İki Kardeşle Yapılan Evlilik Ülke Çapında Dikkat Çekti
Sunita Chauhan, Temmuz 2025’te Himachal Pradesh’in Sirmaur ilçesindeki Himalaya köyü Shillai’de Pradeep ve Kapil Negi kardeşlerle evlendi. Üç gün süren kutlamaya yüzlerce kişi katıldı. Yerelde hâlâ bilinen ancak giderek nadirleşen bir evlilik geleneği ülke çapında dikkat çekti.
İçindekiler
- İki Kardeşle Yapılan Evlilik Ülke Çapında Dikkat Çekti
- Hattした Jodidara Ne Anlama Geliyor?
- Araziyi Bir Arada Tutmak Neden Önemliydi?
- Düğün ve Hane Düzeni Nasıl İşliyor?
- Çocuklar, İş ve Paylaşılan Sorumluluk
- Gelenek ile Evlilik Hukukunun Kesiştiği Nokta
- Giderek Nadirleşen Bir Gelenek
- Aynı Toplulukta Rıza ve Baskı
- Himalayalar’daki Benzer Gelenekler
- Tartışmanın Arka Planındaki Tarihler
- Tercihler Değişirken Mirası Korumak
- Öne Çıkanlar
Düğüne halk şarkıları, davul sesleri ve topluluk ritüelleri eşlik etti. Hatti ailesi için tören, kültürel mirasın bir ifadesiydi. Görüntülerin sosyal medyada yayılması, evlilik, kadınların tercihleri ve topluluk gelenekleriyle Hindistan hukuku arasındaki ilişki hakkında daha geniş bir tartışma başlattı.
Kunhat köyünden, iyi eğitim almış Sunita ile iki kardeş de evlilik kararını birlikte ve herhangi bir baskı olmadan aldıklarını söyledi. Devlet memuru Pradeep, geleneğe bağlılığını şöyle dile getirdi:
Geleneğimizle gurur duyuyoruz,
Yurt dışında çalışan Kapil ise bu düzeni, bakım ve sorumluluğun paylaşılması çerçevesinde anlattı. Aile daha sonra evliliği, miraslarından kaynaklanan özel bir mesele olarak gördüklerini belirterek medya kuruluşlarıyla daha fazla görüşmeyi kabul etmedi.
31 Ağustos 2025 itibarıyla bu düğün, aynı anda yaşanan iki gelişmeyi gözler önüne seriyor: Bazı Hatti aileleri çok kocalılığı benimsemeyi sürdürüyor; eğitim, göç ve değişen beklentiler ise gençlerin çoğunu tek eşli evliliğe yöneltiyor.
Hattした Jodidara Ne Anlama Geliyor?
Çok kocalılık, bir kadının birden fazla kocasının olması anlamına gelir. Bu kocalar kardeş olduğunda düzen, “kardeşler arası çok kocalılık” olarak adlandırılır. Hattlar arasında bu gelenek Jodidara veya Jajda adıyla bilinir.
Hatti topluluğunun, Himachal Pradesh ve komşu Uttarakhand’daki 450 köye yayılmış yaklaşık 300 bin üyesi bulunuyor. Çok kocalılık topluluk içinde bir zamanlar yaygındı, ancak uygulama geriledi. Arazi ve ilgili kayıtları düzenleyen Himachal Pradesh gelir idaresi mevzuatında hâlâ tanınıyor.
Topluluk üyeleri bu gelenek için Draupadi Vivah ve Pandav Pratha adlarını da kullanıyor. Bu adlar, Draupadi’nin beş Pandava kardeşle evlendiği Hindu destanı Mahabharata’ya gönderme yapıyor. Kendilerini Pandavaların soyundan gören Hattlar, bu öyküyü geleneklerinin dayanağı sayıyor.
Mitoloji, geleneğin topluluk yaşamındaki yerini açıklayan unsurlardan biri. Bunun pratik açıklaması ise Himalayalar’daki sarp arazi, sınırlı tarım alanları ve ailelerin karşı karşıya olduğu ekonomik baskılarla ilgili.
Araziyi Bir Arada Tutmak Neden Önemliydi?
Dağlık bölgelerde tarım; kıt, işlenmesi güç ve hâlihazırda küçük parsellere bölünmüş arazilere bağlı. Kardeşler ayrı haneler kurup atalarından kalan mülkü böldüğünde her haneye geçimini sağlamaya yetecek daha az arazi kalabilir.
Çok kocalılık, bu mülkü bir arada tutmanın bir yolu olarak gelişti. Kardeşler ortak bir aile çatısı altında kalıp haneyi ayrı birimlere bölmek yerine kaynakları ve sorumlulukları paylaşıyordu. Kaynakların sınırlı olduğu bir yerde bu düzen ekonomik istikrar sağlıyordu.
Kendriya Hatti Samiti’nin genel sekreteri Kundan Singh Shastri, tarım arazilerinin korunmasını geleneğin temel amacı olarak şöyle açıkladı:
Bu gelenek, bir ailenin tarım arazisinin daha fazla bölünmesini önlemek için binlerce yıl önce ortaya çıktı.
Geleneği destekleyenler bu düzeni kardeşlik ve karşılıklı anlayışla da ilişkilendiriyor. Kardeşler, evliliğin yanı sıra iş, evin ihtiyaçları ve aile kaynakları konusunda da sorumlulukları paylaşıyor. Onlara göre aileyi bir arada tutmak hem mülkleri hem de ilişkileri kapsıyor.
Aradaki fark açık: Ayrı evlilikler ayrı hanelere ve daha küçük mülklere yol açabilirken ortak evlilik, kardeşlerin tek bir aile birimini sürdürmesini sağlıyor. Bu ekonomik gerekçe, tarımın genişleme imkânının sınırlı olduğu bölgelerde geleneğin neden yaşadığını açıklamaya yardımcı oluyor.
Düğün ve Hane Düzeni Nasıl İşliyor?
Hattlarda tipik bir çok kocalı evlilikte kadın toplumsal açıdan en büyük kardeşle evlenmiş sayılırken onun kardeşlerinin de eşi oluyor. Halka açık bir tören, bu düzene topluluk içinde tanınma kazandırıyor.
Jajda kutlamasında gelin, damadın köyüne götürülürken bir alayla eşlik ediliyor. Damadın evinde rahip Seenj ritüelini gerçekleştiriyor; mantralar okuyor, kutsal su serpiyor ve uyum için yapılan kutsama kapsamında jaggery ikram ediyor.
Müzik, dans ve toplu yemek kutlamayı tamamlıyor. Bu buluşmalar evliliği topluluk önünde tanırken akrabalar ve daha geniş çevre arasındaki bağları da güçlendiriyor. Shillai’deki düğün, evliliğe yönelik bu kamusal ve topluluk temelli anlayışa uygun şekilde gerçekleşti.
Hane içindeki gündelik yaşam karşılıklı anlaşmaya dayanıyor. Himachal Pradesh’in ilk başbakanı ve Himalayalar’daki çok kocalılık üzerine çalışan bir akademisyen olan Y.S. Parmar’ın araştırmasına göre kadın, zamanını kocaları arasında nasıl paylaştıracağına genellikle kendisi karar ediyor.
Bazı ailelerde bir odanın dışına bırakılan şapka veya ayakkabı, kadının hangi kocasıyla birlikte olduğunu gösteriyor. Daha yoksul hanelerde herkesin uyuduğu tek bir oda bulunabiliyor. Dolayısıyla mahremiyetin ve gündelik düzenin nasıl şekillendiğini hanenin imkânları belirliyor.
Çocuklar, İş ve Paylaşılan Sorumluluk
Bu hanelerde çocuklar, bütün kardeşlerin ortak sorumluluğunda kabul ediliyor. Resmî kayıtlarda genellikle en büyük kardeş baba olarak gösterilirken bakım ve aile görevleri daha geniş ölçüde paylaşılıyor.
Kadın ev işlerini, tarla çalışmalarını ve aile meselelerini yönetiyor. İş yükü çok ağırlaşırsa haneye başka bir kadının katılmasını isteyebiliyor. Bu düzende ikinci kadın da bütün kardeşlerin eşi oluyor.
Topluluk üyeleri, paylaşılan sevgi ve sorumlulukların eşit dağıtılmasının birliği korumaya ve kıskançlığı azaltmaya yardımcı olduğunu söylüyor. Anlaşmazlık çıktığında aileler genellikle resmî hukuk yolları yerine topluluk içinde çözüm arıyor.
Geleneği destekleyenler bu düzenin, kadının dul kalması veya desteksiz bırakılması ihtimaline karşı koruma sağladığını da düşünüyor. Sunita’nın iki kocasından biri olan Kapil Negi, ailenin bağlılığını şöyle açıkladı:
Birleşik bir aile olarak eşimize destek, istikrar ve sevgi sunmayı güvence altına alıyoruz.
Bu sözler, evliliğin merkezine bakımı koyuyor. Öte yandan bu düzen, kadına ev işlerinden tarıma ve birden fazla eşin bulunduğu hanedeki ilişkilere kadar geniş bir sorumluluk yelpazesi yüklüyor.
Gelenek ile Evlilik Hukukunun Kesiştiği Nokta
1955 tarihli Hindu Evlilik Yasası, Hindular için tek eşliliği, yani bir eşle evliliği şart koşuyor. Çok kocalılık bu genel evlilik çerçevesinin dışında kalıyor. Hindistan hukuku ayrıca kabile gelenek ve göreneklerinin korunmasına izin vererek Hattlar gibi topluluklar için farklı bir hukuki zemin oluşturuyor.
Himachal Pradesh Yüksek Mahkemesi, Hattlar arasındaki uygulamayı Jodidar Yasası olarak tanımlanan düzenleme kapsamında onayladı. Eyaletin gelir kayıtları çok kocalı birliktelikleri tanıyor; bu birlikteliklerde doğan çocuklar ise köy geleneklerini kayda geçiren Wajib-ul-Arz kapsamında evlat ediniliyor. Bu düzenlemeler, uygulamaya hukuki meşruiyetin bir biçimini kazandırıyor.
Parlamento, kısmen Jodidara gibi gelenekleri korumak amacıyla Hatti topluluğuna 2022’de Planlanmış Kabile statüsü verdi. Kabilelere tanınan muafiyetler, topluluğun Hintlilerin çoğuna uygulanan kuralların dışında kalan geleneklerini sürdürmesine imkân tanıyor.
Dolayısıyla hukuki durum birkaç katmandan oluşuyor: Hindu evliliklerine ilişkin ulusal çerçeve, kabile geleneklerine yönelik korumalar ve arazi ile köy kayıtları üzerinden sağlanan yerel tanınma. Çok kocalı evlilikler kabile bölgelerinde toplumsal ve gayriresmî olarak tanınırken ana akım evlilik çerçevesinin dışında kalıyor.
Mülkiyet kuralları da başka bir baskı yaratıyor. Miras yasaları artık mülkün erkek kardeşler arasında eşit biçimde bölünmesini gerektiriyor ve ortak evliliklere yönelik teşviki azaltıyor. Mülkleri bir arada tutmayı amaçlayan köklü gelenek, mülkün aile içinde nasıl devredileceğine ilişkin değişen hukuki beklentilerle karşı karşıya.
Giderek Nadirleşen Bir Gelenek
Son on yılda bölgede 50’den az çok kocalı düğün bildirildi. Eğitim, ekonomik kalkınma, şehirlere göç ve modern değerlerle tanışma, geleneğin gerilemesine katkıda bulundu.
Genç Hatti kadın ve erkeklerin çoğu tek eşliliği tercih ediyor. Bazı çok kocalı düğünler sessiz sedasız yapılırken başka aileler bu düzeni artık hiç seçmiyor. Trans-Giri bölgesindeki yaklaşık 150 köyde uygulama hâlâ kabul görüyor ancak çoğu zaman gözlerden uzak sürdürülüyor.
Köy büyükleri ve topluluk önderleri geleneğin zayıfladığını kabul ediyor. Bazıları küçük arazileri koruduğuna ve aileleri bir arada tuttuğuna inandıkları için geleneği hâlâ teşvik ediyor. Gençlerin iş, evlilik ve nerede yaşayacaklarına ilişkin planları ise giderek farklılaşıyor.
Birden fazla kardeşle evli olan Sunila Devi ve Meena Devi, bu düzenin duygusal ve fiziksel açıdan yarattığı zorlukları anlattı. İkisi de çocuklarının geleneği sürdürmesini istemediklerini söylüyor.
Meena Devi, gelecek kuşak için neden farklı bir yaşam istediğini şöyle açıkladı:
Hayatta kalmak için bunu yaptık ama çocuklarımızın önünde daha iyi fırsatlar olmalı.
Onun anlatımı, geleneğin ekonomik kökenleriyle gerilemesi arasındaki bağlantıyı ortaya koyuyor. Bir ailenin ayakta kalmasına yardımcı olmak amacıyla seçilen bir evlilik düzeni, çocuklar eğitime, başka işlere ve köy dışındaki yaşama eriştikçe cazibesini yitirebiliyor.
Aynı Toplulukta Rıza ve Baskı
Sunita Chauhan evliliğini, karşılıklı bağlılık ve bakıma dayanan kendi tercihi olarak kamuoyuna anlattı. Pradeep ve Kapil ise duyarlılık, karşılıklı saygı ve duygusal dengeden söz etti. Rızayı açıkça gündeme getirmeleri, Shillai’deki düğüne köklü bir gelenek içinde modern bir çerçeve kazandırdı.
Rıza, her kişinin ilişkiyi özgür iradesiyle kabul etmesi anlamına geliyor. Çok kocalı evliliklerdeki bazı kadınlar baskıya maruz kalmadıklarını söylüyor. Diğerleri ise aile taleplerinin veya ekonomik zorunluluğun şekillendirdiği kararları anlatıyor.
Altmışlı yaşlarında bir kadın, mülk bölünmesin diye iki kardeşle evlenmeye zorlandığını hatırladı. Bu deneyimi zorlamadan ziyade baskı olarak nitelendirdi. Anlattıkları, bir ailenin maddi çıkarlarının kişinin evlilik kararını ne denli etkileyebileceğini gösteriyor.
Bu tercihlerin yapıldığı ortamda toplumsal cinsiyet rolleri de varlığını sürdürüyor. Erkek çocukların doğumu kutlanırken kız çocuklarının doğumu çoğu zaman görmezden geliniyor. Parmar’ın da aralarında bulunduğu eleştirmenler, sistemin kadın hakları ve özerkliği üzerindeki etkilerine ilişkin kaygılarını dile getirdi.
Bazıları çok kocalı düzenleri, çiftlerin evlenmeden birlikte yaşadığı modern ilişkilerle kıyaslıyor. Ancak Hatti topluluğundaki tartışmanın yakın konusu somut: Bir kadının evliliğini seçme ve bu evlilik içindeki yaşamını şekillendirme özgürlüğünün ne ölçüde olduğu.
Himalayalar’daki Benzer Gelenekler
Çok kocalılık dünya genelinde nadir görülüyor ancak bu geleneğin geçmişte bulunduğu tek Himalaya topluluğu Hattlar değil. Himachal Pradesh’te Kinnaur bölgesindeki Kinnaurlular arasında, Uttarakhand’ın Jaunsar-Bawar bölgesinde ve Nepal ile Tibet’in bazı kesimlerinde benzer gelenekler bulunuyor.
Bu bölgelerde uygulama, dağ tarımının zorluklarına, kaynakların kısıtlı olmasına ve ortak aileleri koruma ihtiyacına yanıt olarak gelişti. Kardeşlerin tek hanede kalması, arazinin korunmasına ve işlerin düzenlenmesine yardımcı oldu.
Antropologlar çok kocalılığı bir nüfus kontrolü biçimi olarak da tanımlıyor. Aile düzeni içindeki çocuk sayısını sınırlayarak, daha fazla kişiyi geçindirmenin zor olduğu ortamlarda kaynakların korunmasına yardımcı olabiliyordu.
Hukuki değişiklikler ve ekonomik kalkınma, bu geleneğin Himalayalar genelinde gerilemesine katkıda bulundu. Tarım dışındaki fırsatların çoğalması, geçimi bir zamanlar büyük ölçüde ortak araziye bağlı olan ailelerin seçeneklerini değiştiriyor.
Ücra köylerin bazılarında gelenek, örfî hukuk ve topluluk mutabakatı yoluyla sürüyor. Geleneğin yaşaması, kısmen ailelerin bu düzeni kendi koşulları içinde hâlâ yararlı ve kabul edilebilir bulup bulmadığına bağlı.
Tartışmanın Arka Planındaki Tarihler
Shillai’deki düğün, Hatti topluluğunun resmî statüsündeki değişikliğin ardından köklü bir geleneği kamuoyu tartışmasına taşıdı. Öne çıkan tarihler şöyle:
- 1955: Hindu Evlilik Yasası, Hindular için tek eşlilik şartını getirdi.
- 2022: Parlamento, kısmen Jodidara gibi gelenekleri korumak amacıyla Hatti topluluğuna Planlanmış Kabile statüsü verdi.
- Temmuz 2025: Sunita Chauhan, Pradeep ve Kapil Negi kardeşlerle Shillai’de üç gün süren kutlamalar eşliğinde evlendi.
- 31 Ağustos 2025: Düğün, kabile gelenekleri, rıza, toplumsal cinsiyet rolleri ve evlilik hukuku hakkındaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Sosyal medya, yerel halkın alışıldık gelenekler çerçevesinde değerlendirdiği töreni daha geniş kitlelere ulaştırdı. Tek eşli Hindu evliliğinin hukuki ve ahlaki standart olduğu bir ülkede bu birliktelik, Hint aile yaşamına ilişkin tek bir bakış açısını sorgulattı.
Tartışma, yasaların farklı sevgi ve akrabalık biçimlerine nasıl yer açtığıyla da ilgili. Evliliğin merkezindeki aile için kamuoyunun ilgisi sonunda mahremiyet talebine yerini bıraktı.
Tercihler Değişirken Mirası Korumak
Topluluk üyelerinin ve önderlerinin bazıları çok kocalılığı Hatti kültürel mirasının ayrılmaz bir parçası olarak görüyor. Bazılarıysa bunu modern değerler ve kadın haklarıyla çelişen, çağdışı bir uygulama olarak değerlendiriyor. Hukuki belirsizlik, geleneği korumakla bireysel özerkliği savunmak arasındaki gerilimi artırıyor.
Eğitim ve istihdam, daha fazla gence köylerden ayrılma ve tek eşli evlilikleri tercih etme gerekçesi sunuyor. Topluluğun hâlâ kabul ettiği yerlerde bile çok kocalı birlikteliklerin neden artık nadir görüldüğünü ve çoğunlukla gözlerden uzak sürdürüldüğünü bu değişimler açıklıyor.
Geleneği sürdüren aileler, bu düzeni kimlik, dayanıklılık ve ortak sorumluluk kaynağı olarak görebilir. Evlilik anlayışları; akrabalık bağlarının korunmasını, hanenin istikrarını ve zor koşullarda destek sunulmasını kapsıyor.
Bu geleneğin geleceği belirsiz. Sunita’nın düğünü, geleneğin kamuya açık bir ifadesinde rıza ve karşılıklı saygıyı öne çıkarırken Meena gibi kadınlar çocukları için farklı fırsatlar istediklerini anlatıyor. Her iki deneyim de topluluğun değişen tercihleri arasında yer alıyor.
Öne Çıkanlar
- Sunita Chauhan, Temmuz 2025’te Shillai’de Pradeep ve Kapil Negi kardeşlerle evlendi. Üçü de kararın kendi istekleriyle alındığını söyledi.
- Jodidara veya Jajda olarak bilinen Hatti çok kocalılık geleneği, kısmen kıt tarım arazilerinin bölünmesini önlemek amacıyla gelişti.
- Topluluğun Himachal Pradesh ve komşu Uttarakhand’daki 450 köye yayılmış yaklaşık 300 bin üyesi bulunuyor.
- Hindu Evlilik Yasası tek eşliliği şart koşarken kabile korumaları ile yerel örf ve gelir idaresi düzenlemeleri, Hatti çok kocalılığı için farklı bir hukuki zemin oluşturuyor.
- Son on yılda bölgede bu türden 50’den az düğün bildirildi. Gelenek, Trans-Giri bölgesindeki yaklaşık 150 köyde kabul görmeye devam ediyor.
- Eğitim, göç ve değişen beklentiler geleneğin cazibesini azaltırken rıza, aile baskısı ve hane içi sorumluluklara ilişkin deneyimler farklılık gösteriyor.
- Kinnaur, Jaunsar-Bawar, Nepal ve Tibet dâhil olmak üzere Himalayalar’ın başka yerlerinde de benzer gelenekler bulunuyor.






