Çin’deki Üretim Fazlası Çelik ve Kimyasallar Üzerinde Baskı Yaratırken Japonya Damping Soruşturmalarını Hızlandırıyor

11 dakikalık okuma
Çin’deki Üretim Fazlası Çelik ve Kimyasallar Üzerinde Baskı Yaratırken Japonya Damping Soruşturmalarını Hızlandırıyor

2025’te dört yeni soruşturmayla tempo arttı

Japonya, Ocak-Ağustos 2025 döneminde dört yeni antidamping soruşturması başlattı. Bu, Dünya Ticaret Örgütü kurallarını 1995’te kabul etmesinden bu yana aynı dönemde kaydedilen en yüksek sayı oldu. Artışla birlikte, yerli üreticiler ucuz ithalat baskısıyla karşı karşıyayken çelik sac ve ruloların yanı sıra elektronik ve ambalajda kullanılan kimyasallar da mercek altına alındı.

İçindekiler
  1. 2025’te dört yeni soruşturmayla tempo arttı
  2. Soruşturmacıların kanıtlaması gerekenler
  3. Ek vergiler ne zaman uygulanabilir?
  4. Çelik neden odağa yerleşti?
  5. Çelik fiyatları gündelik sektörleri nasıl etkiliyor?
  6. Kimyasallar soruşturma gündemini genişletiyor
  7. Ucuz ithalatın kazananları ve kaybedenleri
  8. Japonya önlemlere ABD ve AB’den daha az başvuruyor
  9. Asya genelinde ticaret akışları değişiyor
  10. Mevcut baskının tarihçesi
  11. İşletmeler neler için hazırlık yapmalı?
  12. Özetle

Hükümet duyurularına göre Japonya’da 1990’ların ortasından bu yana toplam 21 antidamping soruşturması açıldı. Buna göre 2025’in ilk sekiz ayında başlatılan dört soruşturma, toplamın yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Çelik üreticileri ile kimyasal madde tedarikçilerinin başvuruları ilk incelemeyi geçti ve resmî soruşturma aşamasına taşındı.

Artışın arkasında, uzun süredir devam eden emlak sektöründeki durgunluğun yol açtığı Çin iç talebindeki yavaşlama var. İç pazarlarının karşılayabileceğinden fazla üretim kapasitesine sahip üreticiler, ürünlerini yurt dışına yönlendirerek ihracat fiyatlarını düşürdü. Japon üreticiler, bazı sevkiyatların adil değerin altında fiyatlarla geldiğini, bunun da satışlarını ve kârlarını daralttığını söylüyor.

Soruşturmaları Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (METI) ile Maliye Bakanlığı (MOF) yürütüyor. Ticaret önlemlerinden sorumlu ekiplerinde uluslararası ölçütlere göre az sayıda, yaklaşık 40 uzman görev yapıyor. Teknik incelemeler aylar sürebiliyor.

Sektör grupları, ucuz sevkiyatların Japonya’ya deflasyon ihraç ettiği uyarısında bulunuyor. Başka bir deyişle, yurt dışında düşen fiyatlar Japonya pazarındaki fiyatları da aşağı çekiyor. Metaller ve temel malzemelerdeki üretici fiyatları üzerindeki baskı giderek artıyor. Bu malzemeleri satın alan üreticiler için düşük fiyatlar maliyetleri azaltabilir. Ancak aynı durum, bu malzemeleri üreten şirketlerin kazançlarını ve yatırımlarını tehdit edebilir.

20 Eylül 2025 itibarıyla soruşturmalar, daha geniş bir politika sorununu yansıtıyor: Japon fabrikaları, inşaat şirketleri ve diğer alıcılar için uygun fiyatlı malzemelerin erişilebilirliğini korurken zarara yol açan ithalat rekabetine nasıl karşılık verileceği.

Reklam

Soruşturmacıların kanıtlaması gerekenler

Damping, bir şirketin bir ürünü normal değerinin altında bir fiyata ihraç etmesi durumunda gerçekleşir. Bu ölçüt genellikle ürünün şirketin kendi ülkesindeki satış fiyatıdır. Güvenilir bir iç piyasa fiyatı yoksa soruşturmacılar, üretim maliyetlerine makul bir kâr ekleyerek değer hesaplayabilir.

DTÖ Antidamping Anlaşması uyarınca Japonya, hem damping yapıldığına hem de yerli bir sektörde önemli zarar oluştuğuna dair kanıt bulunması hâlinde antidamping vergisi uygulayabilir. Önemli zarar; satış kaybı, kâr düşüşü veya tesislerin kapanması gibi ciddi olumsuzlukları ifade eder. Soruşturmacılar bu zararla dampingli ithalat arasında bağlantı kurmalıdır.

Japonya’da soruşturmalar, söz konusu ürünün toplam üretiminde önemli payı olan yerli üreticilerin başvurusuyla başlar. METI, başvuruda yeterli kanıt bulunup bulunmadığını denetler. Başvuru yasal eşikleri karşılıyorsa METI ve MOF resmî soruşturma başlatır.

Yetkililer daha sonra yabancı ihracatçılara, ithalatçılara ve Japon üreticilere anket gönderir. Fiyatları, ithalat hacimlerini ve yerli işletmeler üzerindeki etkileri inceler. Soruşturmada, ihracat fiyatlarının normal değerin altında olup olmadığı ve ithalatın hacmi ya da fiyat etkileri yoluyla yerli sektöre zarar verip vermediği değerlendirilir.

Damping marjının hesaplanması için ürün özellikleri, satış koşulları ve navlun farklarının hesaba katılması gerekir. Soruşturmacılar fiyatları adil bir temelde karşılaştırır ve aradaki farkı ithalat fiyatının yüzdesi olarak ifade eder. İlgili üretici veya ihracatçıya uygulanacak vergiyi bu yüzde belirler.

İhracatçıların eksiksiz ve doğru bilgi vermek için doğrudan mali teşviki vardır. Güvenilir maliyet verileri hesaplanan marjı düşürebilir; bu nedenle şirketler çoğu zaman soruşturmacıların sorularını yanıtlamak için ciddi çaba harcar.

Ek vergiler ne zaman uygulanabilir?

Ön bulgular damping ve zarara işaret ediyorsa Japonya, soruşturma devam ederken geçici vergi uygulayabilir. Bu tür önlemler genellikle en fazla dört ay yürürlükte kalabilir. Nihai karar çoğunlukla bir yıl içinde verilir.

Reklam

Nihai bulgular damping ve zararı doğrularsa her üretici veya ihracatçıya hesaplanan marja karşılık gelen vergi uygulanır ve bu vergi beş yıl yürürlükte kalır. Daha sonra yapılacak bir incelemede yeni kanıtlara dayanılarak önlem uzatılabilir veya kaldırılabilir.

Bu nedenle ithalatçılar sınırda ek maliyetlerle veya gecikmelerle karşılaşabilir. Geçici önlem uygulanması hâlinde işletmeler, soruşturma sürerken mali güvence sağlayan nakit teminat veya kefalet senedi gerekebileceğini hesaba katmalıdır.

Japonya’da hâlihazırda incelenen dosyalar 2025 boyunca ilerleyecek; bu süreçte geçici önlemler alınması da mümkün. Bireysel kararlar için belirli tarihler açıklanmadı. Küresel yavaşlama sürer ve Çin’in ihracat hacmi yüksek kalırsa yeni başvurular gelebilir.

Çelik neden odağa yerleşti?

Çin her yıl dünya çeliğinin yaklaşık yarısını üretiyor. İnşaat sektörü zayıflarken çelik ihracatı 2023’te yaklaşık 90 milyon tona yükseldi. Bu, bir önceki yıla göre kabaca üçte bir artış anlamına geliyor. Söz konusu ihracat hacmi, Japonya’nın veya ABD’nin yıllık çelik üretimini tek başına aştı.

Bu ölçek önemli; çünkü Çin üretiminin yurt dışına yönlendirilen küçük bir bölümü bile uluslararası fiyatları değiştirebilir. Japon çelik üreticileri, yassı ürünler, filmaşin ve özel paslanmaz çelikteki yeni ucuz ürün dalgasının yurt içi fiyatları düşürdüğünü, kârları azalttığını ve daha temiz fırınlara ve yeni malzemelere yönelik planları zorladığını söylüyor.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü, dünya genelindeki çelik üretim kapasitesi fazlasının yüz milyonlarca tona ulaştığı uyarısında bulundu. Bu kadar fazla kapasite varken tek tek ülkelerdeki üretim kesintilerinin piyasaya etkisi azalıyor ve ticari önlemlere yönelik baskı artıyor.

Japonya’nın son soruşturmaları arasında Çin ve Tayvan’dan soğuk haddelenmiş paslanmaz çelik sac, Çin ve Güney Kore’den ise sıcak daldırma galvanizli çelik ithalatı bulunuyor. Çin ve Tayvan’dan nikel esaslı, soğuk haddelenmiş paslanmaz sacla ilgili bir soruşturma da yaz aylarında başlatıldı.

Sektör grupları, 2024’te dünya genelinde çelik dampingine ilişkin soruşturmaların büyük bölümünün Çin ürünlerini kapsadığını ve bu yılki soruşturmaların çoğunda Çin ihracatının hedef alındığını söylüyor. Japon inşaat ve makine üreticileri de önemli girdilerde arzın dalgalandığını ve fiyatların gerilediğini bildirdi.

Reklam

Çelik fiyatları gündelik sektörleri nasıl etkiliyor?

Galvanizli sac; otoyol bariyerlerinde, beyaz eşya panellerinde ve bina iskeletlerinde kullanılıyor. Soğuk haddelenmiş paslanmaz çelik ise gıda işleme ekipmanlarına ve hassas parçalara giriyor. Bu malzemelerin fiyat ve bulunabilirliğindeki değişiklikler otomotiv, inşaat ve elektronik sektörlerine yayılıyor.

Başvurular hem entegre çelik üreticilerinden hem de ihracatçılara parça tedarik eden orta ölçekli şirketlerden geldi. Bu şirketler, maliyetlerini karşılamalarına ve kapasite iyileştirmelerini planlamalarına zaman tanıyacak bir fiyat tabanı istiyor.

Japon tedarikçiler, ithalat fiyatlarındaki düşüşü takip etmenin bakım, eğitim ve yeni ekipman harcamalarını kısmalarına yol açabileceğini söylüyor. Daha temiz çelik üretimi bu açıdan özellikle hassas; çünkü yeni projeler yüksek başlangıç yatırımı gerektiriyor ve maliyetlerin karşılanması uzun zaman alıyor.

Uzun süreli baskı, Japonya’nın savunma, ulaşım ve enerji sektörlerini destekleyen temel malzemeleri üretme kapasitesini azaltabilir. Politika yapıcılar, dikkatle ayarlanmış ticari önlemlerin piyasayı adil ticarete açık tutarken aşırı fiyat dalgalanmalarını hafifletebileceğini savunuyor.

Kimyasallar soruşturma gündemini genişletiyor

Bu yıl soruşturulan kimyasallar arasında Güney Kore ve Tayvan’dan bisfenol A da bulunuyor. Bu madde; kompakt disklerde, lenslerde, kaplamalarda ve konserve kutularının iç yüzeylerinde kullanılan polikarbonat ve epoksi reçinelerin temel bileşenlerinden biri.

Yetkililer ayrıca Güney Kore’den potasyum karbonata uygulanan mevcut vergilerin uzatılıp uzatılmamasını da değerlendiriyor. Bu bileşik cam, deterjan ve pil üretiminde kullanılıyor. Söz konusu inceleme mevcut bir önlemin devamını ele alırken, diğer soruşturmalar yeni şikâyetleri inceliyor.

Kimyasallar; rafinerilerden çip ambalajlamaya ve tıbbi cihazlara uzanan uzun üretim zincirlerinin parçası. Daha ucuz ithalat, bu zincirlerin sonraki aşamalarındaki işletmelerin maliyetlerini düşürebilir. Japon kimya üreticileri ise fiyatların uzun süre üretim maliyetlerinin altında kalmasının yerli üretim kapasitesini aşındırabileceğini ve alıcıları arz şoklarına karşı daha savunmasız bırakabileceğini savunuyor.

Politika yapıcılar her dosyada bu karşıt etkileri tartmak zorunda. Tartışmada, tarifeler dışındaki kalite standartları veya gönüllü ihracat kısıtlamaları gibi önlemlerin aksaklıkları hafifletip hafifletemeyeceği de ele alınıyor.

Reklam

Tekstil üreticileri ve rüzgâr enerjisi projelerine tedarik sağlayan şirketler, ucuz kumaş, kule ve bileşenlerle bağlantılı ani fiyat değişikliklerine ilişkin endişelerini dile getirdi. Doğu Asya; bataryalarda kullanılan katot, anot ve ayırıcıların üretim merkezi hâline geldiğinden, gelişmiş batarya malzemeleri de baskı altındaki alanlardan biri.

Bu girdileri pahalılaştıracak her türlü önlem, enerji dönüşümü hedefleri ve sanayi politikası amaçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Yerli bir tedarikçiyi korumak, ürünlerini kullanan başka bir yerli işletmenin maliyetlerini de artırabilir.

Ucuz ithalatın kazananları ve kaybedenleri

Çinli üreticiler çelik, alüminyum, güneş panelleri ve elektrikli araçlardaki ihracat tekliflerini düşürdü. Küresel gösterge fiyatları üzerindeki bu aşağı yönlü baskı çoğu zaman deflasyon ihracı olarak tanımlanıyor.

Japonya bu baskıyı en doğrudan, başka ürünlerin üretiminde kullanılan malzeme ve ara malların üretici fiyatlarında hissediyor. İç talep artışı sınırlı; işletmelerin maliyet değişikliklerini müşterilere ne ölçüde yansıttığı ise farklılık gösteriyor.

Düşük malzeme fiyatları, mağaza fiyatlarında eşdeğer bir düşüşe yol açmadan fabrikalara yarar sağlayabilir. İş gücü sıkıntısı ve lojistikteki aksamalar maliyetleri etkilemeye devam ettiğinden, ucuz girdiler bitmiş ürünlerin de otomatik olarak ucuzlaması anlamına gelmiyor.

Ucuz çelik rulolar ve reçineler konut inşaatı, ambalaj ve gıda işleme sektörlerine fayda sağlayabilir. Daha düşük fiyata girdi satın alabilen Japon nihai ürün ihracatçıları da rekabet güçlerini artırabilir.

Yerli tedarikçilerin piyasadan çekilmesi hâlinde tablo değişir. Alıcıların daha uzak yerlerden ikame ürün bulması gerekebilir; bu da döviz kuru ve nakliye maliyetlerine maruz kalma riskini artırır. Gelecekte arzın kesintiye uğrayabileceğine dair endişeler, başvuruda bulunmamış olsalar bile birçok Japon alıcının soruşturmaları desteklemesinin nedenini açıklıyor.

Japonya önlemlere ABD ve AB’den daha az başvuruyor

Japonya, ticari önlemleri geleneksel olarak ABD ve Avrupa Birliği’nden daha az kullanıyor. Bunun nedeni kısmen sektörle istişareye ve standartlara öncelik verilmesi, kısmen de soruşturma ekiplerinin sınırlı kapasitesi.

Reklam

METI ve MOF’daki yaklaşık 40 uzman, Washington ve Brüksel’de benzer işleri yürüten ekiplerden çok daha az. Bu nedenle Japonya dosyaları dikkatle seçiyor; iyi belgelenmiş zarar iddialarının bulunduğu ve alternatif arz kaynaklarının mevcut olduğu sektörlere odaklanıyor.

ABD’li yetkililer bu yıl bazı Çin menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine uygulanan tarifeleri yüzde 20’li oranların düşük seviyelerine çıkarmak için adım attı. Avrupa Komisyonu ise geleneksel ticari önlemleri, ithal ürünlerin emisyonlarına bağlı bildirim ve ücret uygulamalarını aşamalı olarak devreye sokacak karbon sınır düzenlemesiyle birleştirdi.

Japonya bu adımları izlemedi. Bununla birlikte, ithalatın hızla arttığı durumlarda başvuruları ve ortaklarla yapılan istişareleri daha hızlı değerlendirmeye başladı. G7 üyeleri arasındaki eşgüdüm, başka bir yerde kısıtlamalar sıkılaştığında sevkiyatların başka bir pazara yönelmesi anlamına gelen ticaret sapmasını sınırlamayı amaçlıyor.

Asya genelinde ticaret akışları değişiyor

Güneydoğu Asya ekonomileri de yerli üreticilerle rekabet eden temel metal ve temiz enerji ürünlerinin daha fazla ithalatına sahne oluyor. Hükümetler arz fazlasındaki aynı artışla karşı karşıya kalırken Vietnam ve Endonezya da daha fazla soruşturma başlattı.

Tayvan, en büyük üreticilerinin satış kaybından şikâyet etmesinin ardından yakın zamanda Çin’den yapılan yassı çelik ithalatına yönelik bir soruşturma başlattı. Güney Kore sıcak haddelenmiş rulolarla ilgili dosyalar hazırlıyor. Meksika da önlem aldı; bu gelişmeler, bir pazara erişim zorlaştığında sevkiyatların ne kadar hızlı yön değiştirebildiğini gösteriyor.

Gelişmiş ekonomilerin hükümetleri, üçüncü ülkeler üzerinden yapılan aktarmaları izliyor; menşe kurallarını ve denetim prosedürlerini sıkılaştırıyor. Bu kontroller, ürünlerin nereden geldiğini ve bir sevkiyatın vergilerden kaçınmak amacıyla başka bir ülke üzerinden geçirilip geçirilmediğini inceliyor.

ASEAN ülkeleri birbiriyle çatışan çıkarlarla karşı karşıya. Çin’in araçlara, bataryalara ve güneş enerjisi ekipmanlarına yaptığı yatırımlar istihdamı ve emisyon hedeflerini destekliyor. Öte yandan bazı hükümetler ile ABD, Avrupa ve Japonya’daki alıcılar tedarik zinciri güvenliği ve tarifelerin aşılması konusunda endişeli.

Menşe, sübvansiyon ve verilere erişim kuralları sıkılaşıyor. Vietnam, Tayland veya Endonezya’dan tedarik sağlayan Japon işletmeleri, fabrikalarda Çinli şirketlerin payı bulunduğunda ya da önemli girdileri bu şirketler sağladığında etkilenebilir. Pazara erişimi korumak ve siparişlere yeni vergilerin uygulanıp uygulanamayacağını değerlendirmek için ürün içeriğine ilişkin daha ayrıntılı kayıtlar gerekecek.

Reklam

Mevcut baskının tarihçesi

Japonya’nın 2025’te hızlanan soruşturma temposu, çelik piyasalarındaki birkaç yıllık baskının ardından geldi. Bu süreç, Çin’in ihracat artışını soruşturmaların daha geniş alana yayılmasıyla birleştiriyor.

  • 1995: Japonya DTÖ kurallarını kabul etti. Hükümet duyumlarında 1990’ların ortasından bu yana 21 antidamping soruşturması kayda geçti.
  • 2023: Çin’in çelik ihracatı, yurt içi inşaat sektörü zayıflarken yaklaşık üçte bir artarak yaklaşık 90 milyon tona ulaştı.
  • 2024: Sektör grupları, dünya genelindeki çelik damping soruşturmalarının büyük bölümünde Çin ürünlerinin yer aldığını bildirdi.
  • Ocak-Ağustos 2025: Japonya, 1995’ten bu yana bu aylarda kaydedilen en yüksek sayı olan dört yeni soruşturma başlattı.
  • Yaz 2025: Japonya, Çin ve Tayvan’dan nikel esaslı, soğuk haddelenmiş paslanmaz sacı kapsayan bir soruşturma açtı.
  • 20 Eylül 2025: Dosyalar soruşturma aşamasında; yıl boyunca süreç devam ederken geçici önlemler alınması mümkün.

Sonraki pratik adımlar; anketlerin gönderilmesi, fiyat ve zarar değerlendirmeleri ile geçici veya nihai vergilerin haklı olup olmadığına ilişkin kararları içeriyor. Potasyum karbonat vergileri de dâhil olmak üzere mevcut önlemlerin incelenmesi, korumanın devam edip etmeyeceğini belirleyecek.

İşletmeler neler için hazırlık yapmalı?

Japon ithalatçıların, ürün tanımlarını soruşturma duyuruları kadar yakından takip etmesi gerekiyor. Bir soruşturmanın kapsamı kimyasal bileşime, kalınlığa ve kalite sınıfına bağlı olabilir; dolayısıyla siparişin kesin özellikleri, vergiye tabi olup olmayacağını belirleyebilir.

Alıcılar alternatif tedarikçileri hazır tutabilir, sözleşmelerinde ticari önlem maliyetlerini kimin üstlendiğini inceleyebilir ve bu maliyetlerin yansıtılmasına izin veren maddeleri değerlendirebilir. Gümrük müşavirleri ve sektör birlikleri, işletmelerin lojistik planlarının gecikmelere veya ek masraflara dayanıp dayanamayacağını sınamasına yardımcı olabilir.

Japonya’ya satış yapan ihracatçılar, anketleri zamanında yanıtlayıp eksiksiz maliyet kayıtları sunarak risklerini azaltabilir. İthalatçılar, geçici vergilerin yürürlüğe girmesi hâlinde gerekebilecek teminat veya kefalet senetleri için de hazırlık yapmalı.

Japonya’nın daha geniş kapsamlı görevi, kısa vadeli tasarruflarla zaman içinde güvenilir tedariki sürdürme kapasitesini dengelemek. Çeşitli tedarikçiler, sürdürülebilir yerli üretim ve daha temiz imalata yönelik yatırımlar açık ticaretle bir arada yürüyebilir. Antidamping önlemleri aşırı durumları ele alırken, önümüzdeki aylarda verilecek kararlar çelik fırınlarına, kimya tesislerine ve yenilenebilir enerji tedarik zincirlerine yapılacak yatırımları etkileyecek.

Özetle

  • Japonya, Ocak-Ağustos 2025 döneminde dört antidamping soruşturması başlattı. Bu, 1995’ten bu yana aynı dönem için rekor oldu.
  • Hükümet duyurularına göre 1990’ların ortasından bu yana toplam 21 soruşturma açıldı.
  • Çelik soruşturmaları Çin, Tayvan ve Güney Kore’den yapılan ithalatı kapsıyor; kimya dosyalarında bisfenol A ve potasyum karbonat vergilerinin incelenmesi yer alıyor.
  • Çin, 2023’te yaklaşık 90 milyon ton çelik ihraç etti; bu, bir yıl öncesine göre yaklaşık üçte bir artış anlamına geliyor.
  • METI ve MOF, DTÖ kuralları kapsamında damping ve zararı, ayrıca aralarındaki bağlantıyı inceliyor.
  • Geçici vergiler genellikle en fazla dört ay sürüyor; doğrulanan nihai vergiler ise incelemeye tabi olmak üzere beş yıl yürürlükte kalıyor.
  • Başka yerlerdeki ticaret kısıtlamaları Asya tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı ve doğru menşe kayıtlarına duyulan ihtiyacı artırıyor.
  • İşletmeler ek maliyetlerle karşılaşabilir; ürün özelliklerini, sözleşmelerini ve alternatif tedarikçilerini gözden geçirmeli.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir