Kuala Lumpur'da liderlerin ziyareti öncesinde 545 kişi toplandı
Malezya makamları, Kuala Lumpur'un gelecek hafta düzenlenecek ASEAN zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlandığı şubat ayından bu yana 180'i yabancı uyruklu yaklaşık 545 kişiyi topladı. Perşembe günü gün doğmadan önce düzenlenen operasyonda 101 kişi daha evsizler için hizmet veren bir kent geçiş merkezine götürüldü. Uluslararası bir toplantı öncesinde merkezdeki sokakları boşaltma çabalarına yönelik eleştiriler de arttı.
İçindekiler
- Kuala Lumpur'da liderlerin ziyareti öncesinde 545 kişi toplandı
- Sokak operasyonları nasıl işliyor?
- Zirve haftasının ötesine uzanan bir zaman çizelgesi
- Kimler etkileniyor, nereye gönderilebilirler?
- Aşevleri neden insanlarla bağlarını kaybetmekten korkuyor?
- Sokakların boşaltılması neyi değiştiriyor, evsizlik neden geri dönüyor?
- Büyük etkinlikler öncesinde bölgesel bir örüntü
- ASEAN zirvesi neden baskıyı artırıyor?
- Barınma ve destek için pratik alternatifler
- Yetkililer ve gönüllüler nasıl eşgüdüm sağlayabilir?
- Konvoylar gittikten sonra başarıyı ölçmek
- Bilinmesi Gerekenler
Bukit Bintang, Masjid Jamek ve Jalan Tuanku Abdul Rahman, hedef alınan bölgeler arasında. Bu bölgelerin tümü, konferans alanına birkaç kilometre uzaklıkta. Yetkililer operasyonları, sokakta yaşayanları korumayı, güvenlik ve halk sağlığına ilişkin kaygıları gidermeyi ve ziyaretçi liderlere olumlu bir görüntü sunmayı amaçlayan kurtarma çalışmaları olarak tanımlıyor.
Aşevi ve saha destek hizmetleri yürüten gönüllü gruplar ise farklı bir sonuca dikkat çekiyor: İnsanlar yemek, ilaç ve temel desteğe ulaştıkları yerlerden uzaklaştırılıyor. Eleştirmenler, bu operasyonların büyük etkinlikler öncesinde tanıdık bir örüntüyü tekrarladığını, insanların güvenli bir yaşam alanına neden sahip olmadığını çözmeden sokakta görünen evsizliği ortadan kaldırdığını söylüyor.
Kuala Lumpur'un acil hazırlıkları arasında konvoylar, yüzlerce delege ve merkezi bölgelere yönelik yoğun ilgi var. Sosyal hizmet uzmanları ve savunucular, müdahalenin zirve haftasının ötesine taşınmasını; istikrarlı barınma, kişiye özel destek ve konut ile istihdama geçiş yolları sunulmasını istiyor.
Temel mesele, bir kişi kaldırımdan ayrıldıktan sonra ne olduğu. Geçici bir yatak hemen rahatlama sağlayabilir. Bir kişiyi barındırmayı sürdürmek için ziyaretçi liderler ve kameralar gittikten sonra da devam eden destek gerekiyor.
Sokak operasyonları nasıl işliyor?
Mevcut kampanya, yoksul kişiler ve çocuklarla ilgili faaliyetler olarak çevrilebilecek KL Strike Force Aktiviti Orang Papa dan Kanak Kanak adını taşıyor. Birkaç kurumdan ekipler, sokakta uyumanın ve kayıt dışı kampların yaygın olduğu yerlere odaklanıyor.
Operasyonlarda karşılaşılan kişiler, Kuala Lumpur merkezindeki Medan Tuanku Evsizler Geçiş Merkezi'ne götürülüyor. Yetkililer merkezin barınma ve temel hizmetler sunduğunu belirtiyor. Ekipler genellikle dışarıda uyuyan kişilerin hâlâ bulundukları sabahın erken saatlerinde çalışıyor.
Federal Bölgeler Sosyal Refah Dairesi Müdürü Che Samsuzuki Che Noh, operasyonun sokakta yaşayanların karşılaştığı riskleri azaltmayı ve uluslararası toplantılar sırasında Malezya'nın imajını korumayı amaçladığını söyledi. Güvenlik, sağlık ve ülkenin itibarının birkaç kurumun birlikte harekete geçmesini gerektiren konular olduğunu belirtti:
Bu operasyon, daha elverişli bir ortam oluşturmayı ve ülkenin uluslararası toplum nezdindeki imajını korumayı amaçlıyor. Yiyecek, giyecek ve temel ihtiyaçlar konusunda ihmal edilmiyorlar. Ancak güvenlik, sağlık ve ülkenin imajı söz konusu olduğunda, bunlar hep birlikte ele alınması gereken konular.
Merkeze götürülen kişilerin sağlık ihtiyaçları kontrol edilebilir ve sosyal hizmet kuruluşlarına yönlendirilebilir. Belgesi olmayan bazı yabancı uyruklular ise göçmenlik makamlarına sevk edilebilir. Yetkililer geçici barınmanın insanları hizmetlerle buluşturmayı amaçladığını söylerken, saha destek grupları birçok kişinin tesislerde uzun süre kalmadığını ve sonunda yeniden sokaklara döndüğünü belirtiyor.
Zirve haftasının ötesine uzanan bir zaman çizelgesi
Kuala Lumpur'da sokakta evsizlik konusundaki anlaşmazlık, yaklaşan zirveden önceye dayanıyor. Mevcut operasyonlar, kamusal alanları denetleme çabaları ile buralarda yaşayanlara destek veren gönüllü ağlar arasında yıllardır süren gerilimin ardından geldi.
- 2014'te kent merkezine yakın aşevlerinin faaliyetlerini kısıtlama önerisi kamuoyunun tepkisini çekti ve yetkililerle sivil toplum arasındaki iş birliğini artırdı.
- Yetkililer, şubat 2025'ten bu yana 180'i yabancı uyruklu yaklaşık 545 kişinin toplandığını söylüyor.
- Zirve öncesinde perşembe günü erken saatlerde 101 kişi kentteki bir geçiş merkezine götürüldü.
- 18 Ekim 2025 itibarıyla Kuala Lumpur, ertesi hafta düzenlenecek ASEAN zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyordu.
180 yabancı uyruklu kişi, yetkililerin şubattan bu yana toplandığını söylediği 545 kişinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Dolayısıyla operasyonların sonuçları hem Malezyalıları hem de yabancı uyrukluları etkiliyor; ancak sosyal yardım ve göçmenlik sistemlerindeki süreçleri farklılaşabiliyor.
Operasyonlara ilişkin açıklamada kaç kişinin kalıcı bir konuta kavuştuğuna, sosyal yardım tesislerinde kaldığına ya da göçmenlik işlemlerinden geçtiğine dair rakam verilmiyor. Zirvenin ötesinde istikrarlı bir yaşam alanı arayanlar için bu sonuçlar önem taşıyor.
Kimler etkileniyor, nereye gönderilebilirler?
Etkilenenler arasında yıllardır sokakta uyuyan ve saha çalışanlarını adıyla tanıyan Malezyalıların yanı sıra işini kaybettikten veya evinden çıkarıldıktan sonra yakın zamanda barınaksız kalan kişiler de var. Bazıları düzenli bir işi veya güvenli bir yasal statüsü olmayan göçmenler ya da mülteciler.
Malezya, 1951 Mülteci Sözleşmesi'ne taraf değil. Mülteciler ve sığınmacılar, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından tanındıklarını gösteren kartlara sahip olabiliyor; ancak iç hukuk kapsamında resmî korumadan yoksun kalıyorlar. Belgesiz olarak toplanan bir kişi için sonraki adım, sosyal hizmetlere erişmek yerine göçmenlik işlemleri olabilir.
Geçiş merkezlerinde genellikle yatak, duş ve temel öğünler sunuluyor. Daha uzun süreli desteğe ihtiyacı olduğu değerlendirilen kişiler, 1977 tarihli Yoksul Kişiler Yasası (DPA) kapsamında sosyal yardım evlerine yönlendirilebiliyor.
Yasa, yetkililerin bir kişiyi kamusal alandan alıp sosyal hizmet uzmanları durumunu değerlendirirken geçici olarak bir tesise yerleştirmesine olanak tanıyor. Belirli koşullarda sulh hâkimi, kurumsal bakımın uzatılmasına karar verebiliyor. Uygulamada bu süreç, bir kişiyi sokaktan kendi özgür iradesiyle seçmediği bir yere taşıyabiliyor.
Hak savunucuları, hiçbir suç işlememiş kişilerin rızaları dışında tutulmasının temel özgürlükleri ihlal ettiğini ve onları çıkış yolları sınırlı kurumlarda bırakabildiğini savunarak DPA'yı onlarca yıldır eleştiriyor. Sosyal yardım kurumları ise amaçlarının kişilerin koşullarını istikrara kavuşturmak ve onları aileleriyle, eğitimle veya istihdamla buluşturmak olduğunu söylüyor.
Sokakta yaşayan birçok kişi sokağa çıkma yasakları, kısıtlamalar ve ellerinde kalan sınırlı bağımsızlığı yitirme korkusu nedeniyle uzun süreli yerleştirmelerden kaçınıyor. Sınırlı geçiş dönemi barınma olanakları, ruh sağlığı hizmetleri ve istihdam programları, bir etkinlikle bağlantılı operasyonlar sona erdiğinde kişilerin aynı kaldırımlara dönmesine yol açabiliyor.
Aşevleri neden insanlarla bağlarını kaybetmekten korkuyor?
Kuala Lumpur'daki gönüllü ağlar yıllardır her gece yemek dağıtıyor ve saha devriyeleri yürütüyor. Barınak kapasitesinin sınırlı olduğu durumlarda evsizlerin yiyecek, ilaç ve yardım edebilecek kişilerle iletişim gibi günlük ihtiyaçlarını karşılıyorlar.
Gönüllüler, zirve hazırlıkları sırasında düzenlenen operasyonların düzenli yemek saatlerini ve insanların aşina olduğu buluşma yerlerini aksattığını söylüyor. Bu noktalar, saha çalışanlarının sağlık kontrolleri için insanlara ulaşmasına veya belgelerini yenilemelerine yardım etmesine de imkân veriyor. Bir kişiyi başka yere taşımak, aynı anda birden fazla destek biçimini kesintiye uğratabiliyor.
Aşevlerine ilişkin 2014'teki anlaşmazlık, devlet kurumları ile sivil toplum arasındaki iş birliğini artırdı. Gönüllüler, büyük etkinlikler için kentin görünümünü yönetmeye odaklanıldığında bu iş birliğinin zayıfladığını söylüyor.
Gönüllü gruplar, gündüz merkezleri için düzenli finansman, kişisel eşyalar için daha fazla depolama alanı ve konuta geçişte güvence istiyor. Kaygıları, çıkış tarihi belli olan geçici bir yatağın, yerleştirme sona erdiğinde kişiyi aynı zorluklarla baş başa bırakabilmesi.
Sokakların boşaltılması neyi değiştiriyor, evsizlik neden geri dönüyor?
Sokakların boşaltılması bir haftalığına kentin görünümünü değiştirebilir. Tahliye, iş kaybı, tedavi edilmeyen ruh sağlığı sorunları, bağımlılık ve aile dağılması gibi insanları evsizliğe iten baskılar daha uzun soluklu bir müdahale gerektiriyor. Göçmenler ve mülteciler çalışma, hizmetlere erişim ve güvenli barınma konusunda ek engellerle karşılaşabiliyor.
Yemek dağıtım noktaları ve gece barınakları insanların hayatta kalmasına yardımcı oluyor. Barınmayı sürdürmek için bir yaşam alanı ve kişinin orada kalmasına destek olacak hizmetler gerekiyor. Hastalıkla, eksik belgelerle veya güvencesiz istihdamla uğraşan biri için yalnızca bir çatı sağlamak, önemli sorunları çözümsüz bırakabilir.
Dünya genelindeki halk sağlığı araştırmaları ve kent programları, giriş koşullarının az olduğu bir sistemde önce istikrarlı barınma sağlandığında insanların sokakta yaşamayı daha yüksek oranda bıraktığını ve sokaklara daha seyrek döndüğünü ortaya koyuyor. Danışmanlık, temel sağlık hizmetleri ve iş bulma desteği bu yaklaşımın parçası.
Buna karşılık polis operasyonları, sokaklarla geçici tesisler arasında tekrar tekrar yer değiştirmeye yol açabiliyor. İnsanlar saha çalışanlarıyla bağlarını kaybedebiliyor, eşyalarına el konabiliyor veya eşyaları zarar görebiliyor; ayrıca sosyal yardımlardan yararlanmak için gereken sağlık randevularını ya da kimlik kontrollerini kaçırabiliyor.
Kentler, olduğu gibi kabul edilen kişilere açık barınakları genişleterek, tesislerde vaka sorumluları görevlendirerek ve saha desteğini güvence altına alınmış geçici ya da kalıcı konutlarla ilişkilendirerek kaldırımları daha kalıcı biçimde boş tutabilir. Vaka sorumlusu; tedavi, belgeler ve barınma gibi kişinin ihtiyaçlarını, her sorunu ayrı ayrı ele almak yerine koordine etmeye yardımcı olan çalışandır.
Bu yaklaşımlar, tekrarlanan kolluk operasyonları, gözaltı ve acil sağlık hizmetlerine kıyasla zaman içinde harcamaları da azaltabilir. Uygulamadaki amaç, yinelenen uzaklaştırmaların yerine kalıcı bir yerleşim sağlamaktır.
Büyük etkinlikler öncesinde bölgesel bir örüntü
Güneydoğu Asya'daki ev sahibi kentler, zirveler ve devlet ziyaretleri öncesinde kaldırımları defalarca boşalttı. Bu örüntü çoğu zaman kısa sürede planlanan operasyonları, kişilerin otobüslerle sosyal yardım merkezlerine götürülmesini ve ziyaretçilerin en çok göreceği merkez bölgelerin hedef alınmasını içeriyor.
İnsan hakları grupları uzun süredir bu eylemlerin yoksulluğu suç saydığını ve görünmez kıldığını savunuyor. Diğer başkentlerde bu tür operasyonlarda gözaltına alınan kişiler zaman zaman sınırlı kaynaklara, temel öğünlere ve yataklara sahip, istihdama veya kalıcı konuta geçiş yolları az olan merkezlere gönderildi. Bazı merkezlerde kötü muamele iddiaları gündeme geldi.
Eleştiriler çoğu zaman etkinlik sona erdikten sonra yükseliyor; ancak başka bir uluslararası toplantı yaklaştığında benzer operasyonlar tekrarlanıyor. Güneydoğu Asya'daki diğer başkentlerden aktarılan örneklerde, etkinlikler öncesi gözaltılar ve kamuoyunun ilgisi azaldığında sessizce serbest bırakmalar yer alıyor.
Kent yöneticileri düzen, suç oranlarının düşmesini ve temiz kaldırımları istiyor. Bölge sakinleri güvenli kamusal alanlar talep ediyor. Barınaksız kişilerin ise yiyeceğe, hijyene ve hizmetlere düzenli erişimin yanı sıra bir eve kavuşmak için gerçekçi bir yola ihtiyacı var. Zirve zamanına denk getirilen bir operasyon, bu ihtiyaçların tümünü aynı anda nadiren karşılayabiliyor.
Tekrarlanan uzaklaştırmalar, dışarıda yaşayan kişilerle onlarla ilişki kurması gereken kurumlar arasındaki güveni zedeleyebiliyor. Sokakta evsizliği azaltan kentlerin deneyimi, ara sıra yapılan operasyonlar yerine sürekli yatırım yapılması gerektiğine işaret ediyor.
ASEAN zirvesi neden baskıyı artırıyor?
Malezya'nın ev sahibi olması Kuala Lumpur açısından beklentileri yükseltiyor. Zirveye, Güneydoğu Asya'nın dört bir yanından liderler ve bakanların yanı sıra ortak ülkelerin temsilcilerinin katılması bekleniyor. Konvoylar ve heyetler, başkentin sokaklarını toplantının uluslararası görüntüsünün bir parçası hâline getirecek.
Büyük güçler arasında ticaret kuralları ve güvenlik konularında yaşanan anlaşmazlıklar; gümrük vergisi tehditleri ve ihracat kontrolleri de dâhil olmak üzere, zirveye yönelik ilgiyi özellikle artırıyor. Kamboçya ve Myanmar'daki öne çıkan vakalar dâhil, Güneydoğu Asya'daki siber dolandırıcılık ağlarına karşı yürütülen kolluk kuvvetleri operasyonları da ilgi görüyor.
Zirvedeki diplomasinin bölgesel büyüme, kesintilere dayanabilecek tedarik zincirleri ve Myanmar'da devam eden acil durum dâhil insani krizlere odaklanması bekleniyor. Malezyalı liderler, bölgede daha etkin bir rol üstlenmenin insani yardıma erişimi ve yardım çalışanlarının güvenliğini iyileştirebileceğini savundu.
Kuala Lumpur'daki kırılgan durumdaki kişilere yönelik muamele, bu diplomatik hedeflerin ülke içindeki yansımasını ortaya koyuyor. Evde insanları korurken kamusal alanlarda düzeni sağlamak, ülkenin yurt dışına verdiği mesajı destekleyebilir. Böylece sokak operasyonları tartışması, Malezya'nın zirve sırasındaki daha geniş çaplı imajıyla bağlantı kazanıyor.
Barınma ve destek için pratik alternatifler
Kent yetkilileri, insanların barınaklardan neden kaçındığını ele alırken sokakta görünen evsizliği hızla azaltmak için çeşitli seçeneklere sahip. Diğer kentlerde kullanılan önlemler yeterli finansmana, güvenilir personel kadrolarına ve yerleştirmelerin insanların kapalı mekânlarda kalmasına gerçekten yardımcı olup olmadığını denetlemeye bağlı.
Giriş koşulları daha esnek, günün her saati hizmet veren barınakların kapasitesini artırmak seçeneklerden biri. Çiftleri ayıran, kişisel eşyaları kısıtlayan veya sıkı giriş kuralları uygulayan tesislerden insanlar uzak durabiliyor. Depolama alanları, duşları ve klinikleri olan esnek mekânlar, geçici olarak açıldıklarında bile insanları içeri girmeye ve hizmetlerle bağlarını sürdürmeye teşvik edebilir.
Barınaklarda ve saha ekiplerinde görevlendirilecek vaka sorumluları, bu bağlantının devam etmesine yardımcı olabilir. Tanıdık bir sosyal hizmet uzmanı ve güvence altına alınmış bir yer, sokakla geçici konaklama arasında tekrar tekrar gidip gelmeyi azaltır.
Belgelere ve sosyal yardımlara hızla erişim sağlamak başka bir engeli ortadan kaldırabilir. Kimlik belgesi, banka hesabı veya sağlık belgesi olmayan kişiler iş bulmakta ya da oda kiralamakta zorlanabilir. Geçiş merkezlerinde hizmet veren gezici kayıt birimleri, temel belgelerin yenilenmesi veya çıkarılması sürecini hızlandırabilir.
İnsanların hâlihazırda toplandığı bölgelerdeki gündüz merkezleri; yıkanma olanakları, kilitli dolaplar, şarj istasyonları, sessiz odalar ve danışmanlarla düzenli iletişim sunabilir. Bu tesisler, işletmeler, bölge sakinleri ve dışarıda yaşayanlar arasındaki gerilimi azaltmak için de pratik bir yol sağlar.
Yetkililer ve gönüllüler nasıl eşgüdüm sağlayabilir?
Aşevi ve saha destek grupları, birçok kişinin nerelerden yardım istediğini zaten biliyor. Zirve haftasında uygulanacak açık protokoller, yetkililerin faaliyetleri yemek dağıtım noktalarına ve saha programlarına göre planlamasını sağlayarak yiyecek dağıtımının ve devam eden bakımın aksamasını azaltabilir.
Hizmetlerden yararlanan kişilerin gözaltına alınmaması için sınırlı bir af uygulanması ve daha hızlı barınma ile tedavi yönlendirmelerinin sağlanması da önerilen seçeneklerden biri. Bu yaklaşım, kırılgan durumdaki kişilerle onlara yardım edenler arasındaki güveni korurken kaldırımları geçilebilir durumda tutmayı amaçlıyor.
Yetkililer DPA'yı kullanmayı sürdürürse, yerleştirmelere ilişkin yayımlanmış ölçütler ve süre sınırları sürecin daha anlaşılır olmasını sağlar. Hukuki yardıma erişim, aileyle iletişim ve sosyal yardım tesislerinin bağımsız biçimde denetlenmesi, bakıma alınan kişiler için güvenceler sunar.
Malezya, zirveyi tekrarlanan uzaklaştırmalardan farklı bir yaklaşım sergilemek için kullanabilir. İnsanların kullanmaya istekli olduğu barınakları genişletmek, vaka sorumluları görevlendirmek ve gerçek konut yerleşimleri sağlamak, kamusal alanlarda düzeni korurken somut destek örnekleri sunar.
Konvoylar gittikten sonra başarıyı ölçmek
Düzenli olarak açıklanacak kamuya açık veriler, sokaklardan götürülen kişilerin başına ne geldiğini gösterebilir. Yararlı ölçütler arasında barınmayı kabul edenlerin, sosyal yardım evlerine yerleştirilenlerin ve geçici konaklama süresinin ötesinde barınma imkânı bulanların sayısı yer alıyor.
Malezya'nın insan hakları komisyonu, hukuki yardım grupları ve sivil toplum denetçilerinin geçiş merkezlerine ve sosyal yardım evlerine bağımsız erişimi, koşulların ve muamelenin daha yakından incelenmesini sağlar. İşletmeler, bölge sakinleri ve evsizlik yaşayan kişiler için kamuya açık bir geri bildirim kanalı, sorunların erken belirlenmesine ve çatışmaların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Yetkililer, kentin imajını korumanın görünür biçimde harekete geçmeyi gerektirdiğini savunuyor. Kalıcı bir iyileşme, insanların kapalı mekâna taşınmayı seçip konut, bakım ve istihdam hizmetlerinin desteğiyle orada kalabilmesi sayesinde sokakta uyuyan kişi sayısının azalmasıyla sağlanabilir.
Kuala Lumpur'un sınavı yaklaşan zirvenin ötesine uzanıyor. Kalıcı yerleşimler, bir sonraki büyük etkinlik öncesinde aynı kişilerin aynı sokaklardan yeniden toplanma olasılığını azaltır.
Bilinmesi Gerekenler
- Yetkililer, şubattan bu yana 180'i yabancı uyruklu yaklaşık 545 kişinin toplandığını söylüyor. Perşembe günkü operasyonda 101 kişi bir geçiş merkezine götürüldü.
- Operasyonlar, zirve alanının yakınındaki Bukit Bintang, Masjid Jamek ve Jalan Tuanku Abdul Rahman'ı hedef aldı.
- Yetkililer güvenlik, sağlık ve Malezya'nın uluslararası imajını gerekçe gösteriyor. Gönüllüler ise uzaklaştırmaların yemek, tıbbi destek ve saha çalışmalarını aksattığını söylüyor.
- Medan Tuanku Evsizler Geçiş Merkezi geçici barınma ve temel hizmetler sunuyor. Bazı kişiler sosyal yardım evlerine veya göçmenlik makamlarına yönlendirilebilir.
- 1977 tarihli Yoksul Kişiler Yasası, sulh hâkimi kararıyla uzatılabilecek biçimde sosyal yardım tesislerine yerleştirmeye izin veriyor. Hak savunucuları, yasa kapsamında rıza dışı gözaltıları eleştiriyor.
- Belgesi olmayan yabancı uyruklular özellikle risk altında. Malezya, 1951 Mülteci Sözleşmesi'ne taraf değil.
- Önerilen alternatifler arasında esnek barınaklar, vaka sorumluları, belge hizmetleri, gündüz merkezleri ve konuta geçişte güvence bulunuyor.
- Kamuya açık sonuç verileri ve bağımsız denetim, desteğin zirve haftasından sonra da sürüp sürmediğini göstermeye yardımcı olabilir.






