421 milyar RM'lik bütçe reformları günlük yaşama taşıyor
Malezya'nın 2025 Bütçesi, mali açığı gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,8'ine indirmeyi hedeflerken harcamalar için 421 milyar RM ayırıyor. Hane halkı ve işletmeler açısından değişiklikler; akaryakıt sübvansiyonlarından aylık ücretlere, temettü gelirlerinden dijital hizmetlere ve şirketlerin işlemlerini bildirme yöntemlerine kadar uzanıyor.
İçindekiler
- 421 milyar RM'lik bütçe reformları günlük yaşama taşıyor
- Genişletilen SST vergi kapsamını nasıl değiştiriyor?
- GST neden hâlâ askıda?
- Akaryakıt sübvansiyonları belirli alıcılara yöneliyor
- Reform programını şekillendiren tarihler
- Temettü gelirleri ve çok uluslu şirketlerin kârları vergi planına giriyor
- Daha temiz sanayi ve iş yatırımları
- Ücretler artarken istihdam maliyetleri de yükseliyor
- Mali kurallar ve kamu parasının denetimi
- Büyüme, enflasyon ve borçlanma maliyetleri
- Ticaret riskleri hedefli destek imkânını sınıyor
- Öne Çıkanlar
9 Eylül 2025 itibarıyla Madani yönetiminin reform programı, yürürlüğe konmuş önlemlerle hazırlık aşamasındakileri bir araya getiriyor. Programın temel vaadi, gelirleri artırırken kamu maliyesini iyileştirmek ve daha fazla desteği ihtiyaç duyan kesimlere yöneltmek.
Mali baskı oldukça yüksek. Vergi gelirleri 2024'te GSYH'nin yaklaşık yüzde 12,4'ünü oluşturdu; bu, bölgedeki en düşük oranlardan biri. Kamu borcu yaklaşık 1,3 trilyon RM'ye ulaşırken faiz ödemeleri, Sağlık Bakanlığı bütçesini aşarak 54,7 milyar RM'ye çıktı. Faiz, borçlanmanın maliyetini karşılamak için ödenen paradır ve kamu hizmetleriyle yatırımlara ayrılabilecek kaynakları azaltır.
2025 Bütçesi, işletme giderlerine 335 milyar RM, kalkınma projelerine ise 86 milyar RM ayırıyor. Hükümet yaklaşık 340 milyar RM gelir toplamayı ve orta vadede açığı GSYH'nin yüzde 3'üne yaklaştırmayı hedefliyor. Bütçe açığı, hükümetin gelirlerinden fazlasını harcaması ve aradaki farkı finanse etmesi gerektiği anlamına geliyor.
Yönetim programı kemer sıkma politikası olarak değil, katkıda bulunanlarla yardım alanlar arasındaki dengenin yeniden kurulması olarak tanımlıyor. Genel sübvansiyonların kapsamı daraltılırken düşük ve orta gelirli hanelere yönelik nakit yardımlar ve hizmetler genişletiliyor; ekonomik faaliyetin daha büyük bir bölümünü kapsamak için vergiler yaygınlaştırılıyor.
Uygulamadaki temel zorluk, satın alma gücünü zayıflatmadan daha fazla gelir toplarken kamu yatırımlarını sürdürmek. Harcamalar daha hedefli hâle geldikçe sağlık, eğitim, altyapı ve sosyal koruma alanlarının bundan yararlanması amaçlanıyor.
Genişletilen SST vergi kapsamını nasıl değiştiriyor?
Malezya'nın Satış ve Hizmet Vergisi (SST), katma değer vergisinden farklı işliyor. Satış vergisi, üretim veya ithalat aşamasında bir kez alınıyor. Hizmet vergisi ise belirli hizmetlere uygulanıyor. Katma değer vergisi, üretimin birbirini izleyen aşamalarının tamamında alınıyor.
2025 değişiklikleri, SST'yi daha fazla ticari hizmeti, temel ihtiyaç sayılmayan bazı malları, lüks ithalatı ve dijital ekonomideki daha fazla faaliyeti kapsayacak şekilde genişletiyor. Yetkililer ayrıca çevrim içi harcamalardan elde edilen gelirin daha büyük bölümünün vergi sistemine girmesi için yabancı dijital hizmet sağlayıcılarının yükümlülüklere uyumunu güçlendiriyor.
Tüketim vergileri, düşük gelirli hanelerin kazançlarının daha büyük bir bölümünü harcaması nedeniyle bu hanelerin gelirinden daha yüksek pay alabiliyor. Bu nedenle eleştirmenler söz konusu vergileri gerileyici olarak nitelendiriyor. Politika yapıcılar ise günlük temel ihtiyaçları muaf tutup yükü daha çok isteğe bağlı harcama ve hizmetlere yönelterek Malezya'nın bu etkiyi sınırladığını savunuyor; böylece daha fazla harcama yapanlar daha fazla katkıda bulunuyor.
Küçük işletmeler için kayıt eşiği görece yüksek tutuluyor; böylece mikro işletmelerin karmaşık bildirim yükümlülüklerinin dışında kalması amaçlanıyor. Satış vergisi de tedarik zincirinin her aşamasında değil, üretici veya ithalatçı düzeyinde uygulanmaya devam ediyor.
Haneler; restoran hesaplarında, yayın platformu aboneliklerinde ve otel konaklamalarında hizmet vergisiyle, bazı lüks mal ve hizmetlerde ise daha yüksek dolaylı vergilerle karşılaşabilir. SST düzenlemesi kapsamında market alışverişi ve diğer temel ihtiyaçlar vergiden muaf kalıyor.
GST neden hâlâ askıda?
Başbakan Enver İbrahim, Mal ve Hizmet Vergisi'nin (GST) gelir toplamak için etkili bir yöntem olabileceğini kabul etti. Ancak GST'nin yalnızca gelirler yükseldiğinde ve sosyal güvenlik ağı güçlendiğinde yeniden yürürlüğe girmesi gerektiğini savunuyor.
Bölgesel mali izleme kuruluşları ve diğer dış gözlemciler, GST'nin daha geniş ve kalıcı bir gelir tabanı sağlayabileceğine dikkat çekti. Hükümetin kısa vadeli tercihi ise SST kapsamını genişletmek, denetimi güçlendirmek, elektronik faturalandırmayla gelir kayıplarını azaltmak ve en yüksek harcama gücüne ve kâra sahip kesimlerden daha fazla katkı almak.
Bu yaklaşım, kamu parasının nasıl kullanıldığına duyulan güveni artırırken satın alma gücünü korumayı amaçlıyor. Elektronik faturalandırma, işlem kayıtlarını iyileştirerek vergilendirilebilir faaliyetlerin bildirilmeden kalmasını zorlaştırıyor ve bu çabayı destekliyor.
Akaryakıt sübvansiyonları belirli alıcılara yöneliyor
Küresel fiyatlar yükselirken Malezya'nın sübvansiyon faturası da hızla arttı. Hükümet, Haziran 2024'te genel motorin sübvansiyonlarını kaldırarak pompa fiyatını litre başına 2,15 RM'den 3,35 RM'ye çıkardı. Bu değişiklik kaçakçılığı azalttı ve hızla büyüyen yakıt harcamalarını kıstı.
2025 için planlanan bir sonraki adım, RON95 benzini sübvansiyonlarını gelir dağılımının en üst yüzde 15'lik kesiminden çekmek. Hanelerin çoğunun doğrudan yardımlarla veya fiyat kontrollerinin sürdürülmesiyle destek almaya devam etmesi bekleniyor. Hükümet aşamalı bir uygulama öngörüyor; nakit yardımların değişikliğin etkisini hafifletmesi amaçlanıyor. RON95 değişikliğinin yürürlüğe gireceği tarih açıklanmadı.
Uluslararası Para Fonu, Malezyalı yetkililerle düzenli değerlendirmesini Aralık 2024'te tamamladı. IMF misyon şefi Masahiro Nozaki mali çerçeveyi ve elektrik ile motorin sübvansiyonlarındaki değişiklikleri memnuniyetle karşılarken reformların sürdürülmesi çağrısında bulundu:
IMF, Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası'nın kabul edilmesi ile elektrik ve motorin sübvansiyonlarında başarıyla gerçekleştirilen reformlar dâhil Malezya'nın ekonomik reformlarını memnuniyetle karşılıyor ve kapsayıcı, dayanıklı bir ekonomi için reformların daha da hızlandırılmasını teşvik ediyor.
Sumbangan Tunai Rahmah ve aylık SARA programı milyonlarca haneye ulaşıyor. Maliyeti 2,2 milyar RM olan Penghargaan Sara kapsamında yapılan 100 RM'lik ödeme, mali konsolidasyonun ilk kazanımlarından biri olarak sunuldu. 2024'teki toplam nakit yardımı 15 milyar RM'yi aştı.
Hükümetin stratejisi, geniş kapsamlı fiyat desteğini ihtiyaçlarla daha yakından örtüşen yardımlarla değiştirmek. Tasarrufların sağlık, eğitim ve altyapı için kaynak yaratması; hedefli elektrik ve yakıt desteklerinin ise hanelerin fiyat baskılarıyla başa çıkmasına yardımcı olması amaçlanıyor.
Reform programını şekillendiren tarihler
Malezya'daki değişiklikler birkaç bütçe ve uygulama aşamasına yayılıyor. Bazıları fiyatları veya ücretleri hemen etkilerken bazıları işletmelerin ve kamu kurumlarının yeni sistemlere hazırlanmasını gerektiriyor.
- Haziran 2024: Genel motorin sübvansiyonları kaldırıldı; pompa fiyatı 2,15 RM'den 3,35 RM'ye yükseldi.
- Aralık 2024: IMF, Malezyalı yetkililerle düzenli değerlendirmesini tamamlayarak maliye ve sübvansiyon reformlarını memnuniyetle karşıladı.
- Ocak 2025: 100.000 RM'yi aşan bireysel temettü gelirlerine yüzde 2 vergi uygulanmaya başladı. Büyük çok uluslu şirket gruplarına yönelik küresel asgari vergi kuralları da 2025'te yürürlüğe giriyor.
- Şubat 2025: Asgari ücret aylık 1.700 RM'ye yükseldi.
- Haziran 2025: Vergi değişiklikleri Resmî Gazete'de yayımlandı; gümrük idaresi yıl sonuna kadar sürecek bir uyum süreci tanıdığını bildirdi.
- Ağustos 2025: Maliye Politikası Komitesi mali durumu gözden geçirerek istikrar ve büyümeye odaklanmayı yineledi.
- Eylül 2025: Malezya Merkez Bankası politika faizini yüzde 2,75'te sabit tuttu.
- 2026: Yüksek emisyonlu sektörler için karbon vergisinin yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Aşamalı Ücret Politikası'nın 2025'te tam kapsamlı olarak uygulanması planlanıyor. 2030'a kadar uzanan staj programlarına yönelik çifte vergi indirimi dâhil diğer bazı önlemlerin uygulama süresi daha uzun.
Temettü gelirleri ve çok uluslu şirketlerin kârları vergi planına giriyor
Ocak 2025'ten itibaren 100.000 RM'yi aşan bireysel temettü gelirlerine yüzde 2 vergi uygulanıyor. Önlem az sayıda yatırımcıyı hedefliyor ve esas olarak adaleti artırmayı amaçlıyor. SST'nin genişletilmesi ve denetimin güçlendirilmesinin çok daha fazla gelir sağlaması bekleniyor.
Malezya, 2025'ten itibaren büyük çok uluslu şirketler için küresel asgari vergi uygulamasını da hayata geçiriyor. Önlem, vergi yükünü azaltmak amacıyla kârların ülkeler arasında aktarılmasını önlemeyi amaçlayan uluslararası Matrah Aşındırma ve Kâr Aktarımı gündeminin bir parçası.
Hükümet, bu kurallar yürürlüğe girerken yatırım teşviklerini yeniden düzenlemeyi planlıyor. Seçenekler arasında Stratejik Yatırım Vergi Kredisi ve daha hızlı onay süreçleri ile altyapı desteği gibi vergi sistemi dışındaki desteklerin daha fazla kullanılması bulunuyor.
Danışmanlık şirketleri, çok uluslu şirket gruplarına teşvik paketlerini erkenden incelemelerini, kuralların kendilerini nasıl etkileyeceğini hesaplamalarını ve durumlarını yetkililerle görüşmelerini önerdi. Yatırım yeri seçen şirketler için bir teşvik paketinin değeri, giderek artan ölçüde yeni vergi kurallarıyla nasıl bir arada işlediğine bağlı olacak.
Daha temiz sanayi ve iş yatırımları
Daha önce artırılan şekerli içecekler üzerindeki tüketim vergisinin yanı sıra, yüksek emisyonlu sektörlere yönelik bir karbon vergisinin de 2026'da yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Programda tek kullanımlık plastiklere yönelik adımlar ve yeşil teknoloji yatırımlarına yönelik vergi indirimlerinin genişletilmesi de yer alıyor.
Ulusal Enerji Dönüşüm Yol Haritası'na yeni kaynak aktarılırken yenilenebilir enerji kullanımını teşvik etmek için güneş enerjisi programları genişletiliyor. Bu önlemler sanayiyi daha temiz üretime yöneltmeyi, Malezya'nın iklim taahhütlerini desteklemeyi ve vergi tabanını genişletmeyi amaçlıyor.
Yatırım Teşvik Çerçevesi; yarı iletkenler, ileri imalat, dijital hizmetler ve yeşil teknolojilere odaklanıyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelere modernleşmeleri için finansman desteği ve teşvikler sunulmaya devam edilirken stajlara yönelik vergi indirimleri yetişmiş iş gücü arzını artırmayı hedefliyor.
Hizmet vergisi artık dijital platformlarla belirli profesyonel hizmetleri daha tutarlı biçimde kapsıyor. Haziran 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliklerin ardından gümrük idaresi, uyum için samimi çaba gösteren işletmelere yıl sonuna kadar kovuşturma yapılmayacağı bir süre tanınacağını bildirdi. Bu, etkilenen şirketlere kayıt yaptırıp prosedürlerini uyarlama zamanı veriyor.
Ücretler artarken istihdam maliyetleri de yükseliyor
Malezya'da asgari ücret, Aşamalı Ücret Politikası'nın tam kapsamlı biçimde uygulanması planıyla birlikte Şubat 2025'ten itibaren aylık 1.700 RM'ye yükseliyor. Ücret programı, kamu maliyesini iyileştirme çabasını kazançları artırma hedefiyle ilişkilendirerek mali değişiklikleri tamamlıyor.
Hükümet ayrıca yabancı işçilerin gelecekte Çalışanlar İhtiyat Fonu'na katkı yapması gerekeceğini duyurdu. Daha yüksek asgari ücretle birlikte bu durum, düşük vasıflı işçilere büyük ölçüde bağımlı sektörlerin maliyetlerini artırabilir.
Politika yapıcılar, istihdam maliyetlerinin artmasının işletmeleri eğitime ve teknolojiye yatırım yapmaya teşvik ederek düşük ücretlere dayalı iş modellerine bağımlılığı azaltması gerektiğini savunuyor. Teknik ve mesleki eğitim dâhil eğitim ve beceri geliştirme finansmanı da bu hedeflenen dönüşümü destekliyor.
Sosyal koruma aşamalı olarak genişliyor. Nakit yardımların kapsamı büyüdü, kayıt dışı çalışanlara yönelik önlemler iyileştiriliyor ve ekonomik şoklarla başa çıkmaya yardımcı olması için İstihdam Sigortası Sistemi güçlendiriliyor. Analistler yine de kapsamda eksikler olduğuna dikkat çekiyor.
Haneler için paket, ücret ve akaryakıtın ötesine geçiyor. İlk kez konut alanlar konut kredisi faiz indirimi desteğinden yararlanırken bakım hizmetlerine yönelik vergi muafiyetleri yaşlı bakımını da kapsayacak şekilde genişletildi. Yenilenebilir enerji programları ve ileri imalata yapılan yatırımların ilave istihdam yaratması amaçlanıyor.
Mali kurallar ve kamu parasının denetimi
Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası, bütçe açığının azaltılması ve borç yönetimi için kurallar koyuyor. Denetim Yasası'ndaki değişiklikler hesap verebilirliği güçlendirirken Maliye Politikası Komitesi, büyüme ve istihdamı gözeterek ekonomik koşulları değerlendiriyor ve mali konsolidasyona yön veriyor.
Komiteye Enver başkanlık ediyor. Ağustos 2025'teki değerlendirmesinde Malezya 13. Plan dönemine girerken 2025 için GSYH'nin yüzde 3,8'i düzeyindeki açık hedefini ve orta vadede yüzde 3 veya daha düşük seviyeye inme hedefini yineledi.
Maliye Bakanlığının basın açıklaması, çalışmalara yön veren ilkeyi şöyle tanımladı:
Mali sürdürülebilirlik ile ekonomik büyümeyi dengelemek
Kamu alımlarında şeffaflığı ve rekabeti güçlendirmek için bir Kamu Alımları Yasası hazırlanıyor. Elektronik faturalandırmanın aşamalı olarak yaygınlaştırılması ve sosyal yardımlar için dijital kayıt sistemlerinin geliştirilmesi de gelir tahsilatını iyileştirmeyi ve yardımları daha isabetli yönlendirmeyi amaçlıyor.
Bu değişiklikler, hükümete vergi oranlarını artırmadan gelir toplama ve mevcut kaynakları daha iyi kullanma yolları sunuyor. Uygulamadaki değerleri; daha iyi kayıtlar, harcamaların daha yakından incelenmesi ve yardımların hedeflenen alıcılara ulaşmasında yatıyor.
Büyüme, enflasyon ve borçlanma maliyetleri
Malezya ekonomisi 2025'in ilk yarısında yaklaşık yüzde 4,4 büyüdü. Yılın tamamı için büyüme tahminleri, dış koşullara bağlı olarak yüzde 4,0 ile 5,5 arasında değişiyor; yaklaşık yüzde 4,0 ile 4,8 arasında daha dar bir aralık da dile getiriliyor.
2024'te enflasyon düşük seyretti. 2025 tahminleri, hedefli akaryakıt reformları sürerken enflasyonda sınırlı bir artış öngörüyor; ancak genel enflasyonun ılımlı kalması bekleniyor. IMF, 2025 enflasyonunu yaklaşık yüzde 2,6 olarak tahmin ediyor ve daha yüksek enflasyon riskleri gerçekleşmediği sürece para politikasının sıkılaştırılmamasını öneriyor.
Malezya Merkez Bankası, eylül ayındaki değerlendirmesinde büyümeyi istikrarlı ve enflasyonu 2026'ya kadar ılımlı olarak görerek politika faizini yüzde 2,75'te tuttu. Merkez bankası kararlarını ekonomik verilere dayandırmayı ve şokların etkisini azaltmaya yardımcı olması için döviz kurunda esnekliği sürdürmeyi amaçlıyor.
Faizin sabit tutulması, hane halkı ve işletmeler için kredi koşullarını sıkılaştırmadan ücret ve maliye reformlarının ekonomiye yansımasına imkân tanıyor. Politika faizi finansman maliyetlerini etkilediği için yönü, borçluların yanı sıra yatırım kararları açısından da önem taşıyor.
Malezya'nın finans sistemi güçlü sermaye ve likidite tamponlarını koruyor; sistemin istikrarına yönelik geniş kapsamlı bir risk tespit edilmedi. Yakından izlenmesi gereken alanlar arasında ağır borç yükü taşıyan borçlular, bankacılık sektörü dışındaki finans kuruluşlarıyla bağlantılar ve iklim ile siber riskler bulunuyor.
Bu tablo, hedefli sosyal yardımların etkili kalması ve kamu yatırımlarının takvime uygun sürmesi koşuluyla mali konsolidasyonun devamını destekliyor. Açıkların azaltılmasıyla ekonomik desteğin birlikte yürütülmesi hedefleniyor; bu ayarlamanın nasıl hissedileceğini harcama tercihleri belirleyecek.
Ticaret riskleri hedefli destek imkânını sınıyor
Bazı Malezya ihracat ürünlerine yönelik açıklanan ABD gümrük vergileri dâhil ticari gerilimler kaygı yaratmayı sürdürüyor. Ringgitin seyri ithalat fiyatlarını ve ihracatın rekabet gücünü etkilerken Çin'deki faaliyetin zayıflaması veya elektronik ürünlere talebin düşmesi büyümeyi olumsuz etkileyebilir.
İç talep dayanıklılığını korurken turizm de toparlanıyor. Bu kaynaklar ekonomik faaliyeti destekliyor; ancak Malezya'nın uluslararası ticarete açıklığı, dış koşulların ülkenin görünümünde belirleyici olmayı sürdürmesi anlamına geliyor.
MBSB Research, maliye politikası araçlarının kırılgan sektörlere tekrarlanan faiz değişikliklerinden daha etkili biçimde destek sağlayabileceğini savundu. Kurumun değerlendirmesinde yurt dışından baskı gören sektörlere odaklı yardım çağrısı yapıldı:
Dış belirsizliklerden etkilenen kırılgan sektörlere yönelik hedefli destek daha etkili olur.
Olası önlemler arasında KOBİ ihracatçılarına garanti verilmesi, siparişleri desteklemek için kamu alımlarının hızlandırılması ve dış gelişmelere yoğun biçimde maruz kalan sektörlere sınırlı süreli destek sağlanması yer alıyor. Özellikle önemli ticaret ortaklarından kaynaklanan şokların şiddetlenmesi hâlinde sübvansiyon tasarrufları önemli bir olası finansman kaynağı oluşturuyor.
Bölgesel gözetim kuruluşları da küresel koşulların kötüleşmesi durumunda iç talebi desteklemek için Malezya'nın mali hareket alanını kullanmasını önerdi. Zamanında kamu yatırımı, kalkınma harcamalarının daha hızlı yapılması ve ticari önlemlerden etkilenen sektörlere hızla yardım sağlanması önerilen seçenekler arasında.
Sübvansiyonların yeniden hedeflenmesi ve vergi tabanının genişletilmesinin sürdürülmesi, böyle bir müdahale için kaynakları koruyabilir. Haneler ve işletmeler açısından temel ölçüt; ücret artışlarının, hedefli yardımların ve kamu hizmetlerinin değişen fiyatlara ve vergi yükümlülüklerine ayak uydurup uyduramayacağı.
Öne Çıkanlar
- 2025 Bütçesi toplam 421 milyar RM: 335 milyar RM işletme giderlerine, 86 milyar RM kalkınmaya ayrılıyor.
- Gelir hedefi yaklaşık 340 milyar RM. Bütçe açığının 2025'te GSYH'nin yüzde 3,8'i, orta vadede ise yüzde 3 veya daha düşük olması hedefleniyor.
- SST kapsamı daha fazla hizmeti, seçili malları ve dijital faaliyetleri içine alacak şekilde genişliyor; temel ihtiyaçlar vergiden muaf kalıyor.
- Genel motorin sübvansiyonlarının Haziran 2024'te kaldırılmasının ardından RON95 sübvansiyonlarının 2025'te hedefli hâle getirilmesi planlanıyor.
- Ocak 2025'ten itibaren 100.000 RM'yi aşan bireysel temettü gelirlerine yüzde 2 vergi uygulanıyor; küresel asgari vergi kuralları da 2025'te yürürlüğe giriyor.
- Asgari ücret şubattan itibaren aylık 1.700 RM'ye yükseliyor; Aşamalı Ücret Politikası'nın uygulanması da planlanıyor.
- Yüksek emisyonlu sektörler için 2026'da karbon vergisi uygulanması hedefleniyor.
- Mali kurallar, denetim değişiklikleri, elektronik faturalandırma ve hazırlanan kamu alımları mevzuatı kamu maliyesi programını destekliyor.
- Malezya Merkez Bankası eylülde politika faizini yüzde 2,75'te tuttu; dış şoklara açık sektörlere yönelik hedefli mali destek öneriliyor.






