Gelir, yaşamın yalnızca 33 yılında tüketimi karşılıyor
Statistics Korea'nın 2023 Ulusal Transfer Hesapları'na göre Güney Koreliler, 28 yaşında ortalama olarak yıllık gelir fazlası vermeye başlıyor, 45 yaşında iş gelirleri en yüksek seviyeye ulaşıyor ve 61 yaşında yeniden açığa düşüyor. Ülke genelinde harcamaların gelirlerden daha hızlı artmasıyla tüketim, iş gelirini rekor düzeyde 226,4 trilyon won aştı.
İçindekiler
- Gelir, yaşamın yalnızca 33 yılında tüketimi karşılıyor
- Gelir neden 45 yaşında zirveye ulaşıyor?
- Gelirler düşerken sağlık giderleri artıyor
- Çalışan yetişkinlerin gelir fazlası daralıyor
- En derin açık neden ergenlik döneminde görülüyor?
- Yaşlanma ülkenin harcama düzenini değiştiriyor
- Genç ve yaşlı tüketiciler harcamalarını azaltıyor
- Artan sağlık harcamalarının getirisi eşit dağılmıyor
- Emeklilik ve istihdam birbirine bağlı tercihler
- Sağlık politikaları faturalara ve koruyucu hizmetlere odaklanıyor
- Eğitim, konut ve beceriler aile bütçelerini şekillendiriyor
- Haneler nasıl hazırlık yapabilir?
- Öne Çıkanlar
Toplam tüketim 2023'te bir önceki yıla göre yüzde 7 artarak 1.459,2 trilyon wona ulaştı. Gelir ise yüzde 5,5 artışla 1.232,8 trilyon won oldu. Bunun sonucunda yaşam döngüsü açığı 31 trilyon won artarak istatistik serisinin 2010'da başlamasından bu yana en yüksek düzeye çıktı.
Hesaplar, insanların farklı yaşlarda nasıl gelir elde ettiğini, tüketim yaptığını ve destek aldığını izliyor. İş gelirini varlık gelirinden ayırıyor; emekli aylıkları ve kamu tarafından finanse edilen hizmetler gibi kamu transferlerinin yanı sıra aile üyeleri arasındaki özel transferleri de takip ediyor. Yaşam döngüsü açığı, tüketim ile iş geliri arasındaki farktır; bu açık, transferler ve varlıklardan sağlanan kaynaklarla karşılanır.
Çocuklar genellikle kazandıklarından fazlasını tüketir; çünkü yetişkinler onların yetiştirilmesi ve eğitimi için ödeme yapar. Çalışan yetişkinler ise gençleri ve yaşlıları desteklemeye yardımcı olan bir gelir fazlası yaratır. Yaşamın ilerleyen dönemlerinde, özellikle sağlık ve bakım harcamaları sürerken gelirler azalır.
Kore'nin verileri bu dengenin giderek daha fazla zorlandığını gösteriyor. Yaşlıların tüketimi 2023'te yüzde 12 artarken çalışma çağındaki nüfusta artış yüzde 6,3 oldu. Bu arada, çalışma çağındaki nüfusun gelir fazlası geriledi ve yaş dağılımının her iki ucunu desteklemek için daha az kaynak kaldı.
Yaşlara göre değişen tablo, eğitim ve emekliliği aynı mali çerçevede buluşturuyor. Yıllık açığın en derin olduğu yaş 16 olurken, 61 yaşında yeniden açığa düşülmesi gelirlerin gerilemesi ve tıbbi ihtiyaçların artmasıyla gerçekleşti.
Gelir neden 45 yaşında zirveye ulaşıyor?
45 yaşında ortalama yıllık iş geliri 44,33 milyon wona ulaştı; tüketim üzerindeki gelir fazlası ise 17,47 milyon won oldu. Koreliler doğumdan 27 yaşına kadar açık verirken 28'den 60 yaşına kadar gelir fazlası elde etti. 40'lı yaşların ortasından sonra ücretler yatay seyrederken ihtiyaçlar artmayı sürdürdü ve gelir fazlası daraldı.
40'lı yaşlarının ortasındaki çalışanlar genellikle deneyim kazanmış ve kariyerlerinde ilerlemiş oluyor; bu da daha yüksek ücretleri destekliyor. Ücret artışının yavaşlaması ve çalışanların yönetici ya da uzman rollerine yerleşmesiyle daha fazla gelir artışı elde etmek zorlaşıyor.
İş değiştirmek de gelirleri düşürebiliyor. Çalışanların önemli bir bölümü 50'li yaşlarında büyük şirketlerden daha küçük işletmelere geçiyor ya da kendi hesabına çalışmaya başlıyor; çoğu zaman daha düşük ücreti ve daha istikrarsız çalışma saatlerini kabul ediyor. İşten çıkarmalar ve erken emeklilik de teknolojik değişimle veya talep zayıflığıyla karşı karşıya olan sektörlerdeki yaşlı çalışanları etkiliyor.
Birçok çalışan için yerleşik kariyerinden fiilen emekli olma, yasal emeklilik yaşından önce gerçekleşiyor. Ücretleri kıdeme güçlü biçimde bağlayan şirket sistemleri ve dönemsel personel değişiklikleri, çalışanları ikinci bir kariyere ya da danışmanlığa yöneltebiliyor. Farklı bir rolde yeniden işe başlamak çoğu zaman daha düşük ücret anlamına geliyor.
Sağlık sorunları ile anne babaya ya da eşe bakım sorumlulukları da çalışma saatlerini azaltıp iş seçeneklerini daraltabiliyor. Bu baskılar birlikte değerlendirildiğinde, ortalama gelirin 40'lı yaşların sonlarından itibaren neden gerilediği anlaşılıyor.
Gelirler düşerken sağlık giderleri artıyor
61 yaşında ortalama tüketim yeniden iş gelirini aşıyor. Yaşlılar barınma, gıda ve faturalar için ödeme yapmayı sürdürürken daha sık hastaneye gidiyor, reçeteli ilaçlara ve destek hizmetlerine daha fazla harcama yapıyor. Harcamaları 2023'te çalışma çağındaki nüfusunkinin neredeyse iki katı hızla arttı.
2011-2020 dönemini kapsayan, hakemli bir analizde 60 yaş ve üzerindekilerin toplam sağlık harcamalarının yarısından biraz fazlasını oluşturduğu bulundu. Kore'de sağlık harcamaları bu on yılda hızla artarak ileri yaşlardaki tıbbi giderlerin önemini artırdı.
2020'de sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 64'ünü kamu programları karşıladı. Kalan yaklaşık yüzde 36 ise hanelerin doğrudan yaptığı ödemelerden oluştu. Kamu kapsamı dışındaki hizmetlere yapılan ödemeler, kapsam içindeki bakım hizmetlerine yapılan ödemelerden daha hızlı arttı; bu da yaşlı hastaların gelirleri azalırken üzerlerindeki baskıyı artırdı.
Kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları, idrar yolu sorunları, hipertansiyon, diyabet ve diğer kronik hastalıklar en yüksek maliyetli durumlar arasındaydı. Bu hastalıkların çoğu yaşla birlikte daha yaygın hale geliyor ve yaşlıların tüketimindeki hızlı artışa katkıda bulunuyor.
Kamu sigortası sağlık faturalarının büyük bir bölümünü karşılıyor; yine de ailelerin kendi paylarına düşen tutarlar ve kapsam dışındaki hizmetler için nakit ödemesi gerekiyor. Emekliler için bu giderler, olağan yaşam masrafları ve azalan gelirlerle aynı döneme denk geliyor.
Çalışan yetişkinlerin gelir fazlası daralıyor
Genç ve yaşlı kuşaklara yapılan transferler 2023'te 320,7 trilyon wona ulaştı. 0-14 yaş arası çocuklar kamu eğitimi, sağlık programları ve aile desteğinin yanı sıra özel harçlık ve hediyeler yoluyla 184,5 trilyon won aldı. 65 yaş ve üzerindekilere ise emekli aylıkları, sağlık hizmetleri ve özel destek yoluyla 131,1 trilyon won aktarıldı.
Çalışma çağındaki nüfusun gelir fazlası toplam 137,2 trilyon won oldu; bu, bir önceki yıla göre yüzde 4,7 düşüş anlamına geliyor. Böylece çalışanlar, kendi gelirleriyle tüketimleri arasındaki fark daralırken diğer kuşakları desteklemeyi sürdürdü.
Kamu kaynaklarının yeniden dağıtımında başlıca kanal vergiler oldu. Çalışanlar, çocuklara 92,4 trilyon won ve yaşlılara 106,9 trilyon won olarak yeniden dağıtılan toplam 199,4 trilyon won vergi ödedi.
Aileler de giderleri doğrudan üstleniyor. Kamu transferleri eğitim ve sağlık harcamalarının büyük bölümünü karşılasa da haneler yaşam giderlerini ve birçok sağlık faturasını finanse etmeyi sürdürüyor. Yükselen fiyatlar ve faiz giderleri de baskıyı artırıyor.
Bazı haneler bakmakla yükümlü oldukları kişileri desteklemeyi sürdürebilmek için varlık gelirlerine ve borçlanmaya daha fazla yöneliyor. Gelir fazlasının daralması, bu desteğin sürdürülmesini zorlaştırıyor. Ulusal Transfer Hesapları, hem gelirlerle tüketim arasındaki farkı hem de bu farkı kapatmakta kullanılan transfer ve varlık kaynaklarını göstererek söz konusu bağlantıları ortaya koyuyor.
En derin açık neden ergenlik döneminde görülüyor?
2023 hesaplarında kişi başına yıllık açığın en yüksek olduğu grup 16 yaşındakilerdi; ortalama açık 44 milyon wonu aştı. Ergenler çok az kazanıyor ya da hiç gelir elde etmiyor; eğitim ve diğer ihtiyaçları ise aileler ve kamu hizmetleri tarafından karşılanıyor.
Eğitim harcamaları, devlet okullarının yanı sıra özel dersleri, sınav hazırlığını, dil programlarını ve okul dışı etkinlikleri kapsıyor. Bu giderler, açığın ortaokul ve lise yıllarında neden özellikle derin olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
Statistics Korea ve Eğitim Bakanlığının yakın tarihli bir araştırması, birçok ailede özel eğitimin çok daha erken yaşlarda başladığını gösterdi. Altı yaşından küçük çocukların neredeyse yarısı özel eğitim aldı. Küçük çocuklara yönelik İngilizce akademileri özellikle pahalıydı; bu kurumlara kayıtlı çocuklar haftada birçok saat ücretli eğitim alırken aylık ortalama yaklaşık 1,545 milyon won ödendi.
Katılım ve harcama, hane gelirine göre büyük farklılık gösterdi. Daha yüksek gelirli aileler çocuklarını bu programlara daha sık kaydettirdi ve düşük gelirli ailelerin ödediğinin kat kat fazlasını harcadı. Bu fark, öğrenme fırsatlarına erişimdeki eşitsizliği pekiştirebilir.
Ebeveynler bu masrafları çoğu zaman konut ve emeklilik için birikim yaparken karşılıyor. Erken yaşlardaki harcamalar, ergenlik döneminin yüksek eğitim giderleri başlamadan önce baskıyı artırıyor ve ailelerin mali güvence oluşturmaya çalıştığı yıllarda gelir üzerinde birbiriyle yarışan talepler yaratıyor.
Yaşlanma ülkenin harcama düzenini değiştiriyor
Kore Merkez Bankası, 2010'ların başı ile 2022-2024 dönemi arasında ortalama tüketim eğiliminde düşüş olduğunu bildirdi. Bu ölçüt, hanelerin gelirlerinin ne kadarını harcadığını, ne kadarını biriktirdiğini gösteriyor.
Yaşlıların nüfus içindeki payının artması, bu düşüşün nedenlerinden biri. 55-69 yaş grubunun nüfustaki oranı son on yılda keskin biçimde yükseldi. Emeklilik yaklaştıkça haneler genellikle isteğe bağlı harcamalarını kısıyor ve daha uzun bir yaşam için daha fazla tasarruf ediyor.
Birçok hane servetinin büyük bölümünü nakit yerine gayrimenkulde tutuyor. Gayrimenkul kayda değer bir servet oluşturabilse de günlük alışverişlerde kolayca kullanılabilecek daha az para bırakıyor.
Merkez bankası, demografik değişimin 2013-2024 döneminde yıllık tüketim artışını yaklaşık 0,8 yüzde puan düşürdüğünü tahmin etti. Bu değişim, 2025-2030 döneminde artışı yılda 1 yüzde puana kadar azaltabilir.
Yaşlı yetişkinlerin toplam tüketimi artarken ekonomi genelinde tüketim artışının zayıflaması mümkündür. Yaşlı nüfusun genişlemesi, temel ihtiyaçlar ve sağlık hizmetlerine yapılan harcamaları artırırken emekliliğe yaklaşan haneler diğer harcamalarını kısıyor.
Genç ve yaşlı tüketiciler harcamalarını azaltıyor
İş dünyası örgütlerinin anketleri de son yıllarda çoğu yaş grubunda harcamaların gerilediğini ya da durgun seyrettiğini gösteriyor. Harcamalardaki düşüş 60'lı yaşlardakiler arasında özellikle belirgindi.
40 yaşın altındakilerin hem gelirleri hem harcamaları düştü. Bu durum, evlilik ve çocuk sahibi olmanın ertelenmesiyle pahalı ürünlere yönelik talebin zayıflamasıyla bağlantılı. Aile kurma zamanındaki değişimler, bu hanelerle ilişkili mal ve hizmetlerin ne zaman satın alındığını da değiştiriyor.
Harcama öncelikleri kuşaklara göre farklılık gösteriyor. Genç yetişkinler dışarıda yemeğe ve eğlenceye daha fazla pay ayırırken orta yaşlı tüketiciler sağlıklı yaşam ürünlerine ve ev eşyalarına daha fazla harcama yapıyor.
Bu nedenle işletmeler hem talebin hızındaki hem de bileşimindeki değişimlerle karşı karşıya. Ulusal veriler; yaşlıların artan sağlık ihtiyaçlarını, ailelerin eğitim masraflarını ve emeklilik yaklaşırken isteğe bağlı harcamalarda daha temkinli davranılmasını bir arada gösteriyor.
Artan sağlık harcamalarının getirisi eşit dağılmıyor
Sağlık ekonomisti Karen Eggleston'ın ortak yazarlığını yaptığı araştırma, sağlık harcamalarının farklı gelir gruplarında ne ölçüde daha uzun ve sağlıklı bir yaşama dönüştüğünü inceledi. 2010-2018 arasında, nüfusun en yoksul beşte birlik kesimini oluşturan en düşük gelir dilimindeki yetişkinler, kaliteye göre düzeltilmiş yaşam beklentisinde en küçük iyileşmeyi kaydetti.
Kaliteye göre düzeltilmiş yaşam beklentisi, yaşam süresini bu yıllardaki sağlık kalitesiyle birlikte değerlendiriyor. Araştırma, kişi başına harcama artışları diğer gruplara benzer düzeyde olsa da en düşük gelir grubundaki kazanımların daha sınırlı kaldığını ortaya koydu.
Başlangıçta daha kötü olan sağlık durumu, daha fazla kronik hastalık, karşılanmamış ihtiyaçlar ve koruyucu hizmetlere erişimdeki engeller bu farkı açıklamaya yardımcı oldu. Tedaviye daha ağır sağlık sorunlarıyla başlayan ya da hizmetlere erken erişmekte zorlanan bazı hastalar, tedavi harcamaları artsa da geride kalabiliyor.
Kore ayrıca gelişmiş ekonomiler arasında yaşlı yoksulluğunun en yüksek olduğu ülkelerden biri. Nakit geliri çok az olan yaşlı haneler için doğrudan sağlık ödemeleri, zaten sınırlı olan bütçeleri özellikle zorluyor.
Emeklilik ve istihdam birbirine bağlı tercihler
Politika tartışmalarında, genç ve orta yaşlı çalışanların gelirlerini ve mali istikrarını korurken yaşlılara onurlu ve güvenli bir yaşam desteği sağlanmasına odaklanılıyor. Temel emekli aylığının ve yoksul yaşlılara yönelik diğer desteklerin güçlendirilmesi, kamu maliyesinin uzun vadede sürdürülebilir tutulması gereğiyle birlikte ele alınıyor.
İstihdam önerileri arasında fiili emeklilik yaşının kademeli olarak yükseltilmesi, yaşlı çalışanlara uygun daha fazla iş yaratılması ve ücretlerin hizmet yılı yerine yapılan işin değerine göre belirlenmesi yer alıyor. Daha iyi geçiş programları, çalışanların büyük bir gelir kaybı yaşamadan yeni rollere geçmesine yardımcı olabilir.
Bu yaklaşımlar, aynı yaş dağılımı tablosunun farklı yönlerini ele alıyor. Emekli aylığı desteği, gelirler düştükten sonraki yaşamın finanse edilmesine yardımcı olurken daha istikrarlı istihdam, insanların tüketimlerini karşılayacak kadar gelir elde ettiği dönemi uzatabilir.
Sağlık politikaları faturalara ve koruyucu hizmetlere odaklanıyor
Sağlık politikalarına ilişkin tartışmalarda, maliyetli hastalıklarda doğrudan ödemelerin azaltılması ve şu anda kapsam dışında kalan daha fazla hizmetin kamu sigortasına alınması yer alıyor. Öneriler arasında birden fazla kronik hastalığı bulunan yaşlıların ödemelerine üst sınır getirilmesi ve temel ilaçlarla tanı testlerinde kapsamın genişletilmesi bulunuyor.
Gereksiz hizmetlerin daha sıkı denetlenmesi de tartışmanın bir parçası. Temel sağlık hizmetlerinin ve koruyucu sağlık uygulamalarının güçlendirilmesi, insanların daha erken tedavi almasına yardımcı olabilir. Sağlık hizmetleriyle uzun süreli bakımın daha iyi eşgüdümü ise önlenebilir hastane kullanımını azaltarak daha düşük maliyetle yaşam kalitesini yükseltebilir.
Sağlık kazanımlarının dağılımı da önemli. Düşük gelirli yetişkinlere ilişkin araştırma, sağlık faturalarını ödeme güçlüğünün yanı sıra karşılanmamış ihtiyaçlara ve koruyucu hizmetlere erişimdeki zorluklara işaret ediyor. Bu ihtiyaçların karşılanması, yalnızca ne kadar harcandığının değil, hastaların sağlık hizmetini nasıl ve ne zaman aldığının da iyileştirilmesini gerektiriyor.
Eğitim, konut ve beceriler aile bütçelerini şekillendiriyor
Uygun fiyatlı kamu kreşleri ve okul sonrası programlar, özellikle erken çocukluk döneminde pahalı özel eğitime bağımlılığı azaltabilir. Ücretler ve sonuçlar konusunda daha fazla şeffaflık ile toplum temelli öğrenme desteği, ailelerin ödedikleri karşılığında ne aldıklarını değerlendirmelerine yardımcı olabilir.
İlk ödemelerin ve faiz yükünün hafifletilmesini sağlayan konut politikaları, genç hanelerin aşırı borçlanmadan çocuk yetiştirmeye ve eğitime daha fazla gelir ayırmasına imkan tanıyabilir. Doğum ve erken çocukluk dönemine bağlı, iyi tasarlanmış yardımlar da masrafların yoğun olduğu yıllardaki baskıyı azaltabilir.
Beceri eğitimi ve çalışma hayatı boyunca öğrenme, teknoloji değişirken 40'lı ve 50'li yaşlardaki kişilerin istihdam edilebilir kalmasına yardımcı olabilir. Çocuk bakım hizmetleri ve esnek çalışma düzenlemeleri, kadınların işgücüne daha fazla katılımını destekleyebilir ve çocuk yetiştirme masraflarının yüksek olduğu yıllarda aile gelirini artırabilir.
Bazı sektörler, işgücü açığını hafifletmek için hedefli göçü de değerlendiriyor. Bu alanların tümünde amaç, gelir elde etme fırsatlarını yaşam boyunca daha dengeli dağıtmak ve hanelerin hazır olmadan açık vermeye başlamasını önlemek.
Haneler nasıl hazırlık yapabilir?
Ailelerin koşulları farklılık gösterse de hesaplar, eğitim, iş değişiklikleri ve sağlık ihtiyaçlarının bütçeleri özellikle zorlayabileceği dönemleri belirliyor. Bu dönemleri gözeterek plan yapmak, hanelerin gelirlerin zirve yapıp sonrasında düşmesine hazırlıklı olmasına yardımcı olabilir.
Atılabilecek pratik adımlar:
- İlk çalışma yıllarından çocuk yetiştirme dönemine, kariyerin ilerleyen yıllarına ve emekliliğe kadar gelir ve harcamaları haritalandırın. Eğitim ve sağlık giderlerinin en yüksek olmasının beklendiği yılları da hesaba katın.
- Gelirlerin en güçlü olduğu 30'lu ve 40'lı yaşlarda acil durum birikimi oluşturun ve özel emeklilik katkılarını artırın. Otomatik tasarruf, gelir fazlasının daha pahalı bir yaşam tarzı nedeniyle erimesini önleyebilir.
- Kamu sağlık yardımlarını gözden geçirin ve kronik hastalıklardaki doğrudan ödemeleri sınırlayan ek sigortaları değerlendirin. Hangi hizmetlerin kapsam dışında kaldığını kontrol edin ve kanıta dayalı bakımı destekleyen sağlık hizmeti sağlayıcılarını tercih edin.
- 40'lı yaşların sonlarına gelmeden mesleki sertifikalarınızı güncel tutun, yeni araçlar öğrenin ve ikinci bir kariyer seçeneğini değerlendirin. Haftanın bir bölümü danışmanlık yapmak ya da emekliliğe kademeli geçmek, gelir değişikliğini yumuşatabilir.
- Özel eğitim harcamalarına bir üst sınır koyun, mümkün olduğunda kamu kaynaklarından yararlanın ve öğrenme kazanımları ölçülebilir programlara öncelik verin.
- Konut ve tüketici kredilerinin faizlerini takip edin, düzenli tüketim harcamaları için borçlanmaktan kaçının; faiz ve koşullar iyileştiğinde yeniden finansman seçeneklerini değerlendirin.
Her haneye uyan tek bir yaklaşım yok. Bu adımlar, hesaplarda görülen başlıca baskılara yanıt veriyor: gelir fazlasının sürdüğü dönemin sınırlı olması, yüksek eğitim masrafları ve gelirler zayıflarken artan sağlık ihtiyaçları.
Öne Çıkanlar
- Koreliler 28-60 yaşları arasında ortalama gelir fazlası verdi. İş geliri 45 yaşında 44,33 milyon wonla zirveye çıktı ve 61 yaşında yeniden açık başladı.
- 2023'te tüketim yüzde 7 artarak 1.459,2 trilyon wona, gelir ise yüzde 5,5 artarak 1.232,8 trilyon wona ulaştı.
- Yaşam döngüsü açığı bir önceki yıla göre 31 trilyon won artarak rekor düzeyde 226,4 trilyon wona çıktı.
- 16 yaşındakilerin kişi başına yıllık açığı 44 milyon wonu aşarak en yüksek düzeye ulaştı; eğitim başlıca giderlerden biriydi.
- Yaşlıların tüketimi yüzde 12 artarken çalışma çağındaki nüfusta artış yüzde 6,3 oldu.
- Genç ve yaşlı kuşaklara yapılan transferler 320,7 trilyon wona ulaştı; çalışma çağındaki nüfusun gelir fazlası ise yüzde 4,7 düşerek 137,2 trilyon won oldu.
- Haneler 2020'de sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 36'sını doğrudan ödedi. Araştırmaya göre nüfusun en yoksul beşte birlik kesimi, 2010-2018 arasında kaliteye göre düzeltilmiş yaşam beklentisinde en az kazanımı elde etti.
- Demografik değişim, 2013-2024 arasında yıllık tüketim artışını tahminen 0,8 yüzde puan düşürdü; 2025-2030 arasında bu düşüş yılda 1 yüzde puana ulaşabilir.
- Politika tartışmaları; emeklilik aylıkları, emeklilik yaşı, yaşlı çalışanların istihdamı, sağlık güvencesi, çocuk bakımı, eğitim, konut ve beceriler gibi başlıkları kapsıyor.






