Lai’nin savunma taahhüdünün ardından Çin, psikolojik operasyonlarda görev aldığı öne sürülen 18 Tayvanlı için ödül teklif etti

12 dakikalık okuma
Lai’nin savunma taahhüdünün ardından Çin, psikolojik operasyonlarda görev aldığı öne sürülen 18 Tayvanlı için ödül teklif etti

Xiamen isimleri yayımladı, ödül teklif etti

Çin ana karasındaki Xiamen kentinin polisi, Tayvan ordusunun psikolojik operasyonlarında görev yaptığını öne sürdüğü 18 kişinin yakalanmasını sağlayacak bilgi için 10 bin yuana (yaklaşık 1.400 ABD doları) kadar ödül teklif etti. Yayımlanan duyuruda kişilerin fotoğrafları, tam adları ve Tayvan kimlik numaraları yer aldı. Böylece Pekin ile Taipei arasındaki giderek daha görünür hâle gelen çatışmada kişisel bilgilerin ifşa edilmesi de gündeme geldi.

İçindekiler
  1. Xiamen isimleri yayımladı, ödül teklif etti
  2. Polis duyurusunda neler iddia ediliyor?
  3. Tayvan, hedefin kamuoyu güveni olduğunu söylüyor
  4. Yaptırımın neden sınırları var?
  5. Tayvan’ın psikolojik operasyonları neleri kapsıyor?
  6. Lai, diyalog çağrısını daha güçlü savunma mesajıyla birlikte verdi
  7. Önceki listeler baskıyı artırdı
  8. Duyurular nasıl gelişti?
  9. Bilişsel savaş sıradan insanlara nasıl ulaşıyor?
  10. Askerî baskı ile mesajlar birlikte ilerliyor
  11. Özetle

Duyuru, Tayvan Cumhurbaşkanı Lai Ching-te’nin Ulusal Gün konuşmasında savunmayı güçlendirme sözü vermesinden ve barışçıl diyalog çağrısı yapmasından bir gün sonra geldi. Pekin, Lai’yi ayrılıkçılığı teşvik etmekle suçlarken Tayvan Savunma Bakanlığı ödül duyurusunu askerî personeli yıldırma ve kamuoyunun güvenini sarsma girişimi olarak nitelendirdi.

Boğazın karşı kıyısında Tayvan’a en yakın ana kara kenti olan Xiamen, adı açıklanan kişileri ayrılıkçı mesajlar yaymak ve ayrılmayı kışkırtmakla suçladı. Polis, bu kişileri dezenformasyon, istihbarat toplama, psikolojik operasyonlar ve propaganda yayınlarından sorumlu bir askerî birimin kilit üyeleri olarak tanımladı.

Pekin, Tayvan’ı kendi topraklarının parçası olarak görüyor. Taipei yönetimi bu iddiayı reddediyor ve kendi seçimlerini, silahlı kuvvetlerini ve dış politikasını yürütüyor. Ana kara yasalarının Tayvan’da geçerliliği bulunmuyor. Bu durum, kişisel bilgilerin yayımlanmasının adı açıklanan kişiler üzerinde baskı yaratmasına karşın ödül duyurusunun pratikteki erişimini sınırlıyor.

Bu gerilim üç baskı biçimini bir araya getiriyor: cezai suçlamalar, kamuoyuna yönelik mesajlar ve askerî sinyaller. Tayvanlı personel ve aileleri açısından ilk sonuçlar, kişisel bilgilerin açığa çıkması ve yıldırılma riski. Daha geniş kamuoyu açısından ise hükümetin savunmayı güçlendirmek için destek aradığı bir dönemde silahlı kuvvetlere duyulan güven tartışmanın odağında.

Polis duyurusunda neler iddia ediliyor?

Xiamen Kamu Güvenliği Bürosu, duyurusunu ayrılıkçı planların izinin sürülmesine yönelik bir yardım çağrısı olarak sundu. Polis, olayı ana kara yasaları kapsamında yürütülen bir suç soruşturması şeklinde ele aldı ve Tayvan’ın bağımsızlığını savunduğu öne sürülen kişileri firari olarak niteleyen ulusal güvenlik söylemini kullandı.

Büro, adı açıklanan kişilerin ayrılıkçı faaliyetleri teşvik etmek için çalıştığını söyledi ve yararlı gördüğü bilgiler için ödeme teklif etti.

"Uzun süredir ayrılıkçı faaliyetleri kışkırtmak için planlar yaptılar. Geçerli ipuçları sağlayan muhbirlere 10 bin yuana kadar ödül verilecek," dedi Xiamen polisi duyurusunda.

Reklam

Çin devlet medyasının eşlik eden kampanyasında gruba karalama kampanyaları için internet siteleri oluşturma, ayrılmayı yücelten oyunlar yapma, yanıltıcı videolar üretme ve sızma amacıyla yasa dışı radyo kanalları işletme suçlamaları yöneltildi. İddialar arasında kamuoyunu şekillendirmek için dış güçlerin desteğinden yararlanmak da vardı.

Pekin’in anlatısı, bu faaliyetleri Çin dili konuşulan dünyadaki insanların ulusal kimliğini zayıflatma ve Tayvan’ın bağımsızlığını olağan gösterme girişimi olarak sunuyor. Taipei ise suçlamaları reddediyor ve bu suçlamalara eşlik eden tanıtım faaliyetlerini ana karanın kendi enformasyon kampanyasının parçası olarak nitelendiriyor.

Duyuruda kimlik numaralarının, adların ve fotoğrafların yayımlanması kampanyaya kişisel bir boyut kazandırıyor. Sıkça “doxxing” olarak adlandırılan hassas bilgileri kamuya açıklama eylemi, tutuklama gerçekleşmese bile kişileri çevrimiçi tacize maruz bırakabilir; yakınları ve çalışma arkadaşları üzerinde baskı yaratabilir. Tayvan, adayı hedef alan düşmanca enformasyon faaliyetlerinin özellikleri arasında doxxing’i ve kamuoyu önünde utandırmayı uzun süredir sayıyor.

Tayvan, hedefin kamuoyu güveni olduğunu söylüyor

Tayvan Savunma Bakanlığı ödül duyurusunu otoriter bir gösteri olarak nitelendirdi. Ana karayı, toplumu bölmek ve hükümete duyulan güveni zayıflatmak için Tayvan’daki serbest bilgi akışını istismar etmekle suçladı ve halkı silahlı kuvvetlere destek vermeye çağırdı.

Bakanlık, askerlik hizmetini halkı koruma sorumluluğu olarak tanımlayarak Pekin’in personelin çalışmalarını suç faaliyeti gibi gösterme girişimini reddetti.

"Ulusal güvenliği savunmak, halkın güvenliğini ve esenliğini korumak her subay ve askerin kaçınılmaz görevidir," dedi bakanlık.

Taipei, benzer duyuruların daha önce de yayımlandığını ve çoğu zaman kamuya açık kaynaklardan derlenen parça parça bilgilere dayandığını söyledi. Endişe, açık bir toplumun kendi bilgilerinin tepki, kuşku ve korku yaratmak amacıyla bir araya getirilip yeniden yayımlanabilmesi.

İki hükümetin olayları farklı tanımlaması anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. Pekin bunu ayrılıkçılığa yönelik bir polis soruşturması olarak sunuyor. Taipei ise kamuoyunu askerî kurumlara karşı kışkırtmayı ve askerî personelin kendisini şahsen tehdit altında hissetmesini amaçlayan bir etki operasyonu olarak görüyor.

Yaptırımın neden sınırları var?

Ana kara makamları yasalarını Tayvan’da uygulayamıyor ve iki taraf arasında iade anlaşması bulunmuyor. Adı açıklanan kişiler ana karaya açıkça seyahat etmiyor. Dolayısıyla ödül duyurusuna yanıt olarak iletilecek bilgiler, ana kara polisine ana kara makamlarının çıkardığı bir yakalama kararıyla Tayvan’da tutuklama yapma imkânı vermiyor.

Reklam

Tayvanlı yetkililer, başka birçok yargı alanı arasında yürürlükte olan türden karşılıklı adli yardım kanallarının bulunmadığına da dikkat çekiyor. Bu kanallar, normalde makamların sınır ötesinde delil veya başka türde yardım talep etmesine olanak tanıyor. Bu kanalların yokluğu, duyurunun pratikte uygulanma imkânını daha da sınırlıyor.

Tayvan dışına seyahat etmek yine de sorunlara yol açabilir. Üçüncü ülkelerden transit geçiş yapan kişiler daha sıkı incelemeye tabi tutulabilir; kişisel bilgilerin kamuya açıklanması yurt dışı seyahatini veya istihdamı etkileyebilir. Ana karada ticari ya da eğitim bağlantıları bulunan yakınlar da baskıyla karşılaşabilir. Bu, boğazın iki yakası arasındaki anlaşmazlıklarda sıkça kullanılan bir baskı aracı.

Ana kara hukukunda Ayrılıkçılıkla Mücadele Yasası’na ve ulusal güvenlik mevzuatına sık sık atıfta bulunuluyor. Bu düzenlemeler, yetkililere davranışları ayrılma, ayrılıkçılık veya yıkıcılık olarak sınıflandırma konusunda geniş hareket alanı tanıyor. Taipei, bu tanımları tarafsız hukuki kategoriler değil, siyasi araçlar olarak görüyor.

Bu nedenle ödül duyurusunun etkisi, yakın vadeli bir tutuklama mekanizmasından çok kamuoyuna yönelik bir tehdit olarak daha geniş. Duyuru, Pekin’in bağımsızlıkla ilişkilendirdiği kişileri teşhis edip teşhir etme niyetini gösterirken mahkeme dışında da kişisel bedeller doğurabilecek baskılar yaratıyor.

Tayvan’ın psikolojik operasyonları neleri kapsıyor?

Tayvan, siyasi harp ve psikolojik operasyonları silahlı kuvvetleri bünyesinde yürütüyor. Bu çalışmalar askerî personelin eğitimi, dezenformasyona yanıt verilmesi, halkla iletişim ve çatışma sırasında komutanlara destek sağlanması gibi alanları kapsıyor. Hem barış zamanındaki iletişimde hem de savaş zamanı moralinin korunmasında rol oynuyorlar.

Çoğu orduda rakiplerini inceleyen, farklı kitlelere yönelik mesajlar hazırlayan ve düşman propagandasına karşı koyan personel bulunuyor. Psikolojik operasyonlar algılara ve davranışlara odaklanıyor: İnsanların neye inandığına, kime güvendiğine ve baskı altında nasıl tepki verdiğine.

Xiamen polisi, Tayvan’daki birimi enformasyon çalışmaları, istihbarat toplama, taktik psikolojik operasyonlar, propaganda, moral oluşturma ve savaş zamanı seferberliğinden sorumlu bölümleri olan bir yapı olarak tanımladı. Bu tanım, hükümetin adaya taşındığı 1940’ların sonlarından bu yana Tayvan’ın siyasi harp sisteminin genel gelişimiyle örtüşüyor.

Sistem, güvenlik, ideoloji ve iletişimi bir araya getiren bir askerî kültür içinde gelişti. Tayvan daha demokratik hâle gelip medyası çeşitlendikçe yapılan reformlar, yalnızca ideolojiye ayrılan içeriği azalttı; demokratik mesajlara, dayanıklılığa ve şeffaflığa daha fazla ağırlık verdi.

Siber operasyonların yakın hedefi farklı: bilgisayar ağları, izinsiz erişimler ve teknik aksaklıklar. Psikolojik operasyon birimleri ile siber birimler kriz sırasında iş birliği yapabilir, araçları veya zamanlamayı paylaşabilir. Ancak biri öncelikle teknik sistemleri, diğeri insanların yargılarını ve davranışlarını hedef alır.

Reklam

Bir etki kampanyası sosyal platformlarda söylentiler yayabilir, bölücü iddiaları öne çıkarabilir veya liderlere duyulan güveni zayıflatmak için sahte belgeler dolaşıma sokabilir. Tayvan’daki bu tür yöntemlerin çoğunun, açık bir askerî çatışmanın yaşanmadığı enformasyon gri alanında faaliyet gösteren dış aktörlere ve vekil medyaya dayandığı tespit edildi.

Lai, diyalog çağrısını daha güçlü savunma mesajıyla birlikte verdi

Cumhurbaşkanı Lai’nin Ulusal Gün konuşmasında Pekin’e çağrı ile Tayvan’ın saldırılara karşı korunmasını güçlendirme planları bir arada yer aldı. Ana karayı diyaloğu seçmeye çağırdı ve hava savunmasını iyileştirecek adımlar açıkladı.

Lai, Pekin’in güç kullanma tehdidinden vazgeçmesi ve barışçıl biçimde ilişki kurması yönündeki Taipei çağrısını yineledi.

"Pekin’e güç kullanmaktan vazgeçmesi ve barışçıl diyaloğu sürdürmesi çağrısında bulunuyoruz," dedi Lai.

Savunma gündeminde, kimi zaman T Dome olarak adlandırılan çok katmanlı bir hava savunma konsepti, erken uyarı sensörlerinin geliştirilmesi ve askerî kuvvetler arasındaki entegrasyonun artırılması yer aldı. Bu yaklaşım, tek bir koruma sistemine bel bağlamak yerine tespit ve savunma tepkilerini birbirine bağlamayı amaçlıyor.

Gündem, önümüzdeki birkaç yıl içinde savunma harcamalarının artırılmasına da işaret ediyor. Öncelikler arasında hava ve füze savunması, saldırı sonrasında karşılık verme kapasitesi ve toplumsal dayanıklılık bulunuyor. Toplumsal dayanıklılık, toplulukların ve kamu hizmetlerinin kesintilere karşı koyabilme kapasitesi anlamına geliyor.

Pekin’in Tayvan İşleri Ofisi ve Dışişleri Bakanlığı, Lai’yi dış güçlerin yardımıyla ayrılıkçılığı izleyen bir provokatör olarak nitelendirdi. Ana kara kurumları konuşmasının boğazdaki barış ve istikrara zarar verdiğini söylerken bir sözcü, Tayvan liderlerinin tehlike yarattığını ve ana karanın gerekli önlemleri alacağını belirtti.

Devlet yanlısı yorumlar Taipei’nin savunma planlarını maliyetli ve gerçekçi olmayan adımlar olarak nitelendirerek küçümsedi. Ödül duyurusu da siyasi tepkiye yeni bir kişisel tehdit ekledi ve önemli bir konuşmanın ne kadar kısa sürede hukuki suçlamaların, medya kampanyalarının ve çevrimiçi faaliyetlerin odağına dönüşebileceğini gösterdi.

Önceki listeler baskıyı artırdı

Ana kara makamları, Xiamen duyurusundan önce de Tayvanlı olduğu öne sürülen başka kişiler için ödüller duyurmuştu. Haziran ayında güvenlik birimleri, askerî bağlantılı saldırılara karışmakla suçlanan 20 kişinin listesini yayımladı. Taipei bu adımı yıldırma girişimi olarak nitelendirdi.

Ana kara kurumları daha sonra istihbarat görevlisi oldukları öne sürülen birkaç kişinin adını açıkladı ve bu kişileri bağımsızlığı destekleyen, özel olarak kurulmuş bir “sahte donanma” grubuyla ilişkilendirdi. Bu gelişmeler, kamuya isim verme kampanyasının saldırı, istihbarat ve psikolojik operasyon iddiaları arasında genişlediğini gösteriyor.

Reklam

Tayvan Askerî İstihbarat Bürosu, ana karanın sınırlarının ötesinde güç görüntüsü vermek ve Tayvan silahlı kuvvetlerini itibarsızlaştırmak için kendi iç hukukunu kullandığını söyledi. Büro, kampanyaların askere alımı caydırmayı, kamuoyunun güvenini zedelemeyi ve askerî bütçelere ilişkin tartışmaları zorlaştırmayı amaçladığını belirtti.

Eski yetkililer de bu taktiklerin, Tayvan’ın karşı istihbarat çalışmalarının etkili olduğuna işaret ettiğini ve ana kara makamlarına kamuoyu önünde yanıt verme gerekçesi sunduğunu savundu. Tayvan istihbarat teşkilatının eski genel müdürü Liu Te-liang, listeleri hem personeli hem de daha geniş kamuoyunu etkilemeyi amaçlayan psikolojik bir taktik olarak nitelendirdi.

"Bu taktik, derinlere kadar sızıldığı izlenimi vermeye, askerî personeli yıldırmaya ve istihbarat çalışmalarını zayıflatabilecek kamuoyu eleştirilerini körüklemeye çalışıyor," dedi Liu.

Son listede, haziranda saldırı düzenlemekle suçlanan 20 kişiye kıyasla psikolojik operasyonlarda görev aldığı öne sürülen 18 kişinin adı yer alıyor. Önceki liste farklı bir iddia konusu hakkındaydı; ancak her iki duyuruda da Tayvan’ın askerî kurumlarına baskı yapmak için kişilerin kamuya teşhir edilmesi yöntemi kullanıldı.

Duyurular nasıl gelişti?

Son gerilim, daha önceki suçlama ve yanıtların bir parçası olarak ortaya çıktı. Sıralama önemli; çünkü son ödül duyurusu, savunma konulu önemli bir cumhurbaşkanlığı konuşmasının ardından geldi ve polis duyurusunu daha geniş bir siyasi karşılıklı atışmanın içine yerleştirdi.

  • Haziran ayında ana kara güvenlik birimleri, Tayvan ordusuyla bağlantılı saldırılarla suçlanan 20 kişinin adını açıkladı. Taipei bu adımı yıldırma olarak nitelendirdi.
  • Bunun ardından ana kara kurumları istihbarat görevlisi oldukları öne sürülen birkaç kişinin adını açıkladı ve bu kişileri bağımsızlık propagandası yapan özel bir “sahte donanma” grubuyla ilişkilendirdi.
  • Lai, Ulusal Gün konuşmasında barışçıl diyalog çağrısı yaptı ve daha güçlü hava savunması ile sıkılaştırılmış savunma duruşuna yönelik planları açıkladı.
  • Konuşmadan bir gün sonra Xiamen polisi, psikolojik operasyonlarda görev aldığı öne sürülen 18 kişi hakkında bilgi için 10 bin yuana kadar ödül verileceğini duyurdu.
  • Tayvan Savunma Bakanlığı suçlamaları reddetti ve duyuruyu toplumu bölmeyi, silahlı kuvvetlere duyulan güveni zayıflatmayı amaçlayan bilişsel savaş olarak nitelendirdi.

12 Ekim 2025 itibarıyla bu gelişmeler savunma planlarını, cezai suçlamaları ve askerî enformasyon çalışmalarına ilişkin birbiriyle yarışan açıklamaları bir araya getirmişti. Xiamen’deki soruşturmada bir sonraki adım için tarih verilmedi.

Bilişsel savaş sıradan insanlara nasıl ulaşıyor?

Bilişsel savaş, insanların düşünme ve karar verme biçimlerini şekillendirme çabasıdır. Yalnızca kişilerin gördüğü bilgilere odaklanmak yerine güveni zayıflatmayı, bölünmeleri derinleştirmeyi ve yorgunluk yaratmayı hedefler; böylece insanların birbirine rakip iddiaları değerlendirme isteği veya kapasitesi azalır.

Reklam

Siyasi mesajlar, seçici bilgi sızıntıları, sahte belgeler, kurgulanmış görüntüler ve duygusal tetikleyiciler bu çabaların parçası olabilir. Sosyal medya içeriklerin daha hızlı ve düşük maliyetle yayılmasını sağlarken öneri algoritmaları da kampanyaların belirli mesajlara daha açık olabilecek gruplara ulaşmasına yardımcı oluyor.

Tayvan’daki enformasyon mücadelesinde anlatılan yöntemler, baskının yetkililer ve askerî personel dışındaki kişilere de yayılmasının çeşitli yollarını içeriyor:

  • Anonim hesaplar ve sohbet grupları üzerinden söylenti yaymak.
  • Gerçekmiş gibi görünen, kurgulanmış veya düzenlenmiş videolar dağıtmak.
  • Hedefleri utandırmak veya baskı altına almak için kişisel bilgileri yayımlamak.
  • Otomatik hesaplar ve ücretli destekçiler aracılığıyla bölücü anlatıları öne çıkarmak.
  • Sahte sivil toplum grupları, paravan medya markaları veya paravan kuruluşlar kurmak.
  • Stresi artırmak için enformasyon faaliyetlerini askerî uçuşlar veya deniz devriyeleriyle aynı zamana denk getirmek.

Tayvan, hızlı doğrulama çalışmaları, çevrimiçi platformlarla tehdit göstergelerinin paylaşılması ve manipülasyonu izleyen sivil toplum gruplarıyla iş birliği yoluyla enformasyon baskısına yanıt veriyor. Okullar, gaziler dernekleri ve yerel yöneticiler çoğu zaman söylentileri tanımaları ve eşgüdümlü faaliyetleri bildirmeleri için eğitiliyor.

Etki kampanyaları sınırları ve dilleri aştığı için özel şirketlerin ve diaspora topluluklarının da rolü bulunuyor. Yardım hatları ve doğrulama portalları, önemli tatil günleri ve seçimler sırasında yoğun ilgi görüyor. Bu durum, hassas dönemlerde Tayvan’ın enformasyon güvenliğine verdiği önemi yansıtıyor.

Askerî baskı ile mesajlar birlikte ilerliyor

Tayvan yakınlarındaki askerî uçuşlar ve deniz devriyeleri, boğazın iki yakası arasındaki gerilimin düzenli bir parçası hâline geldi. Enformasyon operasyonları da bunlara eşlik ederek kamuoyunu belirli anlatılara hazırlıyor ve siyasi ve askerî liderlerin kararlarını zorlaştırıyor.

Xiamen’in duyurusu, bu baskıların birbirini nasıl güçlendirebildiğini gösteriyor. Bir savunma duyurusu düşmanca yorumların konusu hâline gelirken cezai suçlamalar, askerî çalışmalar yürüten kişileri açıkta ve savunmasız göstermeye çalışıyor.

ABD, silah paketlerini onaylayıp eğitim desteği sağlayarak Tayvan’ın başlıca güvenlik ortağı olmayı sürdürüyor. Japonya ve diğer bölgesel ortaklar boğazı yakından izliyor. Bu ilişkiler, Pekin ile Taipei’nin stratejik hesaplarını etkiliyor; ana kara kaynaklı bir ödül duyurusunun hukuki sınırları ise değişmiyor.

Reklam

Tayvanlı personelden daha geniş bir grubu suç saymaya yönelik her girişim gerilimi daha da artırır ve Taipei’den daha güçlü tepkiler gelmesine yol açar. Her iki taraf da denetimlerinden çıkacak bir krizden kaçınmaya çalışırken kararlılıklarını göstermeyi hedefliyor.

Hukuki duyurular, medya anlatıları ve askerî sinyallerin oluşturduğu bu bileşimin sürmesi muhtemel; çünkü her biri diğerini destekliyor. Tayvan açısından yakın vadeli zorluk, Lai’nin açıkladığı savunma değişikliklerini hayata geçirirken personeli ve kamuoyunun güvenini korumak. Pekin ise ödül kampanyasını, bağımsızlıkla ilişkilendirdiği faaliyetlerin cezai yetkisi kapsamına girdiği iddiasını pekiştirmek için kullanıyor.

Özetle

  • Xiamen polisi, Tayvan ordusunun psikolojik operasyonlarında görev aldığı öne sürülen 18 kişinin yakalanmasını sağlayacak bilgi için 10 bin yuana (yaklaşık 1.400 ABD doları) kadar ödül teklif etti.
  • Duyuruda fotoğraflar, adlar ve Tayvan kimlik numaraları yayımlandı; ayrılıkçı mesajlar yayma ve ayrılmayı kışkırtma iddiaları yer aldı.
  • İlgili suçlamalar arasında karalama siteleri, ayrılmayı yücelten oyunlar, yanıltıcı videolar, yasa dışı radyo kanalları ve dış güçlerin desteği bulunuyordu.
  • Tayvan Savunma Bakanlığı iddiaları reddetti ve duyuruyu toplumu bölmeyi, silahlı kuvvetlere duyulan güveni zayıflatmayı amaçlayan bilişsel savaş olarak nitelendirdi.
  • Ana kara yasalarının Tayvan’da geçerliliği yok ve iki taraf arasında iade anlaşması bulunmuyor. Ancak kişilerin kamuya teşhir edilmesi seyahati zorlaştırabilir ve yakınları üzerinde baskı yaratabilir.
  • Duyuru, Lai’nin barışçıl diyalog ve T Dome hava savunma konsepti dâhil daha güçlü savunma çağrısından sonra geldi.
  • Ana kara, daha önce haziran ayında askerî saldırılarla suçlanan 20 kişinin ve daha sonra istihbarat görevlisi oldukları öne sürülen birkaç kişinin adını açıklamıştı.
  • Tayvan, enformasyon baskısına doğrulama çalışmaları, platformlarla iş birliği, sivil toplumun izleme faaliyetleri ve manipülasyonu tanımaya yönelik eğitimlerle yanıt veriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir