Trump ve Xi'nin Görüşmesiyle Güney Kore Protestoları, Ticaret Baskısını ve Rakip Güçleri Dengelemeye Çalışıyor

10 dakikalık okuma
Trump ve Xi'nin Görüşmesiyle Güney Kore Protestoları, Ticaret Baskısını ve Rakip Güçleri Dengelemeye Çalışıyor

Seul iki taraftan da baskı görüyor

Yaklaşık 28.500 Amerikan askeri Güney Kore'nin güvenliğinin temel taşlarından biri olurken, Çin ülkenin en büyük ticaret ortağı olmayı sürdürüyor. Ülke, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında Donald Trump ve Xi Jinping'i Gyeongju'da ağırlarken, bu iki ilişki Devlet Başkanı Lee Jae Myung'ı farklı yönlere çekiyor.

İçindekiler
  1. Seul iki taraftan da baskı görüyor
  2. Gyeongju neden önemli?
  3. Seul yatırımla tarife indirimi arıyor
  4. Teknoloji, eski denge formülünü zorlaştırıyor
  5. Pekin ve Washington ne istiyor?
  6. Trump ve Xi baş başa görüştü
  7. Kuzey Kore riskleri artırıyor
  8. İş dünyası Çin'le ilişkilerin düzelmesinden ne bekliyor?
  9. Kamuoyu Lee'nin seçeneklerini sınırlıyor
  10. Özet

30 Ekim 2025 itibarıyla diplomatik buluşmada ABD ve Çin devlet başkanları bir araya gelmiş, ABD tarifelerinin hafifletilmesi için girişimlerde bulunulmuş ve Gyeongju Deklarasyonu adı verilen ortak bir açıklama için çaba gösterilmişti. Seul için zorluk, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki anlaşmazlıkların zirveye damga vurmasını önlerken fabrikalarını, pazarlarını ve güvenlik ilişkilerini korumak.

Seul merkezindeki protestolar, ülke içindeki baskıları görünür kıldı. ABD Büyükelçiliği yakınlarında ve Gyeongbokgung Sarayı'nın kapılarında düzenlenen gösterilere "Trump'a hayır! Çin'e hayır!" sloganları eşlik etti. Polis barikatları, farklı kaygılara odaklanan pankartlar taşıyan grupları birbirinden ayırdı: Washington'ın yeniden tırmandırdığı tarife restleşmesi ve Pekin'in artan nüfuzu.

Lee, konuk liderlerle ayrı ayrı görüşmeler ayarlarken ülke içindeki gerilimi yatıştırmaya çalıştı. Hükümeti, protesto hakkını korurken nefret mitinglerini sınırlamaya yönelik yasal düzenlemeleri destekliyor. Amaç, kamusal tartışmanın gözdağına dönüşmesini önlemek ve odağı diplomaside tutmak.

Zirvenin önemi toplantı mekânlarının ötesine uzanıyor. Güney Koreli otomobil üreticileri, çip üreticileri, batarya şirketleri ve gemi inşa firmaları her iki güçle bağlantılı pazarlara ve tedarik kaynaklarına erişmek zorunda. Ticaret kararlarının giderek daha fazla güvenlik hedeflerine hizmet ettiği bir dönemde hükümet, bu ilişkileri daha öngörülebilir hâle getirmeye çalışıyor.

Reklam

Gyeongju neden önemli?

Gyeongju, APEC'in 20 yıl aradan sonra Güney Kore'de düzenlenen ilk zirvesine ev sahipliği yapıyor. Xi'nin ülkeyi 11 yıl sonra ilk kez ziyaret etmesi de zirvenin Seul ile Pekin arasındaki ilişkiler açısından önemini artırıyor.

Trump'ın katılımı ise başka acil talepleri beraberinde getiriyor. Washington'la ilişkiler artık tarifeleri, teknoloji ticaretine yönelik kısıtlamaları ve Amerikan güçlerinin yarımadadaki geleceğine dair soruları kapsıyor. Lee'nin Trump ve Xi ile ayrı ayrı yapacağı görüşmeler, her tartışmayı iki konuk arasında bir rekabete dönüştürmeden bu kaygıları doğrudan ele alma fırsatı sunuyor.

Güney Koreli yetkililer Gyeongju Deklarasyonu üzerinde uzlaşma sağlamaya çalışıyor. Ortak açıklama, büyüme ve ekonomik işbirliği konusunda ortak bir tutum ortaya koyacak. Ticaret anlaşmazlıklarının uzlaşmayı engellediği 2018 APEC zirvesinde böyle bir açıklama yapılamamıştı.

Gündemde tedarik zincirlerini daha güvenilir hâle getirmek, mümkün olduğunda ileri teknoloji ticaretini sürdürmek ve Güney Kore ihracatına yeni tarifeler getirilmesi riskini azaltmak var. Tedarik zincirleri, malzeme ve parçaları fabrikalara, mamul ürünleri de müşterilere ulaştıran birbirine bağlı işletmeler ve taşıma güzergâhlarından oluşuyor.

Ev sahibi ülkenin bu buluşmaya neden temkinli yaklaştığını önceki gelişmeler açıklıyor:

  • 2016'da ABD'ye ait THAAD füze savunma sisteminin konuşlandırılmasının ardından Çin'in ekonomik misillemesi geldi ve Güney Kore'de Pekin'e yönelik algıyı olumsuz etkiledi.
  • 2018'de ticaret anlaşmazlıkları, APEC ortak açıklaması üzerinde uzlaşmaya varılmasını engelledi.
  • 30 Ekim 2025 itibarıyla Güney Kore, hem Washington'ın hem de Pekin'in baskısını yönetirken APEC'te yeniden uzlaşma sağlamaya çalışıyordu.

Seul yatırımla tarife indirimi arıyor

ABD'nin tarifelere ve ihracat kontrollerine daha sık başvurduğu bir dönemde Güney Koreli müzakereciler Washington'la zamana karşı yarışıyor. Tarifeler, ithal mallardan alınan vergilerdir. İhracat kontrolleri ise hangi ürünlerin veya teknolojilerin yurt dışına, kime satılabileceğini sınırlar.

Beyaz Saray, ticaret ortaklarından tavizler alarak karşılığında kısıtlamaları hafifletmeye çalıştı. Seul, birkaç yıla yayılan yüz milyarlarca dolarlık bir ABD yatırım paketi önerdi; ayrıca Amerikan enerji ürünlerinin alımını artırma konusunu görüştü.

Güney Kore, bu taahhütlerin otomobil üreticilerini, elektronik şirketlerini ve gemi inşa firmalarını yeni yaptırımlardan korumasını umuyor. Lee, Güney Koreli işçileri etkileyen ABD göçmenlik baskınları nedeniyle de gerilim yaşıyor; bu konu zaten yoğun olan müzakere gündemine siyasi açıdan hassas bir başlık ekliyor.

Reklam

Seul'ün önerisi, güvenlik ve gelişmekte olan teknolojiler alanında Washington'la işbirliğini sürdürürken Çin'le ticareti açık ve öngörülebilir tutma çabasını bir araya getiriyor. Yetkililer yaklaşımlarını zararı kontrol altında tutma ve riskleri azaltma olarak tanımlıyor. Verilmek istenen mesaj, Güney Kore'nin ekonomisini ani aksaklıklardan korurken güvenilir bir ortak olmayı sürdürebileceği.

Yatırım paketi ve enerji alımları müzakere konusu olmaya devam ediyor. Nihai şartlar veya anlaşmaların tamamlanma takvimi açıklanmadı. Bu nedenle şirketler, maliyetleri ve pazara erişimleri konusunda netlik kazanmak için görüşmelerin sonraki aşamalarını bekliyor.

Teknoloji, eski denge formülünü zorlaştırıyor

Güney Koreli politika yapıcılar stratejilerini uzun süre basit bir formülle anlattı: ekonomi için Çin'e, güvenlik için ABD'ye dayanmak. Teknoloji rekabeti bu ayrımı korumayı zorlaştırdı; çünkü aynı ürünler hem ticari büyüme hem de ulusal savunma açısından önem taşıyabiliyor.

Samsung Electronics ve SK Hynix bu sorunu gözler önüne seriyor. Bu şirketlerin ürettiği bellek çipleri, dünyanın dört bir yanındaki akıllı telefonlara ve veri merkezlerine güç sağlıyor. Çin, Güney Koreli bazı şirketler için hem büyük bir müşteri hem de önemli bir üretim merkezi. Öte yandan ABD, Çin'de çip üretiminde kullanılan ileri teknoloji ekipmanlara yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı.

Fabrika makineleri, yatırımlar ve ihracatla ilgili kararlar artık şirketlerin müşteri talebinin yanı sıra güvenlik politikalarını da dikkate almasını gerektiriyor. ABD'nin ileri teknoloji çipler ve ekipmanlar üzerindeki baskısı Seul'ün manevra alanını daraltırken, Çin'in daha sert karşı önlemleri bir başka belirsizlik kaynağı oluşturdu.

Malzemeler de ikinci bir kırılganlık alanı. Güney Kore, batarya ve elektronikte kullanılan kritik mineralleri, aralarında bazı dönemlerde neredeyse tamamen Çinli tedarikçilerden temin edilen nadir toprak elementlerinin de bulunduğu kaynakları ithal ediyor. Bu tedarikin kesintiye uğraması, fabrikaların ürünlerini satın almaya hazır müşterileri olsa bile üretimi etkileyebiliyor.

Seul, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Amerika kıtasındaki ortaklarıyla yaptığı anlaşmalarla tedarik kaynaklarını çeşitlendiriyor. Aynı zamanda ani kıtlıkların önüne geçmek için Çinli üreticilerle iletişimini sürdürüyor. Bu yaklaşım, sektörlerin malzemelere kesintisiz ihtiyaç duyduğu bir dönemde tedarikçileri değiştirmenin pratik sınırlarını yansıtıyor.

Reklam

Pekin ve Washington ne istiyor?

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, bu dönemi Güney Kore'yle ilişkileri iyileştirmek için bir fırsat olarak sundu. Seul'den gelen heyetle görüşmelerinde iki ülkeye ortak çıkarlarını genişletme, halkların karşılıklı bakışını iyileştirme ve hassas meseleleri dikkatle yönetme çağrısı yaptı.

Wang'ın mesajında dostluk ve anlaşmazlıkların yönetimi ikili ilişkilerin merkezinde yer aldı:

Wang Yi, ilişkilerin kritik bir dönemeçte olduğunu belirterek iki ülkeye dostluk yönelimini koruma, hassas meseleleri uygun şekilde ele alma ve istikrarlı ilerlemeyi teşvik etme çağrısında bulundu.

Washington'ın öncelikleri, Kuzey Kore'ye karşı caydırıcılığa daha fazla ağırlık veriyor. Caydırıcılık, saldırıyı önlemeyi amaçlayan askeri hazırlık ve işbirliği anlamına geliyor. ABD, Seul'le daha yakın eşgüdüm, Güney Kore, Japonya ve ABD arasında daha etkin işbirliği ve zorlayıcı uygulamalara karşı koymayı amaçlayan bölgesel Hint-Pasifik düzenlemelerine destek istiyor.

ABD'li yetkililer ayrıca ticari tavizler için baskı yaptı; Amerikan askeri varlığında ve bu varlığın maliyetlerinin paylaşımında değişiklikler olabileceğini gündeme getirdi. Bu görüşmeler, ittifakın yönetimini ekonomik müzakerelere bağlıyor ve Lee hükümetinin önündeki hassas kararların sayısını artırıyor.

Seul, kamuoyu önündeki çatışmaların uzlaşmayı zorlaştırabileceğini göz önünde bulundurarak Washington'la anlaşmazlıklarını kapalı kapılar ardında tutuyor. Pekin'le eşzamanlı temasları, ABD ittifakını ulusal güvenliğin merkezinde tutarken ticari ilişkileri korumayı amaçlıyor.

Trump ve Xi baş başa görüştü

Trump ve Xi, APEC zirvesi kapsamındaki Güney Kore ziyaretlerinde bir araya gelerek zirve içinde ayrı bir zirve gerçekleştirdi. Bu, Trump'ın Beyaz Saray'a dönmesini sağlayan ABD seçimlerinden sonra yüz yüze yaptıkları ilk görüşmeydi.

Görüşmede tarifeler, pazarlara erişim ve son yıllarda zayıflayan diyalog kanallarının yeniden kurulması ele alındı. Her iki tarafın yetkilileri görüşmeyi yapıcı olarak nitelendirdi.

ABD Başkanı Trump görüşmenin ardından olumlu bir tablo çizdi, ticaretteki ilerlemeyi vurgularken yeni müzakerelere de açık kapı bıraktı:

Başkan Trump, görüşmenin büyük başarı olduğunu ve iki tarafın ticaret konularında ilerleme kaydettiğini söyledi.

Xi'nin ziyareti birbiriyle bağlantılı iki amaca hizmet ediyor. Seul'le daha istikrarlı ilişkiler kurmaya ve ekonomik ayrışmanın derinleşmesini önlemeye çalışırken, Çin'in Washington'la rekabetini de yönetiyor. APEC, büyümeye ilişkin daha geniş görüşmelerin yanı sıra bu ikili görüşmelere de olanak tanıyor.

Reklam

İki güç arasında diyaloğun iyileşmesi, Güney Kore açısından ihracatçılarını ve üreticilerini etkileyen belirsizliğin azalmasına yardımcı olur. Ev sahibi ülkenin kısa vadeli hedefi, görüşmeleri sürdürmek ve Asya ekonomilerinin daha öngörülebilir ticaret koşullarına ihtiyaç duyduğu bir dönemde ortak bir kapanış açıklaması üzerinde uzlaşmak.

Kuzey Kore riskleri artırıyor

Kuzey Kore'nin geçen yıl Rusya'yla yakınlaşması, ekonomik görüşmelere bir güvenlik kaygısı daha ekledi. Seul ve ortakları, ileri askeri teknolojilerin Pyongyang'a ulaşarak Güney Kore, Japonya ve bölgedeki Amerikan güçlerinin karşı karşıya olduğu riskleri değiştirmesinden endişe ediyor.

Çin, Kuzey Kore'nin geleneksel destekçisi olmayı sürdürüyor. Pekin, Moskova ile Pyongyang arasındaki yakınlaşmanın kendi rolünü azaltan yönlerinden rahatsızlık duyuyor; öte yandan bu yakınlaşmanın ABD müttefikleri üzerindeki baskıyı artırmasını da yararlı görüyor. Bu nedenle Seul ve Washington, Çin'in Kuzey Kore'yi sessizce dizginlemeye yardımcı olmasını umuyor.

Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile gelecekte bir görüşmeye açık olduğunu söyledi. Güney Kore de bu olasılığa hazır olduğunu belirtiyor ve APEC'te somut sonuçlar elde etmeye odaklanıyor.

Güney Kore Ulusal Güvenlik Direktörü Wi Sung-lac, ülkesinin zirvenin kapanış açıklaması üzerinde uzlaşma sağlamaya çalışan arabulucu rolünü şöyle tanımladı:

Wi Sung-lac, birçok meselenin çözüme kavuşturulduğunu ve ekibin ABD ile Çin arasında köprü görevi görürken Gyeongju Deklarasyonu üzerinde çalıştığını söyledi.

Bu tanım, Seul'ün ekonomik ve güvenlik hedeflerini bir araya getiriyor. Washington ve Pekin'in temaslarını sürdürmesi ticaret açısından önemli; ancak her iki ülke de Güney Kore'nin yarımadadaki gerilimi yönetmek zorunda olduğu koşulları etkiliyor.

İş dünyası Çin'le ilişkilerin düzelmesinden ne bekliyor?

Güney Kore sanayisinin neredeyse her müzakere masasında çıkarı var. Çin; kimyasallar, ekranlar ve makineler dâhil olmak üzere Güney Kore ihracatının büyük bölümünü satın alıyor. ABD ise otomobiller, bataryalar ve tüketici elektroniği için yüksek katma değerli bir pazar. İlişkilerden herhangi birinin kesintiye uğraması, milyarlarca doları ve ülke içindeki istihdamı riske atabilir.

Bu nedenle Seul, tarifelerin hafifletilmesi için çalışırken Çin'le gelişmiş bataryalar, ileri teknoloji ekranlar ve temiz enerji tedarik zincirleri alanlarında sanayi işbirliğini de değerlendiriyor. Amaç, hassas teknolojilere yönelik kısıtlamaların yönetilmesi zorlaşırken yararlı ticari ilişkileri korumak.

Reklam

Her iki tarafın yetkilileri ilişkileri iyileştirmek için pratik adımlar ortaya koydu: üst düzey liderler arasında düzenli görüşmeler, tedarik zincirleri ve ihracat kontrolleri konusunda çalışma grupları, vize kolaylığı ve daha fazla doğrudan uçuş. Daha öngörülebilir temaslar, ticaret veya seyahati aksatmadan önce hükümetlerin ve şirketlerin sorunları ele almasına yardımcı olabilir.

Anlaşmazlıkların yönetimi de gündemde. Sarı Deniz'deki balıkçılık ve telekomünikasyon standartları, görüş ayrılıklarının daha geniş siyasi gerilimlere dönüşebileceği alanlar arasında. Düzenli iletişim kanalları, bu meselelerin ilişkileri belirleyen başlıklara dönüşmeden ele alınmasına imkân verebilir.

Uzun süredir durgun olan Güney Kore, Japonya ve Çin arasındaki sınırlı işbirliği de yeniden gündemde. Bu, Seul'e komşu güçlerin her biriyle yürüttüğü ayrı temasların yanı sıra görüşmeleri sürdürmek için bir başka ortam sunuyor.

Kamuoyu Lee'nin seçeneklerini sınırlıyor

Güney Kore'deki kamuoyu eğilimleri, iki konukla diplomasi yürütmeyi siyasi açıdan zorlaştırıyor. Son yıllardaki anketler, ABD ittifakına desteğin kalıcı olduğunu, Çin'e yönelik olumsuz görüşlerin ise farklı yaş gruplarında arttığını gösteriyor. Güney Korelilerin çoğu Washington'ı hâlâ vazgeçilmez güvenlik ortağı olarak görüyor.

2016'daki THAAD anlaşmazlığı, Pekin'e duyulan güvensizliğin başlıca nedenlerinden biri olmayı sürdürüyor. Sistemin konuşlandırılmasının ardından Çin'in uyguladığı ekonomik misilleme kalıcı bir iz bıraktı. Sarı Deniz'deki balıkçılık sorunları ile tekrarlayan kültürel ve tarihî anlaşmazlıklar da kamuoyundaki şüpheleri artırdı.

Genç Güney Koreliler, sınır ötesi haber ve kültür içeriklerini kolayca takip edebilmelerine rağmen Pekin'e özellikle şüpheyle yaklaşıyor. Bu nedenle Lee, Amerikan taleplerini Güney Kore'nin çıkarlarıyla tartarken Çin'le daha yakın ilişkilerin somut faydalarını göstermek zorunda.

Çin'e yönelik olumsuz tutumlar, kamuoyunun çatışma istediği anlamına gelmiyor. Ancak ilişkileri iyileştirmeye yönelik her girişimde somut kazanımları, saygılı muameleyi ve ulusal çıkarların korunmasını önemli hâle getiriyor.

ABD Büyükelçiliği ve Gyeongbokgung Sarayı yakınlarındaki protestolar, hoşnutsuzluğun her iki gücü de hedef alabileceğini gösteriyor. Lee, pratik diplomasi ve karşılıklı saygıyı savunurken gözdağına dönüşen mitinglere karşı önlemleri destekliyor. Hükümeti protesto hakkını korumak ve müzakereler için sakin bir ortam sağlamak istiyor.

Özet

  • Güney Kore, 20 yıl sonra ilk kez APEC'e ev sahipliği yaparken Xi Jinping ülkeyi 11 yıl aradan sonra ilk kez ziyaret ediyor.
  • Trump ve Xi Güney Kore'de bir araya gelerek ticareti ve diyaloğu görüştü; ilerleme sağlandığını ve yeni müzakerelerin süreceğini belirtti.
  • Lee Jae Myung, ABD'nin güvenlik ittifakını ve Çin'le ticari ilişkileri korurken tarifelerin hafifletilmesi için çalışıyor.
  • Seul, birkaç yıla yayılan yüz milyarlarca dolarlık ABD yatırım paketi önerdi ve Amerikan enerji ürünlerinin alımını artırma konusunu görüştü.
  • Çip ihracat kontrolleri ve ithal minerallere bağımlılık, Güney Kore'nin ekonomik tercihlerini doğrudan güvenlik politikalarına bağlıyor.
  • Kuzey Kore'nin Rusya'yla yakınlaşması, Washington ve Pekin'i kapsayan diplomasiye aciliyet kazandırıyor.
  • Güney Kore, ülke içindeki protestoları ve Çin'e yönelik kamuoyu güvensizliğini yönetirken Gyeongju Deklarasyonu için çalışıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir