Japonya'nın yapay zekâ hamlesinin merkezinde kamu hizmetleri var
Japonya, ülkeyi yapay zekânın geliştirilmesi ve kullanımı açısından en elverişli yer haline getirmek amacıyla ilk Ulusal Yapay Zekâ Temel Planı taslağını hazırladı. Planın 2025 sonundan önce Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması hedefleniyor. Bakanlıklar, kurumlar ve belediyeler, verimliliği ve kamu hizmetlerini geliştirmek için yapay zekâdan yararlanarak bu alandaki kullanıma öncülük edecek. Savunma alanındaki uygulamalar da öneriler arasında.
İçindekiler
- Japonya'nın yapay zekâ hamlesinin merkezinde kamu hizmetleri var
- Kullanım, geliştirme ve denetimi birleştiren dört politika
- Yapay zekâ kamu hizmetlerini nasıl değiştirebilir?
- Veri, bilgi işlem gücü ve becerilere yatırım gerekiyor
- Yapay Zekâ Yasası kamu denetimini nasıl değiştiriyor?
- Mahremiyet, telif hakkı ve sorumluluk önceliğini koruyor
- Savunma alanındaki kullanım güvenlik gerekliliklerini artırıyor
- Planı kim hazırlayacak ve uygulayacak?
- Kurumlar onay öncesinde neler yapabilir?
- Sürekli yenilikçilik ve Japonya'nın uluslararası rolü
- Özetle
20 Eylül 2025 itibarıyla plan hâlâ taslak aşamasında. Taslağın, ayrıntılarını uzmanlardan oluşan bir kurulun gözden geçirmesinden önce, Başbakan Shigeru Ishiba başkanlığındaki Yapay Zekâ Strateji Karargâhı'na sunulması bekleniyor. Tüm Bakanlar Kurulu üyelerinin yer aldığı bu karargâh, yapay zekâ politikasını başbakanın yönetimine bağlıyor.
Bu hamlenin arkasında, ülkede yapay zekânın sınırlı ölçüde benimsenmesi yatıyor. Anketler, geçen yıl bireylerin yaklaşık yüzde 20'sinin, şirketlerin ise kabaca yarısının yapay zekâ kullandığını gösteriyor. Ayrı bir araştırmaya göre, 2024 mali yılında insanların yüzde 26,7'si üretken yapay zekâ kullandı; bu oran ABD ve Çin'dekilerin oldukça altında. Üretken yapay zekâ, talimatlara yanıt olarak metin veya görsel gibi içerikler oluşturuyor.
Japonya'nın planı, yanlış yanıtlar, dezenformasyon, mahremiyet ihlalleri ve ulusal güvenlik tehditleri dahil riskleri yönetirken kullanımı hızlandırmayı amaçlıyor. Planın temel fikri, insanlarla yapay zekânın iş birliği yapması: Yazılımlar yoğun bilgi işleme gerektiren görevleri üstlenebilirken karar ve denetim sorumluluğu çalışanlarda kalacak.
Taslak, Mayıs 2025'te yürürlüğe giren Yapay Zekâ Yasası'na dayanıyor. Bu çerçeve, yapay zekânın geliştirilmesi ve kullanımı için ulusal kurumlar ve sorumluluklar belirlerken cezalandırıcı para cezaları yerine rehberlik ve şeffaflığa öncelik veriyor. Hükümet, yapay zekâyla bağlantılı ciddi hak ihlallerini soruşturmayı ve güvenli, güvenilir teknolojiye yönelik uluslararası kuralların şekillenmesine katkıda bulunmayı amaçlıyor.
Kullanım, geliştirme ve denetimi birleştiren dört politika
Taslak dört temel politika belirliyor: Yapay zekâ kullanımını hızlandırmak, geliştirme kapasitesini güçlendirmek, yapay zekâ yönetişiminde öncü olmak ve yapay zekânın yaygın biçimde kullanıldığı bir topluma geçiş için yenilikçiliği sürdürmek. Bu politikalar birlikte, hem Japonya'nın ihtiyaç duyduğu araçları hem de bunların kullanımından sorumlu kurumları ele alıyor.
Kamu kurumları, rutin işleri kolaylaştırıp hizmetleri iyileştirerek ilk politikaya öncülük edecek. İkinci politika, yetkin sistemler geliştirmek için gereken temel unsurlara odaklanıyor: kaliteli veri, bilgi işlem kaynakları ve nitelikli çalışanlar. Üçüncü politika, ülke içindeki rehberlik, soruşturmalar ve uluslararası ilkeler arasında bağlantı kuruyor. Dördüncü politika ise insanlar ile yapay zekâ arasındaki iş birliğinin sürmesini destekleyecek eğitim, iş gücü yetiştirme ve kurumsal değişiklikleri öngörüyor.
Telif hakkı ve hukuki sorumluluk konuları planın tümüne yayılıyor. Telif hakkı, eğitim verileri ve üretilen çıktılar dahil olmak üzere koruma altındaki materyalleri kimin kullanabileceğiyle ilgili. Hukuki sorumluluk ise zarar meydana geldiğinde yasal sorumluluğun kime ait olduğunu belirliyor. Kuralların netleştirilmesi, kamu kurumları ve şirketlerin sistemleri kullanıma almadan önce yükümlülüklerini anlamasına yardımcı olacak.
Plan, kaliteli veriyi Japonya'nın güçlü yönlerinden biri olarak da tanımlıyor. Üretim, sağlık ve ulaşım sektörleri, uygun biçimde hazırlanıp korunduğunda yapay zekânın doğruluğunu artırabilecek yapılandırılmış bilgiler üretiyor. Bu nedenle geliştirme kapasitesi yalnızca model oluşturmayı kapsamıyor; bilgiyi kullanılabilir hale getirmeyi, güvence altına almayı ve insanlara sonuçları değerlendirme becerisi kazandırmayı da içeriyor.
Yapay zekâ kamu hizmetlerini nasıl değiştirebilir?
Bakanlıklar ve belediyeler işe belge işlemleri, otomatik çeviri ve özetlemeyle başlayabilir. Yapay zekâ asistanları çağrı merkezlerine destek olabilir ve karmaşık sorunları insan çalışanlara aktarabilir. Sistemler ayrıca sosyal yardım ve izin başvurularını öncelik sırasına koyarak yetkililerin bekleyen işleri yönetmesine ve gecikmeleri azaltmasına yardımcı olabilir.
Yerel yönetimler yapay zekâyı afetlere hazırlık, tehlike haritaları, tahliye planlaması ve fırtına ya da deprem sırasında bilgilendirme için kullanabilir. Sağlık hizmetleri tarama önceliklerini belirleyebilir, olası yan etkileri işaretleyebilir ve randevu planlamasını iyileştirebilir. Ulaşım yetkilileri trafik ışıklarını ve araç dağıtımını ayarlayabilir; mahkemeler ve düzenleyici kurumlar ise içtihatları tarayıp başvurulardaki örüntüleri belirleyebilir.
Japonya'nın yaşlanan nüfusu ve iş gücü açığı, bu önerilere pratik bir aciliyet kazandırıyor. Daha küçük ekiplerin, yüksek iş yükünü tutarlı kalitede karşılaması gerekiyor. Yapay zekâ, politika senaryolarını hızla karşılaştırabilir veya olası dolandırıcılıkları, vergi açıklarını ve güvenlik ihlallerini bulmak için büyük veri kümelerini tarayabilir.
Hesap verme sorumluluğu insan çalışanlarda kalacak. Bir yapay zekâ sistemi olağandışı bir kaydı belirleyebilir veya ilk taslağı önerebilir; ancak ilgili yetkili ya da uzman çalışmayı gözden geçirir. Görevlerin bu şekilde paylaşılması, özellikle kamu kararlarının sosyal yardımları, sağlığı veya güvenliği etkilediği durumlarda önem taşıyor.
Beklenen kazanımlar somut: Daha az birikmiş iş, daha az rutin görev ve yurttaşlara daha hızlı yanıt. Bu kazanımlara ulaşmak için kurumların, tasarruf edilen zamanın yanı sıra doğruluğu ve hizmet kalitesini de değerlendirmesi gerekecek.
Veri, bilgi işlem gücü ve becerilere yatırım gerekiyor
Japonya'nın üretim, sağlık ve ulaşım verileri, özenle düzenlenmeleri koşuluyla daha doğru modelleri destekleyebilir. Taslak; güvenilir veri akışlarına, tutarlı etiketlemeye ve mahremiyet güvencelerine dikkat çekiyor. Veri akışı, bilgiyi toplanmasından hazırlanmasına ve kullanılmasına kadar taşıyan süreçtir; etiketler ise modelin öğrenebilmesi için kayıtların neleri içerdiğini açıklar.
Mümkün olduğu durumlarda daha fazla açık veri, üniversitelere, yeni girişimlere ve yerleşik şirketlere model geliştirme ve değerlendirme materyali sağlayabilir. Bilgi işlem gücü, depolama ve ağ altyapısına da yatırım yapılması gerekiyor. Japoncaya ve yerel bağlama uyarlanmış modeller de öncelikler arasında; çünkü dil ve uzmanlık terminolojisi bir sistemin ne kadar kullanışlı olduğunu etkileyebilir.
Kamu görevlilerinin, mühendislerin ve farklı alanlardaki uzmanların yapay zekâyı sorumlu biçimde kullanabilmek için eğitim alması ve yeni beceriler edinmesi gerekecek. Çalışanlar sonuçları değerlendirebilmeli, sınırlılıkları fark edebilmeli ve hangi görevlerin insan muhakemesi gerektirdiğini anlamalı.
Taslak, kurumların denemeler yapmasına, performansı değerlendirmesine ve güvenlik, mahremiyet ile kalite gerekliliklerini belirlemesine imkân tanıyacak ihale değişikliklerine de işaret ediyor. Küçük şirketler ve araştırma konsorsiyumları dahil daha geniş bir tedarikçi yelpazesi, güvenceleri korurken denemeleri destekleyebilir.
Mevcut uygulamalar kullanımı zorlaştırıyor. Kâğıt tabanlı süreçler ve eski bilgisayar sistemleri hâlâ yaygın; veri kümeleri ayrı birimlerde tutulabiliyor veya uyumsuz biçimlerde saklanabiliyor. İhale döngüleri, sonuç gösterdikçe genişletilen küçük denemeler yerine çoğu zaman birkaç yıl süren büyük projeleri destekliyor. Kurumlar uyumla ilgili endişeler nedeniyle riskleri yönetmek yerine yapay zekâdan tamamen kaçınabiliyor.
Açık rehberlik, ortak araçlar ve kurumsal destek, kurumların ve şirketlerin bu engelleri aşmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Japonya'daki özel sektör yapay zekâ yatırımları da diğer büyük ekonomilerin oldukça gerisinde. Bu durum, ürünlerinde, operasyonlarında ve müşteri hizmetlerinde yapay zekâdan yararlanan rakiplerin gerisinde kalabilecek yerli şirketlere ilişkin kaygıları artırıyor.
Yapay Zekâ Yasası kamu denetimini nasıl değiştiriyor?
Mayıs 2025'te yürürlüğe giren Yapay Zekâ Yasası, yapay zekâ teknolojilerinin araştırılması, geliştirilmesi ve kullanımı için politika hedeflerini, kurumları ve sorumlulukları belirliyor. Yasa, Bakanlar Kurulu bünyesinde bir Yapay Zekâ Strateji Karargâhı ve Temel Yapay Zekâ Planı'na yön verecek, rehberler hazırlayacak ve bakanlıklar arasında eşgüdüm sağlayacak bir Yapay Zekâ Strateji Merkezi kuruyor.
Çerçeve; Japonya'da kullanılan yapay zekâyı sağlayan yabancı işletmeciler dahil geliştiricileri, sağlayıcıları ve ticari kullanıcıları kapsıyor. Temel ilkeleri arasında verimlilik, şeffaflık, mahremiyet, adalet ve güvenlik bulunuyor. Şirketlerden hükümetin ilkelerine uymak için makul çabayı göstermeleri ve soruşturmalarla iş birliği yapmaları bekleniyor.
Yetkililer uygulamaları inceleyebilir, rehberlik sağlayabilir ve haklarla menfaatlerin ihlal edildiği ciddi vakaları soruşturabilir. Yaklaşım, Avrupa Birliği'ndekilere benzer kapsamlı yaptırımlar öngörmüyor; ancak hükümete önemli vakalarda bilgi talep etme, talimat verme ve bulguları kamuoyuyla paylaşma imkânı tanıyor.
Bakanlar Kurulu Genel Sekreteri Yoshimasa Hayashi, hükümetin yapay zekânın yararlarıyla kötüye kullanım riskleri arasında kurduğu dengeyi şöyle anlattı:
Yapay zekâ verimliliğin artması ve iş gücü açığına çözüm sunması gibi yararlar sağlıyor; aynı zamanda dezenformasyon ve gelişmiş suç faaliyetleri gibi riskler de doğuruyor.
Kurumlar yapay zekâ kullanımını inceleyecek ve rehberlik yayımlayacak. Şirketlerden ve araştırma kurumlarından, bir yapay zekâ sisteminin geliştirilmesi ve kullanımındaki aşamaları belgelemeleri, veri haklarını yönetmeleri ve tasarımdan kullanıma almaya kadar önyargı, güvenlik ve emniyet sorunlarını ele almaları beklenecek.
Yapay zekâ kullanan bir kuruluşun yalnızca tamamlanmış ürünü takip etmesi yeterli olmayacak. Sorunlar bu aşamaların herhangi birinde ortaya çıkabileceğinden veri toplama, model eğitimi, kullanıma alma ve sonrasındaki izleme süreçlerinin tümü önem taşıyor. Temel Plan, bu sürecin tamamında risk yönetimi öngörüyor.
Mahremiyet, telif hakkı ve sorumluluk önceliğini koruyor
Kişisel Bilgilerin Korunması Yasası (APPI), mahremiyet mevzuatına uyumun temel unsuru olmayı sürdürüyor. Yasa; rıza, veri minimizasyonu, ihlal bildirimi ve sınır ötesi aktarımları düzenliyor. Veri minimizasyonu, kişisel bilgilerin görev için gerekli olanla sınırlandırılması anlamına geliyor.
Kurumların ve tedarikçilerin veri kullanımını gerekçelendirmesi ve güçlü erişim kontrolleri sağlaması gerekecek. Kimlik belirleyici ayrıntıları başka tanımlayıcılarla değiştiren takma adlandırma gibi teknikler, planda belirtilen mahremiyet önlemleri arasında yer alıyor.
Eğitim verileri ve yapay zekâ çıktılarıyla ilgili telif hakkı soruları hâlâ değerlendiriliyor. Taslak, özellikle medya, yazılım ve tasarım alanları açısından önem taşıyan bu konularda, fikri mülkiyeti korurken adil kullanıma ve yenilikçiliğe imkân tanımayı amaçlıyor. Ayrıca kuruluşların yapay zekâ kullanımının zarara yol açması halinde sorumluluğu anlaması için hukuki sorumluluk çerçevelerinin netleştirilmesini istiyor.
Dezenformasyon ve zararlı içerikler de kaygı konusu. Çerçeve, bu meseleleri bilgi dağıtım sağlayıcılarına yönelik yakın tarihli mevzuat kapsamında hızlandırılmış içerik kaldırma mekanizmalarıyla ilişkilendiriyor. Böylece yapay zekâ yönetişimi, mevcut mahremiyet, telif hakkı ve bilgi kurallarıyla birlikte işleyecek.
Sistemlerin sosyal yardımları, sağlık hizmetlerini veya kamu güvenliğini etkilediği durumlarda şeffaflık özellikle önem taşıyor. Kurumların yapay zekânın ne zaman ve neden kullanıldığını, beklenen yararları ve riskleri açıklaması; ayrıca bir sorun çıktığında insanların nasıl itiraz edebileceğini belirtmesi gerekecek. İnsan desteği ve kamuoyundan alınan geri bildirimler, kurumların sistemler kullanıma alındıktan sonra sorunları belirlemesine yardımcı olacak.
Plan, ülke içindeki rehberliği, insan odaklı güvenli ve güvenilir yapay zekâya yönelik Hiroşima Uluslararası Yol Gösterici İlkeleri dahil uluslararası ilkelerle uyumlu hale getiriyor. Japonya, güvenlik değerlendirmesi, telif hakkı, dezenformasyona müdahale ve şeffaflık konularındaki uluslararası yaklaşımların şekillenmesine katkı sağlamak için bu çalışmadan yararlanmayı amaçlıyor.
Savunma alanındaki kullanım güvenlik gerekliliklerini artırıyor
Taslak, savunma kapasitesini güçlendirmek ve kritik altyapıyı korumak için yapay zekâ kullanımını öneriyor. Olası uygulamalar arasında lojistik planlaması, bakım ihtiyaçlarının öngörülmesi, siber savunma, uydu ve sensör verilerinin analizi ile karmaşık operasyonlarda karar desteği bulunuyor.
Savunma personeli bu araçları daha fazla bilgiyi işlemek ve daha hızlı karşılık vermek için kullanabilir. Aynı teknoloji, deepfake propagandası, gelişmiş siber saldırılar ve otonom tehditler dahil riskler de yaratıyor. Deepfake, insanları gerçekte söylemedikleri sözleri söylemiş ya da yapmadıkları şeyleri yapmış gibi gösteren, üretilmiş veya değiştirilmiş medya içerikleridir.
Başbakan Shigeru Ishiba, yapay zekâ stratejisi toplantısında güvenlik açısından önemini şöyle vurguladı:
Yapay zekâ güvenlik açısından son derece kritik,
Ishiba, küresel yapay zekâ geliştirme rekabeti yoğunlaşırken hızla hareket edilmesi gerektiğini de belirterek Japonya'nın şunları yapması gerektiğini söyledi:
destek önlemlerini vakit kaybetmeden uygulamak
Savunma alanında kullanıma geçmeden önce titiz güvenilirlik kontrolleri yapılması, sistemlerin manipülasyon girişimlerine karşı sınanması ve insan denetiminin dikkatle sağlanması gerekecek. Taslağın kaliteli veri ve disiplinli yönetişim vurgusu bu gereklilikler için de geçerli. Güvenli yapay zekâ uygulamaları ve teknolojinin askerî alanda sorumlu kullanımı konusunda uluslararası iş birliği, gerilimin tırmanması riskini azaltmayı da amaçlıyor.
Planı kim hazırlayacak ve uygulayacak?
Bakanlar Kurulu Ofisi bünyesinde kurulan ve başbakanın başkanlık ettiği Yapay Zekâ Strateji Karargâhı süreci yönetiyor. Tüm Bakanlar Kurulu üyeleri çalışmalara katılıyor. Hükümet 2025'in ilerleyen aylarında Bakanlar Kurulu onayı istemeden önce araştırmacılar, sektör liderleri ve politika uzmanlarından oluşan bir kurul taslağı gözden geçirecek.
Yapay Zekâ Strateji Merkezi, uygulamanın bakanlıklar ve kurumlar arasında eşgüdümünü sağlayacak; uygulamaları izleyen rehberler ve anketler yayımlamayı sürdürecek. Diğer bazı kurumlar da mevcut alanlarındaki sorumluluklarını koruyacak.
Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı ile İçişleri ve Haberleşme Bakanlığı, işletmelere yönelik rehberleri birlikte hazırlıyor. Kültür İşleri Ajansı telif hakkı konularında, Kişisel Bilgileri Koruma Komisyonu ise mahremiyet konularında rehberlik ediyor. Finans ve sağlık gibi alanlardaki düzenleyici kurumlar da sektörel rehberlerini daha geniş planla uyumlu hale getirecek.
Çok sayıda kamu hizmeti yurttaşlarla doğrudan teması içerdiğinden, Dijital Ajans ve yerel yönetimler uygulamada merkezi rol oynayacak. Bu nedenle ulusal eşgüdümün yerel sistemler, personel ve hizmet sunumuna ilişkin kararlarla bağlantı kurması gerekecek.
Politika süreci birkaç aşamadan oluşuyor:
- Mayıs 2025: Japonya, ulusal yapay zekâ politikası çerçevesini ve eşgüdüm kurumlarını oluşturan Yapay Zekâ Yasası'nı yürürlüğe koydu.
- 20 Eylül 2025: İlk Ulusal Yapay Zekâ Temel Planı, Yapay Zekâ Strateji Karargâhı'na sunulması ve uzmanlarca gözden geçirilmesi beklenen taslak aşamasında.
- 2025'in ilerleyen ayları: Hükümet, Bakanlar Kurulu onayı almayı hedefliyor. Kesin bir onay tarihi açıklanmadı.
Kurumlar onay öncesinde neler yapabilir?
Kamu kurumlarının hazırlıklara başlamak için nihai onayı beklemesi gerekmiyor. Taslak; yararlı verilerin, ölçülebilir hedeflerin ve açık denetim mekanizmalarının hâlihazırda bulunduğu, kapsamı dar projelere işaret ediyor. Kurumlar, bir denemenin belge işlemlerini hızlandırıp hızlandırmadığını veya çağrı merkezindeki başvuruların çözüme kavuşturulma oranını artırıp artırmadığını değerlendirebilir.
Yönetişim, bir projeye en başından itibaren dahil edilmeli. Buna denetim, belgelendirme, kullanıcılarla iletişim ve çalışan eğitimi için planlar da dahil. Proje başladığında kapsamın genişletileceği varsayılmamalı; genişleme, değerlendirmeden sonra yapılmalı.
Uygulama hazırlıkları şunları içerebilir:
- Yapay zekâ çalışmalarını koordine edecek, projeleri mahremiyet, güvenlik ve erişilebilirlik gereklilikleriyle uyumlu hale getirecek üst düzey bir yetkili görevlendirin.
- Mevcut verileri haritalandırın, hassasiyet düzeylerine göre sınıflandırın ve APPI'ye uygun kalite, etiketleme ve erişim prosedürleri oluşturun.
- Dar kapsamlı ve ölçülebilir hizmet hedefleri olan denemelerle başlayın; kapsamı genişletmeden önce sonuçları değerlendirin.
- Tedarikçi sözleşmelerinde veri hakları, telif hakkı, sorumluluk, olay bildirimi ve model kalite güvencesine ilişkin koşullar belirleyin.
- Kullanıcılara yapay zekânın ne zaman ve nasıl kullanıldığını bildirin, insan desteğine erişim sağlayın ve hizmetleri iyileştirmek için geri bildirimleri kaydedin.
Kurumların, hatalı bir çıktıya itiraz edebilecek çalışanlara da ihtiyacı olacak. Daha hızlı işlem ancak hizmet güvenilirliğini koruduğunda yararlıdır; özellikle bir yurttaş sosyal yardım, izin veya sağlık konusundaki bir yanıta güveniyorsa bu daha da önem kazanır. Taslağın iş birliği modeli bu sorumluluğu insanlarda tutuyor.
Sürekli yenilikçilik ve Japonya'nın uluslararası rolü
Dördüncü politika, ilk uygulamaya geçişin ötesine uzanıyor. Eğitim, yeniden beceri kazandırma ve üniversiteler, yeni girişimler ile yerleşik şirketler arasındaki ortaklıklar gelişimin sürmesini destekleyecek. Yapay zekâ ilerledikçe yasaların, sosyal yardım sistemlerinin ve iş gücü politikalarının da düzenli olarak güncellenmesi gerekecek.
Bazen fiziksel yapay zekâ olarak adlandırılan, yapay zekânın robotik sistemler ve sensörlerle birleşimi de bu yaklaşımın bir parçası. Bu sistemler fiziksel dünyayı algılayıp orada eyleme geçiyor. Yaşlı bakımı, lojistik ve denetim alanlarında rutin işleri, insanların gözetimindeki makinelerin üstlenmesini sağlayabilirler.
Kamuoyuyla iletişim, güvenin temel unsurlarından biri olacak. Kurumların yapay zekâ kullanımıyla ilgili kararlarını açıklaması, geri bildirimleri dinlemesi ve zararların giderilmesi için başvuru yolları sunması gerekecek. Dolayısıyla sürekli yenilikçilik, teknolojinin yanı sıra çalışma biçimlerinin ve denetimin de değişmesini içeriyor.
Japonya, yaklaşımını farklı uluslararası modeller arasında da konumlandırıyor. Avrupa Birliği, yüksek riskli kabul edilen sistemler için kapsamlı bir yasal düzenlemeye yöneliyor. ABD ise daha çok kurumların rehberlerine ve yürütme organının adımlarına dayanıyor. Japonya, ulusal bir çerçeveyi gönüllü rehberlik ve sektörel kurallarla birleştirirken soruşturma ve kamuya açıklama imkânlarını ciddi vakalar için saklı tutuyor.
Hiroşima girişimi, Japonya'ya uluslararası ilkelerin oluşturulmasına katkıda bulunmak için bir temel sağlıyor. Üretim, robotik ve hassas veri toplama alanlarındaki güçlü yönleri de güvenilir sistemlere yönelik pratik standartların geliştirilmesine katkı sunabilir.
Ülke içindeki görev, bu güçlü yönleri kullanılabilir veri, işleyen ihale süreçleri ve tutarlı yönetişimle buluşturmak. Plan, kamu kurumları ve şirketlerin verimliliği artırmasına yardımcı olurken karar sorumluluğunu görünür kılmayı ve insanlara sorunlara itiraz edebilecekleri bir yol sunmayı amaçlıyor.
Özetle
- Japonya'nın ilk Ulusal Yapay Zekâ Temel Planı, 20 Eylül 2025 itibarıyla taslak aşamasında; yılın ilerleyen aylarında Bakanlar Kurulu onayı hedefleniyor.
- Dört politika; kullanımın hızlandırılmasını, geliştirme kapasitesini, yönetişimi ve sürekli yenilikçiliği kapsıyor.
- Yapay zekâ kullanımına kamu kurumları öncülük edecek; savunma alanındaki uygulamalar da öneriliyor.
- Anketlere göre geçen yıl bireylerin yaklaşık yüzde 20'si, şirketlerin ise kabaca yarısı yapay zekâ kullandı; üretken yapay zekâ kullanımı 2024 mali yılında yüzde 26,7'ye ulaştı.
- Mayıs 2025'te yürürlüğe giren Yapay Zekâ Yasası, eşgüdüm kurumlarını kuruyor ve ciddi hak ihlallerini soruşturma yetkisi veriyor.
- Kaliteli veri, bilgi işlem kaynakları, çalışan eğitimi ve ihale değişiklikleri uygulamanın temel unsurları arasında.
- Kurumlar uygulamalı denemelere hazırlanırken mahremiyet, telif hakkı, hukuki sorumluluk ve insan denetimi temel gereklilikler olmayı sürdürüyor.






