ASEAN, içerik üretimi ve bölgesel kurallar ivme kazanırken 2030’a kadar 1 trilyon dolarlık dijital ekonomi hedefliyor

14 dakikalık okuma
M’sia vows inclusivity, sustainability | The Star

Johor Bahru’da 1 trilyon dolarlık hedef şekilleniyor

ASEAN, hükümetler ortak dijital kurallar üzerinde çalışırken ve yaratıcı sektörler daha geniş kitlelere ulaşırken, yaklaşık 300 milyar dolar olan dijital ekonomisinin 2030’a kadar yaklaşık 1 trilyon dolara ulaşmasını hedefliyor. Malezya’nın Johor Bahru kentinde düzenlenen ASEAN Dijital İçerik Zirvesi 2025’te konuşan Malezya Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Datuk Wilson Ugak Kumbong, yaklaşık 680 milyonluk nüfusu, gençleri, yetenekleri ve büyüyen çevrim içi pazarıyla teknoloji ve yaratıcı içerik alanında küresel bir güç olabilecek bir bölgeye dikkat çekti.

İçindekiler
  1. Johor Bahru’da 1 trilyon dolarlık hedef şekilleniyor
  2. Büyüme tahminini ne yönlendiriyor?
  3. Yerel hikâyeler daha geniş kitlelere ulaşıyor
  4. DEFA ayrı ulusal pazarları birbirine bağlamayı hedefliyor
  5. Beceriler ve ödemeler temel oluşturuyor
  6. Kimler geride kalma riskiyle karşı karşıya?
  7. Farklı veri kuralları büyüme maliyetlerini artırıyor
  8. Veri merkezleri elektrik ihtiyacını artırıyor
  9. Malezya yatırım ve yaratıcı üretim üzerine çalışıyor
  10. Vietnam dijitalleşmeyi enerji ve yenilikle ilişkilendiriyor
  11. Singapur, Endonezya ve Filipinler farklı yollar izliyor
  12. Yatırımcılar ve içerik üreticileri için üç öncelik
  13. Öne Çıkanlar

Güneydoğu Asya, 2024’te yaklaşık 6 milyar dolarlık oyun geliri elde ederek tüm bölgeler arasında en hızlı büyümeyi kaydetti. Animasyon stüdyoları uluslararası alanda tanınırlık kazanırken, bilgisayar grafikleri ve etkileşimli teknolojiler alanındaki önemli konferanslardan SIGGRAPH Asia 2026’ya ev sahipliği yapmak üzere Malezya’nın seçilmesi, bölgedeki içerik üreticileri için yeni bir platform sunuyor.

ASEAN nüfusunun yarısından fazlası 35 yaşın altında ve bölge, dünyada internet kullanıcılarının en yoğun olduğu üçüncü nüfusa sahip. Dünya Ekonomik Forumu, ASEAN’da her gün yaklaşık 125 bin kişinin internete bağlandığını tahmin ediyor. Bu da alışveriş, ödeme, eğlence ve iş hizmetlerinin erişebileceği kitleyi genişletiyor.

ASEAN’ın dijital ekonomisi araç çağırma ve yemek teslimatından bulut bilişime, veri merkezlerine, mobil ödemelere, animasyona ve oyunlara kadar uzanıyor. Bu ekonominin büyümesi yalnızca müşteri çekmeye bağlı değil: Şirketlerin güvenilir elektriğe, nitelikli çalışanlara ve ulusal sınırların ötesinde faaliyet göstermelerine olanak tanıyan kurallara da ihtiyacı var.

Hükümetler, ASEAN Ekonomik Topluluğu 2025 Planı’nı ve ASEAN Bağlantısallığı Ana Planı 2025’i ilerletti. Daha yeni girişimler sınır ötesi ödemelere, ortak veri yönetimine ve siber güvenliğe odaklanıyor. 7 Eylül 2025 itibarıyla, DEFA olarak bilinen Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması müzakerelerinin bu yıl tamamlanması hedefleniyor. Bu da bölgesel politika bütünleşmesini büyüme gündeminin merkezine taşıyor.

Reklam

Büyüme tahminini ne yönlendiriyor?

ASEAN ve Doğu Asya Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ERIA), dijital ekonominin 2030’a kadar 1 trilyon dolara ulaşmasıyla uyumlu yıllık büyüme eğilimlerine dikkat çekiyor. Dünya Ekonomik Forumu da dijitalleşmenin önümüzdeki 10 yılda bölgenin gayrisafi yurt içi hasılasına (GSYH) yaklaşık 1 trilyon dolar ekleyebileceğini öngörüyor. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor; GSYH’ye katkı ile dijital pazarın öngörülen büyüklüğü, büyümenin farklı yönlerini ifade ediyor.

ASEAN’da şimdiden 400 milyondan fazla dijital tüketici ve 30’dan fazla unicorn girişim bulunuyor. Bu durum, geniş pazarlara hizmet verebilen dijital platformlara yatırımcı ilgisinin güçlü olduğunu gösteriyor. Akıllı telefon kullanımının artması, çevrim içi alışverişin ve dijital finansal hizmetlerin yaygınlaşması da işletmelerin bu tüketicilere ulaşmasına yardımcı oluyor.

Google, Temasek ve Bain, e-ticaretin brüt ürün değerinin 2021’deki 112 milyar dolardan 2025’te 186 milyar dolara çıkacağını öngörmüştü. Brüt ürün değeri, bir pazar veya platform üzerinden satılan ürünlerin toplam değerini ifade ediyor. Bu rakamlar, 74 milyar dolarlık, yani yaklaşık yüzde 66’lık bir artışa karşılık geliyor.

Dijital ödeme işlemlerinin değeri 2030’a kadar yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşabilir; bu da perakende, seyahat, lojistik ve küçük işletmelere yönelik hizmetleri destekleyebilir. İşlem değeri, ödeme sistemlerinden geçen parayı ölçerken dijital ekonominin büyüklüğü, dijital işletme ve hizmetlerle ilişkili ekonomik faaliyetleri ölçüyor.

Yaratıcı üretim de bu pazarlarla birlikte büyüyor. Küresel animasyon sektörünün değeri yaklaşık 400 milyar dolar ve ASEAN stüdyoları yapım, yapım sonrası işlemler ve görsel efekt alanlarında daha büyük rol üstleniyor. Kurumsal bulut hizmetlerinin hızla benimsenmesi ve yapay zekânın yaygınlaşması da bölgenin büyüme beklentilerini destekliyor.

Yerel hikâyeler daha geniş kitlelere ulaşıyor

Üç gün süren ASEAN Dijital İçerik Zirvesi 2025, oyun, animasyon ve sürükleyici deneyimler alanındaki küresel liderleri Malezya’nın Ejen Ali ve BoBoiBoy gibi bölgesel başarılarıyla bir araya getirdi. Japon animatör Koji Morimoto’nun açılış konuşmacıları arasında yer alması, ASEAN ile daha geniş Asya Pasifik içerik sektörü arasındaki sanatsal bağların güçlendiğini gösterdi.

Malezya Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Wilson Ugak Kumbong, stüdyolara, hükümetlere ve platformlara yetkinliklerini sınır ötesinde paylaşmaları çağrısında bulundu:

ASEAN, küresel yaratıcı ekonomiye öncülük edecek gençlere, yeteneklere ve pazar talebine sahip. İş birliği çok önemli. Bölge, ortak etkisini artırmak için yetenekleri, kaynakları ve platformları paylaşarak birlik olmalı.

Son dönemdeki yapımlar bu hedefe ticari bir temel sunuyor. Ejen Ali The Movie 2, Malezya’da 50 milyon ringgitin üzerinde hasılat elde etti. Endonezya yapımı Jumbo, yerel gişede Moana 2’yi geride bırakırken Malezya yapımı Mechamato, Tokyo Anime Fan Award’ı kazanan ilk ASEAN yapımı oldu.

Reklam

Malezya’nın yaratıcı sektörü 2011-2023 döneminde 87,25 milyar ringgit gelir sağladı ve 10 binden fazla istihdam yarattı. Ülkenin SIGGRAPH Asia 2026’ya ev sahipliği yapmasının 3 binden fazla sektör profesyonelini çekmesi ve yerel stüdyolarla öğrenciler için uluslararası katılımcılardan öğrenme fırsatları oluşturması bekleniyor.

Johor Başbakanı Datuk Onn Hafiz Ghazi, mevcut altyapısı, Singapur’a yakınlığı ve büyüyen yetenek havuzuyla eyaletin dijital ve yaratıcı bir merkez olma hedefini vurguladı. “Turuncu ekonomi” olarak da adlandırılan yaratıcı faaliyetlerin ekonomik rekabet gücünün merkezinde olduğunu söyledi:

Yanlış anlaşılmasın: Turuncu ekonomi ile dijital ve yaratıcı ekonomi, güçlü büyüme motorlarıdır. Artık kenarda değiller; ulusal rekabet gücünün tam merkezindeler.

Yerel gişe başarıları ve uluslararası tanınırlık, içerik üreticilerinin özgüvenini artırıyor ve izleyici alışkanlıklarının değiştiğini gösteriyor. Eğitim, ortak yapımlar ve dağıtıma yapılacak yatırımlar, stüdyoların daha büyük bütçelere ve birden fazla yapımla sürdürülebilecek serilere yönelmesine yardımcı olabilir. Daha bağlantılı eğitim programları, öngörülebilir yapım teşvikleri ve sınır ötesi iş birliğinin kolaylaştırılması bu çalışmaları destekler. ADCS ve SIGGRAPH Asia, ortaklıklar, yatırımlar ve yetenek gelişimi için buluşma noktaları sunuyor.

DEFA ayrı ulusal pazarları birbirine bağlamayı hedefliyor

ASEAN üyeleri DEFA müzakerelerini 2023’te başlattı ve 2025’te tamamlamayı hedefledi. Önerilen anlaşma, tüm bölgeyi kapsayan, hukuken bağlayıcı ilk dijital ekonomi anlaşması olacak.

Anlaşmanın kapsamına sınır ötesi veri akışları, dijital ticaret kuralları, elektronik işlemler ve imzalar, dijital kimlik, güvenilir yapay zekâ, açık ve güvenli ödemeler ile siber güvenlik iş birliğinin girmesi bekleniyor. Birden fazla ASEAN ülkesinde faaliyet gösteren şirketler için uyumlu sistemler; ödeme almayı, müşterileri doğrulamayı ve işlemleri elektronik ortamda tamamlamayı kolaylaştırabilir.

Boston Consulting Group, güçlü bir DEFA’nın işletmelerin önündeki engelleri azaltarak ve dijital hizmetlerin sınır ötesinde daha sorunsuz işlemesini sağlayarak 2030’a kadar bölgesel dijital ekonomiye 2 trilyon dolara kadar katkı sunabileceğini değerlendirdi.

ASEAN Ekonomik Topluluğu’ndan sorumlu ASEAN Genel Sekreter Yardımcısı Satvinder Singh, ASEAN’ın DEFA diyaloğu sırasında anlaşmanın kapsamını şöyle anlattı:

DEFA, yatırımcıların, işletmelerin, girişimcilerin ve tüketicilerin yaşamlarına dokunacak önemli bir etki yaratma potansiyeline sahip.

Singh, teknoloji değiştikçe hükümlerin güncelliğini korumasına yardımcı olmak için sektörle sürekli iletişim kurularak dijital kuralların hızla geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca her üye devletin taahhütleri etkili biçimde müzakere edip uygulayabilmesi için kapasite farklarını giderecek ortaklıklar kurulması çağrısında bulundu. Özel sektörle düzenli iletişim, ivmenin korunmasına ve önceliklerin uyumlaştırılmasına yardımcı olabilir.

Reklam

Beceriler ve ödemeler temel oluşturuyor

Dünya Ekonomik Forumu’nun Dijital ASEAN girişimi, ortak bölgesel veri politikası, dijital beceri eğitimi, elektronik ödeme çerçeveleri ve ortak siber güvenlik yaklaşımları üzerinde çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalar, DEFA kapsamında öngörülen kurallar için pratik bir temel oluşturuyor.

ASEAN Dijital Beceriler Vizyonu 2020, on milyonlarca kişiyi eğitmek üzere 20’den fazla kuruluşun taahhütlerini bir araya getirdi. Dijital becerileri geliştirmek, içerik üreticileriyle mühendisleri yetiştirmenin yanı sıra küçük işletme sahiplerinin çevrim içi satışları, ödemeleri ve müşteri bilgilerini yönetmesine yardımcı olmayı da gerektiriyor.

ASEAN e-Ödemeler Koalisyonu ve ikili QR ödeme bağlantıları, ödeme sistemlerinin birlikte çalışmasına yardımcı oluyor. Birlikte çalışabilirlik, farklı sistemlerin iletişim kurabilmesi anlamına geliyor; böylece bir ödeme, tek bir platformun veya ülkenin sınırında durmak yerine hizmetler arasında aktarılabiliyor.

Bölgenin politika ve sektör takvimi birkaç yıla yayılıyor:

  • 2021: E-ticaretin brüt ürün değeri 112 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu rakam, 2025 için öngörülen 186 milyar dolarlık değerin başlangıç noktasını oluşturuyor.
  • 2023: ASEAN, DEFA müzakerelerini başlattı.
  • 2024: Güneydoğu Asya’nın oyun geliri yaklaşık 6 milyar dolara ulaştı.
  • 2025: ASEAN, DEFA müzakerelerini tamamlamayı hedefliyor; Johor Bahru ise ADCS 2025’e ev sahipliği yapıyor.
  • 2026: Malezya, SIGGRAPH Asia’ya ev sahipliği yapacak.
  • 2030: ASEAN’ın dijital ekonomisinin yaklaşık 1 trilyon dolara ulaşması beklenirken bölgesel dijital ödeme işlemlerinin değeri yaklaşık 2 trilyon dolara çıkabilir.

Anlaşmanın tamamlanması, ülkelerin taahhütlerini uygulamaya koymasını gerektirecek. Singh’in müzakere ve uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi çağrısı, ASEAN ülkelerinin farklı başlangıç noktalarına sahip olmasını yansıtıyor.

Kimler geride kalma riskiyle karşı karşıya?

ERIA’nın kapsayıcı dijital ekonomi üzerine çalışmaları, kent ve kırsal kesimdeki kullanıcılarla farklı gelir grupları arasındaki uçurumu ortaya koyuyor. Çok sayıda mikro, küçük ve orta ölçekli işletme; sınırlı geniş bant seçenekleri, pahalı cihazlar ve bulut araçları ile dijital beceri eksikliğiyle karşı karşıya. Kadınlar da dijital fırsatlara erkeklerle aynı oranda erişme konusunda engeller yaşıyor.

Uygun fiyatlı ve güvenilir geniş bant hizmeti, daha geniş katılımın başlangıç noktası. Ev ve iş yerlerine ulaşan bağlantılar ile hizmetlerin yetersiz olduğu bölgelerdeki kamusal internet olanakları, erişimi yerleşik kent pazarlarının ötesine taşıyabilir.

Dijital okuryazarlık programlarının temel cihaz kullanımının ötesine geçmesi gerekiyor. Çevrim içi güvenlik, dijital işletmenin günlük işleyişi ve veri koruma bilinci, insanların hizmetleri güvenle kullanıp kullanamayacağını etkiliyor.

Tüketiciyi koruma önlemleri, dolandırıcılık sonrasında yardım aramak için daha hızlı yollar ve elektronik makbuzların tutarlı biçimde kullanılması, çevrim içi işlemlere duyulan güveni artırabilir. Şirketlerin ve hükümetlerin eğitim taahhütleri, ortak programların milyonlarca kişiye nasıl ulaşabileceğini gösteriyor. Bu programların kırsal işletmelere ve fırsatlara erişimi daha sınırlı gruplara yayılması, büyük platformlar büyürken sağlanan faydaların daha geniş kesimlere ulaşmasına yardımcı olur.

Reklam

Farklı veri kuralları büyüme maliyetlerini artırıyor

ASEAN’ın ortak hedefleri, farklı ulusal veri yaklaşımlarıyla birlikte ilerliyor. East Asia Forum’un araştırması, giderek büyüyen bir ayrışmaya işaret ediyor: Singapur ve Filipinler sınır ötesi veri akışlarını serbestleştirirken Endonezya, Vietnam ve Kamboçya daha katı veri yerelleştirme kuralları benimsedi.

Veri yerelleştirme, belirli verilerin bir ülkenin sınırları içinde tutulmasını zorunlu kılan kuralları ifade ediyor. Bu kurallar şirketlerin sunucularını nereye yerleştireceğini, altyapılarını nasıl tasarlayacağını ve hangi pazarlara önce gireceğini etkiliyor. Yatırımcılar sermaye ayıracakları yerleri belirlerken bu tercihleri değerlendiriyor.

ASEAN Dijital Bütünleşme Endeksi de dijital hazırlık düzeyleri arasında büyük farklar bulunduğunu gösteriyor. Singapur ve Malezya önde yer alırken Kamboçya, Laos ve Myanmar oldukça geride kalıyor. Bu nedenle bölge genelinde müşteri arayan işletmeler, farklı altyapı düzeyleri, düzenleyici olgunluk ve teknik kapasiteyle karşılaşıyor.

Parçalı kurallar, ASEAN içindeki yatırımları kısıtlıyor ve küçük şirketlerin bölgesel büyümesini zorlaştırıyor. DEFA kapsamında veri, ödemeler ve güven hizmetlerinde daha fazla uyum sağlanması öngörülebilirliği artırabilir ve uyum maliyetlerini azaltabilir. İş birliği, dijital kimlik, bulut politikası ve sınır ötesi ödemeler konusunda ulusal kapasiteleri de güçlendirebilir.

Veri merkezleri elektrik ihtiyacını artırıyor

Veri merkezleri, bulut hizmetlerinin, dijital platformların ve yapay zekânın arkasındaki işlem gücünü sağlıyor. Büyük miktarda elektrik ve su gerektirmeleri, genişlemelerini Güneydoğu Asya’nın enerji planlamasını yeniden şekillendiren bir unsur haline getiriyor.

Enerji düşünce kuruluşu Ember, uç senaryolarda Malezya’daki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar ülkenin toplam elektrik talebinin yüzde 30’una ulaşabileceğini tahmin ediyor. Temiz enerji kullanılmaması halinde Filipinler’de veri merkezleriyle ilişkili emisyonlar, 10 yıl içinde katlanarak artabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı, ASEAN’daki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkmasını bekliyor. Asya Pasifik bölgesinin 2028’e kadar küresel veri merkezi kapasitesinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapması, ASEAN’ın da bu kapasitede kayda değer bir paya sahip olması öngörülüyor.

Dijital hizmetler genişledikçe fosil yakıtlara bağımlılık emisyonları artırır. Büyük bulut sağlayıcıları ve içerik platformları yenilenebilir enerji taahhütlerinde bulundu; ancak işletmelerin temiz elektrik satın almak için sınırlı seçeneğe sahip olduğu Güneydoğu Asya’da ilerleme yavaş oldu.

Bölgenin en büyük veri merkezi merkezi olan Singapur, yeni kapasite için onay koşullarını sıkılaştırdı. Bu durum büyümeyi Malezya, Endonezya, Tayland ve Vietnam’a yönlendirirken daha güçlü elektrik sistemlerine duyulan ihtiyacı da artırıyor.

Şirketlerin elektrik üreticilerinden doğrudan elektrik satın almasını sağlayan doğrudan enerji alım anlaşmaları ve yeşil tarifeler, yenilenebilir enerjiye erişimi genişletebilir. Güneş ve rüzgâr enerjisi kullanan verimli tesisler zaman içinde işletme maliyetlerini düşürebilir ve küresel müşterilerin sürdürülebilirlik gerekliliklerini karşılayabilir. Yapay zekâ eğitimi ve çıkarımı, yani eğitilmiş modellerin kullanımı, işlem gücü talebini artırırken temiz enerjiye erişim, açık izin süreçleri ve güçlü iletim ağları yeni kapasitenin nereye kurulacağını belirleyecek.

Reklam

Malezya yatırım ve yaratıcı üretim üzerine çalışıyor

Malezya, bölgedeki en yüksek internet ve mobil kullanım oranlarından bazılarını, GSYH’nin önemli bir bölümünü oluşturan dijital ekonomiyle bir araya getiriyor. Dijital Ekonomi Yol Haritası, teknoloji ve yeniliği ülkenin büyüme modelinin merkezine yerleştiriyor.

Ülkeye gelen yabancı yatırım 2024’te 170,4 milyar ringgite ulaştı. Bu toplamın yüzde 70’inden fazlası ABD, Almanya, Çin ve Singapur’dan geldi. Küresel bulut hizmetleri liderleri de yerel altyapıyı genişletmek üzere milyarlarca dolarlık yatırım taahhütlerinde bulundu.

Malezya’nın içerik sektörü uluslararası pazarlara açılmak için bir başka yol sunuyor. Ejen Ali, BoBoiBoy ve Mechamato’nun arkasındaki stüdyolar yerel hikâye anlatımını küresel dağıtımla buluşturuyor. Iskandar Malaysia Studios’a ev sahipliği yapan ve giderek büyüyen oyun geliştiricileri kümesine sahip Johor, Malezya ile daha geniş ASEAN içerik pazarı arasında köprü olma hedefiyle öne çıkıyor.

ADCS ve planlanan SIGGRAPH Asia buluşması bu hedefleri birbirine bağlıyor: Yerel içerik üreticilerine, öğrencilere ve şirketlere uluslararası ortaklarla çalışma fırsatları sunarken altyapı yatırımlarını çekiyor.

Vietnam dijitalleşmeyi enerji ve yenilikle ilişkilendiriyor

Vietnam’ın 2025’te büyük Güneydoğu Asya ekonomileri arasında en hızlı GSYH büyümesini kaydetmesi bekleniyor. Dijital Ekonomi ve Dijital Toplum Ulusal Stratejisi, sektörler genelinde dijitalleşmeyi hızlandırmayı hedefliyor. Dijital ekonominin 2025’te yaklaşık 52 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.

İnternet erişimi nüfusun beşte dördüne yaklaşmış durumda. Bağlantı olanaklarının genişlemesi dijital hizmetlerin potansiyel pazarını büyütürken hükümetin yakın dönemde kabul ettiği 57 ve 68 sayılı kararlar, düzenlemeleri basitleştirmeyi, yerli lider şirketleri büyütmeyi ve yenilik için altyapıyı geliştirmeyi amaçlıyor.

Vietnam, rüzgâr ve güneş enerjisi açısından da önemli bir potansiyele sahip ve yenilenebilir enerji yatırımlarında gelişmekte olan ülkeler arasında üst sıralarda yer alıyor. Dijitalleşme ve sürdürülebilirlik hedefleri, ASEAN genelinde öne çıkan iki ihtiyacı bir araya getiriyor: Daha fazla işlem altyapısı ve bu altyapıya güç sağlayacak daha fazla temiz elektrik.

Vietnam, Tayland ve Malezya da montaj, test ve paketlemenin ötesine geçerek yarı iletken üretiminde ilerlemeyi hedefliyor. Küresel tedarik zincirleri değişirken ASEAN ülkeleri, üretimin daha katma değerli aşamalarını içeren çip yatırımları için teşvikler sunuyor. Bu fırsatı kalıcı bir kapasiteye dönüştürmek için standartlar, iş gücü eğitimi ve güvenli tedarik zincirleri konusunda iş birliği gerekiyor.

Singapur, Endonezya ve Filipinler farklı yollar izliyor

Singapur; ileri düzey düzenlemeleri, güçlü finansal hizmetleri, nitelikli iş gücü ve hukukun üstünlüğüne dayalı kurumlarıyla olgun bir dijital merkez olmayı sürdürüyor. Mahremiyet ve güvenliği gözetirken sınır ötesi veri akışlarına daha açık bir yaklaşım benimsiyor.

Şehir devleti, bulut hizmetleri ve dijital içerikleri kullanıcılara dağıtan içerik dağıtım ağlarının merkezi olmayı sürdürüyor. Yeni veri merkezleri için daha sıkı ölçütler belirlemesi, büyümenin bir bölümünü komşu pazarlara yönlendirirken Singapur’un kurumları bölgesel standartlarda ve yetenek gelişiminde önemli rol oynamaya devam ediyor.

Reklam

ASEAN’ın en büyük ekonomisi Endonezya, çok sayıda teknoloji unicorn’u çıkardı ve büyük e-ticaret ile finansal teknoloji pazarları geliştirdi. Hükümet güvenlik, mahremiyet ve büyüme arasında denge kurmaya çalışırken veri ve içerik kuralları değişmeye devam ediyor.

Filipinler’de elektronik cüzdanlar ve dijital bankacılık hızla yaygınlaşıyor. GCash ve Maya milyonlarca kullanıcının ödeme yapmasını sağlarken ülkenin dijital ekonomisinin 2025’te yaklaşık 35 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor.

Filipinler’in politika çalışmaları güven, tüketicinin korunması, beceriler ve birlikte çalışabilirliğe odaklanıyor. Bu öncelikler, hanelerin dijital hizmetleri benimsemesini bölgesel bir dijital pazar hedefiyle buluşturuyor: Tüketicilerin hizmetlere güvenmesi, işletmelerin ise birlikte çalışan sistemlere sahip olması gerekiyor.

Yatırımcılar ve içerik üreticileri için üç öncelik

İzlenmesi gereken ilk alan politika bütünleşmesi. DEFA’nın kilometre taşları ve veri koruma, güvenilir yapay zekâ, elektronik imzalar ve birlikte çalışabilir ödemeler konularındaki ulusal değişiklikler, ASEAN genelinde faaliyet göstermenin maliyetini ve riskini şekillendirecek. Müzakerelerin 2025’te tamamlanması hedefleniyor; nihai hükümler henüz karara bağlanmadı.

İkinci öncelik dayanıklı altyapı. Veri merkezi inşaatı sürecek ancak elektrik kısıtları ve sürdürülebilirlik gereklilikleri, tesislerin yerini ve maliyetini etkileyecek. Yenilenebilir enerjiye erişimi iyileştiren ve verimlilik standartları benimseyen ülkeler yatırım çekme konusunda daha avantajlı olacak.

Üçüncü öncelik yetenek ve güven. İçerik üreticileri, mühendisler ve küçük işletme sahipleri, bağlantı olanaklarını üretken faaliyetlere dönüştürmek için eğitime ihtiyaç duyuyor. Tüketicilerin ise işlemler ters gittiğinde korunmaya ve yardım arayabilecekleri açık yollara ihtiyacı var.

Bölgedeki gişe gelirleri ve oyunlara ilgi arttıkça içerik üreticileri ortak projelerle seriler geliştirme fırsatı buluyor. ASEAN genelindeki düzenleyici olgunluk düzeylerinin farklı olması, yatırımcıların pazar talebini, kuralların güvenilirliğini ve nitelikli iş gücü arzını göz önünde bulunduran portföy yaklaşımını destekliyor. Bu fırsatları daha geniş katılımla buluşturmak için hükümetler ve işletmeler arasında kalıcı ortaklıklar gerekiyor.

Öne Çıkanlar

  • ASEAN’ın dijital ekonomisinin, bugün yaklaşık 300 milyar dolar seviyesindeyken 2030’a kadar 1 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor.
  • Bölgenin yaklaşık 680 milyon nüfusu var; nüfusun yarısından fazlası 35 yaşın altında ve her gün yaklaşık 125 bin yeni internet kullanıcısı kazanıyor.
  • DEFA müzakerelerinin 2025’te tamamlanması hedefleniyor. Boston Consulting Group, güçlü bir anlaşmanın 2030’a kadar bölgesel dijital ekonomiye 2 trilyon dolara kadar katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
  • Güneydoğu Asya’nın oyun geliri 2024’te yaklaşık 6 milyar dolara ulaşırken bölgenin animasyon yapımları izleyici ve ödül kazanıyor.
  • Malezya, 3 binden fazla sektör profesyonelinin katılması beklenen SIGGRAPH Asia 2026’ya ev sahipliği yapacak.
  • Eşitsiz internet erişimi, beceri eksikliği ve ulusal kurallar arasındaki farklılıklar, özellikle küçük işletmeler için dijital alanda büyümeyi zorlaştırıyor.
  • ASEAN’daki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkması bekleniyor; bu da temiz enerjiye ve verimli tesislere olan talebi artırıyor.
  • Malezya, Vietnam, Singapur, Endonezya, Filipinler ve Tayland; altyapı, içerik, dijital finans ve yarı iletken üretimi alanlarında farklı fırsatları değerlendiriyor.
  • Siber güvenlik, tüketicinin korunması, eğitim ve uyumlu ödeme sistemleri, daha geniş katılım için temel önem taşıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir