Mahkeme itirazı reddedince DJI Pentagon listesindeki yerini korudu
ABD Bölge Yargıcı Paul Friedman'ın hukuki itirazını reddetmesinin ardından DJI, ABD Savunma Bakanlığı'nın Çinli askeri şirketler listesinde kalacak. Böylece dünyanın önde gelen tüketici ve ticari drone üreticisi, önemli bir pazarda kısıtlamalar ve incelemelerle karşı karşıya kalmayı sürdürecek.
İçindekiler
- Mahkeme itirazı reddedince DJI Pentagon listesindeki yerini korudu
- Yargıç sınıflandırmayı neden onadı?
- Devletin tanıması ve desteği davada belirleyici oldu
- Ticari drone'lar ve askeri kullanım
- 1260H Bölümü alıcılar için ne anlama geliyor?
- ABD'nin ayrı tedbirleri baskıyı artırıyor
- DJI mahkemenin gerekçesine itiraz ediyor
- Temyiz seçenekleri ve benzer bir dava
- Acil müdahale hizmetleri için ekipman değiştirme maliyeti
- Çin teknolojileriyle ilgili daha geniş anlaşmazlık
- Önemli Noktalar
29 Eylül 2025 itibarıyla karar, DJI'yi Kongre'nin Pentagon'a Çin ordusuyla veya savunma sanayisiyle bağlantılı olduğunu düşündüğü şirketler için tutma talimatı verdiği 1260H Bölümü listesindeki yerinde bırakıyor. Friedman, bazı hükümet iddialarını reddedip diğerlerinde hatalar saptamasına rağmen, sınıflandırmayı sürdürmek için yeterli kanıt bulunduğuna hükmetti.
Karar uyarınca, başka bir kısıtlama olmadığı sürece bireysel müşteriler DJI drone'larını satın alabilecek. Kararın en doğrudan sonuçları, devlet kurumlarıyla iş ilişkilerini, şirketin itibarını ve listede yer alan bir tedarikçiyle çalışmanın risklerini değerlendiren kurum ve ticari ortakların kararlarını ilgilendiriyor.
ABD drone pazarına hâkim olan DJI; fotoğrafçılar, işletmeler, altyapı denetçileri ve çok sayıda acil müdahale biriminin kullandığı ekipmanları tedarik ediyor. Şirketin hava araçları inşaat, enerji, tarım, film yapımı ve kamu güvenliği alanlarında da kullanılıyor. Bu nedenle anlaşmazlık, savunma sanayisinin çok ötesindeki müşterileri etkiliyor.
Çin üretimi drone'larla ilgili ayrı bir ulusal güvenlik değerlendirmesinde 2025'in sonlarına doğru bir son tarih yaklaşıyor. Bu süreç, ABD pazarına erişimde yeni kısıtlamalar getirebilir. DJI, sistemlerinin ulusal güvenlik riski oluşturmadığını gösterebilmek için değerlendirmenin yapılmasını istediğini söylüyor.
Şirket, silah değil tüketici ve kurumsal kullanım araçları ürettiğini, Çin ordusuna ait olmadığını ve ordu tarafından kontrol edilmediğini savunuyor. Olası temyiz başvurusu da dahil olmak üzere hukuki seçeneklerini değerlendirirken ABD'deki faaliyetlerini sürdüreceğini belirtiyor.
Yargıç sınıflandırmayı neden onadı?
Friedman, Pentagon'un DJI'yi Çin'in askeri ve sivil alanları bütünleştirme stratejisine katkıda bulunan bir şirket olarak sınıflandırmak için yeterli gerekçeye sahip olduğu sonucuna vardı. Bu strateji, silahlı kuvvetlerin de kullanabileceği sivil teknolojilerin geliştirilmesini teşvik ediyor. Örneğin haritalama veya denetim amacıyla tasarlanan bir drone, araziyi gözlemleyip görüntü aktarabildiği için askeri amaçlarla da kullanılabilir.
Mahkeme, hangi şirketlerin 1260H Bölümü listesine alınacağına karar verme konusunda Savunma Bakanlığı'na geniş takdir yetkisi tanıdı. Anlaşmazlığın ulusal güvenlikle ilgili olması nedeniyle Friedman, bakanlığın değerlendirmesine daha fazla ağırlık verdi. Uygulamada bu, mahkemenin Pentagon'a kanıtları ve riskleri değerlendirmesi için kayda değer bir hareket alanı tanıdığı anlamına geliyordu.
Yargıç yine de hükümetin davasındaki zayıf noktaları belirtti. Pentagon, DJI'nin faaliyetlerini anlatırken Çin'deki sanayi geliştirme bölgelerine ilişkin ayrıntıları karıştırmıştı. Friedman ayrıca DJI'nin dolaylı olarak Çin Komünist Partisi'ne ait olduğu sonucuna varamayacağını yazdı.
Diğer kanıtlar ise sınıflandırmayı desteklemek için yeterliydi. Karar; Çin devleti tarafından tanınma ve destek, devlet destekli bir kuruluşun şirketteki pay sahibi olduğunu gösteren bilgiler ve DJI teknolojisinin sivil ve askeri kullanım alanlarına dayanıyordu.
DJI açısından sonuç, hükümetin çeşitli iddialarına başarıyla itiraz etmesinin listeden çıkarılmasını sağlamadığı anlamına geliyor. Geriye kalan gerekçeler, yargıcın uyguladığı hukuki eşiği karşıladı.
Devletin tanıması ve desteği davada belirleyici oldu
Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC), DJI'yi Ulusal Kurumsal Teknoloji Merkezi olarak tanıdı. Friedman, bu statünün nakit teşvikler, mali destek ve vergi avantajları sağlayabilmesi nedeniyle buna atıfta bulundu.
Mahkeme, devlet destekli bir kuruluş olan Chengtong'un DJI'de bir miktar pay sahibi olduğunu gösteren bilgileri de değerlendirdi. Yargıç, bu tanınma ve desteğin teknolojiye ait askeri kullanım alanlarıyla birlikte ele alındığında şirketi 1260H Bölümü kapsamında askeri ve sivil alanları bütünleştirme stratejisine katkıda bulunan bir şirket saymayı haklı kılabileceğine hükmetti.
DJI, Çin'de faaliyet gösteren birçok şirketin Pentagon listesine alınmadan hükümetin tanınmasından veya desteğinden yararlandığını savundu. Şirkete göre, kendisine karşı kullanılan gerekçedeki temel sorunlardan biri bu.
Friedman, Savunma Bakanlığı'nın benzer özelliklere sahip her şirketi sınıflandırmak zorunda olmadığı sonucuna vardı. Yargıcın çerçeveye ilişkin yorumuna göre Pentagon, bir şirketi listeye alırken diğerini listenin dışında tutabilir.
Dolayısıyla anlaşmazlık DJI'nin mülkiyet yapısının ötesine uzanıyor. Mesele, Pentagon'un devlet desteği ve ürünlerin kullanım alanları üzerinden sivil teknoloji şirketlerini Çin'in savunma sanayisiyle ne ölçüde ilişkilendirebileceği.
Ticari drone'lar ve askeri kullanım
DJI drone'ları film çekimi, haritalama, denetim ve kamu güvenliği görevleri gibi işler için tasarlanıyor. Küçük ticari hava araçları çatışma bölgelerinde keşif ve hedef belirleme amacıyla da kullanılmak üzere uyarlandı. Böylece sivil amaçlarla satılan teknoloji, savaş alanlarında da rol oynuyor.
DJI, ürünlerinin askeri amaçlarla kullanılmasını yasaklayan bir politikası olduğunu belirtiyor. Friedman da bu politikayı kabul etmekle birlikte teknolojinin neler yapabildiğine ve fiilen nasıl kullanıldığına odaklandı.
ABD Bölge Yargıcı Paul Friedman, yazılı kararında gerekçesini şöyle açıkladı:
DJI'nin politikalarının askeri kullanımı yasaklayıp yasaklamaması konuyla ilgisizdir. Bu durum, DJI teknolojisinin hem kayda değer teorik askeri kullanım alanlarına sahip olduğu hem de fiilen askeri amaçlarla kullanıldığı gerçeğini değiştirmez.
Çift kullanımlı teknoloji, hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilen teknolojiyi ifade eder. Bu olayda görüntü toplama veya bir alanı inceleme olanağı, hem ticari bir işi hem de askeri bir operasyonu destekleyebilir.
Yargıç, bu pratik kapasiteyi Pentagon kararının dayanaklarından biri olarak değerlendirdi. Devletin tanıması ve desteğine ilişkin kanıtlarla birlikte bu unsur, hükümetin diğer iddialarında saptadığı eksikliklere rağmen DJI'yi listede tutmak için yeterliydi.
1260H Bölümü alıcılar için ne anlama geliyor?
1260H Bölümü, Pentagon'a Çin ordusuyla bağlantılı olduğuna veya Çin'in savunma sanayisini desteklediğine inandığı şirketleri belirleme talimatı veriyor. Bu sınıflandırma, şirketi sözleşmeleri, hibeleri ve diğer federal programları etkileyebilecek bir devlet çerçevesinin kapsamına alıyor.
Federal kurumlar, listedeki şirketleri daha yüksek risk taşıyan iş ortakları olarak değerlendirebilir. Sınıflandırma, kamu ihalelerine ve federal desteğe kısıtlamalar getirebilir. Eyalet ve yerel yönetimler de kendi satın alma kurallarını belirlerken çoğu zaman federal tutumu dikkate alıyor.
DJI, listeye alınmasının birden fazla ABD devlet kurumuyla sözleşme yapmasının yasaklanması da dahil olmak üzere satışlarını azalttığını ve itibarına zarar verdiğini söylüyor. Ortaklar da güvenlik veya mevzuata uyum kaygıları nedeniyle listede yer alan bir tedarikçiden kaçınabilir.
Mahkemenin kararı uyarınca, ayrı kısıtlamalara tabi olmadıkları sürece bireysel müşteriler DJI ürünlerini almaya devam edebilir. Dolayısıyla hobi amaçlı kullanıcılar ve birçok işletme, yalnızca bu karar nedeniyle yakın vadede fazla değişiklik yaşamayacak.
Kamu alıcılarının işi daha zor. Birçok kamu kurumu DJI alımlarını zaten kısıtlıyor veya bunlardan kaçınıyor; bazı eyaletlerde kurumları Çin dışındaki tedarikçilere yönlendiren kurallar bulunuyor. Mahkeme kararı, daha fazla kurumun DJI ekipmanlarını değiştirmesine veya en baştan satın almaktan kaçınmasına yol açabilir.
Federal sözleşmeleri olan büyük şirketler de kendi alımlarına izin verilse bile politika riskleri daha düşük tedarikçileri tercih edebilir. Bu müşteriler için satın alma kararlarında hem drone'un performansı hem de yeni kısıtlamalar getirilmesi ihtimali rol oynuyor.
ABD'nin ayrı tedbirleri baskıyı artırıyor
ABD hükümetinin farklı amaçlar doğrultusunda hareket eden çeşitli kurumları DJI hakkında tedbirler aldı. Pentagon'un sınıflandırmasının yanı sıra Ticaret Bakanlığı'nın ihracat kısıtlamaları ve Hazine Bakanlığı'nın yatırım kısıtlamaları da şirketin ABD'deki konumunu zorlaştırıyor.
Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi, ABD şirketlerinin listede yer alan kuruluşlara belirli teknolojileri lisans almadan tedarik etmesini kısıtlıyor. DJI 2020'de listeye eklenince tedarik zincirinde sorunlar yaşanmaya başladı.
Hazine Bakanlığı, insan haklarına ilişkin kaygıları gerekçe göstererek DJI'yi 2021'de Çin'in askeri sanayisindeki şirketlere yönelik yatırım kara listesine aldı. Bakanlığın kısıtlamaları, listede yer alan kuruluşların ABD sermayesine erişimini sınırlandırıyor.
Önemli tarihler ve son tarihler birkaç yıla yayılıyor:
- 2020: Ticaret Bakanlığı, DJI'yi Varlık Listesi'ne ekleyerek şirkete belirli teknolojilerin tedarikini kısıtladı.
- 2021: Hazine Bakanlığı, DJI'yi Çin'in askeri sanayisindeki şirketlere yönelik yatırım kara listesine aldı.
- 29 Eylül 2025: Friedman'ın itirazı reddetmesinin ardından DJI, Pentagon'un 1260H Bölümü listesinde kaldı.
- 2025'in sonları: Savunma yasasındaki takvime göre Çin üretimi drone'lar için ulusal güvenlik değerlendirmesinin son tarihi yaklaşıyor.
Kongre, Çin üretimi drone'ların gelecekte ABD pazarına erişimini bu güvenlik değerlendirmesine bağladı. Değerlendirmeyi geçemeyen markalar ABD'de yasaklanabilir. Bu nedenle değerlendirme, Pentagon davasından ayrı olarak DJI ve müşterileri için de risk oluşturuyor.
DJI ayrıca son aylarda bazı modellerini bulmayı zorlaştıran aralıklı sınırda bekletme uygulamalarından ve diğer aksaklıklardan şikâyet etti. Ürünlerin bulunabilirliği, ticari tedbirler, gümrükte bekletmeler ve şirketin ya da distribütörlerin kararları nedeniyle değişkenlik gösterebilir.
DJI mahkemenin gerekçesine itiraz ediyor
DJI, Pentagon'un sınıflandırmasının silah sistemleri değil, tüketici ve kurumsal kullanıma yönelik drone'lar üreten bir şirketi yanlış tanıttığını söylüyor. Şirket, Çin'le olan bağlarının ülkenin askeri sanayisinin parçası olarak değerlendirilmesini haklı kıldığı varsayımına karşı çıkıyor.
Bir DJI sözcüsü, hükümetin reddedilen iddialarına dikkat çekerek ve geriye kalan gerekçenin kapsamına itiraz ederek kararı şöyle değerlendirdi:
Mahkemenin DJI'nin görüşüne katılarak Savunma Bakanlığı'nın DJI'yi listeye alma yönündeki iddia edilen gerekçelerinin çoğunu reddetmesinden memnuniyet duyuyoruz; ancak buna rağmen listeye alınma kararını onamasından hayal kırıklığına uğradık. Karar, daha önce hiç listeye alınmamış birçok şirkete uygulanabilecek tek bir gerekçeye dayanıyordu.
Şirket, teknolojisinin inşaat ve enerjiden tarıma, film yapımına ve kamu güvenliğine kadar çeşitli sektörlerde maliyetleri düşürdüğünü ve güvenliği artırdığını söylüyor. Bu sivil kullanım alanları, sınıflandırmanın işine haksız yere zarar verdiği yönündeki savunmasının temelini oluşturuyor.
DJI, ABD'nin güvenlik kaygılarına yanıt verirken şifrelemeye, verileri yalıtan özelliklerine ve askeri kullanım yasağına da dikkat çekiyor. ABD'li yetkililer ise Pekin'in Çinli teknoloji şirketlerini veri erişimi sağlamak veya güvenlik birimlerine yardım etmek dahil devletin hedeflerini desteklemeye zorlayabileceğini savunuyor.
Washington, tüketici teknolojilerinin gözetleme veya hedef belirleme amacıyla yeniden kullanılabileceğinden ve sivil şirketlerin Çin'in sanayi politikaları üzerinden askeri kapasiteye katkıda bulunabileceğinden kaygı duyuyor. Mahkeme, hükümetin iddialarının bazı bölümlerini reddederken risk değerlendirmesine dayanarak harekete geçme yetkisinin Pentagon'da olduğunu kabul etti.
Temyiz seçenekleri ve benzer bir dava
DJI seçeneklerini değerlendiriyor; bunlar arasında bir üst mahkemeden kararın bozulmasını istemek de bulunabilir. Şirket, 29 Eylül itibarıyla temyize başvurup başvurmayacağına ilişkin nihai bir karar açıklamamıştı.
Üst mahkeme kararı durdurmadığı sürece sınıflandırma, temyiz sürecinde de geçerliliğini korur. İdare hukuku davalarındaki temyiz süreçleri aylar sürebilir. Özellikle ulusal güvenlik anlaşmazlıklarında mahkemeler, kurumlara önemli ölçüde takdir alanı tanıyor.
Lidar teknolojisi tedarikçisi Çinli Hesai Group, Friedman'ın önünde benzer bir itirazı kaybetti ve kararı temyize taşıdı. Şirketin davası, temyiz mahkemelerinin Pentagon'un 1260H Bölümü kapsamındaki takdir yetkisini nasıl değerlendirdiğini gösterebilir.
DJI ise birden fazla federal kurumun getirdiği sınıflandırmalarla karşı karşıyayken ABD'deki işlerini yönetmek zorunda. Özel sektöre satış sürerken kamu sektörüne satış ve hassas alanlarda çalışan müşterilerle iş yapmak daha fazla baskı altında.
Acil müdahale hizmetleri için ekipman değiştirme maliyeti
ABD genelindeki polis, itfaiye ve afet müdahale birimleri; fiyatı, performansı ve uyumlu aksesuar çeşitliliği nedeniyle filolarını DJI ekipmanları üzerine kurdu. Bazı kurumlar Çin dışındaki tedarikçilere şimdiden geçti; bazıları ise yenileme harcamalarını birkaç yıla yayıyor.
ABD'li ve Avrupalı üreticiler kamu güvenliği, denetim ve haritalama için alternatifler sunuyor. Ancak bu sistemler daha pahalı olabiliyor. Bu da bütçeleri kısıtlı kurumların hava araçlarını değiştirme hızını yavaşlatıyor.
Tedarikçi değişikliği, drone'un kendisi dışındaki ekipmanları da etkiliyor. Kurumların yeni aksesuarlara, farklı yazılımlara ve ek eğitime ihtiyacı olabilir. Belirli modellere göre oluşturulmuş özel çalışma yöntemleri, geçiş sürecini yedek hava aracı satın almaktan daha kapsamlı hâle getirebilir.
Yazılım geliştiricileri de benzer bir süreçle karşı karşıya. Haritalama, fotogrametri ve denetim için kullanılan uygulamalar çoğu zaman DJI yazılım araçlarına bağlı. Fotogrametri, fotoğraflardan ölçüm veya model üretme yöntemidir; drone platformunu değiştirmek, bu süreci destekleyen araçlarda da değişiklik yapılmasını gerektirebilir.
Film ve televizyon yapımcıları, çiftçiler, haritacılar ve inşaat şirketleri fiyatı performans ve politika riskleriyle karşılaştırmayı sürdürecek. Mevcut DJI filolarını kullanmaya devam etmeyi planlayan işletmeler için yedek parçalar, garantiler ve yazılım güncellemeleri de önem taşıyor.
Çin teknolojileriyle ilgili daha geniş anlaşmazlık
Mahkeme davası, ABD'nin kamu kurumlarında ve hassas sektörlerde Çin teknolojilerine bağımlılığı azaltmaya yönelik daha geniş çabalarının bir parçası. Birden fazla federal kurum ve birçok eyalet, Çin drone'larının satın alınmasını caydıran veya yasaklayan kurallar çıkardı.
Kongre üyeleri de kritik altyapı işletmecileri ve kamu güvenliği kurumlarının bu drone'ları kullanmasını sınırlayacak tedbirler önerdi. Bu öneriler, mevcut ekipmanları kullanmayı sürdürme veya başka bir tedarikçiye yatırım yapma kararı veren kuruluşlar için belirsizliği artırıyor.
Çin'in sanayi politikası ve askeri ve sivil alanları bütünleştirme stratejisi anlaşmazlığın merkezinde yer almaya devam ediyor. ABD'li yetkililer, sivil teknoloji şirketleri ile devletin güvenlik hedefleri arasındaki ilişkide risk görüyor. DJI ise bu kaygılara karşı çıkıyor; sivil ürünlerini, güvenlik özelliklerini ve askeri kullanıma yönelik kısıtlamalarını öne çıkarıyor.
Friedman'ın kararı, mülkiyet ve kontrol ilişkilerini saptamak güç olsa bile Pentagon'a bu bağlantıları değerlendirme konusunda geniş yetki tanıyor. DJI müşterileri açısından yakın vadeli tablo net: özel alımlar mümkün olmaya devam ediyor, kamu alımları daha sıkı kısıtlamalarla karşı karşıya ve ayrı güvenlik değerlendirmesi 2025 bitmeden yeni değişikliklere yol açabilir.
Önemli Noktalar
- ABD Bölge Yargıcı Paul Friedman, DJI'nin Pentagon'un Çinli askeri şirketlere yönelik 1260H Bölümü listesinde yer almasını onadı.
- Yargıç Pentagon'un bazı iddialarını reddetti; ancak devletin tanıması ve desteği ile DJI teknolojisinin askeri kullanım alanlarına ilişkin kanıtları yeterli buldu.
- DJI, sınıflandırmaya karşı çıkıyor ve silah sistemleri değil, sivil kullanım araçları ürettiğini söylüyor.
- Karar özel sektör satışlarına imkân tanırken kamu ihaleleri, hibeler ve satın alma kararlarını kısıtlama ve incelemelere tabi kılıyor.
- DJI hukuki seçeneklerini değerlendiriyor. Hesai Group, aynı yargıç önündeki benzer bir davayı kaybettikten sonra temyize başvurdu.
- 2025'in sonlarına doğru tamamlanması gereken ayrı bir ulusal güvenlik değerlendirmesi, Çin üretimi drone'ların ABD pazarına erişimini etkileyebilir.
- Filolarını yenilemeyi değerlendiren kamu kurumları; hava araçları, eğitim, aksesuarlar ve yazılım için ek maliyetlerle karşı karşıya.






