Üretim gizeminin merkezindeki sunucu işlemcisi
Huawei'nin Kunpeng 930 işlemcisi, sızıntılar ve söküm raporlarında dikkat çekici bir bileşimle gündeme geldi: ARM tabanlı 120 TaiShan çekirdeği, 5 nm süreciyle üretildiği bildirilen dört hesaplama kalıbı ve giriş-çıkış işlemlerini üstlenen, ayrı ve çok daha büyük bir kalıp. 31 Ağustos 2025 itibarıyla temel soru, en gelişmiş bileşenlerini kimin ürettiği: Tayvanlı TSMC mi, Çinli SMIC mi?
İçindekiler
- Üretim gizeminin merkezindeki sunucu işlemcisi
- Bildirilen teknik özellikler ne gösteriyor?
- TSMC neden öne çıkan olasılık?
- SMIC pakette nasıl bir rol oynayabilir?
- Ayrı kalıplar birlikte nasıl çalışıyor?
- AMD ve Intel ile karşılaştırması
- Tedarik zorluğunun ardındaki tarihler
- Huawei'nin Kunpeng 930 ötesindeki hedefleri
- Sunucu alıcılarının değerlendirmesi gerekenler
- Öne Çıkanlar
Yanıt, işlemcinin teknik özelliklerinden daha fazlası açısından önem taşıyor. ABD kısıtlamaları, Huawei'nin 2020'den bu yana TSMC'nin gelişmiş üretim kapasitesine erişimini ciddi ölçüde sınırladı. Daha önce üretilmiş TSMC bileşenleri kullanılarak üretilen bir yonga, Çin'in önde gelen yonga dökümhanesi SMIC'in geliştirdiği daha yeni bir süreçle üretilen yongadan farklı bir tedarik hikâyesine işaret eder.
Bugüne kadar aktarılan teknik söküm değerlendirmelerinin çoğu, hesaplama kalıplarında TSMC'nin N5 sürecine işaret ediyor. Diğer olasılıklar arasında kısıtlamalar tam olarak yürürlüğe girmeden önce üretilmiş bileşenler, stoklanmış plakalar veya SMIC'in kendi üretim teknolojisindeki ilerleme yer alıyor. Üretici, üretim zamanı ve tedarik düzenlemeleri henüz netleşmiş değil; karşılaştırmalı test sonuçları da bekleniyor.
Kunpeng 930, 2019'da 7 nm üretim süreciyle tanıtılan Kunpeng 920'nin yerini alıyor. Bildirilen tasarım, gelişmiş hesaplama bileşenlerini, muhtemelen 14 nm gibi daha olgun bir süreçle üretilmiş bir giriş-çıkış kalıbıyla bir araya getiriyor. Bu düzen, işlemciyi Huawei'nin sunucu hedeflerinin, Çin'in yarı iletkenlerde daha bağımsız olma çabasının ve üretime erişimdeki pratik kısıtlamaların kesişim noktasına yerleştiriyor.
Bildirilen teknik özellikler ne gösteriyor?
Kunpeng 930 için bildirilen teknik özellikler, zorlu sunucu uygulamalarına yönelik bir işlemciye işaret ediyor. İşlemcideki 120 TaiShan çekirdeği dört hesaplama kalıbına dağıtılmış; her çekirdekte 2 MB L2 önbellek, ortak kullanıma açık 91 MB L3 önbellek bulunuyor. Önbellek, sık ihtiyaç duyulan bilgileri kolayca erişilebilir tutan ve işlem çekirdeklerine yakın konumlandırılmış bellektir.
İşlemcinin ayrıca 96 PCIe hattını ve 16 kanallı DDR5 belleği desteklediği bildiriliyor. PCIe, diğer donanımlara bağlantı sağlarken bellek kanalları, işlemcinin sistem belleğiyle veri alışverişi yapmasına olanak tanır. İlk teknik açıklamalarda, iki işlemci soketi taşıyan anakartlarla uyumluluğun yanı sıra PCIe 4.0/5.0 desteğinden söz ediliyor.
Bildirilen başlıca teknik özellikler şöyle:
- Dört hesaplama kalıbına dağıtılmış, ARM tabanlı 120 TaiShan çekirdeği.
- Her çekirdekte 2 MB L2 önbellek ve ortak kullanıma açık 91 MB L3 önbellek.
- Bağlantı için 96 PCIe hattı.
- 16 kanallı DDR5 bellek desteği.
- İki işlemci soketi kullanan sunucu anakartlarıyla uyumluluk.
- Yaklaşık 77,5 mm x 58,0 mm ölçülerinde paket.
Giriş-çıkış kalıbının, önceki nesle kıyasla yüzde 80'den fazla büyük olduğu belirtiliyor. Kalıbın büyümesi, veri aktarımı için daha yüksek bellek kapasitesi ve genişletilmiş bağlantı olanaklarının gereksinimlerini yansıtıyor. Tüm paket, bu ayrı parçaları tek bir işlemci olarak bir araya getiriyor.
TaiShan çekirdeklerini Huawei kendi bünyesinde geliştirdi. Bu çekirdeklerin kullanılması, şirketin işlemci mimarisi üzerinde daha fazla söz sahibi olma ve tasarımlarını diğer pazarların ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş çözümlere bütünüyle bağımlı kalmadan Çin'deki kurumsal iş yüklerine uyarlama çabasını yansıtıyor.
TSMC neden öne çıkan olasılık?
Üretim menşeine ilişkin tartışma, sunucu yongasının söküm incelemesi ve N5 üretim sürecine ilişkin değerlendirme, 5 nm sürecinde üretilmiş hesaplama karolarını tarif ediyor ve güçlü biçimde TSMC'yi işaret ediyor. YouTube ve BiliBili'de yayımlanan bağımsız söküm değerlendirmeleri de bu bileşenlerde TSMC'nin N5 sürecini öne çıkarıyor.
Tayvan merkezli TSMC, dünyanın gelişmiş yonga üretiminde lider şirketi. Olası rolü özellikle hassas bir konu; çünkü ABD yaptırımları 2020'den bu yana Huawei'nin TSMC'nin en gelişmiş üretim süreçlerine erişimini kısıtlıyor.
Bazı analistler, söz konusu bileşenlerin kısıtlamalar tam olarak yürürlüğe girmeden önce üretilmiş olabileceğini öne sürüyor. Bir başka olasılık da Huawei'nin yongaların üretildiği malzeme olan plakaları ileride kullanmak üzere stoklamış olması. Her iki açıklama da işlemciyi daha önceki bir gelişmiş bileşen tedarikine bağlıyor.
Bildirilen 5 nm tanımı, hesaplama kalıplarında kullanılan üretim sürecini ifade ediyor. Bu, bir üretim neslini tanımlamak için kullanılan bir teknoloji etiketi; bitmiş işlemcinin hızı, güç tüketimi veya üretim geçmişi hakkında tek başına kapsamlı bilgi vermiyor.
SMIC pakette nasıl bir rol oynayabilir?
SMIC, üretim tartışmasının iki noktasında karşımıza çıkıyor. Bunlardan biri, TSMC'nin 5 nm teknolojisine yakın bir süreç geliştirmiş olabileceği ihtimali. Diğeri ise Kunpeng 930'un giriş-çıkış kalıbını SMIC'in, hesaplama kalıplarını ise TSMC'nin üretmiş olabileceği yönündeki iddia.
Önerilen gelişmiş SMIC süreci N+3 olarak biliniyor. Bu sürecin transistör yoğunluğunun, TSMC'nin N6 ve Samsung'un 5 nm süreçleri arasında olduğu belirtiliyor. Transistör yoğunluğu, bilgiyi işlemek için kullanılan küçük elektronik anahtarlardan belirli bir alana kaç tane sığdırılabildiğini ifade ediyor.
Giriş-çıkış kalıbına ilişkin açıklamalar ise tutarlı değil: Kalıbın SMIC tarafından 14 nm veya N+3 süreciyle üretildiği öne sürülüyor. Tasarıma ilişkin daha genel açıklamalar, bu bileşenin hesaplama kalıplarına göre daha olgun bir üretim süreciyle üretildiğini belirtiyor.
TSMC üretimi hesaplama kalıplarıyla SMIC üretimi bir giriş-çıkış kalıbının bir araya getirilmesi, Huawei'ye farklı üretim kaynaklarından gelen bileşenlerle oluşturulmuş bir işlemci sağlayabilir. Adı açıklanmayan bir sektör analistine atfedilen açıklama, bu yaklaşımın ardındaki mantığı şöyle anlatıyor:
Hibrit yaklaşım, Huawei'nin performansın en önemli olduğu hesaplama ve önbellek alanlarında en üst düzeye çıkmasını sağlarken, kritikliği daha düşük giriş-çıkış işlevlerinde yerli üretimden yararlanmasına olanak tanıyor.
Dolayısıyla Huawei'nin üretim seçenekleri hem mühendislik tercihleriyle hem de tedarik kısıtlamalarıyla bağlantılı. Hesaplama bileşenleri en yoğun işlem yükünü üstlenirken ayrı giriş-çıkış bileşeni veri akışını ve sunucunun geri kalanına bağlantıyı sağlıyor.
Ayrı kalıplar birlikte nasıl çalışıyor?
Kunpeng 930, yongaçık tasarımı kullanıyor. Bu, aynı işlemci paketindeki farklı işleri birkaç küçük silikon parçasının üstlendiği anlamına geliyor. Dört hesaplama kalıbı ve ayrı giriş-çıkış kalıbı, aksi hâlde tek ve daha büyük bir silikon parçasında toplanabilecek işleri bölüştürüyor.
Hesaplama kalıpları işlemeyi, önbelleği ve bellek denetimini üstleniyor. Giriş-çıkış kalıbı ise bağlantıları ve veri yönlendirmesini yönetiyor. Sorumlulukların bölünmesi, tasarımcının her parçayı aynı süreçte üretmek zorunda kalmadan her bileşene uygun üretim sürecini seçmesine olanak veriyor.
Küçük kalıpların üretimi daha kolay ve ucuz olabilir; çünkü kusurlar her seferinde daha az miktarda silikonu etkiler. Daha olgun bir üretim süreci daha yüksek verim sağlayabilir; yani üretilen bileşenlerin daha büyük bir bölümü beklendiği gibi çalışır. Yongaçıkların üretim maliyetlerini kontrol etmeye yardımcı olmasının nedenlerinden bazıları bunlardır.
Tasarım, hesaplama yongaçıkları ve dolayısıyla çekirdeklerle önbellek ekleyerek işlemciyi ölçeklendirme olanağı da sunuyor. Farklı dökümhanelerden bileşen kullanmak, yaptırımlar veya kıtlıklar belirli bir üreticiye erişimi sınırladığında tedarik esnekliği sağlayabilir.
AMD ve Intel de en yeni sunucu işlemcilerinde yongaçık tasarımlarını benimsedi. Huawei'nin bildirilen düzeni de bu daha genel mühendislik yaklaşımını izlerken gelişmiş üretime erişimindeki kısıtlamalara da yanıt veriyor.
AMD ve Intel ile karşılaştırması
Bildirilen 120 çekirdek ve yüksek önbellek kapasitesi, Kunpeng 930'un teknik özelliklerini AMD'nin EPYC işlemcileri ve Intel'in Xeon Scalable ailesiyle aynı genel tartışma çerçevesine yerleştiriyor. DDR5 desteği, PCIe bağlantısı ve iki işlemci soketiyle uyumluluğu, onu çeşitli bulut ve veri merkezi uygulamaları için dikkate değer kılıyor.
Üretim açısından karşılaştırma daha olumsuz. Üretim kısıtlamalarına ilişkin değerlendirme, Huawei'nin daha eski süreçlere dayanmasını yeni teknolojilere erişimi engelleyen ABD ihracat kontrollerine bağlıyor. Ağustos 2025 itibarıyla 5 nm, yaklaşık beş yıllık bir üretim nesli olarak tanımlanırken önde gelen rakipler 3 nm ve hatta 2 nm teknolojilerine geçiyordu.
Sunucu performansı, üretim süreci etiketinden veya çekirdek sayısından fazlasına bağlı. Bellek bant genişliği, bellekle işlemci arasında verinin ne kadar hızlı aktarılabileceğini belirliyor. Giriş-çıkış verimliliği diğer donanımlarla iletişimi etkiliyor. Yazılım desteği ise uygulamaların mevcut işlem kaynaklarından ne kadar verimli yararlandığını belirliyor.
Huawei'nin TaiShan çekirdekleri, AMD ve Intel'le özdeşleşen olgun x86 yazılım ekosistemiyle de rekabet etmek zorunda. Özellikle uygulamaların çok sayıda çekirdeği verimli kullanması gereken zorlu sunucu iş yüklerinde yazılım ve aygıt yazılımı optimizasyonu önem taşıyacak.
Çin'in yerel pazarı, işlemciye başka bir önem kaynağı sağlıyor. Tedarik dayanıklılığına ve yerli teknolojiye daha fazla önem veren alıcılar, bir işlemciyi en yeni üretim sürecine odaklanan müşterilerden farklı değerlendirebilir. Kunpeng 930'un ticari cazibesi, nihai ölçüm sonuçlarının yanı sıra bu dengeye de bağlı olacak.
Tedarik zorluğunun ardındaki tarihler
Huawei'nin sunucu geliştirme çalışmaları, ABD kısıtlamalarının sıkılaştığı dönemde ilerledi. Kunpeng 920'nin piyasaya çıkışı ve Huawei'yi hedef alan ilk yaptırımlar 2019'a dayanıyor; 2020'den itibaren ise TSMC'nin gelişmiş süreçlerine erişim ciddi ölçüde kısıtlandı.
Başlıca tarihler, işlemcinin gelişimini daha geniş teknoloji anlaşmazlığına bağlıyor:
- 2019: Huawei, 7 nm sürecini kullanan Kunpeng 920'yi tanıttı. ABD yaptırımları, Huawei'nin gelişmiş yonga üretim araçlarına ve dökümhanelere erişimini hedef almaya başladı.
- 2020: Kısıtlamalar, Huawei'nin TSMC'nin en gelişmiş üretim süreçlerine erişimini ciddi ölçüde sınırladı.
- 31 Ağustos 2025: Kunpeng 930 sızıntıları ve söküm değerlendirmeleri, bildirilen 5 nm hesaplama kalıplarını ayrı bir giriş-çıkış kalıbıyla birleştiren bir tasarıma işaret etti.
- 2026: Huawei'nin, 3 nm Gate-All-Around yongalar için tape-out olarak bilinen tasarım aşamasını tamamlamayı hedeflediği bildirildi.
ABD kontrolleri, gelişmiş araç ve üretim hizmetlerine erişimi sınırlayarak Çin'in kritik teknolojilerde ilerlemesini yavaşlatmayı amaçlıyor. Huawei'nin bildirilen işlemci tasarımı, bir şirketin daha kısıtlı bir tedarik zincirinde faaliyet gösterirken sunucu ürünleri geliştirmeyi sürdürebileceğini gösteriyor.
Çin açısından proje, yerli dökümhaneler, malzemeler ve teknik uzmanlık geliştirmeye yönelik daha geniş çabanın parçası. Bu alanlara yapılan yatırımlarla bilgi işlem ve iletişim altyapısında kullanılan ürünler için yurt dışı tedarikçilere bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
Huawei'nin Kunpeng 930 ötesindeki hedefleri
Huawei'nin, Kunpeng 930 söküm incelemesinde ele alınan üretim süreçlerinin ötesindeki teknolojilere de yatırım yaptığı bildiriliyor. Bu çalışmalar arasında GAA olarak bilinen 3 nm Gate-All-Around teknolojisi ve karbon tabanlı transistörler yer alıyor.
Bildirilen 3 nm geliştirme planları, 2026'ya kadar tape-out aşamasına ulaşma hedefini içeriyor. Tape-out, bir yonga tasarımının üretime hazır hâle getirilerek sonlandırıldığı aşamadır. GAA, akımı taşıyan kanalı kontrol eden kapının kanalı çevrelediği bir transistör yapısını ifade ediyor.
Önerilen çalışmalar, Huawei'yi Samsung ve TSMC'nin gelişmiş üretim hedefleriyle rekabete sokacak. Karbon tabanlı transistörler de şirketin geleceğin yonga teknolojilerini geliştirme çabaları kapsamında anılan bir başka araştırma alanı.
Bir Huawei sözcüsü, şirketin hedefini yerli altyapı ve teknolojik bağımsızlık çerçevesinde şöyle ifade etti:
Hedefimiz teknolojik bağımsızlığa ulaşmak ve Çin'in dijital altyapısı için dünya standartlarında çözümler sunmak.
Kunpeng 930 bu daha geniş hedefin bir parçası; ancak işlemcinin mevcut mühendislik gereksinimleri somut. Farklı süreçlerle üretilmiş bileşenlerin güvenilir biçimde birlikte çalışması, aygıt yazılımı ve yazılımın da paket genelinde işlemeyi, bellek erişimini ve iletişimi eşgüdümlü hâle getirmesi gerekiyor.
Sunucu alıcılarının değerlendirmesi gerekenler
Kunpeng 930 için bildirilen yapılandırma, Çinli sunucu üreticilerine kurumsal sistemler ve bulut sistemleri için potansiyel olarak güçlü bir işlemci sunuyor. Çok sayıda çekirdeği, geniş önbelleği, kapsamlı bellek bağlantılarını ve iki işlemci soketi desteğini bir araya getirmesi, zorlu bilgi işlem iş yüklerinin gereksinimlerinin birçoğunu karşılıyor.
Farklı dökümhanelerden gelen kalıpları bir araya getirmek uyumluluk ve performans sorunlarına yol açabilir. İşlemci paketi bileşenlerini verimli biçimde bağlamalı, destekleyici yazılım da bu tasarımdan iyi şekilde yararlanmalı. İddialı teknik özellikleri güvenilir bir sunucu platformuna dönüştürmek açısından bu görevler belirleyici.
Müşteriler açısından üretime erişim ile kullanılabilir performans yakından bağlantılı. Yerli tedarik önceliklerine uygun bir işlemcinin yine de uygulamaları verimli çalıştırması, bellek ve bağlı donanımlarla iletişim kurması ve yerleşik bir yazılım ortamında işleyebilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla Huawei'nin bildirilen tasarımı iki gelişmeyi bir araya getiriyor: Kunpeng 920'ye kıyasla önemli bir değişim ve kısıtlamaların şekillendirdiği bir üretim stratejisi. İşlemcinin şu aşamadaki en önemli yönü bu bileşim; bitmiş ürünü değerlendirmek içinse ölçülmüş performans sonuçları ve bileşenlerin nasıl üretildiğine ilişkin doğrulanmış bilgiler bekleniyor.
Öne Çıkanlar
- Kunpeng 930'un dört hesaplama kalıbına dağıtılmış 120 TaiShan çekirdeğini ayrı bir giriş-çıkış kalıbıyla birleştirdiği bildiriliyor.
- Bildirilen teknik özellikler arasında ortak kullanıma açık 91 MB L3 önbellek, çekirdek başına 2 MB L2 önbellek, 96 PCIe hattı ve 16 kanallı DDR5 desteği bulunuyor.
- Atıfta bulunulan söküm değerlendirmelerinin çoğu, hesaplama kalıplarında TSMC'nin N5 sürecini öne çıkarıyor; kısıtlamalar öncesindeki üretim, stoklanmış plakalar ve SMIC üretimi de tedarik tartışmasının parçası.
- Giriş-çıkış kalıbının SMIC tarafından üretildiği öne sürülüyor; açıklamalarda 14 nm veya N+3 üretim sürecinden söz ediliyor.
- ABD kısıtlamaları, Huawei'nin 2020'den bu yana TSMC'nin gelişmiş üretimine erişimini ciddi ölçüde sınırladı.
- Karşılaştırmalı test sonuçları bekleniyor; Huawei'nin 2026'da 3 nm GAA için tape-out aşamasına ulaşmayı hedeflediği bildiriliyor.






