42 görüşme, ormanların yaban hayatını yitirdiğini ortaya koyuyor
Biological Conservation dergisinde yayımlanan hakemli bir araştırmaya göre, Kuzey Kore'de yarım kilogramdan ağır yerli memelilerin neredeyse tamamı gıda veya ticaret amacıyla avlanıyor. Araştırmacılar, 2021 ve 2022'de Kuzey Kore'den kaçan 42 kişiyle yapılan görüşmelere dayanarak açlığın, karaborsanın ve devlet kurumlarıyla bağlantılı sömürünün ülke ormanlarındaki yaban hayatını tükettiği uyarısında bulunuyor.
İçindekiler
- 42 görüşme, ormanların yaban hayatını yitirdiğini ortaya koyuyor
- Araştırmacılar erişilemeyen bir ülkeyi nasıl inceledi?
- Kıtlık, kalıcı ticaret ağlarının oluşmasına nasıl zemin hazırladı?
- Devlet kurumları da alıcı ve tedarikçi olarak tanımlandı
- Samur postları önce nadirleşti, ardından ortadan kayboldu
- Kaplanlar ve leoparlar sınırda tehlikeyle karşı karşıya
- Ayılar, geyikler ve su samurları çeşitli pazarlara ürün sağlıyor
- Hayvanlardan arınmış ormanlar neden tek tek türleri aşan sonuçlar doğuruyor?
- Yaban hayatı yasaları, ticaret ve yaptırım kaygılarıyla kesişiyor
- Koruma, gıda ve gelir güvencesine de bağlı
- Sınır bölgelerindeki yaşam alanları koruma ve araştırma fırsatları sunuyor
- Öne Çıkanlar
University College London'da çalışan bilim insanları ve Avrupa'daki ortaklarının yürüttüğü araştırma ekibi, ülkenin dış dünyaya kapalı sınırları içinde yaban hayatının günümüzde nasıl kullanıldığına ilişkin ilk temel tabloyu oluşturdu. Bulgular; kaplanları, leoparları, ayıları, su samurlarını, geyikleri ve etleri, kürkleri ya da vücut parçaları için yakalanan daha küçük hayvanları kapsıyor. Kore Yarımadası'nın yaban hayatını bir zamanlar tanımlayan bazı türler artık Kuzey'de yok.
Sık kürküyle değer gören küçük bir orman etçili olan samurun Kuzey Kore'de işlevsel olarak neslinin tükendiği düşünülüyor. Bu, geriye kalan hayvanların ekosistemdeki olağan rollerini yerine getiremeyecek kadar az olduğu anlamına geliyor. Nesli tehlike altındaki Amur kaplanları ve Amur leoparları başka bir tehlikeyle karşı karşıya: Çin'in kuzeydoğusundan veya Rusya'dan Kuzey Kore'ye geçen hayvanların öldürülme riski, ülke sınırlarının ötesindeki toparlanma çabalarını zayıflatıyor.
University College London'da biyolojik çeşitliliğin korunması ve ekoloji alanında doçent ve araştırmanın ortak yazarlarından olan Joshua Elves-Powell, ormanlar ayakta kalsa bile hayvanların bir bölgeden kaybolmasını ifade eden bu tehlikeyi yaban hayatının tükenmesi olarak tanımladı.
Kuzey Kore ormanlarında, bu alanların fiilen hayvanlardan arındırılması anlamına gelen yaban hayatı tükenmesi riski ciddi boyutta.
Elves-Powell, av baskısının ülkenin memeli türlerine ne kadar geniş ölçekte yayıldığını da anlattı.
Kuzey Kore'de kirpiden büyük neredeyse tüm memeli türleri, tüketim veya ticaret amacıyla fırsat bulundukça yakalanıyor.
Araştırmacılar erişilemeyen bir ülkeyi nasıl inceledi?
Bağımsız bilim insanları Kuzey Kore'de araştırma yürütürken ciddi güçlüklerle karşılaşıyor. Bu nedenle araştırmacılar, hayvanların nasıl yakalandığını, kullanıldığını ve satıldığını ortaya koymak için askerler, avcılar, tüccarlar ve tüketiciler dâhil eski sakinlerle yapılandırılmış görüşmeler yaptı.
Yöntem, insanların yaban hayatının çevresinde yaşayıp çalışırken edindiği bilgilere, yani yerel ekolojik bilgiye dayanıyor. Araştırmacılar bu yöntemi erişimin, güvenliğin veya şeffaflığın sınırlı olduğu yerlerde yaygın olarak kullanıyor. Bu araştırmada görüşmeler, kıtlık dönemlerinde ve sonrasındaki yıllarda yaban hayatının nasıl kullanıldığına dair ayrıntılı bilgiler sağladı.
Araştırmanın kanıtları, fotokapanlardan veya doğrudan saha incelemelerinden değil, tanıklıklardan oluşuyor. Konumlar ve hayvanların kesin sayıları belirsizliğini koruyor; görüşmeler kapsamlı bir yaban hayatı sayımının yerini tutamaz. Ancak onlarca katılımcının ayrıntılı anlatımları ve bölge pazarlarından gelen benzer bilgiler, gelecekteki araştırmaların sınayabileceği bir başlangıç noktası sunuyor.
Katılımcılar, yarım kilogramı aşan yerli memeli türlerinin neredeyse tamamının avlandığını anlattı. Ayrıca Kuzey Kore yasalarınca korunan hayvanların devlet kurumları tarafından ekonomik kaynak olarak kullanıldığını belirttiler. Araştırma, bu uygulamaları daha geniş bir riskle ilişkilendiriyor: Sömürünün sürmesi, yaban hayvanlarının Kore Yarımadası ile Asya anakarası arasındaki hareketini kesintiye uğratarak Çin ve Rusya'daki koruma kazanımlarına zarar verebilir.
Kıtlık, kalıcı ticaret ağlarının oluşmasına nasıl zemin hazırladı?
Kuzey Kore'nin 1990'lardaki ekonomik çöküşü, insanları hayatta kalabilmek için avlanmaya yöneltti. Görüşülen kişilerin çoğu, avcılık ve yaban hayatı ticaretindeki keskin artışı, kamusal dağıtım sisteminin çökmesinin ardından 1990'ların sonlarında yaşanan kıtlıkla ilişkilendirdi. Milyonlarca kişi yoksunlukla karşı karşıya kaldı; aileler gıda ve gelir için ormanlara, nehirlere ve kıyılara yöneldi.
Yerel adıyla jangmadang olarak bilinen kayıt dışı pazarlar, günlük yaşamın bel kemiği hâline geldi. Yaban hayatı iki işe yarıyordu: Hanelerin kıtlık dönemlerini atlatmasına yardımcı oluyor, tüccarların ülke içindeki müşterilere ve sınırın öte yanındaki Çinli alıcılara satabileceği ürünler sağlıyordu.
Kıtlık sırasında edinilen beceriler, bağlantılar ve güzergâhlar zamanla kalıcı ticaret ağlarına dönüştü. Hayvanlar ve parçaları, bu ağların oluşmasına yol açan acil hayatta kalma krizi sona erdikten sonra da aynı kanallardan taşınmayı sürdürdü.
Araştırmadaki başlıca tarihler, incelemenin bu döneme nasıl uzandığını gösteriyor:
- 1990'larda ekonomik çöküş, halk üzerindeki gıda ve gelir için avlanma baskısını artırdı.
- 1990'ların sonlarında kıtlık ve kamusal gıda dağıtımının çökmesi, avcılığın ve kayıt dışı yaban hayatı pazarlarının yaygınlaşmasına zemin hazırladı.
- 2021 ve 2022'de araştırmacılar, Kuzey Kore'den kaçan 42 kişiyle yapılandırılmış görüşmeler yaptı.
Devlet kurumları da alıcı ve tedarikçi olarak tanımlandı
Kuzey Kore'den kaçan birden fazla kişi, yetkililerin yanı sıra bireysel avcı ve tüccarların da yaban hayatının sömürülmesine katıldığını anlattı. Yerel yetkililer, haraç olarak hayvan postları ve başka ürünler topluyordu. Hanelere kotaları karşılama talimatı verilirken çocuklardan postları için tavşan yetiştirmeleri isteniyordu.
Katılımcılar ayrıca devlet kurumlarının işlettiği; safraları çıkarılmak üzere ayıların tutulduğu, parçaları ve postları için geyik, su samuru ve sülün yetiştirilen çiftliklerden söz etti. Devlet kurumlarının, sonunda Kuzey Kore dışındaki alıcılara ulaşan yaban hayatı ürünleri sağladığı belirtildi.
Kuzey Kore'de yaban hayatını koruma yasaları, koruma altındaki türlerin listeleri ve resmî bir korunan alanlar ağı bulunuyor. Buna rağmen görüşülen kişiler, vatandaşların ve yetkililerin bu kuralları sık sık ihlal ettiğini; avcılık ve tuzakla yakalamanın kişisel tüketim, yerel pazarlar ve devlet talepleri için sürdüğünü anlattı.
Anlatımlarda resmî toplama yükümlülükleri, hanelerin ihtiyaçları ve ticari talep yan yana yer alıyor. Gıda arayan aileler, gelir peşindeki tüccarlar ve yaban hayatı ürünleri isteyen kurumların tümü aynı hayvan toplulukları üzerinde baskı yaratabiliyor.
Samur postları önce nadirleşti, ardından ortadan kayboldu
Samurlar bir zamanlar Kore Yarımadası'nda yaygındı ve sık, parlak kürkleri nedeniyle rağbet görüyordu. Avcılar ve tüccarlar araştırmacılara bu hayvanın Kuzey Kore'de ortadan kaybolduğunu söyledi. Kuzey Kore'den kaçanlar, samur postlarının pazarda sıradan bir ürün olmaktan çıkıp nadirleştiğini ve sonunda tamamen ortadan kaybolduğunu hatırladı.
Araştırma, samurların ülkede işlevsel olarak neslinin tükendiği sonucuna varıyor. Kayıpları kürk ticaretinin ötesine uzanıyor: Bu küçük etçiller kemirgenleri ve kuşları avlıyor, ormanlardaki besin ağlarının dengesini korumaya yardımcı oluyor.
Bildirilen düşüş, Doğu Asya'nın diğer bölgelerinden gelen anlatımlara benziyor. Bu bölgelerde yoğun tuzakla avlanma, kürkü için değer verilen hayvanları birkaç on yıl içinde ormanlardan yok etti. Kuzey Kore'de bir zamanlar pazarlarda sık rastlanan bir ürünün kaybolması, süregelen av baskısına ilişkin uyarının bir parçası.
Samur, çok daha geniş bir tür listesindeki örneklerden biri. Katılımcılar kaplanları, leoparları, ayıları, geyikleri, su samurlarını, uzun kuyruklu goralı, yaban domuzlarını, kızıl tilkileri, porsukları ve gelincikleri saydı. Hayvanlar etleri, postları ve kemiklerinin yanı sıra geleneksel tıpta kullanılan parçaları için de avlandı.
Kaplanlar ve leoparlar sınırda tehlikeyle karşı karşıya
Çin'in kuzeydoğusunda ve Rusya'nın Uzak Doğu bölgesinde küçük ancak büyüyen Amur kaplanı ve Amur leoparı popülasyonları belgelendi. Son on yıldaki koruma çalışmaları, hayvanların Changbai Dağları'na ve Kuzey Kore'yle komşu Tumen Nehri bölgesine yayılmasına imkân tanıdı.
Araştırmacılar, Kuzey Kore topraklarına geçen kedigillerin postları, kemikleri ve bölge pazarlarında değer verilen diğer parçaları için öldürülme riskinin yüksek olduğu uyarısında bulunuyor. Buradaki kayıplar, sınırın öte tarafındaki kırılgan toparlanma çabalarını zayıflatabilir.
Kaplanlar ve leoparlar geniş alanlarda dolaşır. Bu hayvanların bağlantılı yaşam alanlarına ve geyiklerle yaban domuzları dâhil yeterli av hayvanına ihtiyacı vardır. Avcılar hem yırtıcıları hem de onların avladığı hayvanları öldürüyorsa, görünüşte uygun bir orman çok az güvenlik sunabilir.
Endişe, aynı türün farklı bölgelerde yaşayan ve aralarında hayvan geçişi olan bağlantılı gruplarını ifade eden daha geniş metapopülasyonları da kapsıyor. Kuzey Kore, göç eden kedigiller için bir çıkmaza dönüşürse zarar komşu ülkelerdeki bağlantılı gruplara da ulaşabilir. Geniş alanlara yayılan başka türler de benzer risklerle karşı karşıya.
Ayılar, geyikler ve su samurları çeşitli pazarlara ürün sağlıyor
Asya kara ayılarının safra, pençe ve organ kaynağı olarak kullanıldığı anlatıldı. Safraları geleneksel tıpta kullanılmak üzere çıkarılıyordu. Geyik eti, yüksek statüyle ilişkilendirilen bir gıda olarak değer görürken boynuzları ve organları, geleneksel ilaçlara yönelik köklü bir ticarete kaynak sağlıyordu.
Su samurları postları için avlanıyordu. Kayalıkların çevresinde yaşayan ve hassas tür olarak sınıflandırılan keçi antilobu uzun kuyruklu goral et için avlanıyordu. Diğer anlatımlarda yağları için yakalanan porsuklar ile postları için öldürülen tilkiler ve gelincikler yer aldı.
Katılımcılar, köylere yakın ormanlarda ilmikli tuzakların yaygın olarak kullanıldığını anlattı. İlmekli tuzak, hayvanı sıkışan bir halkayla yakalayarak avcıların tuzağın başında beklemeden yaban hayvanlarını yakalamasını sağlar.
Doğadan avlanan hayvanların yanı sıra ayı, geyik ve su samuru beslenen çiftliklerden de söz edildi. Ürünler tüccarların eline geçtikten sonra bu iki kaynağı birbirinden ayırmak zorlaşabiliyor. Yabani hayvanlardan elde edilen parçalar, esaret altında yetiştirilen hayvanların ürünleriyle birlikte pazarlarda dolaşıma girebiliyor.
Görüşülen kişiler, kürkü için yetiştirilen ve istilacı tür olarak sulak alanlarda yayılan, bölgeye sonradan getirilmiş bir kemirgen olan koypudan da söz etti. Çiftlik hayvanlarının kaçıp yayılması, yerli yaban hayatının kaybı üzerindeki baskıyı artıran başka bir etken.
Hayvanlardan arınmış ormanlar neden tek tek türleri aşan sonuçlar doğuruyor?
Kaplanlar ve leoparlar, besin zincirinin üst sıralarında yer alan tepe yırtıcılarıdır. Yırtıcılar çoğu zaman faaliyetleriyle bir ekosistemin bütünlüğünü korumaya yardımcı olan kilit türler olarak işlev görür. Av hayvanlarının sayısını sınırlayarak bitkilerin ve daha küçük hayvanların gelişmesine olanak tanıyabilirler.
Ekologlar bu ilişkileri Kuzey Amerika'daki kurtlar ve Pasifik kıyılarındaki denizyıldızları üzerinden inceledi. Aynı temel kaygı Doğu Asya için de geçerli: Diğer hayvanların davranışlarını veya sayılarını şekillendiren bir türün kaybı, daha geniş ölçekte doğal çevreyi değiştirebilir.
Tepe yırtıcılarının ortadan kaldırılması, otçulların ormanlarda ve çayırlarda aşırı otlamasına yol açabilir. Daha küçük yırtıcıların sayısı artabilir; besin ağındaki değişiklikler biyolojik çeşitliliği azaltırken doğal kaynaklara bağımlı insanlara da zarar verebilir. Kaplanlarla leoparların kaybolduğu yerlerde geyik ve yaban domuzu sayısındaki artış, ekinlere daha fazla zarar gelmesi ve daha az ağaç fidanının hayatta kalması anlamına gelebilir.
Samur gibi daha küçük etçillerin ve yırtıcıların kaybı da ormanların yangına, hastalıklara ve iklim baskısına dayanmasına yardımcı olan ekolojik ilişkileri zayıflatabilir. Yaban hayatının tükenmesi, yalnızca tanıdık büyük hayvanların kaybı değildir: Yaban hayatı; tozlaştırıcıları, tohumları yayan ve besin maddelerini farklı yerlere taşıyan hayvanları da kapsar.
Bu rolleri yerine getiren hayvanların yok olduğu bir ormanın toparlanması, koruma koşulları iyileştikten sonra bile onlarca yıl sürebilir. Bu nedenle hayvan topluluklarının varlığını sürdürmesi, ormanlara bağımlı toplulukların yanı sıra ulusal sınırların ötesindeki koruma çalışmaları açısından da önem taşıyor.
Yaban hayatı yasaları, ticaret ve yaptırım kaygılarıyla kesişiyor
Kuzey Kore, Nesli Tehlike Altındaki Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme'ye (CITES) taraf değil. Bu anlaşma, tehdit altındaki yaban hayatı türlerinin uluslararası ticaretini düzenliyor. Kuzey Kore'nin sözleşme dışında kalması, iç hukuk uygulamalarına ve komşu ülkelerdeki denetimlere daha fazla önem kazandırıyor.
Çin, Kore Yarımadası'ndan gelen yaban hayatı ürünleri için önemli bir pazar. Araştırmacılar, Kuzey Kore'den yapılan bazı satışların koruma altındaki türleri kapsadığı ve Çin'in CITES kapsamındaki yükümlülükleriyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarıyla çelişebileceği uyarısında bulunuyor. İki tarafı da uluslararası yükümlülüklerine uymaya çağırıyorlar.
Bu sınırdan geçen yaban hayatı ticaretiyle bağlantılı el koyma ve kovuşturmalar hakkında kamuya açık bilgi sınırlı. Daha şeffaf raporlama, veri paylaşımı ve ortak devriyeler, yetkililerin güzergâhları anlamasına ve bu ticareti kesintiye uğratmasına yardımcı olabilir.
Gümrük memurları, sınır polisi ve pazar denetçilerinin uygulama konusunda koordineli çalışması gerekir. Talep de önemli: Kaplan kemiği, ayı safrası, geyik boynuzu ve diğer ürünleri arayan alıcılar, avcılık ve kaçakçılığa teşvik sağlıyor.
DNA analizi, izotop testi ve dijital takip yöntemleri, yaban hayatı ürünlerinin nereden geldiğini araştırmaya imkân tanıyor. DNA biyolojik materyalin tanımlanmasını sağlarken izotop testi, kaynağın izini sürmeye yardımcı olabilecek kimyasal örüntüleri inceliyor. Bu yöntemler, yasa dışı ürünlerin çiftlikte yetiştirilen hayvanlardan elde edilmiş gibi gösterilmesini veya sahte etiketlerle taşınmasını zorlaştırabilir.
Koruma, gıda ve gelir güvencesine de bağlı
Araştırmacılar, Kuzey Kore'nin mevcut yaban hayatı yasalarını uygulamasını ve çiftlikler ile toplama kotaları üzerinden devlet eliyle yürütülen sömürüyü sona erdirmesini öneriyor. Ayrıca Çin'i ve diğer komşu ülkeleri, Kuzey Kore yaban hayatından kazanç sağlayan tedarik zincirlerine ve alıcılara karşı harekete geçmeye çağırıyorlar.
Avcılığa bağımlı yaşayanların güvenilir alternatiflere ihtiyacı var. Yalnızca kolluk faaliyetlerini artırmak, gıda ve gelir ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle insani yardımlar da koruma açısından önem taşıyor: Güvenilir gıda tedariki ve gelir kaynakları, ormanlar ve nehirler üzerindeki baskıyı azaltabilir.
Yerel halka hayvanları izleme veya tuzakları kaldırma karşılığında ödeme yapan programlar, güven kazandıkları ve yeterli kaynakla desteklendikleri takdirde işe yarayabilir. Yerel hayvancılığın desteklenmesi, balık yetiştiriciliğinin geliştirilmesi ve yaban hayvanlarından elde edilen ilaçlara alternatifler bulunması da yaban hayvanı eti ve parçalarına yönelik talebi azaltabilir.
Tüketici pazarlarındaki bilinçlendirme kampanyaları, kaplan kemiği veya ayı safrası gibi ürünlere sahip olmanın toplumsal statüyle ilişkilendirilmesini hedef alabilir. Bu önlemler, ticaretin her iki ucuna da yöneliyor: Yaban hayatını elde edenlere ve alışverişleriyle ticareti kârlı kılan müşterilere.
Sınır bölgelerindeki yaşam alanları koruma ve araştırma fırsatları sunuyor
Kore Yarımadası, kıtasal Doğu Asya ile güneyindeki adalar bakımından zengin denizler arasında yer alıyor. Çin, Rusya ve yarımadayı birbirine bağlayan koridorları korumak, kaplanların, leoparların ve geniş alanlarda dolaşan diğer hayvanların güvenle hareket etme şansını artırır.
Güney Kore'nin Askerden Arındırılmış Bölgesi ve bitişiğindeki Sivil Kontrol Bölgesi'nde, Ulusal Ekoloji Enstitüsü tarafından binlerce tür belgelendi. Bu bölgeler, insan müdahalesi sınırlandığında yaban hayatının nasıl toparlanabileceğini gösteriyor. Kuzey Kore'de kalıcı koruma için avcılık ve ticaretin gerçekten denetlendiği alanlara ihtiyaç var.
Erişim kısıtlı olsa da araştırmacılar bilgi toplayabilir. Sınır yakınlarına yerleştirilen fotokapanlar ve akustik sensörler nadir türleri kaydedebilir. Uydu görüntüleri, ağaç kesme yollarını, temizlenmiş ormanlık alanları ve yangın izlerini gösterebilir. Pazarlardaki ürünlerin adli incelemesi, yaban hayatı ticaretinin izini Kuzey Kore'ye kadar sürmeye yardımcı olabilir.
Bölgedeki bilim insanları kaplan ve leoparları izlemek için hâlihazırda iş birliği yapıyor. Yarımadadan daha fazla bilgi toplayacak şekilde bu ağları genişletmek; hayvan hareketlerini izlemeye, tehditleri belirlemeye ve görüşmelerle oluşturulan başlangıç tablosunu sınamaya yardımcı olabilir. Bağlantılı yaşam alanlarının korunması, hem Kuzey Kore'deki hayvanlara hem de ülke sınırlarının ötesinde toparlanan popülasyonlara fayda sağlar.
Öne Çıkanlar
- Biological Conservation araştırmasında, 2021 ve 2022'de Kuzey Kore'den kaçan 42 kişiyle yapılan görüşmeler kullanıldı.
- Katılımcılar, yarım kilogramdan ağır yerli memelilerin neredeyse tamamının tüketim veya ticaret amacıyla avlandığını anlattı.
- 1990'ların sonlarındaki kıtlık sırasında avcılık yaygınlaştı; kayıt dışı pazarlar kalıcı ticaret ağlarına dönüştü.
- Kuzey Kore'de samurların işlevsel olarak neslinin tükendiği düşünülüyor. Çin ve Rusya'dan gelen Amur kaplanları ile leoparların öldürülme riski yüksek.
- Devlet kurumlarının yaban hayatı ürünleri topladığı ve ayı, geyik, su samuru ile sülün yetiştiren çiftlikler işlettiği anlatıldı.
- Kuzey Kore CITES'e taraf değil. Araştırmacılar, Çin'e yönelik ticaretin bir bölümünün uluslararası yükümlülükleri ihlal edebileceği uyarısında bulunuyor.
- Yaban hayatı kayıpları, ormanlardaki besin ağlarını, doğal kaynaklara bağımlı toplulukları ve komşu ülkelerdeki koruma kazanımlarını tehdit ediyor.
- Önerilen önlemler arasında mevcut yasaların uygulanması, devlet eliyle yürütülen sömürünün sona erdirilmesi, talebin azaltılması ve geçim kaynaklarının iyileştirilmesi yer alıyor.
- Sınırlı erişime rağmen sınır gözetimi, adli inceleme, şeffaf veri paylaşımı ve korunan yaban hayatı koridorları koruma çalışmalarını destekleyebilir.






