Yüzlerce küçük saldırgana karşı tasarlanan deniz savunması
Çinli deniz kuvvetleri araştırmacıları, filoları koordineli İHA saldırılarına karşı korumak için uyduları, uçakları, savaş gemilerini ve silahları birbirine bağlayan dijital bir Çin Seddi önerdi. PLA Donanma Dalian Deniz Harp Okulu’ndan Profesör Guo Chuanfu’nun liderlik ettiği ekip, çerçeveyi ağustos sonlarında Command Control & Simulation dergisinde yayımladı. Önerinin odağında, tanesi birkaç bin dolara mal olan İHA’ların pahalı füzelere dayalı savunmaları tüketebileceği endişesi yer alıyor.
İçindekiler
- Yüzlerce küçük saldırgana karşı tasarlanan deniz savunması
- İHA sürüsü neden yalnızca kalabalık bir İHA grubundan ibaret değil?
- Dalgaların üzerindeki doğru hedefleri bulmak
- Sürüyü vurmadan önce etkisizleştirmek
- Lazerler, havada patlayan mühimmat ve farklı görevlerdeki füzeler
- Geçit töreni ve sanayi sergileri neleri ortaya koydu?
- Jiu Tian rekabetin diğer yüzünü gösteriyor
- Tayvan Boğazı’nda neler değişiyor?
- Diğer donanmalar da benzer savunmalar geliştiriyor
- Güç, mühimmat ve güvenilir kararların sınırları
- Denizde hangi testler ilerleme kaydedildiğini gösterebilir?
- Öne Çıkanlar
Öneri; elektronik taarruzu, yüksek güçlü mikrodalgaları, lazerleri, seri ateşli topları ve uzun menzilli füzeleri bir araya getiriyor. Yazılım, sensörlerle silahları birbirine bağlayarak saldırı sırasında bilgi paylaşmalarını ve görev dağılımını değiştirmelerini sağlayacak. Savunma, tek bir geminin donanımına bel bağlamak yerine, bileşenlerden bazıları karıştırılsa ya da hasar görse bile çalışmayı sürdürebilecek daha geniş bir ağdan yararlanacak.
Çin’in 3 Eylül’deki askeri geçit töreninde, mikrodalga silahları, LY 1 lazeri ve havadan fırlatma platformlarına karşı kullanılacağı belirtilen füzeler dâhil, bu yaklaşımla örtüşen çeşitli sistemler sergilendi. Araştırma ve sergiler, gelişimin hangi yöne gittiğini ortaya koyuyor. Bileşenlerin gemilerde ne kadar etkili biçimde birlikte çalışabileceği ise henüz yanıtlanmış değil.
Küçük insansız hava araçları, son çatışmalarda gemileri izledi, konvoyları taciz etti ve bazı durumlarda değerli hedeflere saldırdı. Ucuz dört pervaneli araçlar ve sabit kanatlı İHA’lar alçaktan uçabiliyor, basit otopilotlar kullanabiliyor ve deniz dalgalarının radarda oluşturduğu, deniz karmaşası olarak bilinen yansımaların arasına karışabiliyor. Tek bir araçla başa çıkmak mümkün olabilir. Ancak yüzlercesinin, hatta binlercesinin aynı anda gelmesi çok daha zor bir sorun yaratıyor.
Maliyet dengesizliği belirleyici: Saldırgan az harcarken savunmacıyı çok daha fazlasını harcamaya zorluyor. Ucuz İHA’lara sürekli pahalı önleme füzeleri atan bir gemi, hedeflerini başarıyla imha etse bile mühimmatı tükenebilir.
İHA sürüsü neden yalnızca kalabalık bir İHA grubundan ibaret değil?
Bir İHA sürüsü rotaları, irtifaları, zamanlamayı ve görevleri koordine ediyor. Sürüdeki araçlar karıştırmaya uyum sağlayabiliyor ve savunmadaki açıkları arayabiliyor. Bazıları savaş başlığı taşıyabilirken diğerleri şaşırtma aracı olarak görev yapabiliyor, savunma sistemlerini karıştırabiliyor ya da füzeleri hedeflerine yönlendiren sensörler olan füze arayıcıları için keşif yapabiliyor.
Suya yakın uçan İHA’lar, radar ufkunun altında kalarak görece yakına gelene kadar tespit edilemeyebildiğinden gemiler özel zorluklarla karşı karşıya. Uzun mesafeler ve zorlu hava koşulları tespit ile önlemeyi güçleştiriyor. Saldırılar, deniz yüzeyi ya da küçük İHA’lar taşıyan uçaklar dâhil, birden fazla yönden gelebiliyor.
Geleneksel katmanlı hava savunması, farklı mesafelerde farklı silahlar kullanıyor ve çoğunlukla sınırlı sayıdaki pahalı önleme füzesine dayanıyor. Koordineli küçük hedef grupları, radar takibini ve gemi yakınındaki savunmaları doyuma ulaştırabiliyor. Bu nedenle donanmalar, küçük ve hızlı hedeflere karşı tekrarlanan angajmanları sürdürebilecek daha iyi sensörler, daha hızlı karar alma süreçleri ve daha ucuz silahlar arıyor.
Guo’nun ekibi, koşullar geliştikçe sensörlerle silahları görevlendiren ve kendini değiştiren bir ağ olan dinamik bir imha ağı öneriyor. Yazılım tanımlı ağ yapısı, bağlı sistemler arasındaki bilgi akışının yazılımla yeniden yönlendirilmesine olanak tanıyacak. Otomasyon ve insan-makine işbirliği, tehdidin tespit edilmesiyle ona karşı harekete geçilmesi arasındaki süreyi kısaltacak.
Radar karıştırılırsa ya da ağın başka bir bölümü hasar görürse, çalışır durumdaki bileşenler onun görevlerini üstlenecek. Uydu bilgileri, deniz karakol uçaklarını yönlendirecek; bu uçaklar da izleme bilgilerini gemi radarlarına, kızılötesi kameralara ve pasif radyo alıcılarına aktaracak. Amaç, kesintisiz takiptir: Savunma, sorumluluk sensörler arasında devredilirken tehdidi izlemeyi sürdürecek.
Dalgaların üzerindeki doğru hedefleri bulmak
Uydular geniş alanlı gözetleme sağlayarak devriye uçaklarını daha yakından incelenmesi gereken bölgelere yönlendirecek. Küçük radar izlerini tespit etmek için kısa dalga boyları kullanan sistemler dâhil, gemi radarları suya yakın bölgeleri tarayacak. Kızılötesi sensörler motorlardan ve bataryalardan yayılan ısıyı arayacak.
Pasif radyo alıcıları kendi sinyallerini göndermeden kontrol sinyallerini dinleyecek. Deniz yüzeyindeki akustik sensörler, yakındaki pervanelerin sesini tespit edebilecek. Yapay zekâ, operatörlerin küçük, hızlı ve öngörülemez biçimde hareket eden cisimleri izlerken ekranlar arasında geçiş yapma ihtiyacını azaltmak için bu gözlemleri tek bir izleme görüntüsünde birleştirecek.
Sınıflandırma, olası bir hedefi bulmak kadar önemli olacak. Bir yük gemisinin oluşturduğu dalga izinin yakınında uçan küçük bir dört pervaneli araç, radarda deniz karmaşasına benzeyebilir. Birden fazla sensör türünün gözlemlerini karşılaştırmak, yanlış alarmları azaltmaya ve dost, tarafsız ve kimliği bilinmeyen cisimleri ayırt etmeye yardımcı olacak.
Her İHA’nın rolünü erken belirlemek, komutanların nasıl karşılık vereceklerini seçmelerine de yardımcı olacak. Bir karıştırıcı, bir şaşırtma aracı ve patlayıcı taşıyan bir İHA farklı sorunlar yaratıyor. Doğru sınıflandırma, en etkili silahların dikkat dağıtıcı hedeflere harcanması yerine en tehlikeli hedeflere saklanmasını sağlayabilir.
Mimari, diğer donanmaların da benimsediği bir sırayı izliyor: Tehdidi bulmak, izlemek ve sınıflandırmak; yönlendirmesini ve iletişimini kesintiye uğratmak; ardından kurtulan hedefleri imha etmek. Her işlev için birden fazla araç kullanılıyor; böylece bir bileşenin kaybı tüm savunmayı kesintiye uğratmıyor. Çin’in önerisi, birbirine bağlı sensörlere ve İHA’ları mermiyle vurmadan etkisizleştiren yöntemlere özellikle ağırlık veriyor.
Sürüyü vurmadan önce etkisizleştirmek
Elektronik taarruz birimleri, GPS dâhil kontrol bağlantılarını ve uydu seyrüsefer sinyallerini karıştıracak. Aldatma sistemleri sahte koordinatlar gönderebilir ya da hayalî hedefler oluşturabilir; böylece İHA’ların yön değiştirmesine veya zaman kaybetmesine yol açabilir. Koordinasyonu bozmak, tek tek hava araçlarını imha etmekle görevli silahların üzerindeki baskıyı azaltabilir.
Yüksek güçlü mikrodalga silahları, belirli bir bölgedeki birden fazla İHA’nın elektronik donanımını bozmayı veya yakmayı amaçlayan enerji darbeleri sağlayacak. Bir grup hareket ettikçe bu silahlar hızla yeniden yönlendirilebilecek ve her angajmanda fiziksel mühimmat tüketmeyecek.
Mikrodalga silahları ve güçlü karıştırıcılar yine de önemli miktarda elektrik enerjisi gerektiriyor ve gemilerin tahliye etmesi gereken ısı üretiyor. Uygun yalıtım ve koordinasyon olmadan bu sistemlerin yaydığı sinyaller dost elektronik sistemleri etkileyebilir. Komutanların, bozucu müdahale bazı saldırganların uçmaya devam etmesine yol açabileceği ve saldırı sırasında elektronik hasarı değerlendirmenin zor olabileceği için, fiziksel imhaya ne zaman geçileceğine ilişkin kurallara da ihtiyacı var.
Öneri, sürüyü azaltmak amacıyla bu bozucu araçları angajman sıralamasının başına koyuyor; ardından toplar, lazerler ve diğer silahlar geride kalanlarla mücadele ediyor. Bu yaklaşım, doğrudan fiziksel darbeyle imha yerine müdahale etmeyi veya etkisizleştirmeyi ifade eden, yumuşak imha olarak adlandırılıyor. Mikrodalga etkileri elektronik donanıma kalıcı hasar da verebilir.
Lazerler, havada patlayan mühimmat ve farklı görevlerdeki füzeler
LY 1 lazeri, kısa mesafelerde optik sistemleri ve hava araçlarının gövdelerini yakmak üzere tasarlandı. Çekici yanı, pahalı bir önleme füzesi yerine elektrikle çalışan bir atış yapması. Ancak lazerler doğrudan görüş hattı gerektiriyor; yağmur, sis, duman veya toz etkilerini zayıflatabiliyor.
Bir lazerin hasar verebilmesi için ışınını hedef üzerinde yeterince uzun süre tutması gerekiyor. Bu da manevra yapan bir İHA’nın hassas biçimde takip edilmesini gerektiriyor. Bu sınırlar içinde gemi lazerleri, aksi hâlde füze kullanılacak gemi yakınındaki çok sayıda angajmanı üstlenebilir.
Seri ateşli toplar da bir başka savunma katmanı oluşturuyor. Çin silah sanayisi, programlanabilir 35 mm havada patlayan mühimmat kullanan Mermi Perdesi adlı bir konsept tanıttı. Her mermi, seçilen bir noktada çok sayıda küçük parçacık saçarak tek bir doğrudan isabete bel bağlamak yerine, yaklaşan cisimlerin güzergâhında bir şarapnel bulutu oluşturuyor.
Radar ve optik takip sistemleri ateş düzenini ve atış hızını yönlendirecek. Bazen Metal Storm olarak adlandırılan, çok sayıda namlu ve elektronik ateşlemeli, önceden yüklenmiş mühimmat kullanan benzer bir konsept, son derece yüksek atış hızlarına ulaşmayı amaçlıyor. Zaten mühimmatla doldurulmuş namlu gruplarını değiştirmek, yeniden doldurma sürecini hızlandırmak için tasarlandı.
Füzeler de önemini koruyacak; ancak İHA’ları taşıyan uçak veya gemilerin, araçları bırakmadan önce imha edilmesine daha fazla ağırlık verilecek. CJ 1000 hipersonik seyir füzesine ilişkin haberler, fırlatma platformlarına saldırmak için uzun menzilli ve hızlı silahlara yönelik daha geniş ilgiyle örtüşüyor. Bir taşıyıcıyı erken imha etmek, gemiye ulaşan İHA sayısını azaltabilir ve kalan hedeflere karşı kullanılmak üzere mühimmat tasarrufu sağlayabilir.
Her silah sorunun farklı bir yönünü ele alıyor. Lazerler görüş koşullarına ve hedefi takip etmek için gereken süreye bağlı. Toplar depolanan mühimmatı tüketiyor ve mermi parçaları saçıyor. Füzeler uzun menzil sağlıyor, ancak pahalı olmayı sürdürüyor. Önerilen ağ, tehdit değiştikçe bu seçenekler arasında seçim yapacak.
Geçit töreni ve sanayi sergileri neleri ortaya koydu?
Çin’in 3 Eylül’deki geçit töreninde mikrodalga sistemleri, araç ve gemilerde kullanımla ilişkilendirilen LY 1 lazer donanımı ve havadan fırlatma platformlarına karşı kullanılacağı belirtilen füzeler kamuoyuna sergilendi. Devlete ait savunma şirketleri, güdümlü önleme füzeleri yerine yoğun top ateşine dayanan sistemleri de tanıttı.
Mermi Perdesi, küçük İHA’ları ve hatta bazı seyir füzelerini savunulan hava sahasından temizlemenin ekonomik bir yolu olarak tanıtılıyor. Geliştiriciler, modüler bağlantı parçalarıyla konteyner tipi mühimmat düzeneklerinin gemilere, araçlara ve sabit mevzilere hızlı yeniden yükleme ve kurulum sağlayacağını belirtiyor.
20 Eylül tarihli haberden önceki kamuya açık gelişmeler arasında iki tarih öne çıkıyor:
- Ağustos 2025 sonu: Guo Chuanfu’nun ekibi, önerdiği deniz savunma çerçevesini Command Control & Simulation dergisinde yayımladı.
- 3 Eylül 2025: Çin’in askeri geçit töreninde mikrodalga silahları, lazer donanımları ve uzun menzilli füzeler dâhil, önerilen yaklaşımın çeşitli unsurlarıyla örtüşen sistemler sergilendi.
Çerçeve, bu tür donanımların nasıl birlikte çalışabileceğini açıklıyor. Tasarımı filo uygulamasına geçirmek için gemilerin muharebe sistemlerinin, hareket hâlindeki bir saldırı sırasında sensörleri, elektrik gücünü, ateş açma kararlarını ve mühimmat kullanımını koordine etmesi gerekiyor.
Jiu Tian rekabetin diğer yüzünü gösteriyor
Çin, yüksekten uçup çok sayıda küçük İHA bırakmak üzere tasarlanan büyük bir İHA taşıyıcı uçağı Jiu Tian’ı da tanıttı. Bu araçlar dağılıp hedeflere doğru alçalacak ve saldırılarını düzenlemek için otonom koordinasyon kullanacak.
Bir taşıyıcı, küçük İHA’ların menzilini artırabilir ve büyük bir grubu aynı anda bırakabilir. Ancak çekişmeli hava sahasında kendisi de büyük bir hedef olacaktır. Grubu Pasifik boyunca koordine tutmak, güvenilir otonom davranışlara ve iletişime bağlı olacak.
İlk modeller, çatışmada hayatta kalma kabiliyetleri sınırlı olsa bile algoritmaları ve konuşlandırma yöntemlerini sınama platformları olarak kullanılabilir. Bu denemelerden çıkarılan dersler, saldırı altında daha iyi faaliyet gösterebilecek taşıyıcılara aktarılabilir. Dolayısıyla Jiu Tian, aynı rekabetin iki yönünü bir araya getiriyor: Sürüleri daha uzak mesafelere taşımak ve onları taşıyan platformları durdurmak.
Tayvan Boğazı’nda neler değişiyor?
Son yıllarda Çin’in askerî yazılarında sürüler, özellikle abluka ya da amfibi saldırı sırasında denize erişimi kontrol etme veya engelleme araçları olarak ele alınıyor. Bu yazılarda düşman sürülerine karşı savunma ihtiyacı da vurgulanıyor; tespit, yumuşak imha, fiziksel imha ve kamuflajın gerekli işlevler olduğu tekrar tekrar belirtiliyor.
Gemiler açısından bu, sensörleri geniş bir alana yaymak, hedef izlerini sürdürmek, elektronik taarruz ve mikrodalgalarla gelen grupları sekteye uğratmak, ardından geride kalanları toplar, lazerler ve yakındaki hedeflere karşı füzelerle imha etmek anlamına gelecek. Şaşırtma araçları, yayınların azaltılması ve gemilerin tespitini zorlaştıran önlemler savunma yapan tarafı da koruyacak.
Otonomi ve makine öğrenimi, tepki süresini geleneksel komuta döngülerinin çok altına indirebilir. Çok sayıda önleme İHA’sı göndermek ya da güçlü karıştırıcıları devreye sokmak gibi savunma eylemleri, karşı tarafça saldırı olarak algılanabilir. Sivil görünümlü bir İHA teknesi, bir durumda sensör, başka bir durumda silah olarak görev yapabilir.
Gemilerin ve araçların yoğun olduğu boğazda, niyete ilişkin yanlış değerlendirmeler ve otomatik tepkiler diplomasi için daha az zaman bırakabilir. Hızlı çatışmalar sırasında insan yargısının korunması için güvenilir iletişim ve açık komuta kuralları gerekir.
Deniz koşulları da sürü operasyonlarını zorlaştırıyor. İHA’lar su üzerinde uzun süre uçmak, tuz kaynaklı korozyon ve zorlu hava koşullarıyla baş etmek zorunda. GPS karıştırıldığında da çalışmayı sürdüren seyrüsefer sistemlerine ve arazi ya da bir geminin gövdesi doğrudan sinyal yolunu engellediğinde de işe yarayan iletişime ihtiyaç duyuyorlar.
Gemilere yönelik uzun menzilli füzeler, birçok deniz savaşında merkezi önemini koruyacak. Sürüler de muhtemelen bu füzelere eşlik ederek sensörlerin dikkatini dağıtacak, operatörlerin kafasını karıştıracak ya da savunma ateşini üzerlerine çekecek. İHA’lara karşı daha iyi savunmalar, füzeler, denizaltılar ve uçakları kapsayan daha geniş bir rekabet içinde gemilere daha fazla zaman ve angajman fırsatı sağlayacak.
Diğer donanmalar da benzer savunmalar geliştiriyor
ABD, yazılım, güvenlik ve mevcut filolarla bağlantı sorunlarını ele alırken havada ve denizde çok sayıda otonom sistemi konuşlandırmaya çalışıyor. İnsansız su üstü araçlarının denemeleri umut vadetti; ancak çarpışma ve kontrol sorunları da görüldü. Denizde güvenilir otonomi, başarılı bir prototipten fazlasını gerektiriyor.
ABD Donanması, Coyote ve Roadrunner M gibi önleme İHA’larını uçak gemisi gruplarına ekliyor. Jet motorlarıyla çalışan bu küçük hava araçları havalanabiliyor, havada bekleyebiliyor ve gelen İHA’lara yönelerek standart bir gemi füzesinden daha düşük maliyetle önleme yapabiliyor. Bazı modeller yakıt ikmali ve yeniden kullanım için geri dönebiliyor.
Küçük hedefleri tespit edebilen kompakt radarlar bu önleme araçlarını destekleyerek bir kuvvetin mühimmatı tükenmeden angaje olabileceği tehdit sayısını artırabilir. Deniz lazerlerine yönelik denemeler de benzer biçimde, birkaç kilometre içindeki tehditleri angajman başına daha düşük maliyetle imha etmeyi amaçlıyor.
İsveç’teki saha testlerinde askerler aynı anda onlarca insansız hava aracını kontrol edebiliyor. Almanya, Birleşik Krallık ve diğer ülkeler kara, hava ve denizde karma sürülere yönelik mimariler geliştiriyor. Bu çalışmaların tümünde savunma sıralaması benzer: Erken tespit et, saldırıyı sekteye uğrat ve geride kalan tehditleri ekonomik biçimde imha et.
Güç, mühimmat ve güvenilir kararların sınırları
Gemiler, lazerler ve mikrodalgalar elektrikle çalışıyor diye bunları sınırsız silahlar olarak göremez. Jeneratörler, soğutma ekipmanları ve geminin diğer sistemleri mevcut kapasiteyi paylaşmak zorunda. Önemli miktarda güç çeken ya da fazla ısı üreten bir silahın ateşlenme sıklığı sınırlanabilir.
Programlanabilir top mühimmatı füzelerden ucuz, ancak denizde depolama, taşıma ve yeniden yükleme gerektiriyor. Saldırganın amacı bu kaynakları tüketmek. Savunmacının amacı ise saldırı sürdüğü müddetçe her angajmanın maliyetini karşılanabilir ve tekrarlanabilir tutmak.
Birbirine bağlı sensörler ve silahlar, siber saldırı ve elektronik müdahale fırsatlarını da artırıyor. Yazılım, hasarlı bileşenlerin çevresinden bilgi akışını yeniden yönlendirebilir; ancak ortaya çıkan ağ karmaşıktır ve eğitim gerektirir. Yanlış hedef izlerini azaltmak ve dost kuvvetlere ateş açılmasını önlemek için yapay zekânın sağlam verilere ve dikkatli doğrulamaya ihtiyacı var.
Tek bir gemide çalışan bir savunmanın, karıştırma altında ve ağır deniz koşullarında görev grubundaki diğer unsurlarla da bilgi paylaşması ve koordinasyon sağlaması gerekir. Birden fazla gemi, uçak ve elektronik taarruz sistemi birlikte çalıştığında dost sistemlerin birbirini etkilemesi pratik bir sorun hâline geliyor.
Tarafsız gemiler ve yakındaki insanlar da ek kısıtlamalar getiriyor. Limanların veya yoğun deniz yollarının yakınındaki yaylım ateşi sivil trafiği tehlikeye atabilir. Mikrodalga kullanımı, dost donanımı ve güvertede bulunan insanları koruyacak önlemler gerektiriyor. Lazerlerin istenmeyen göz yaralanmalarını veya tehlikeli yansımaları önlemek için hassas biçimde hedeflenmesi gerekiyor. Yasalara uyum, doktrin, testler ve gerçekçi tatbikatlar da donanıma eşlik etmeli.
Denizde hangi testler ilerleme kaydedildiğini gösterebilir?
Bütünleşik deniz denemeleri, lazerlerin, mikrodalgaların ve seri ateşli topların tek tek silah gösterimlerinin ötesinde gemi muharebe sistemleriyle nasıl çalıştığını ortaya koyacak. Bir sensörün ya da iletişim bağlantısının kaybolduğu veya karıştırıldığı tatbikatlar, ağın görevleri yeniden paylaştırıp izlemeyi sürdürüp sürdüremediğini sınayacak.
Sürü savunmasını, havadaki fırlatma platformlarına yönelik füze saldırılarıyla birleştiren denemeler, araçları bırakmadan önce taşıyıcıları imha etmeye ne ölçüde öncelik verildiğini gösterecek. Bu savunma donanımının ortak ülkelere ihraç edilmesi de sistemlerin olgunluğuna duyulan güvenin işareti olabilir.
Elektrik yetersizliği, soğutma ihtiyacı ve mühimmatın yavaş yenilenmesi, gemilerin kaç sistem taşıyabileceğini ve komutanların bunları nasıl kullanacağını belirleyecek. Asıl sınav, filonun gerçekçi koşullarda ve güç kullanımı için açık kurallarla tespit, karar alma ve tekrarlanan angajmanları sürdürebilip sürdüremediği olacak.
Öne Çıkanlar
- Profesör Guo Chuanfu’nun liderlik ettiği ekip, uyduları, uçakları, gemileri ve silahları birbirine bağlayan deniz savunma çerçevesini ağustos sonlarında, 2025’te yayımladı.
- Önerilen ağ, bileşenler karıştırıldığında veya hasar gördüğünde algılama ve ateş açma görevlerini yeniden yönlendirecek.
- Elektronik taarruz ve mikrodalgalar, sürüleri lazerler, toplar ve diğer silahlar geride kalanlarla angaje olmadan önce etkisizleştirecek.
- Mermi Perdesi, programlanabilir 35 mm havada patlayan mühimmat kullanırken uzun menzilli füzeler İHA taşıyıcılarını fırlatma öncesinde hedef alacak.
- Çin’in 3 Eylül’deki geçit töreninde önerilen mimarinin çeşitli unsurlarıyla örtüşen donanımlar sergilendi.
- Jiu Tian, Çin’in büyük küçük İHA gruplarını taşıma ve bırakmaya yönelik paralel ilgisini ortaya koyuyor.
- Güç, soğutma, mühimmat, iletişim, insan denetimi ve sivil güvenliği, sistemlerin konuşlandırılmasının önündeki pratik zorluklar olmaya devam ediyor.
- Bütünleşik deniz denemeleri ve karıştırma altında yapılacak tatbikatlar, önerilen savunmaların birlikte ne kadar etkili çalıştığını gösterecek.






