ve bölgenin dört bir yanından gelen konuklara hizmet veren çalışanların gündelik iletişimini kolaylaştırmaktı.
Taksi yolcuları, şoförün cihazına bağlanmak için QR kodu tarayabiliyordu. Restoranlarda çok dilli menüler ve taşınabilir tercüme cihazları sunuldu. Otellere, çalışanlarla konuklar arasındaki konuşmalar için cihazlar verildi. Gönüllüler ve teknisyenler, insanlara bu cihazları nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri için destek oldu.
Ancak zirve haftasında bazı eşleştirme ekranları dondu, bağlantı kurmak için tekrar tekrar denemek gerekti ve otel oturumları konuşmalar sırasında sona erdi. Bazı restoranlarda çalışanlar cihazların nerede tutulduğunu bilmiyordu. Şoförler ise tanıdık, hızlı ve sözlü iletişim dışındaki ihtiyaçlarda da işe yarar oldukları için sık sık Papago'ya veya Google Translate'e döndü.
Sabit kiosklarda deneyim daha olumluydu. KTX Gyeongju İstasyonu'nda Çince konuşan bir ziyaretçi ile Korece konuşan bir çalışan, ayrı cihazları eşleştirmek zorunda kalmadan bir çeviri kiosku üzerinden yön tariflerini paylaştı.
Gyeongju deneyimi, APEC'in yapay zekâ odağına uygulamalı bir sınama getirdi: Cihazlar geniş ölçekte dağıtılabilir, ancak yine de gündelik iş akışının parçası olmakta zorlanabilir. Çoğu zaman farkı belirleyen, konuşmanın ilk birkaç saniyesi, cihazın görünür olup olmadığı ve çalışanların cihaz çalışmadığında ne yapacaklarını bilip bilmedikleriydi.
Gyeongju'da neler devreye alındı?
Gimhae Uluslararası Havalimanı ve Gyeongju İstasyonu, yapay zekâlı çeviri cihazlarının yerleştirildiği başlıca varış noktaları arasındaydı. Heyetlerin konakladığı tesislerden devlet başkanlarını ağırlayan mekânlara kadar otellere, iki kişi arasındaki konuşmalar için cihazlar verildi.
Yaklaşık 1.000 takside, yolcuları QR kodları üzerinden şoförlere bağlayan sistemler vardı. Yaklaşık 150 restoranda QR kodlarla erişilebilen çok dilli menüler ve masada iki yönde de çeviri yapabilen taşınabilir cihazlar sunuldu. Cihazların dağıtıldığı konaklama tesislerinin sayısı yaklaşık 140'tı.
Organizatörler sistemlerin 37 dili desteklediğini, böylece tüm APEC üyesi ekonomilerin yanı sıra turistler ve iş seyahatine çıkanların kullandığı başka dillerin de kapsandığını belirtti. Böylece program, zirvenin resmî katılımcılarının ötesine ulaştı.
Gönüllüler ve teknisyenler, ziyaretçilerin ve çalışanların teknolojiye alışmasına yardımcı olmak için farklı mekânlarda görev yaptı. Kent yetkilileri zirve haftasında otonom servisleri ve artırılmış gerçeklik turlarını da tanıttı. Tercüme, konaklama sektörüne destek olmayı ve Güney Kore'nin yapay zekâ destekli hizmet kullanımını göstermeyi amaçlayan daha geniş kapsamlı bir teknoloji tanıtımının parçalarından biriydi.
Konuşulan bir cümle nasıl çevriliyor?
Yapay zekâlı tercüme üç temel adımdan oluşur. Önce konuşma tanıma, kişinin sesini yazılı metne dönüştürür. Ardından makine çevirisi, istatistiksel eğitim ve sinir ağları aracılığıyla öğrenilmiş örüntülerden yararlanarak bu metni başka bir dile çevirir. Son olarak metinden konuşmaya teknolojisi, çevrilen sözcükleri sesli çıktıya dönüştürür.
Özel tercüme cihazlarında kullanıcıların konuşurken bastığı düğmeler ve kalabalık yerlerde sesleri daha iyi algılamaya yarayan gürültü azaltma özellikleri bulunur. Gyeongju'daki taksi ve restoranlarda QR kodları genellikle konuğun telefonunu yerel bir cihaza bağlıyor, böylece herkes kendi dilinde konuşup dinleyebiliyordu.
Bu düzenin işlemesi için hızlı bağlantı, istikrarlı ağ ve her iki kişinin de izleyebileceği talimatlar gerekiyordu. Papago ve Google Translate aynı temel adımları tek bir akıllı telefonda gerçekleştirirken yazılı metin girmeye ve menü ya da tabelaları kamerayla çevirmeye de olanak tanıyor. Bu çok yönlülük, söz konusu uygulamaları yabancı ziyaretçilere hizmet veren pek çok çalışan için zaten tanıdık araçlara dönüştürmüştü.
Taksi şoförleri neden telefonlarına yönelmeyi sürdürdü?
Taksi şoförleri, devletin sağladığı sistemi kullanmaya başlamanın daha uzun sürdüğünü ve bağlanmanın hâlihazırda kullandıkları uygulamalara kıyasla daha zor olduğunu söyledi. Denemeler sırasında araç içindeki QR kodu tarandığında bazen "Şoförün onayı bekleniyor" yazan bir ekran çıkıyor, ancak şoförün tabletine veya telefonuna herhangi bir bildirim gelmiyordu.
Uygulamaları yeniden başlatmak eşleştirme sorununu çözmedi. Bazı denemelerde birkaç girişimin ardından bağlantı kurulurken akıllı telefon uygulamaları anında çeviri yapıyordu. Takside kısa bir gecikme bile varış noktası veya yön tarifiyle ilgili bir isteği kesintiye uğratabilir.
Gyeongju'da taksi şoförlüğü yapan Ko Sung woo, zirveden çok önce yolcularıyla telefon çeviri uygulamalarını kullandığını ve işe yaradıklarını bildiğini söyledi. Ayrıca biletlerin ya da tabelaların üzerindeki yazıları kamerayla görüntüleyerek çevirmek gibi, konuşma dışındaki işlevlere de ihtiyacı vardı.
Papago'yu kullanmayı tercih ediyorum; çünkü kullanımı daha kolay ve fotoğraf çekerek metni anında çevirebiliyor.
Bir başka taksi şoförü Cheon Jong ryul, yeni eşleştirme sürecinin ek adımlar getirdiğini ve kısa yolculukları zorlaştırdığını söyledi. Sistemde iki kişinin konuşup birbirini duyabilmesi için bağlantının birkaç kez denenmesi gerekebildiğini anlattı.
Yeni sistemi kurmak için ek adımlar gerekiyor ve kullanımda daha elverişsiz.
Taksi şoförleri, yolcunun bir sonraki dönüşten önce yanıt bekleyebileceği bir ortamda çalışıyor. Bir cihazı bağlamak için kullanılabilecek süre, tek bir trafik ışığı döngüsü kadar kısa olabilir. Tekrar tekrar onay veya kurulum isteyen bir araç, el altında bulunan en hızlı ve tanıdık uygulamanın gerisinde kalabilir.
Akıllı telefonlar aynı zamanda tek bir yerde birden fazla ihtiyacı karşılıyordu. Şoförün sözlü bir isteğin yanı sıra fişi, varış noktasının fotoğrafını veya bileti çevirmesi gerekebilirdi. Özel bir sesli tercüme cihazı, hâlihazırda yerleşmiş bu kullanım alışkanlığıyla rekabet etmek zorundaydı.
Restoranlar cihazları bulmakta ve çalıştırmakta zorlandı
Hwabaek Uluslararası Kongre Merkezi yakınındaki restoranlarda, cihazların teslim edilmesiyle kullanıma hazır olması arasında boşluklar olduğu görüldü. Bazı çalışanlar ve APEC gönüllüleri, bir çeviri cihazı bulunduğundan habersizdi.
Birkaç durumda garsonun, cihazı arka odada bulması için işletme sahibine sorması gerekti. Cihaz açıldıktan sonra çalışanlar, hızını eski 3G bağlantılarına benzeterek yanıtların yavaş olduğunu söyledi. Siparişler, alerjiler veya yön tarifleriyle ilgili kısa konuşmalarda akıllı telefon uygulamaları daha hızlı geliyordu.
Bir restoran cihazının, konuğun soru sorduğu anda erişilebilir olması gerekir. Tezgâhın arkasında veya arka odada tutulan cihazlar, zaten yoğun olan servis akışına bir de arama işi ekler. İnsanların görebileceği yerlere konulacak açık yönlendirmeler ve basit talimatlar, özellikle çalışanların vardiyalar arasında değiştiği durumlarda erişimi kolaylaştırır.
Restoranlar, aşinalığın neden önemli olduğunu da gösterdi. Bir cihazı daha önce denememiş garson, konuk beklerken kullanmayı öğrenmek zorunda kalıyor. Bağlantı da kesilirse tanıdık telefon uygulaması hemen başvurulan alternatif oluyor.
Otellerde cihazların yeri daha uygundu, ancak kullanım eşit değildi
Otellerde cihazların yeri ve yönlendirmeler, restoranlara kıyasla genellikle daha tutarlıydı. Bazı cihazların kayıtlarında Çin ve Japonya'dan gelen ziyaretçilerin yakın zamanda kullanımına rastlandı; bu da konukların hizmeti denediğini gösteriyordu.
Ancak çalışanların bilgi düzeyi değişkenlik gösteriyordu. Gyeongju Şehirlerarası Otobüs Terminali yakınındaki bir tesiste yapılan denemelerde, etkileşim sırasında cihazın oturumu kapandı ve yedek cihaz getirilmesi gerekti. Süresi dolan oturumlar ve eğitim eksiklikleri, yoğun giriş saatlerinde düzenli kullanımı zorlaştırdı.
Terminal yakınındaki bir otelde çalışan resepsiyon görevlisi, konukların ilgisinin sınırlı olduğunu ve cihazlar donduğunda ya da yeniden başlatılmaları gerektiğinde sırayı ilerletmenin zorlaştığını anlattı.
Daha çok İngilizce bilmeyen yabancı konuklar deniyor, ancak yedi saatlik bir vardiyada yaklaşık yedi kişi cihazı soruyor ve çoğu aslında kullanmıyor. Bazı konuklar ilginç buluyor, hepsi bu.
Otel cihazları kimi zaman açıkça görülebiliyor, kimi zamansa erişilmesi daha güç oluyordu. Bazı cihazlar, İngilizce veya Korece konusunda kendini daha az rahat hisseden konukların yoğun geldiği saatlerde düzenli, ancak sınırlı biçimde kullanıldı. Cihaz telefonlardan yavaş kaldığında çoğunlukla kullanılmadan duruyordu.
İstasyon kioskları daha basit bir yaklaşım sundu
KTX Gyeongju İstasyonu, sistemin amaçlandığı gibi çalıştığına dair bir örnek sundu. Bir ziyaretçi kiosk tabletinde Çinceyi seçti, mikrofonuna konuştu ve ekranda Korece çeviriyi gördü.
Bir çalışan Korece otobüs güzergâhını anlattı, kiosk da Çince yanıt verdi. Yolcu gülümsedi ve başparmağını kaldırdı. Açık bir arayüz ve yardım etmeye hazır bir çalışanın bulunması iletişimi kolaylaştırdı.
Sabit kiosklar, başka yerlerde sorun çıkaran eşleştirme adımını ortadan kaldırdı. Ziyaretçilerin bir şoförün onayını beklemesi veya kalabalık bir restoranda özel bağlantı kurması gerekmiyordu. İki kişi de danışma masasından yardım isteme alışkanlığına uygun bir arayüz kullanıyordu.
Sistemlerle etkileşim kuran bölge sakinleri, cihazların ziyaretçilerin yön sormasını kolaylaştırdığını söyledi ve zirveden sonra da kullanılmaya devam etmelerini umduklarını belirtti. APEC'in ardından cihazların hizmette kalıp kalmayacağı açıklanmadı.
Kullanımın önündeki engeller
Gyeongju'da geniş ölçekte yapılan dağıtım, kurulan cihazların neden her zaman düzenli kullanılan bir hizmete dönüşmediğini gösteren çeşitli pratik sorunları ortaya çıkardı. Bağlantı tasarımı, görünürlük, çalışanların hazırlığı ve her iş yerinin ihtiyaçları deneyimi şekillendirdi.
QR koduyla eşleştirmenin saniyeler içinde çalışması gerekiyordu. İlk dokunuştaki gecikme, insanları zaten güvendikleri uygulamalara yöneltti. Restoranlar, tekrar tekrar bağlantı kurmaya çalışırken masadaki konukları bekletemezdi; taksi yolcularınınsa çoğu zaman anında yön tarifi alması gerekiyordu.
Çalışanların hazırlığı, cihazların konumu kadar önemliydi. Süresi dolan oturumlar, bitmiş piller veya zayıf Wi-Fi, konuşma başlamadan bağlantıyı kesebilirdi. Cihazı kullanmayı önceden denememiş çalışanlar, konuklar kullanmak istediğinde zorlanıyordu. Her gün cihazları kontrol edecek birini görevlendirmek bu temel sorunları çözebilirdi.
Hız, konuşmanın akışını da etkiledi. Kullanıcılar yeni kamu cihazlarını, zaten bildikleri tüketici uygulamalarıyla karşılaştırdı. Kısa bir duraksama bile yoğun bir otel resepsiyonunda veya hareket hâlindeki bir takside aksatıcı gelebilirdi.
Güven, başarılı bir ilk deneyimle oluştu. Acelesi olanlar, yeni sistem sorunsuz çalışmadığında tanıdık araçlara döndü. Kısa süreli bir etkinlikte, ilk kullanımın yarattığı zorluğu aşmaya ve yeni bir alışkanlık edinmeye pek zaman yoktu.
APEC'in yapay zekâ hedefleri yerel bir hizmet sınavıyla karşılaştı
APEC liderleri, yapay zekâ ve dijital inovasyonu toplantılarının ana gündem maddeleri arasına aldı. APEC Ekonomi Liderleri Toplantısı'nın sonunda ekonomiler; yapay zekâ, dijital inovasyon ve kapsayıcı büyümeyi öne çıkaran Gyeongju Bildirisi'ni kabul etti.
Liderler üç yol gösterici öncelik belirledi: Dinamik ve bağlantılı bir bölgesel ekonomi kurmak, dijital ve yapay zekâ dönüşümüne hazırlanmak, büyümenin topluluklar ve iş gücü arasında paylaşılmasını sağlamak.
Ayrıca üye ekonomilerin kapasite geliştirmesine ve yapay zekâyı pratikte kullanmasına yardımcı olmayı amaçlayan APEC Yapay Zekâ Girişimi'ni de desteklediler. Gyeongju'daki tercüme cihazları bu hedefin somut bir yerel örneğini sundu: Ziyaretçiler ve çalışanlar arasındaki iletişim engellerini azaltmak için teknolojiden yararlanmak.
Dağıtım, bölgesel politika gündemini ulaşım, yemek ve otel yardımıyla ilgili sıradan taleplere bağladı. Alınan karma sonuçlar, yapay zekâ taahhüdü ile insanların güvenebileceği bir hizmet arasındaki uygulama çalışmalarının ne kadar kapsamlı olduğunu gösterdi. Güvenilir bağlantılar, eğitimli çalışanlar ve kullanışlı arayüzler, bu hedefleri yararlı kent hizmetlerine dönüştürmenin bir parçası.
Cihazların kullanımını kolaylaştırabilecek adımlar
Gyeongju'nun deneyimi, kent veya başka destinasyonlar bu tür cihazları kullanmayı sürdürürse yapılabilecek çeşitli iyileştirmelere işaret ediyor. Öncelik; güvenilirlik, hız ve çalışanların hâlihazırda kullandığı araçlarla daha uyumlu olmaya verilebilir.
Şoförler ve otel görevlileri telefonlara büyük ölçüde güveniyor. Bir kent tercüme hizmetinin yaygın yerel uygulamalarla bağlantı kurması ek adımları ortadan kaldırabilir. Taksilerde, bir çeviri panelinin araç çağırma veya navigasyon uygulamasına eklenmesi ayrı QR kod bağlantısı ihtiyacını giderebilir.
Eşleştirme sürecini basitleştirmek de yardımcı olabilir. Yakın alan iletişimi, Bluetooth veya kısa bir sayısal kodla bağlantı kurma; tarama ve onay beklemeye alternatif sunabilir. QR kodlarının kullanılması gerekiyorsa iki kişi de bağlantının kurulduğuna dair anında onay almalı ve ilk deneme başarısız olduğunda ne yapacaklarını açıkça görebilmeli.
Arabalar, lobiler ve yemek alanlarında dinleme koşulları zordur. Mikrofonların ve yapay zekâ modellerinin gürültü ve kesintilerle başa çıkması gerekir. Cihaz üzerinde çalışan modeller ve sık kullanılan dil çiftlerinin yerel olarak saklanması, Wi-Fi zayıf olduğunda hızın korunmasına yardımcı olabilir.
Görüntü çevirisi ve metni hızlıca girme özelliği, yalnızca konuşmayla karşılanamayacak taleplere yanıt verir. Menüler, tren biletleri ve sokak tabelaları sık karşılaşılan çeviri ihtiyaçlarıdır. Bir cihazda kamera yoksa, uzun bir bağlantı süreci eklemeden konuğun telefonuyla tarama yapıp sonucu paylaşmanın basit bir yolu, cihazın kullanım alanını genişletebilir.
Her konumda her vardiya için bir kişi pil seviyesini, oturum açma durumunu ve ağı kontrol etmek üzere görevlendirilebilir. Cihazlar görünür bir yerde tutulmalı ve yakınına kısa, lamine bir kılavuz konulmalı; böylece ziyaretçi beklerken çalışanların ne yapacaklarını tahmin etmesi gerekmez.
İşletmeciler konum ve günün saatine göre oturumları, başarılı eşleştirmeleri ve kesilen bağlantıları da sayabilir. Bu verilerin paylaşılması, bakım ve eğitim çalışmalarının en çok ihtiyaç duyulan yerlere yönlendirilmesine yardımcı olur.
İnsan desteği hizmetin bir parçası olmayı sürdürür. Karmaşık taleplerde veya tıbbi ihtiyaçlarda gönüllüler ve tercümanlar vazgeçilmezdir. Yapay zekâlı cihazlar, basit iletişimi hızlandırdığında ve daha fazla destek gereken durumlarda sorunsuz bir devir teslim sağladığında en yararlı hâle gelir.
Özetle
- Güney Kore, Gyeongju'daki APEC için 21 ekonomiden gelen ziyaretçilere hizmet vermek ve 37 dile kadar destek sunmak üzere yapay zekâlı tercüme sistemleri kurdu.
- Yaklaşık 1.000 taksiye, 140 konaklama tesisine ve 150 restorana sistem verildi; başlıca varış noktalarına da cihazlar yerleştirildi.
- Eşleştirme hataları, yavaş yanıtlar, süresi dolan oturumlar ve çalışanların sistemi farklı ölçülerde tanıması, bazı yerlerde kullanımı sınırladı.
- Taksi şoförleri, konuşma, metin ve görüntüleri tanıdık ve hızlı biçimde çevirmek için çoğunlukla Papago'yu veya Google Translate'i tercih etti.
- KTX Gyeongju İstasyonu'ndaki sabit kiosklar, ayrı cihaz eşleştirme adımını ortadan kaldırarak daha sorunsuz iletişim sağladı.
- APEC liderleri Gyeongju Bildirisi'ni kabul etti ve kapasite geliştirme ile uygulamaya dönük kullanıma odaklanan Yapay Zekâ Girişimi'ni destekledi.
- Olası iyileştirmeler arasında daha basit bağlantı, görünür konumlandırma, çalışan kontrolleri, ağ olmadan çalışan işlevler ve tanıdık uygulamalarla entegrasyon yer alıyor.






