Japonya’da okula devamsızlık rekor düzeyde: Esnek öğrenim ve aile desteği gündemde

12 dakikalık okuma
School absenteeism worsens in Japan; chronic absence nearly doubles in ...

353.970 çocuk düzenli okul yaşamından uzak

Japonya’da 2024 eğitim öğretim yılında ilkokul ve ortaokul öğrencileri arasında kronik devamsızlık yapanların sayısı 353.970’e ulaştı. Bu, art arda 12. yıllık yükseliş oldu. Eğitim Bakanlığının araştırmasına göre, bu kademelerdeki öğrencilerin yüzde 3,9’u hastalık veya ekonomik güçlük dışındaki nedenlerle en az 30 gün okula gitmedi. Sayı beş yılda neredeyse ikiye katlandı.

İçindekiler
  1. 353.970 çocuk düzenli okul yaşamından uzak
  2. Futoko ne anlama geliyor, kimleri kapsıyor?
  3. Pandemi okul devamını nasıl değiştirdi?
  4. Sınıf rutinleri yük haline geldiğinde
  5. Akran zorbalığı, güvenlik ve yalnızlığın bedeli
  6. Destek merkezleri ve sınıf dışındaki öğrenim
  7. Alternatif eğitimde net ilerleme yolları gerekli
  8. Ailelerin devam edebilmek için ihtiyaçları
  9. Yurt dışındaki devam çalışmaları ne gösteriyor?
  10. Öğrenimi değiştirmek ve sıkıntıyı daha erken fark etmek
  11. Özetle

Önceki yıla kıyasla yaklaşık 7.500 çocuk daha bu eşiği aştı. Ancak artış, 2021-2023 dönemindeki sert yıllık yükselişlerden daha yavaş oldu ve devamsızlığa yeni başlayan öğrencilerin sayısı 2024’te yıllar sonra ilk kez düştü. Uzun süreli devamsızlık daha kalıcı hale gelirken bu gelişmeler yine de umut veriyor.

2024’te kronik devamsızlık yapan öğrencilerin yüzde 70’inden fazlası, 2023’te de aynı durumdaydı. En az 90 gün okula gitmeyenlerin oranı rekor düzeye çıktı. Pek çok çocuk için sorun artık yalnızca zor bir sabahı atlatmaktan ibaret değil. Okuldan aylarca uzak kalmak arkadaşlıkları zayıflatabiliyor, öğrenimi aksatabiliyor ve okula dönmeyi giderek zorlaştırabiliyor.

Okullar en sık okul yaşamına karşı motivasyon eksikliğini; ardından kaygı ve depresyonu, bir de günlük düzeni sürdürme güçlüğünü belirtti. Ebeveynler ve eğitimciler ayrıca sabah erken saatlerde zorlanan, duyusal aşırı uyarılma yaşayan ve kalabalık sınıfların yükü altında güçlük çeken çocuklardan söz ediyor.

Japonya’nın birbiriyle bağlantılı iki görevi var: Çocuklar okula gitmeyi bırakmadan sıkıntı yaşadıklarını fark etmek ve düzenli olarak sınıfa devam etmek zorlaştığında eğitimi erişilebilir kılmak. Bunun için okulların çocuklara nasıl ders verdiğini ve onları nasıl değerlendirdiğini, ailelerin nasıl destek aldığını ve başka ortamlarda öğrenimin ileri eğitime güvenilir bir geçiş yolu sağlayıp sağlayamayacağını ele almak gerekiyor.

Futoko ne anlama geliyor, kimleri kapsıyor?

Japonya’da uzun süre okula devam etmeme durumu için yaygın olarak, kelime anlamı “okula gitmeme” olan futoko terimi kullanılıyor. Bu kavram okuldan kaçmanın ötesini kapsıyor. Kaygı, akran zorbalığı, depresyon ve çocuğun ihtiyaçlarıyla okul ortamının uyuşmaması bu duruma yol açabiliyor. Terim, dikkati çocuğun okulla ilişkisine yöneltirken politikalar da zaman içinde damgalamayı azaltmaya çalıştı.

Reklam

Bakanlığın ilkokul ve ortaokul öğrencileri için belirlediği eşik, hastalık veya maddi güçlük nedeniyle yaşanan devamsızlıklar hariç, bir eğitim öğretim yılında 30 gün okula gitmemek. Bu eşik, okulla bağı zayıflamaya başlayan ve ek desteğe ihtiyaç duyabilecek çocukları belirlemeyi amaçlıyor.

Araştırmacılar futokoyu bir yelpaze olarak tanımlıyor. Çocuk her gün okula gelmeye devam ederken giderek daha fazla sıkıntı yaşayabilir ya da okula gitmekten kaçınmaya daha kararlı hale gelebilir. Devam verileri devamsızlıkların ne zaman biriktiğini gösterir; motivasyon ve ruh sağlığındaki değişiklikler ise daha erken ortaya çıkabilir.

Küçük yaştaki çocuklar giderek daha fazla kaygı yaratıyor. Son on yılda alt sınıflardaki devamsızlık artışı, üst sınıflardakini geride bıraktı. Beşinci ve altıncı sınıflarda uzun süre devamsızlık yapanların oranı yükselirken birinci ve ikinci sınıflardaki artış daha da sert oldu.

Liselerde devamsızlık 2024’te hafifçe azaldı. Bu kademedeki farklı baskılar ve daha büyük yaştaki öğrencilerin yararlanabildiği alternatif yollar, bu farkı açıklamaya yardımcı olabilir. Ancak ilkokul ve ortaokullarda en az 90 gün devamsızlık yapanların oranının rekor düzeye ulaşması; ciddi sıkıntıya, kopuşa ve kalıcı biçimde okuldan uzaklaşma riskine işaret ediyor.

Pandemi okul devamını nasıl değiştirdi?

Okulların kapanması, dönüşümlü ders programları ile iptal edilen festivaller ve takım etkinlikleri, 2020’den itibaren gündelik yaşamı aksattı. Bu deneyimler günlük düzeni zayıflattı ve arkadaşlık kurma fırsatlarını azalttı. Çocukların normalde okul topluluğunun bir parçası olduklarını hissetmelerine yardımcı olan etkinlikleri sürdürmek zorlaştı.

Düzenli devam kesintiye uğradıktan sonra bazı çocuklar için evde kalmak psikolojik açıdan daha kolay hale geldi. Devamsızlık 2021 ve 2022’de keskin biçimde arttı ve bu yükseliş henüz tamamen tersine dönmedi. Sınıfların yeniden açılması her öğrenciyi düzenli okul rutinine döndürmedi; bazı çocuklarda uzun süreli devamsızlık örüntüleri gelişti.

Ebeveynler, çocuklar kendilerini iyi hissetmediğinde onları evde tutmaya da teşvik edildi ve pek çok okul uzaktan dersler sundu. Bu deneyimler, eğitim politikalarındaki değişimlerle birlikte çocukların ne pahasına olursa olsun sınıfa zorlanmaması gerektiği düşüncesinin daha geniş kabul görmesini sağladı. Damgalamanın azalması bazı ailelere rahatlama getirse de okullar öğretim, değerlendirme ve bir üst kademeye geçiş için hâlâ büyük ölçüde fiziksel devamı temel alıyor.

Reklam

Japonya’daki politika değişiklikleri ve okula devam eğilimleri birkaç yıla yayıldı:

  • 2016: Okula gidemeyen çocukların koşullarına uygun eğitim alması gerektiğini teyit eden bir yasa kabul edildi.
  • 2017: Yasanın uygulanmasına başlandı.
  • 2020: Pandemi nedeniyle okulların kapanması, değişen ders programları ve iptal edilen etkinlikler okul rutinlerini aksattı.
  • 2021-2023: Kronik devamsızlıkta, özellikle 2021 ve 2022’de keskin artışlar olmak üzere, yıllık yükselişler sert biçimde sürdü.
  • 2024 eğitim öğretim yılı: İlkokul ve ortaokullardaki devamsızlık 353.970’e ulaştı; artış hızı yavaşlarken devamsızlığa yeni başlayan çocukların sayısı azaldı.

Sınıf rutinleri yük haline geldiğinde

Her çocuk aynı hızda rahatça öğrenemiyor. Japonya’nın geleneksel okul modelini eleştirenler, aynı sınıftaki öğrencilerin aynı konuyu aynı biçimde işlediği derslere dikkat çekiyor. Geride kalan bir çocuk açığı kapatmakta zorlanabilir; ileride olan bir çocuksa sıkılabilir. Her iki deneyim de ilginin kaybolmasına veya ait olamama duygusuna yol açabilir.

Öğretmenlerin iş yükü ağır; bu da tek tek öğrencilere ayırabilecekleri zamanı kısıtlıyor. Dersleri uyarlamak, çocukların duygusal iyilik halini takip etmek ve ders açığını kapatmalarına yardımcı olmak, yoğun bir okul gününde sağlanması zor olabilen bir dikkat gerektiriyor.

Okul kuralları da başka bir baskı kaynağı oluşturabiliyor. Yönetmelikler saç biçimini, kıyafet renklerini ve sınıf içi davranışların küçük ayrıntılarını düzenleyebiliyor. Pek çok çocuk bu beklentileri karşılayabilse de kaygı yaşayan veya duyusal hassasiyetleri olan öğrenciler bunları bunaltıcı bulabiliyor. Gürültü, kalabalık ve sık sosyal etkileşim baskıyı artırabiliyor.

Uyum sağlamaya yönelik güçlü beklentiler, sınıf arkadaşlarından kaynaklanan baskıyı da artırabiliyor. Farklı olduğunu hisseden çocuklar hedef haline gelebiliyor ve sınıf, gitmekten korktukları bir yere dönüşebiliyor. Aileler de her gün zorlu bir kararla karşı karşıya kalıyor: Çocukları açıkça sıkıntı yaşarken okula gitmesi için ısrar etmek mi, yoksa dersleri kaçırmasını kabullenmek mi?

Akran zorbalığı, güvenlik ve yalnızlığın bedeli

Akran zorbalığı bildirimleri son yıllarda rekor düzeye ulaştı; fiziksel veya psikolojik zararın söz konusu olduğu ağır vakalar da arttı. Yetkililer öğrenci intiharları konusunda da derin kaygı duyduklarını belirtti. Devamsızlıkların çoğu bu uç sonuçlarla doğrudan bağlantılı değil; ancak güvenliğe ilişkin korkular ve sınıf arkadaşlarıyla ilişkiler, çocuğun okula gidebileceğini hissedip hissetmemesini güçlü biçimde etkileyebiliyor.

Reklam

Ortaokul özellikle zorlayıcı olabiliyor. Sosyal ilişkiler daha fazla çaba gerektiriyor, akademik beklentiler yükseliyor ve kulüp etkinlikleri öğrencilerin zamanına ek baskı getiriyor. Depresyon yaşayan veya zorbalığa uğramaktan korkan bir çocuk, bu taleplerin tümüyle baş etmekte zorlanabilir.

Okuldan aylarca uzak kalmak yeni güçlükler yaratabiliyor. Çocuklar arkadaşlarıyla bağlarını kaybedebiliyor, derslerde geri kalabiliyor ve okula dönme konusunda utanç veya kaygı hissedebiliyor. Bazıları başka sosyal ortamlardan da uzaklaşıyor. Ebeveynler, devamsızlık uzadıkça geri dönüşün zorlaştığını anlatıyor.

Güvenilen bir yetişkinin erken iletişime geçmesi, çocuğun okulla bağını korumasına yardımcı olabilir. Esnek öğrenim planları, öngörülebilir rutinler, sessiz odalar ve daha kısa programlar katılımı yönetilebilir kılmanın yollarını sunuyor. Kademeli dönüş ve okul gününde düzenleme uygulayan okulların sonuçları, ailelerin önünde tek pratik seçenek olarak tam gün sınıfa devam etmek ya da evde kalmak olduğunda yaşadıklarından genellikle daha iyi oluyor.

Destek merkezleri ve sınıf dışındaki öğrenim

Eğitim Bakanlığı hem okullarda hem okul dışında desteği genişletti. Eğitim destek merkezlerinde, kalabalık sınıflardan uzakta, özel ders, danışmanlık ve daha sakin ortamlar sunuluyor. Bazıları çocuğun okulunda bulunurken bazıları toplum merkezlerinde faaliyet gösteriyor. Her yıl on binlerce öğrenci bu merkezlerden yararlanıyor.

Yerel eğitim kurulları, çocukların kendi hızlarında katılabildiği okul içi alanları da denedi. Öğrenciler güvendikleri görevlilerden tavsiye alabiliyor ve tam sınıf ortamının sosyal taleplerini hemen üstlenmeden öğrenime yeniden bağlanabiliyor.

Başka ortamlarda edinilen öğrenimin tanınması da uygulanan çözümlerden biri. Belirli ölçütleri karşılayan öğrencilerin okul dışındaki çalışmaları ve başarıları okul kayıtlarına işlenebiliyor. 2024 eğitim öğretim yılında kronik devamsızlık yapan 56.000’den fazla öğrenci bu uygulamadan yararlanırken daha geniş bir grubun dışarıdaki öğrenimi kayda geçirildi veya notlandırıldı.

Yetkililer, kişiye özel öğrenim planlarının daha geniş ölçekte nasıl sunulabileceğini inceliyor. Uygun durumlarda zorunlu ders saatlerinin azaltılması ve öğrencilerin akranlarına yeniden katılmaya hazır olana kadar alt sınıf düzeyindeki konuları çalışabilmesi değerlendirilen seçenekler arasında. Bakanlık ayrıca öğretmenlere ve ailelere destek veren danışmanların ve dışarıdan uzmanların sayısını artırdı.

Reklam

Devamsızlıktaki artışın yavaşlaması ve devamsızlığa yeni başlayan öğrencilerin sayısının düşmesiyle birlikte bu önlemler sınırlı da olsa etkisini göstermeye başlamış olabilir. Ancak devamsızlığın sürmesi temel sorun olmaya devam ediyor: 2024’te kayda geçen çocukların onda yedisinden fazlası, 2023’te de kronik devamsızlık eşiğini aşmıştı. Yetkililer, okulların sıkıntıyı daha erken fark etmesi, hızla karşılık vermesi ve olağan derslere katılım mümkün olmadığında bile çocukların okul yaşamıyla bağını koruması gerektiğini söylüyor.

Alternatif eğitimde net ilerleme yolları gerekli

Japonya, özel olarak akredite edilmemiş çevrim içi seçeneklerin yanı sıra çeşitli öğrenme ihtiyaçlarına yönelik okulları ve sayıları az olsa da giderek artan özel “serbest okullar” ağını teşvik etti. Bu programlar; gürültü, kalabalık veya katı programlarla baş etmekte zorlanan çocuklara uygun koşullar sağlayabiliyor.

Bu seçeneklerden yararlanma sınırlı. Aileler, bu ortamlardaki öğrenimin resmi kayıtlarda yer alıp almayacağı ve liseye ya da istihdama geçiş sağlayıp sağlamayacağı konusunda kaygı duyuyor. Bazı yerel yönetimler artık dış programlardaki başarıları tanıyor; bu, ailelerin uzun süredir talep ettiği bir değişiklik.

Öğrenimin bugünden yarının seçeneklerine nasıl bağlandığını ailelerin anlaması gerektiğinden, tanınma büyük önem taşıyor. Alternatif ortamlar, örgün okullar ve ileri eğitim arasında açık geçiş yolları oluşturmak, çocukların damgalanmadan ilerlemesine yardımcı olabilir. Ancak destek belediyeden belediyeye değişiyor ve ailelerin seçeneklerini yaşadıkları yere bağlı olarak farklılaştırıyor.

Okula devam edememiş gençler başarısız olduklarına ve gelecek fırsatlarını yitirdiklerine inanabilir. Mesleki programlarla, stajlarla ve toplum projeleriyle bağlantı kurmak, güçlü yönlerini kullanabilecekleri yollar sunabilir. Liseye veya mesleki eğitime giden güvenilir bir yol motivasyonu artırabilir; ancak bu bağlantıları kurmak okulların, belediyelerin, yerel işverenlerin ve liselerin iş birliğini gerektiriyor.

Ailelerin devam edebilmek için ihtiyaçları

Çocuk okula gitmeyi bıraktığında pratik ve duygusal yükün büyük bölümü çoğu zaman ebeveynlerin omuzlarına biniyor. Evden çıkma konusundaki tartışmalar, sabahları sürekli çatışmaya dönüştürebiliyor. Bazı aileler okullar veya komşular tarafından yargılandıklarını hissediyor; bazılarıysa çocuklarının telafi edilmesi imkânsız bir akademik kayba uğramasından korkuyor.

Bakım düzenlemelerini sürdürmek de zorlaşabiliyor. Ebeveynlerden biri okulda kalmak, işini bırakmak veya geçici çocuk bakımı ayarlamak zorunda kalırken okul toplantılarına katılıp terapi hizmetlerini düzenlemeye çalışabiliyor. Maddi sıkıntı çocuğun stresini artırabiliyor; böylece eğitimle ailenin iyilik hali yakından bağlantılı hale geliyor.

Günün bir bölümünde kullanılabilecek güvenilir seçenekler, sessiz ve güvenli odalar ile esnek programlar çatışmaları azaltabilir. Düzenli iletişim ve mevcut seçeneklerin açıkça anlatılması da ebeveynlerin sonraki adımı atmasını kolaylaştırır. Aileler, okulda belirlenmiş bir destek düzeninin hizmetleri takip etmenin yükünü azalttığını söylüyor.

Reklam

Okulda tek bir irtibat kişisi bulunan ebeveynler, kendilerini daha az çaresiz hissettiklerini ve kademeli geri dönüşü denemeye daha istekli olduklarını belirtiyor. Sınıf dışındaki öğrenimin tanınması da ailelere çabalarının karşılık bulduğunu göstererek özgüvenlerini yeniden kazandırabilir. Zamanla bu güven, her sabahı bir çatışmaya dönüştürmeden çocuğun okula yeniden gitmeyi denemesine yardımcı olabilir.

Yurt dışındaki devam çalışmaları ne gösteriyor?

Pandemiden bu yana pek çok gelişmiş ülkede devamsızlık arttı. Uluslararası politika grupları, sık aralıklarla devam verisi toplamayı faydalı bir karşılık olarak gösteriyor. Aylık bilgiler, okulların ortaya çıkan örüntüleri yıllık raporlardan daha erken fark etmesini sağlıyor.

Erken iletişim de yaygın olarak başvurulan bir başka yöntem. Ev ziyaretleri, kısa mesajla hatırlatmalar ve kişiye özel planlar; danışmanlık ve okul sonrası programlarla birlikte uygulandığında, çeşitli bölgelerde öğrencilerin okula dönmesine yardımcı oldu. Küçük uygunsuz davranışlara yönelik sert cezaları azaltmak da çocuklarla okulları arasındaki ilişkinin korunmasına katkı sağlayabilir.

Fransa, çocukların tanınan bir çerçeve içinde evde öğrenmesini sağlayan ulusal uzaktan eğitim hizmetiyle farklı bir örnek sunuyor. Evde eğitim de belirli koşullar altında mümkün. Japonya ise resmi evde eğitim ve akredite uzaktan eğitim programları konusunda temkinli davrandı.

Yurt dışındaki deneyimler, alternatiflerin güçlü devlet okullarının yanında nasıl işleyebileceğini gösteriyor. Bu seçenekleri güvenilir kılmak için standartlar, denetim ve sınıflara dönüş yolları önemli. Aileler açısından pratik soru, devamsızlık sorunları ele alınırken çocuğun öğrenmeye devam edip edemeyeceği ve gelecekteki eğitimle bağını koruyup koruyamayacağı.

Öğrenimi değiştirmek ve sıkıntıyı daha erken fark etmek

Japonya’daki reform savunucuları, herkese aynı hızda ilerleme yaklaşımı yerine kişiye özel ilerlemeyi, iş birliğine dayalı öğrenmeyi ve uygulamalı projeleri savunuyor. Çocuklar ortak standartlara farklı yollarla ve farklı hızlarda ulaşabilir; böylece okullar ihtiyaçlara daha fazla karşılık verebilir.

Farklı yaş gruplarını bir araya getiren öğrenme toplulukları, küçük yaştakilerin büyük öğrencilerden öğrenmesine; büyük öğrencilerin de liderlik rolleri üstlenmesine imkân tanıyabilir. Öğrencilerin ilgisini çeken sorulara dayalı projeler, derslere daha doğrudan bir amaç kazandırabilir. Bu tür yaklaşımların denendiği yerlerde, geleneksel sınıflarda zorlanan çocukların katılımının yeniden arttığı sıkça görüldü.

Araştırmacılar, iki örüntüyü birlikte izleyen tarama araçları da önerdi: Genel olarak okuldan kaçınma isteği ve okulla bağlantılı psikolojik sıkıntı. Her ikisine birden bakılması, hâlâ okula devam eden ancak uzun süreli devamsızlık riskiyle karşı karşıya olan çocukların belirlenmesine yardımcı olabilir.

Reklam

Düzenli görüşmeler, bu erken işaretlerin danışmanlık, daha kısa okul günleri veya program değişiklikleri gibi pratik desteklere dönüşmesini sağlayabilir. Tarama ve devam takibi farklı aşamalarda aynı amaca hizmet ediyor: Okulla bağın kopması geri döndürülmesi daha zor bir hale gelmeden desteğe ihtiyaç duyan çocuğu fark etmek.

Öğretmenlerin iş yükü, okulların sunabileceği kişiye özel desteği sınırlıyor. Pek çok eğitimci daha küçük sınıflar, planlama ve danışmanlık için ayrılmış zaman ile sosyal hizmet uzmanları ve psikologlara daha geniş roller verilmesi çağrısında bulunuyor. Bu alanlara yatırım yapmak, personelin sorunlar ağırlaşmadan çocukları destekleme kapasitesini artırırken ileride ortaya çıkabilecek krizleri de azaltma eğiliminde.

Japonya’nın rekor düzeydeki verileri bu tercihleri gündeme taşıyor. Artış hızının yavaşlaması ve yeni vakaların azalması bir miktar ilerlemeye işaret ediyor; ancak çok sayıda çocuk tekrarlayan ve uzun süreli devamsızlıktan etkileniyor. İşe yarar bir karşılık hem esneklik hem süreklilik gerektiriyor: Farklı öğrenme yollarına imkân tanımak, güvenilen yetişkinlerle düzenli iletişimi sürdürmek ve eğitimin bir sonraki aşamasına giden açık yollar sunmak.

Özetle

  • Japonya’da 2024 eğitim öğretim yılında ilkokul ve ortaokulda kronik devamsızlık yapanların sayısı 353.970’e ulaştı. Bu, art arda 12. yıllık yükseliş oldu.
  • Eşik, hastalık veya ekonomik güçlük dışındaki nedenlerle en az 30 gün devamsızlık yapmak. Öğrencilerin yüzde 3,9’u bu eşiği aştı.
  • Sayı beş yılda neredeyse ikiye katlandı; ancak son yıllık artış yaklaşık 7.500 ile yavaşladı.
  • Öğrencilerin yüzde 70’inden fazlası 2023’te de kronik devamsızlık yapmıştı; en az 90 gün devamsızlık yapanların oranı rekor düzeye çıktı.
  • Küçük sınıflarda artış özellikle sert olurken liselerde devamsızlık 2024’te hafifçe azaldı.
  • Okullar en sık düşük motivasyon, kaygı veya depresyon ve günlük düzeni sürdürme güçlüğü tespit etti.
  • Kamu önlemleri arasında destek merkezleri, ek danışmanlar, okul dışındaki öğrenimin tanınması ve kişiye özel öğrenim planları üzerinde çalışmalar yer alıyor.
  • 2024’te kronik devamsızlık yapan 56.000’den fazla öğrenci, okul dışındaki öğrenim ve başarıların tanınmasından yararlandı.
  • Ailelerin güvenilir desteğe ihtiyacı var; okullar ise sıkıntıyı daha erken belirleme ve ileri eğitime daha açık geçiş yolları sunma baskısıyla karşı karşıya.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir