Vietnam, 2045'e Kadar Yüksek Gelirli Ülke Olmak İçin Teknolojiye, Özel Sektöre ve Altyapıya Yatırım Yapıyor

12 dakikalık okuma
Vietnam’s reform challenge | Asialink

Ekonomiyi Dönüştürmek İçin Yirmi Yıllık Atılım

Vietnam, 67 milyar dolarlık demir yolu projesini, özel sektörün rolünü büyütmeyi ve ileri teknoloji yatırımlarını bir araya getirerek on yıllardır görülen en iddialı ekonomik dönüşüm girişimini yürütüyor. Hedef, bağımsızlığın yüzüncü yılı olan 2045'e kadar yüksek gelirli ülke statüsüne ulaşmak. Vietnam, Güney Kore ve Tayvan gibi gelişmiş Asya ekonomilerinin arasına katılarak Asya'nın bir sonraki kaplan ekonomisi olmayı amaçlıyor.

İçindekiler
  1. Ekonomiyi Dönüştürmek İçin Yirmi Yıllık Atılım
  2. Mevcut Büyüme Modeli Neden Değişmeli?
  3. Reform Atılımının Üç Önceliği
  4. Özel Şirketlerin Yeni Bir Tanımdan Fazlasına İhtiyacı Var
  5. Daha Küçük Bir İdari Yapı, Daha Büyük Altyapı Yatırımları
  6. Teknoloji Planın Merkezine Yerleşiyor
  7. Orta Gelir Tuzağı ve Asya'dan Çıkarılacak Dersler
  8. ABD Gümrük Vergileri İhracattaki Kırılganlığı Ortaya Çıkarıyor
  9. Yaşlanan Nüfus Zamanı Daraltacak
  10. İklim Kaynaklı Zararlar Şimdiden Ekonomik Maliyet Yaratıyor
  11. Bölgesel Ortaklıklar ve Uygulama Sınavı
  12. Öne Çıkanlar

Komünist Parti Genel Sekreteri To Lam, 2024'ün sonlarında Hanoi'de, kırmızı pankartların ve devrimci lider Ho Chi Minh'in altın renkli büstünün önünde yaptığı konuşmada yeni yönelimin işaretini verdi. Lam, kendi ifadesiyle şu dönemin başladığını ilan etti:

yeni kalkınma dönemi.

1 Eylül 2025'e gelindiğinde bu hedef; yarı iletkenleri, yapay zekâyı ve yenilenebilir enerjiyi destekleme, ulaşım ve elektrik arzını modernleştirme ve hükümeti yeniden yapılandırma planlarıyla somutlaşmıştı. Komünist Parti'nin mayısta kabul ettiği 68 sayılı Karar, özel sektörün rolünü güçlendirdi.

Vietnam, 1986'daki Đổi Mới (Yenilenme) reformlarının ardından ekonomiyi dönüştürmeye yardımcı olan ucuz iş gücüne ve ihracata yönelik imalat sanayisine bağımlılığın ötesine geçmeye çalışıyor. Artan ücretler, yeni ticaret engelleri, yaşlanan nüfus ve iklim kaynaklı zararlar bu modeli baskı altına alıyor.

Acil görev somut: Vietnamlı şirketlerin daha değerli mal ve hizmetler üretmesine yardımcı olmak, fabrikalara güvenilir enerji ve ulaşım sağlamak, kamu yönetiminde işlemleri kolaylaştırmak. Daha uzun vadeli görev ise hızlı kapitalist büyümeyi tek parti siyasi kontrolüyle dengeleyerek bu kazanımları sürdürmek.

Reklam

Mevcut Büyüme Modeli Neden Değişmeli?

Vietnam'ın dönüşümü, merkezi planlamadan sosyalist yönelimli piyasa ekonomisine geçişle başladı; ülke yabancı yatırıma ve küresel ticarete açıldı. Yerel fiyatlar dikkate alındığında kişi başına yıllık ortalama gelir, 1990'da yaklaşık 1.200 dolarken bugün 16.000 doların üzerine çıktı. Sanayi bölgeleri sakin banliyölerin yerini alırken ve fabrikalar çok uluslu markalara elektronik, giyim ve başka ürünler tedarik etmeye başlarken milyonlarca kişi yoksulluktan kurtuldu.

Yerel fiyatlara göre düzeltilmiş gelir rakamları, bir ekonomide parayla nelerin satın alınabileceğini gösterir. Bu rakamlar, Vietnam'ın yüksek gelirli ülke olma hedefini sürdürürken yaşam standartlarında görülen iyileşmeleri açıklamaya yardımcı olur.

Güney Kore, Tayvan, Singapur ve Hong Kong'un kaplan ekonomileri, 20. yüzyılın sonlarında ihracat, eğitim, altyapı ve stratejik devlet desteğiyle hızla büyüdü. Vietnam da benzer bir dönüşümü hedefliyor; yerli şirketlerin uluslararası rekabet için gerekli beceri ve teknolojiyi kazanmasını istiyor.

Vietnam'ın karşı karşıya olduğu zorluk, ücretler yükseldikçe düşük maliyetli üretimin sağladığı avantajların zayıflaması. Küresel tedarik zincirleri değişirken dış talebe bağımlılık, fabrikaları yurt dışında alınan kararlara açık hâle getiriyor. ABD'nin yakın zamanda uyguladığı gümrük vergileri bu kırılganlığı daha görünür kıldı.

Hükümetin yanıtı çeşitlendirme. Strateji; ileri imalat, enerji, teknoloji ve finansal hizmetlere yatırım yapılmasını öngörüyor. Asya'nın önceki başarı örnekleri belirli güçlü alanlarla ilişkilendiriliyor: Güney Kore'de elektronik, Tayvan'da yarı iletkenler, Singapur'da finans. Vietnam ekonomisi artık tek bir kazanan sektöre bel bağlayamayacak kadar karmaşık ve birbirine bağlı.

Reform Atılımının Üç Önceliği

İlk öncelik, sanayinin daha üst basamaklara taşınması. Hanoi, Ho Chi Minh City ve Danang; yarı iletkenler, yapay zekâ ve yenilenebilir enerji yatırımlarının merkezleri olarak öne çıkarılıyor. Vergi indirimleri, araştırma desteği ve diğer teşviklerle Vietnamlı ve yabancı şirketlerin çekilmesi amaçlanıyor.

İkinci öncelik altyapı. Hükümet, büyük projeler için gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 10'una, yaklaşık 67 milyar dolara karşılık gelen yatırım planları açıkladı. Ulaşım bağlantılarının, nükleer santrallerin ve lojistik koridorlarının sanayi büyümesini desteklemesi ve enerji ihtiyacını karşılaması hedefleniyor.

Reklam

Üçüncü öncelik finansın modernleştirilmesi ve özel sektörün güçlendirilmesi. Ho Chi Minh City ve Danang'da kurulması planlanan küresel finans merkezleri; daha basit düzenlemeler, vergi indirimleri ve finansal teknoloji girişimlerine destek sunacak. Bu şirketler, finansal hizmetler sağlamak için teknolojiden yararlanıyor.

68 sayılı Karar, özel şirketleri ekonominin "en önemli gücü" olarak tanımlıyor. Politika doğrultusunda kredilere erişimin kolaylaştırılması, kamu ihalelerinde öncelik tanınması ve büyük projelere katılım fırsatları sunulması öngörülüyor. Vietnam, 2030'a kadar en az 20 yerli şirketi küresel ölçekte faaliyet gösteren, uluslararası alanda rekabet edebilecek ulusal şampiyonlara dönüştürmeyi hedefliyor.

Başlıca kilometre taşları yarım yüzyıldan uzun bir döneme yayılıyor:

  • 1986: Đổi Mới, Vietnam'ın yabancı yatırım ve ticarete açık piyasa ekonomisine geçişini başlatıyor.
  • 2024'ün sonları: To Lam, Hanoi'de yeni bir kalkınma dönemi ilan ediyor.
  • Mayıs 2025: Komünist Parti, özel sektörün gelişimine ilişkin 68 sayılı Karar'ı kabul ediyor.
  • 2025: 05/CT-TTg sayılı Direktif, yüzde 8 GSYH büyümesini hedefliyor; sonraki yıllarda çift haneli büyüme amaçlanıyor.
  • 2030: Vietnam, küresel ölçekte faaliyet gösteren en az 20 yerli şirkete sahip olmayı hedefliyor.
  • 2039: Ülkenin altın demografik döneminin sona ermesi bekleniyor.
  • 2042: Bu dönemin sona ermesinden üç yıl sonra iş gücünün zirveye ulaşması öngörülüyor.
  • 2045: Vietnam, bağımsızlığının yüzüncü yılında yüksek gelirli ülke statüsüne ulaşmayı hedefliyor.

Özel Şirketlerin Yeni Bir Tanımdan Fazlasına İhtiyacı Var

Vietnamlı şirketler kredi bulmakta, pazarlara girmekte ve teknoloji edinmekte hâlâ zorluk yaşıyor. Ekonomi politikalarında daha önemli bir yer edinmeleri, bu kaynak ve fırsatların dağıtılma biçiminin değişmesini gerektirecek.

Kamu iktisadi teşebbüsleri, verimsizlik ve kayırmacılık sorunlarına rağmen önemli sektörlerde baskın konumlarını koruyor. Kamu işletmelerinin ve Komünist Parti'nin içindeki çıkar çevreleri de dâhil olmak üzere mevcut düzenden yararlananlar reformlara karşı çıkabilir. Siyasi muhafazakârlar da olası bir direnç kaynağı oluşturuyor.

68 sayılı Karar; finansmana, kamu ihalelerine ve büyük projelere erişim yoluyla özel şirketlerin büyümesine daha fazla alan açmayı amaçlıyor. Daha basit düzenlemeler, daha fazla şeffaflık ve yenilikçilik ile uluslararası büyümeye yönelik hedefli destek, yerli şirketlerin daha değerli ürünler üretmesine ve yurt dışında rekabet etmesine yardımcı olmayı hedefliyor.

Reklam

Vietnam'ın önündeki zorluk, bu politika taahhütlerini günlük iş kararlarına yansıtmak: bir şirketin ekipman almak için kredi bulup bulamayacağı, bir ihalede rekabet edip edemeyeceği ya da ürünlerini geliştirmek için gereken teknolojiyi edinip edemeyeceği. 2030'a kadar küresel ölçekte rekabet edebilecek 20 şirket yaratma hedefi, bu çabanın bir bölümüne son tarih koyuyor.

Daha Küçük Bir İdari Yapı, Daha Büyük Altyapı Yatırımları

Vietnam bakanlıkları birleştiriyor, bürokrasinin alt kademelerini kaldırıyor ve il sayısını 63'ten 34'e indiriyor. Değişikliklerin, görev tekrarlarını azaltması, kamu hizmetlerini iyileştirmesi ve daha geniş yetenek havuzlarına sahip, bütünleşik bölgesel ekonomiler oluşturması amaçlanıyor.

İdari reform, yatırım programıyla yakından bağlantılı. Şirketlerin arazi, altyapı ve düzenlemelere ilişkin kararların hükümet birimleri arasında eşgüdüm içinde alınmasına ihtiyacı var. Hükümet, daha büyük bölgesel merkezlerin ve daha az idari katmanın bu eşgüdümü daha verimli hâle getirmesini bekliyor.

67 milyar dolarlık Kuzey-Güney hızlı tren projesi, ulaşım atağının merkezinde yer alıyor. Projenin Hanoi ile Ho Chi Minh City arasındaki yolculuğu sekiz saatin altına indirmesi hedefleniyor. Yeni lojistik koridorları da üretim merkezlerinin pazarlara bağlanmasına yardımcı olacak.

Nükleer santraller ve yenilenebilir enerji projeleri, karbon salımını azaltırken artan elektrik talebini karşılamayı amaçlıyor. Güvenilir ve sürdürülebilir elektrik, fabrikalar ve ileri teknoloji şirketleri için önem taşıyor. Bu nedenle enerji yatırımları, Vietnam'ın daha gelişmiş sanayileri çekme çabasının bir parçası.

Bu projelerin başarısı, finansmanın yanı sıra uygulamaya da bağlı. Vietnam, projeleri hayata geçirmekle sorumlu kamu kurumlarını yeniden düzenlerken inşaatı, enerji arzını ve şirketlerin büyümesini eşgüdüm içinde yürütmeli.

Teknoloji Planın Merkezine Yerleşiyor

Vietnam'ın teknoloji hedefleri, yerleşik bir imalat altyapısına dayanıyor. Samsung ve Apple'ın ülkede önemli üretim merkezleri bulunuyor; Vietnam, Samsung'un dünya genelindeki en büyük üretim üssü.

Girişimcilik ekosisteminde değeri 1 milyar dolar veya daha fazla olan, yani “unicorn” olarak adlandırılan dört şirket ortaya çıktı. Ekosistem, 2025'e kadar 2,5 milyar dolar girişim sermayesi yatırımı çekti. Vietnam İnovasyon Ağı da dâhil olmak üzere hükümet girişimleri, bu faaliyetleri daha geniş yenilikçilik atılımıyla buluşturmayı amaçlıyor.

Reklam

05/CT-TTg sayılı Direktif, 2025'te yüzde 8 GSYH büyümesini, sonraki yıllarda ise çift haneli büyümeyi hedefliyor. Yapay zekâ, yarı iletken faaliyetleri, yenilenebilir enerji ve ileri hizmetler, daha değerli üretime geçişi desteklemesi beklenen alanlar arasında.

Kurumsal kaynak planlama yazılımı pazarının 2025'e kadar 45 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu yazılımlar, şirketlerin finans, satın alma ve üretim gibi faaliyetlerini bağlantılı bir sistemde yönetmesine yardımcı oluyor; dolayısıyla sanayideki daha geniş dijital dönüşümün bir parçasını oluşturuyor.

Viettel Group'un askerî teknoloji alanındaki ilerlemeleri ve teknoloji ihracatı da büyüme gündemine katkı sağlıyor. Vietnam'ın yükselen piyasa statüsüne geçmesinin daha fazla yatırımcı çekmesi beklenirken, özellikle ABD ile Çin arasındaki gerilimler bağlamında küresel tedarik zincirlerindeki konumu da ülkenin cazibesini artırıyor.

Orta Gelir Tuzağı ve Asya'dan Çıkarılacak Dersler

Önde gelen Çinli ekonomist Profesör Lin Yifu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yalnızca bir avuç gelişmekte olan ülkenin yüksek gelirli ülke statüsüne başarıyla geçebildiğini savunuyor. Pek çok ülke, ucuz iş gücüne aşırı bağımlı kaldığı, yenilik üretemediği veya kurumlarını değiştirmediği için hızlı büyümenin ardından yavaşlıyor.

Bu, orta gelir tuzağı olarak adlandırılıyor: Bir ekonomi geçmişe kıyasla zenginleşiyor, ancak bir sonraki aşama için gereken verimliliği ve yetkinlikleri geliştirmekte zorlanıyor. Ücretler yükseldikçe, aynı iş gücüyle daha fazla üretmek veya daha değerli ürünler yapmak giderek önem kazanıyor.

Lin, devletin eşgüdümü ile piyasa özgürlüğü arasında pragmatik bir denge kurulmasını savunuyor. Hükümetlerin stratejik sektörleri desteklediği, rekabetin ise iş kararlarını şekillendirmeyi sürdürdüğü Japonya, Güney Kore ve Tayvan'daki kalkınmacı devlet modelini örnek gösteriyor.

Uyarısı iki yönlü. Devletin aşırı müdahalesi ekonomiyi geride bırakabilir; yeterli düzenleme olmadan hızlı liberalleşme ise başka yerlerde durgunluğa veya krize yol açtı.

Vietnam'ın kişi başına düşen mevcut GSYH'si, Çin'in 2005'teki seviyesine benziyor. Lin, Çin'in teknolojik ve yapısal dönüşüm hızını yakalamanın Vietnam'ı 2045'e kadar yüksek gelirli ülke statüsüne taşıyabileceğini savunuyor. Bunun için ulusal güçlü yönlerin belirlenmesi, yenilikçiliğin desteklenmesi ve koşullar değiştikçe sanayi politikalarının uyarlanması gerekiyor.

Reklam

ABD Gümrük Vergileri İhracattaki Kırılganlığı Ortaya Çıkarıyor

ABD, Vietnam'ın en büyük ihracat pazarı hâline geldi. Şirketler tedarik zincirlerini yeniden düzenlerken Vietnam, Washington ile Pekin arasındaki ticari gerilimlerden yararlandı. Bu başarı, ülkenin daha yakından incelenmesine de yol açtı.

Vietnam'ın ABD ile ticaret fazlası 2024'te 123,5 milyar dolara ulaştı; başka bir deyişle, bu pazara sattığı malların değeri buradan aldığı mallardan çok daha fazlaydı. Tehdit edilen gümrük vergileri yüzde 46'ya kadar çıktı; müzakerelerin ardından Vietnam mallarının çoğuna yüzde 20 vergi uygulanması kararlaştırıldı.

Şüpheli aktarmalı ticaret işlemlerine çifte gümrük vergisi uygulanıyor. Burada aktarmalı ticaret, Çin'e yönelik ABD kısıtlamalarından kaçınmak için malların Vietnam üzerinden geçirilmesi anlamına geliyor. Bu konu, ürünlerin gerçekte nerede üretildiğine ve ABD'li alıcılara nasıl ulaştığına dikkat çekiyor.

Vietnam, bölgedeki diğer ülkelerle benzer koşullarda anlaşma sağladı; ancak üreticiler ticaret engellerinin yol açtığı maliyet ve belirsizlikle karşı karşıya. Gümrük vergisi, ithal mallardan alınan ve bu malları pahalılaştırarak talebi etkileyebilen bir vergi.

Hükümetin yanıtı, ticari ilişkileri çeşitlendirmeyi ve ASEAN-Güney Kore Serbest Ticaret Anlaşması ile Trans-Pasifik Ortaklığı için Kapsamlı ve İlerici Anlaşma (CPTPP) gibi anlaşmalara katılmayı içeriyor. Başka pazarları büyütmek, tek bir ticaret ortağına bağımlılığı azaltma çabasının bir parçası.

Yaşlanan Nüfus Zamanı Daraltacak

Çalışma çağındaki nüfusun bakmakla yükümlü olunan kişilerin sayısını aştığı Vietnam'ın altın demografik döneminin 2039'a kadar sona ermesi bekleniyor. İş gücünün üç yıl sonra zirveye ulaşacağı öngörülüyor; bu da 2045 hedefinden önceki son yıllarda demografik baskıyı artırıyor.

Nüfusa kıyasla daha küçük bir iş gücü, verimliliğin sürekli artırılmasını daha acil hâle getirecek ve sosyal hizmetler üzerindeki yükü büyütecek. Bakım hizmetlerinin başlıca sorumluluğu ailelerde kalırken bu yükün önemli bir bölümünü kadınlar üstleniyor.

Hükümet koruyucu sağlık hizmetlerini genişletiyor, emeklilik yaşını kademeli olarak yükseltiyor ve daha fazla kadını kayıtlı istihdama katılmaya teşvik ediyor. Bu önlemler, gelecekteki iş gücü açığını ele alırken insanların sağlıklı ve ekonomik açıdan faal kalmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.

Reklam

Demir yolları ve fabrikaların yanı sıra eğitim, sağlık ve sosyal koruma için de sürekli yatırım gerekecek. Vietnam'ın orta sınıf nüfusunun 2030'a kadar 75 milyona ulaşması bekleniyor. Bu, ülke yaşlanan nüfusa hazırlanırken daha geniş bir tüketici kitlesi yaratacak.

İklim Kaynaklı Zararlar Şimdiden Ekonomik Maliyet Yaratıyor

Yagi Tayfunu, 2024'te Vietnam'da 1,6 milyar dolarlık hasara yol açtı ve GSYH'yi yüzde 0,15 düşürdü. Seller, fırtınalar ve yükselen deniz seviyesi hem sanayi bölgelerini hem de Mekong Deltası gibi tarım bölgelerini tehdit ediyor.

Vietnam'ın uzun kıyı şeridi, alçak delta bölgeleri ve imalat sanayisi ile tarıma bağımlılığı, iklim değişikliğini doğrudan ekonomik bir tehdit hâline getiriyor. Fabrikaların, ulaşım güzergâhlarının ve çiftliklerin zarar görmesi üretimi aksatmanın yanı sıra mülkleri de tahrip edebilir.

Dünya Bankası, güçlü uyum önlemleri alınmaması durumunda Vietnam'ın 2050'ye kadar yıllık GSYH'sinin yüzde 14,5'ine varan bir kayıp yaşayabileceği uyarısında bulunuyor. 2030'a kadar bir milyon kişiye kadar insan aşırı yoksulluğa düşebilir. Bu tahminler, dayanıklılık oluşturmayı ayrı bir çevre meselesi olmaktan çıkarıp ekonomik planlamanın parçası hâline getiriyor.

Kuzey Vietnam'daki DEEP C Sanayi Bölgeleri, iklim riskleri nedeniyle büyük bir yatırımcıyı kaybettikten sonra sel planlarını değiştirdi. Yagi vurduğunda bu bölgeler kuru kalırken başka yerlerde ağır kayıplar yaşandı.

Bu örnek, yatırım kararlarının şirketleri aşırı hava koşullarına karşı korumayı güçlendirmeye yöneltebileceğini gösteriyor. Sanayi bölgeleri taşkınlara dayanıklılık önlemleri alırken şirketler de piyasa düzenlemesinin bir biçimi olarak sürdürülebilir uygulamalara ve iklim değişikliğine uyuma yatırım yapıyor. Hükümetin yenilenebilir enerjiye ve daha düşük karbon salımlı altyapıya yaptığı yatırımlar da elektrik talebini karşılamayı ve ileri sanayileri çekmeyi amaçlıyor.

Bölgesel Ortaklıklar ve Uygulama Sınavı

Vietnam'ın reformları bölgesel rekabeti etkiliyor. Taylandlı uzmanlar, politika oluştururken kanıtlardan yararlanmasının ve altyapıya yaptığı yatırımın Vietnam'ın rekabet gücü ve büyüme bakımından Tayland'ı geçmesini sağlayabileceği uyarısında bulunuyor.

Çin ve Güney Kore, üretim ve yatırım merkezi olarak Vietnam'a giderek daha fazla öncelik veriyor. Güney Kore, ikili ticareti beş yıl içinde ikiye katlayarak 50 milyar dolara çıkarma sözü verdi.

Taylandlı akademisyen Kavi Chongkittavorn, Vietnam'ın Güney Kore ile ortaklığını bölgesel iş birliği için bir model olarak nitelendiriyor. Bu ortaklık, Vietnam'ın dinamik imalat altyapısını ve genç iş gücünü Güney Kore'nin sermayesi, uzmanlığı ve yenilikçiliğiyle bir araya getiriyor; teknoloji, eğitim ve kültürel alışveriş alanlarına da uzanıyor.

Reklam

Vietnam'ın ABD'nin gümrük vergisi tehditlerine esnek yanıtı, daha geniş ticari ortaklıkları ve bölgesel anlaşmalara katılımı aynı diplomatik çabanın parçaları. Amaç, bölgesel rolünü güçlendirirken yatırım ve pazarlara erişimi korumak.

Ülke bu çabaya giderek daha nitelikli hâle gelen geniş bir iş gücü, stratejik konum, büyüyen tüketici kitlesi ve devam eden yabancı yatırımla başlıyor. Hızlı kapitalist büyümeyi tek parti siyasi kontrolüyle birleştirme girişiminin çok az emsali var.

Başarı garanti değil. Yerleşik çıkar çevrelerinin direnci, küresel ticaretteki aksamalar ve iklim felaketleri programı yavaşlatabilir. Belirleyici olan, siyasi uzlaşıyı korurken açıklanan reformları güvenilir elektrik arzına, verimli ulaşıma, erişilebilir finansmana, rekabetçi yerli şirketlere ve daha iyi kamu hizmetlerine dönüştürmek.

Öne Çıkanlar

  • Vietnam, on yıllardır görülen en iddialı ekonomik dönüşüm girişimiyle 2045'e kadar yüksek gelirli ülke statüsüne ulaşmayı hedefliyor.
  • Mayıs 2025'te kabul edilen 68 sayılı Karar, özel sektöre merkezi bir rol veriyor; 2030'a kadar en az 20 yerli şirketin küresel ölçekte faaliyet göstermesi hedefleniyor.
  • Teknoloji, yenilenebilir enerji, finansal hizmetler ve altyapı yatırımları, ucuz ihracat imalatına bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
  • 67 milyar dolarlık Kuzey-Güney demir yolu, Hanoi ile Ho Chi Minh City arasındaki yolculuğu sekiz saatin altına indirecek.
  • Hükümetin yeniden yapılandırılması kapsamında 63 ilin 34'e indirilmesi ve bakanlıkların birleştirilmesi öngörülüyor.
  • Vietnam mallarının çoğuna uygulanan yüzde 20'lik ABD vergisi, büyük bir ihracat pazarına bağımlılığın risklerini ortaya koyuyor.
  • Demografik dönemin 2039'da sona ermesi, iş gücünün ise üç yıl sonra zirveye ulaşması bekleniyor.
  • İklim kaynaklı zararlar, yaşlanan nüfus ve yerleşik çıkar çevrelerinin direnci, reformların uygulanmasını acil hâle getiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir