İnsan hakları endişeleri sürerken Sincan’daki turizm patlaması ziyaretçileri çekiyor

13 dakikalık okuma
İnsan hakları endişeleri sürerken Sincan’daki turizm patlaması ziyaretçileri çekiyor

300 milyon ziyaret, birbirinden çok farklı iki deneyim

Bölgesel verilere göre Sincan, 2024’te yaklaşık 300 milyon turist ziyareti kaydetti. Yollara, uçuşlara, tatil köylerine ve turistik yerlere yapılan yatırımlar, bölgenin Çin’de en çok konuşulan destinasyonlardan birine dönüşmesine katkı sağladı. Ziyaretçilerin çoğu yurt içinden geliyor. Anlatılanlara göre otoyollar rahat, uçuşlar sık, turistik yerler bakımlı ve güvenlik duygusu güçlü.

İçindekiler
  1. 300 milyon ziyaret, birbirinden çok farklı iki deneyim
  2. Ulaşım ve yatırımlar manzarayı kitlesel turizme açıyor
  3. Turistik güzergâhlarda neler var?
  4. Tatil görüntülerinin ardındaki insan hakları bulguları
  5. Çalışma programları Sincan’ın çok ötesindeki işletmeleri neden etkiliyor?
  6. Turistler seyahat edebilirken aileler kısıtlamalarla karşılaşıyor
  7. Uluslararası oteller incelemelerin odağındaki pazara giriyor
  8. Davetli ziyaretler ve medya zirvesi mesajı şekillendiriyor
  9. Özenle seçilmiş görüntüler nasıl onay izlenimi yaratıyor?
  10. Gezginler ve şirketler neleri inceleyebilir?
  11. Bağımsız erişim ve ailelerle iletişim hâlâ öncelikli
  12. Öne çıkanlar

Çin sosyal medyasında karlı zirveler, turkuaz göller, çöl kumullarını aşan deve kervanları ve ışıl ışıl gece pazarları bu deneyimin tanıtımında öne çıkıyor. Seyahat acenteleri, İpek Yolu tarihini manzaralı sürüşlerle ve yerel etnik kültürle tanışma fırsatı olarak sunulan müzik ve dans gösterileriyle bir araya getiriyor.

Sincan, Çin’deki sayıları on bir milyonu aşan Uygurların büyük bölümüne de ev sahipliği yapıyor. Çoğunluğu Müslüman olan bu halk, Türk dillerinden birini konuşuyor. İnsan hakları örgütleri 2017’den bu yana bölgede kitlesel gözaltılar, yaygın gözetim ve din ile kültür üzerindeki ağır kısıtlamaları bildiriyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin 2022’de yayımladığı değerlendirmede, bölgedeki ihlallerin insanlığa karşı suç teşkil edebileceği sonucuna varıldı.

Çinli yetkililer kötü muamele suçlamalarını reddediyor. Politikalarını aşırılıkla mücadele ve kalkınmayı destekleme amacı taşıyan yasal çabalar olarak tanımlarken bölgeye bağımsız erişimi sıkı biçimde kısıtlıyor. Yurt dışındaki birçok Uygur hâlâ memleketlerindeki yakınlarıyla iletişim kuramıyor.

2 Kasım 2025 itibarıyla turizmdeki patlama, bu birbirinden farklı deneyimleri aynı mekânlarda buluşturuyor. Ziyaretçiler özenle hazırlanmış turistik yerleri gezebilirken kültürü pazarlanan topluluğun birçok üyesi seyahat, dinî uygulamalar ve aileleriyle iletişim konusunda kısıtlamalarla karşılaşıyor. Turizmdeki patlamayı anlamak için hem tatil deneyimine hem de bu deneyimi çevreleyen denetimlere bakmak gerekiyor.

Reklam

Ulaşım ve yatırımlar manzarayı kitlesel turizme açıyor

Sincan’ın çöl vahaları ve dağ geçitleri, antik İpek Yolu’nun bir parçasıydı. Bölge bugün, ulaşım, enerji ve lojistiğe yapılan büyük yatırımlarla Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nde stratejik bir bağlantı noktası konumunda.

Yeni havalimanları, genişletilen demir yolu hatları ve yenilenen otoyollar, bölgenin uçsuz bucaksız mesafelerinde yolculuk sürelerini kısalttı. Urumçi, Kaşgar ve Turfan yıl boyunca turizmi teşvik ediyor; kışın kayak, ilkbaharda çiçek festivalleri, yaz ve sonbaharda ise kanyonlar, çayırlar ve restore edilmiş kervan kentlerinden geçen güzergâhlar sunuyor.

Kamu kaynakları ve özel sektör yatırımları; tema parklarını, tatil otellerini, ziyaretçi merkezlerini ve koreografisi hazırlanmış gösterilerin sunulduğu kültür parklarını da finanse etti. Manzaralı bölgelerde teleferikler, servis araçları ve biletleme uygulamaları devreye alınarak büyük turistik yerlere ulaşım ve bu yerlerde dolaşım kolaylaştırıldı.

Turizm büroları, Çin platformlarında görsellerin yayılması için etkili seyahat blog yazarlarıyla çalışıyor. Verilen mesaj, görkemli manzaraları kolaylık ve güvenlikle birleştiriyor: Sincan, sıradan gezginlerin rahatça ulaşabileceği ve güven içinde gezebileceği bir destinasyon olarak sunuluyor.

Yiyecekler, kostümler, müzik ve dans, kültürel çekiciliğin büyük bölümünü oluşturuyor. Resmî söylemde düzen ve istikrar da vurgulanıyor. Bir zamanlar kara yolculuklarını kesintiye uğratan kontrol noktalarının bazı turistik güzergâhlarda sayısı azaltıldı ya da yoldan geçen ziyaretçilerin daha az dikkatini çekecek hâle getirildi. Hassas mahalleler, camiler ve mezarlıklar ise onaylı duraklar arasında yer almadıkları sürece çoğu zaman gezi programlarının dışında bırakılıyor.

Turistik güzergâhlarda neler var?

Gezginler, rehberlerin güvenli bölgeleri öne çıkardığını ve grupları belirlenmiş güzergâhlarda yönlendirdiğini anlatıyor. Geziler arasında Dunhuang ve Turfan yakınlarındaki çöl fotoğrafı durakları, Kaşgar’da yeniden inşa edilmiş ya da yenilenmiş eski kent cepheleri ve kebapla naan ekmeği sunan gece pazarları yer alıyor.

Ziyaretçiler, tefler ve işlemeli şapkalar satan hediyelik eşya tezgâhlarının önünden geçerken gösterişli kıyafetler giymiş sanatçılar dans ediyor. Eski görünen çarşılar ve tarihî semtler çoğu zaman yakın dönemde yeniden inşa edilmiş yerler. Ortaya çıkan deneyim, kültürel karşılaşmaların gösteriler ve alışveriş etrafında düzenlendiği teatral bir havaya bürünebiliyor.

Turistler genellikle Han Çinlisi şoför ve rehberlerle iletişim kuruyor. Dinî mekânlara ziyaretler sıkı kurallara tabi ya da tamamen mümkün değil. Onaylı alanların dışında sıradan Uygur yaşamını gözlemleme veya faal bir camide namaza katılma fırsatları bulmak daha zor.

Reklam

İnsan hakları örgütleri, son on yılda çok sayıda cami, mezarlık ve geleneksel mahallenin yıkıldığını ya da değiştirildiğini belirtiyor. Yetkililer bazı bina ve semtleri bakımsız veya güvensiz olarak tanımladı. Bazı yerlerde geleneksel mimarinin yerini tek tip apartman blokları aldı.

Kültürel etkinliklerde müzik, kıyafet ve dans giderek daha çok ziyaretçilere yönelik turistik gösteriler olarak sunuluyor. Bunların ardındaki topluluklara ve dinî uygulamalara erişim ise kısıtlı kalıyor. Turizm sektörü, Uygur kültürünün seçilmiş unsurlarını son derece görünür hâle getirirken gündelik yaşamın diğer yönlerini dışarıdan gelenlerin gözlemlemesi zorlaşıyor.

Tatil görüntülerinin ardındaki insan hakları bulguları

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, yetkililerin Uygurları ve diğer Türk halklarından azınlıkları hedef alan geniş kapsamlı politikaları uygulamaya koyduğu 2017’de büyük çaplı ihlallerin hız kazandığını belirtti. Araştırmacılar ve hayatta kalanlar; siyasi eğitim merkezlerinde ve resmî cezaevlerinde gözaltı, dinî uygulamalara yönelik ağır kısıtlamalar veya yasaklar, İslami ad ve geleneklerden vazgeçme baskısı ile aşırılıkla mücadele politikaları çerçevesinde kimliği yeniden şekillendirmeye yönelik kampanyalar olduğunu anlatıyor.

Çinli yetkililer kapalı tesisleri mesleki eğitim merkezleri olarak tanımlıyor ve şiddeti önlemek için gerekli olduklarını söylüyor. BM değerlendirmesi ve çok sayıda soruşturma; işkence, cinsel şiddet ve ailelerin birbirinden koparılmasına ilişkin inandırıcı bulgulara ulaştı. Çin’in bu bulguları reddetmesi, bölgeyi istikrarlı ve refah içindeki bir yer olarak sunma yaklaşımının merkezinde yer alıyor.

Gözetim de gündelik yaşamı şekillendiriyor. Araştırmalar sık kimlik kontrolü, biyometrik veri toplama ve akıllı telefonların izlenmesini belgeliyor. Biyometrik bilgi, kişileri tanımak için kullanılan fiziksel özelliklere ilişkin verileri ifade ediyor; bu veriler kişileri takip etmek veya tanımak amacıyla başka kayıtlarla birlikte kullanılıyor.

Güvenlik uygulamalarının bazıları, kampanyanın en yoğun olduğu döneme kıyasla daha az görünür hâle geldi. Ancak gözetim ve siyasi telkin programları sürüyor; aileler, adil olmayan yargılamaların ardından yakınlarının hâlâ cezaevinde olduğunu bildiriyor. Yurt dışındaki Uygurlar, memleketlerini aramalarının aile üyelerini riske atabileceğini söylüyor.

Olaylar ve politika adımları birkaç yıla yayılıyor:

  • 2017’den bu yana araştırmacılar ve insan hakları örgütleri, Uygurlara ve diğer Türk halklarından azınlıklara yönelik gözaltı, gözetim ve kısıtlama kampanyasının genişlediğini bildiriyor.
  • ABD, 2021’de Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası’nı yürürlüğe koydu.
  • BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, 2022’de Sincan’daki ihlallerin insanlığa karşı suç teşkil edebileceği sonucuna vardı.
  • Bölgesel verilere göre Sincan, 2024’te yaklaşık 300 milyon turist ziyareti kaydetti.
Reklam

Çalışma programları Sincan’ın çok ötesindeki işletmeleri neden etkiliyor?

XPCC olarak bilinen Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu, hem paramiliter hem de ekonomik işlevleri bulunan güçlü bir örgüt. Çiftlikler, fabrikalar ve belde düzeyinde yönetim işletiyor. Birkaç ülke, insan hakları ihlalleri nedeniyle kuruluşa yaptırım uyguladı.

İş gücü kurumlarının ve insan hakları örgütlerinin yürüttüğü soruşturmalar; pamuk, domates ürünleri, güneş panellerinde kullanılan polisilikon ve başka ürünleri Sincan’daki zorlayıcı çalışma programlarıyla ilişkilendirdi. Araştırmacılar, Uygur işçilerin Çin’in başka yerlerindeki fabrikalara nakledilmesini de inceledi. Güneş pillerinin üretiminde kullanılan polisilikon, bölgedeki iş gücü endişelerini yenilenebilir enerji tedarik zincirlerine bağlıyor.

ABD’nin 2021’de yürürlüğe giren Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası, Sincan’da veya listelenen kuruluşlarca üretilen malların zorla çalıştırma yoluyla üretildiğini, işletmeler aksini kanıtlayana kadar varsayıyor. Uygulamada şirketlerin ürünlerin ve malzemelerin nereden geldiğini, nasıl üretildiğini belgelemesi gerekiyor.

Gümrük yetkilileri, zorlayıcı çalışma uygulamalarıyla bağlantılı göründüğü düşünülen sevkiyatları alıkoyabiliyor. Pamuk, domates, güneş enerjisi malzemeleri ve alüminyum; girdilerin kaynağına kadar izlenmesinin Batı pazarlarına erişim açısından önem taşıdığı sektörler arasında.

Sincan’da bağımsız doğrulama imkânları kısıtlı ve denetçiler iş yerlerinde serbestçe inceleme yapamıyor. Bu nedenle şirketler işe alım, çalışma koşulları ve tedarik süreçlerine ilişkin güvenilir kayıtları ortaya koyamadıklarında hukuki ve ticari risklerle karşılaşıyor.

Turistler seyahat edebilirken aileler kısıtlamalarla karşılaşıyor

İnsan hakları araştırmacıları, Çin’de ve yurt dışında yaşayan Uygurları etkileyen hareket kısıtlamalarını belgeliyor. Sert Darbe kampanyasının en yoğun olduğu dönemde pasaportlara yaygın biçimde el konuldu. Bazı kişiler belgelerini geri aldı ancak seyahat izinleri keyfî biçimde veriliyor ve sıkı incelemeye tabi tutuluyor.

Araştırmacıların derlediği anlatımlara göre kurallar, her seferinde yalnızca bir aile üyesinin seyahat etmesine izin veriyor. Eşler ve çocuklar, seyahat eden kişinin aktivizmden, medya bağlantılarından veya yetkilileri eleştirmekten kaçınmasını sağlamak için fiilen bir baskı aracına dönüşüyor.

Yurt dışında yaşayan Uygurlar, yakınlarını ziyaret etmek için vize alırken uzun süre bekleyebiliyor. Bazıları, Mandarin dilini bilmeyi ve önceden belirlenmiş etkinliklere katılmayı gerektiren resmî turlara yönlendiriliyor. Böylece umut edilen bir aile ziyareti, belirlenmiş koşulları olan organize bir geziye dönüşüyor.

Reklam

Yurt dışı seyahatlerinden dönen kişiler sorgulanabiliyor, cihazları kontrol edilebiliyor ve pasaportlarına yeniden el konulabiliyor. Resmî anlatıyla çelişen görüntüler veya açıklamalar paylaşan gezginler, döndükten sonra sonuçlarıyla karşılaşabiliyor.

Bu kısıtlamalar, sürgündeki birçok Uygurun anne babalarıyla, kardeşleriyle ve arkadaşlarıyla iletişimini kaybettiğini söylemesini açıklamaya yardımcı oluyor. Sincan çok sayıda tatilciyi ağırlarken aile kökleri bölgede olan birçok kişi için bölgeye özgürce girip çıkmak hâlâ zor.

Uluslararası oteller incelemelerin odağındaki pazara giriyor

Bir Uygur hakları savunuculuğu grubunun yakın tarihli araştırması, Sincan’da faaliyette olan, inşaat hâlindeki veya yapılması planlanan uluslararası markalı yaklaşık 200 otel belirledi. Büyük küresel zincirlerin yer aldığı projeler dâhil, bunların onlarcası hâlihazırda açıktı; çok sayıda başka projenin inşaatı sürüyordu.

Bazı oteller, ABD’de ve başka yargı bölgelerinde yaptırım uygulanan XPCC’nin yönettiği alanlarda faaliyet gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca belirli yerleri işçi nakil politikalarıyla ve daha önce dinî yapıların bulunduğu arazilere yapılan inşaatlarla ilişkilendirdi.

Uygur İnsan Hakları Projesi’nde savunuculuk çalışmalarını yürüten Peter Irwin, belirgin otel markalarının temel haklara ilişkin kaygılar sürerken Pekin’in Sincan’ı sıradan bir tatil destinasyonu gibi sunmasına yardımcı olduğunu savunuyor. Uluslararası büyümenin rolünü şöyle anlattı:

Uluslararası otel yatırımlarının genişlemesi, Çin hükümetinin Uygur bölgesine ilişkin algıyı normalleştirme stratejisini destekliyor.

Otomobil ve giyim şirketleri, Sincan’daki iş gücü kaynakları, doğrulama ve denetimlerle ilgili zorlu sorularla daha önce karşılaştı. Küresel bir otomobil üreticisi, yıllarca süren eleştirilerin ardından bölgedeki fabrikasını sattı. Otel zincirleri şimdi büyümeyi durdurmaları, faaliyetlerini gözden geçirmeleri ve nakledilen işçileri çalıştırabilecek arazi kullanımı, tedarik zincirleri ve işe alım programlarını kamuoyuna açıklamaları yönünde baskıyla karşı karşıya.

Yöneticiler ve yatırımcılar için artan ziyaretçi sayıları ticari kazanç vaat ediyor. Ancak özellikle iş ortakları, inşaat geçmişi veya personel düzenlemeleri faaliyetleri yaptırım uygulanan kuruluşlara ya da devletin iş gücü programlarına bağlıyorsa itibar, hukuk ve etik açısından da riskler doğuruyor.

Davetli ziyaretler ve medya zirvesi mesajı şekillendiriyor

Yabancı heyetler, özellikle sıkı biçimde kontrol edilen gezi programlarıyla karşılaşıyor. Uzmanlar ve aktivistler, örnek köylerin, okulların, fabrikaların ve onaylanmış kültür merkezlerinin ziyaret edildiğini anlatıyor. Konuklar bazen internette olumlu videolar paylaşmaya teşvik ediliyor.

Eleştirmenler, özenle hazırlanmış tanıtımların din, dil ve hareket özgürlüğü üzerindeki kısıtlamaları gizlediğini savunarak bu ziyaretleri “soykırım turizmi” diye nitelendiriyor. Bağımsız gazeteciler, araştırmacılar ve sürgündeki topluluk üyeleri, serbestçe haber yapmayı ve aile ziyaretlerini son derece zorlaştıran vize engellerine ve yoğun takibe dikkat çekiyor.

Reklam

Sincan yakın zamanda Urumçi’de yüzlerce katılımcının yer aldığı bir dünya medya konferansına ev sahipliği yaptı. Devlet medyası bölgeyi modern ve açık olarak sundu, gördüklerini öven uluslararası katılımcılara dikkat çekti. Eleştirmenler ise buluşmayı, dikkati gözaltı, gözetim ve asimilasyon politikalarından teknolojiye, kalkınmaya ve konukseverliğe yöneltmeye yönelik kasıtlı bir girişim olarak değerlendirdi.

Komünizm Kurbanları Anıt Vakfı’nda Çin araştırmaları direktörü olan Adrian Zenz, Sincan’daki gözaltı ve gözetim sistemlerinin genişlemesini izleyen politika belgelerini ve ihale kayıtlarını inceledi. Toplantının görünürdeki amacını şöyle anlattı:

Bu etkinlik, Sincan’daki durumu normalleştirmek ve bölgeyi modern teknoloji ile gelişmelerin konuşulduğu bir yer hâline getirmek için tasarlanmış görünüyor.

Uygur aktivistler, yerleşik medya markalarıyla tanınmış kişilerin Urumçi’deki etkinliğe katılmasını da eleştirdi. Eleştirileri, katılımın Çin politikalarına kazandırabileceği meşruiyete odaklandı:

Bu saygın medya kuruluşlarının Çin propagandası niteliğindeki bir etkinliğe katılmayı seçmesi üzücü. Varlıkları, Çin’in Doğu Türkistan’daki sömürgeci ve soykırımcı politikalarına hak etmedikleri bir meşruiyet kazandırıyor.

Özenle seçilmiş görüntüler nasıl onay izlenimi yaratıyor?

Davetli heyetler ve inceleme gezileri, Sincan’ı uluslararası kamuoyuna tanıtmanın bir başka yolunu oluşturuyor. Akademik bir yayın heyetinin karıştığı yakın tarihli bir tartışma, seçilmiş güzergâhların ve çekimlerin, daha sonra devlet medyasında onay gibi sunulan içeriklere nasıl dönüşebileceğini gösterdi.

Analistler bu tür gezileri, yabancı konukların sıradan ve rahat bir yaşam görüntüsü vermek üzere örnek alanlarda gezdirildiği 20. yüzyıldaki Potemkin tarzı ziyaretlerle karşılaştırıyor. Buradaki karşılaştırma; güzergâhı kimin seçtiği, ziyaretçilerin kimlerle görüştüğü ve hangi sahnelerin kayda alındığıyla ilgili.

Seyahat ve röportaj kısıtlamaları, bilgileri doğrulamayı zorlaştırıyor. Bölgenin büyük bölümünde bağımsız gazetecilerin araştırma yapması güçken resmî programları izleyen ziyaretçiler daha dar bir yer ve insan seçkisiyle karşılaşıyor.

Çin’in kamuoyuna yönelik mesajları uyum, refah ve güvenliği vurguluyor. İnsan hakları örgütleri ve yurt dışındaki topluluk üyeleri ise gözaltı, ailelerin ayrılması ve kültürel kimlik üzerindeki baskıyı anlatıyor. Bağımsız erişimin zorluğu, okurları ve gezginleri aynı bölgedeki yaşama ilişkin birbirinden keskin biçimde ayrılan anlatılarla baş başa bırakıyor.

Gezginler ve şirketler neleri inceleyebilir?

Turistlerin cezaevlerine, dinî mekânlara veya sıradan evlere erişim üzerinde çok az kontrolü var. Rehberler çoğu zaman ziyaretçileri pazarlarda veya restoranlarda alışveriş ve benzeri işlemler dışında bölge halkıyla iletişim kurmaktan caydırıyor. Polis veya kontrol noktalarının fotoğrafını çekmek sorgulanmaya yol açabiliyor.

Seyahat etmeyi seçen ziyaretçiler, neleri fotoğraflayıp paylaştıklarını göz önünde bulundurabilir, kurgulanmış karşılaşmaları uyumun kanıtı gibi sunmaktan kaçınabilir ve Sincan dışındaki araştırmalara ve toplulukların seslerine başvurabilir. Manzara, yemek ve gösteriler yolculuğun bir parçasıyken bölge sakinlerinin ibadet etme, konuşma, seyahat etme ve yakınlarıyla iletişim kurma imkânı da başka bir parçasını oluşturuyor.

Reklam

Oteller ve tur operatörleri, yaptırım uygulanan kuruluşlarla veya devletin işçi nakil programlarıyla bağlantı olup olmadığını anlamak için arazilerin geçmişini, inşaat kayıtlarını ve personel temin kanallarını incelemeli. Sincan’a uzanan tedarik zincirlerinde ABD yasaları uyarınca zorla çalıştırma karinesi bulunduğundan uluslararası ticaret yapan şirketler için belgelendirme özellikle önem taşıyor.

Yönetim kurulları ve yatırımcılar, bu risklere ilişkin kamuya açık açıklamalar ve düzenli güncellemeler beklemeli. Sessizlik kayıtsızlık olarak görülebilir; turizm pazarına katılım da bölgeyi sıradan bir destinasyon gibi sunan kamuoyu mesajlarında kullanılabilir. Dolayısıyla ticari kararlar hem şirketlerin karşı karşıya olduğu riskleri hem de Sincan’ın uluslararası imajını etkiliyor.

Bağımsız erişim ve ailelerle iletişim hâlâ öncelikli

Vatandaşları Sincan’a seyahat eden veya şirketleri bölgeye yatırım yapan hükümetler, BM uzmanlarıyla gazetecilerin bağımsız erişim sağlaması için baskı yapabilir. Ayrıca aileleriyle yeniden bir araya gelmek isteyen Uygurlara vize desteğini artırabilir ve ihlallerle inandırıcı biçimde bağlantılı kurumlara ve yöneticilere yönelik hedefli yaptırımları uygulayabilir.

Yasama organları, ithalat denetimlerini güçlendirip uygulama için kaynak sağlayarak incelemelerin birkaç tanınmış şirket veya sevkiyatla sınırlı kalmasını önleyebilir. Sivil toplum grupları, doğrudan soruşturmanın kısıtlı olduğu yerlerde çalışma düzenlemelerini, arazi kullanımını, gözaltıları ve ailelerin ayrılmasını belgelemeyi sürdürebilir.

Çin, turizmi ve kalkınmayı istikrar ve refahın kanıtı olarak sunuyor. Bölgedeki ulaşım iyileştirmeleri ve ziyaretçi sayısındaki artış; dinî yaşam, hareket özgürlüğü ve yakınlarla iletişim üzerindeki kısıtlamalara ilişkin anlatımlarla yan yana duruyor. Gezginler, şirketler ve hükümetler açısından temel mesele, çekici destinasyonlara erişimin, bu destinasyonların ardındaki insanlara ve koşullara erişimle birlikte gelip gelmediği.

Öne çıkanlar

  • Bölgesel verilere göre Sincan, ulaşıma, turistik yerlere, otellere ve tanıtıma yapılan büyük yatırımların ardından 2024’te çoğu yurt içinden gelen turistlerin yaklaşık 300 milyon ziyaretini kaydetti.
  • Tur güzergâhları manzaraları ve düzenlenmiş kültürel gösterileri öne çıkarırken Uygur toplulukları ve dinî yaşamla spontane iletişim sınırlı kalıyor.
  • BM’nin 2022’de yayımladığı insan hakları değerlendirmesi, ihlallerin insanlığa karşı suç teşkil edebileceği sonucuna vardı. Çin, kötü muamele suçlamalarını reddediyor.
  • Araştırmacılar 2017’den bu yana kitlesel gözaltılar, ailelerin ayrılması, gözetim ve pamuk, domates, polisilikon ile başka ürünlerle bağlantılı zorlayıcı çalışma programları olduğunu bildiriyor.
  • Uygurlar, pasaportlara el konulması, izinlerin sıkı incelemeye tabi tutulması ve her seferinde yalnızca bir aile üyesinin seyahat etmesine izin verildiğine ilişkin anlatımlar dâhil olmak üzere seyahat kısıtlamalarıyla karşılaşıyor.
  • Bir hak savunuculuğu araştırması, yaptırım uygulanan XPCC’nin yönettiği alanlardaki projeler de dâhil olmak üzere Sincan’da faaliyette olan, inşaat hâlindeki veya yapılması planlanan uluslararası markalı yaklaşık 200 otel belirledi.
  • ABD’nin Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası, Sincan’da veya listelenen kuruluşlarca üretilen mallar için işletmelerin zorla çalıştırma karinesini ele almasını gerektiriyor.
  • Davetli geziler ve Urumçi medya konferansı kalkınmayı ve açıklığı öne çıkarırken eleştirmenler, kontrollü ziyaretlerin süren baskıyı gizlediğini savunuyor.
  • Bağımsız erişim, ailelerin yeniden bir araya gelmesi, şeffaf şirket kayıtları ve işçi haklarına ilişkin kuralların uygulanması temel kaygılar olmaya devam ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir