Üç projenin iptali Japonya'nın rüzgâr planlarını baskı altına aldı
Mitsubishi Corporation ve ortaklarının toplam kapasitesi 1,76 gigavat (GW) olarak açıklanan projelerden çekilmesinin ardından Japonya, Akita ve Chiba eyaletlerindeki üç deniz üstü rüzgâr sahasını yeniden ihaleye çıkarmayı planlıyor. Bu çekilme, 2028 ile 2030 arasında faaliyete geçmesi planlanan yatırımları tehlikeye atarken hükümeti proje tahsis yöntemini ve geliştiricilerin sahaları ne kadar süreyle işletebileceğini yeniden değerlendirmeye zorluyor.
İçindekiler
- Üç projenin iptali Japonya'nın rüzgâr planlarını baskı altına aldı
- Japonya bu üç sahadan ne bekliyordu?
- Projeler neden mali açıdan uygulanamaz hâle geldi?
- Düşük teklifler çok daha pahalı bir piyasayla karşılaştı
- Hükümet sahaları yeniden ihaleye çıkarmaya hazırlanıyor
- On yıl daha fazla süre, rüzgâr santrallerini uygulanabilir kılabilir mi?
- Yeni teklif sahipleri de aynı maliyet baskılarıyla karşı karşıya
- Yüzer türbinler Japonya'nın daha büyük hedefi için neden önemli?
- Enerji güvenliği riskleri artırıyor
- Öne çıkanlar
Mitsubishi'nin kararı şirkete hemen maliyet getirdi. Şirket, projelerle bağlantılı olarak 52,2 milyar yen, yaklaşık 354 milyon dolar tutarında bir gider kaydetmişti. Ortağı Chubu Electric Power ise yaklaşık 17 milyar yen, yani 115 milyon dolar zarar bekliyordu. Hükümet ayrıca Mitsubishi liderliğindeki grupların 20 milyar yen, yaklaşık 136 milyon dolar tutarındaki teminatlarına el koyacak. Bu grupların bir sonraki ihale turuna katılması yasaklandı.
Konsorsiyumların Aralık 2021'de sahaları kazanmasından bu yana inşaat maliyetleri iki kattan fazla arttı. Mitsubishi, tedarik zincirlerinde ve proje takvimlerinde yapılabilecek değişiklikleri inceledikten sonra bile rüzgâr santrallerini inşa etmek, işletmek ve bakımını yapmak için gereken harcamanın elektrik satışından elde edilecek geliri aşacağını söyledi.
28 Ağustos 2025 itibarıyla hükümetin sahaları yeniden ihaleye çıkarma planı, yerel toplulukların onayına bağlıydı. Yeniden ihale için tarih açıklanmadı. Yetkililer ayrıca Mitsubishi'nin çekilmesini inceliyor ve gelecekteki projeleri mali açıdan daha uygulanabilir kılmayı amaçlayan değişiklikleri değerlendiriyordu.
Riskler, projelerde yer alan şirketlerin ötesine uzanıyor. Japonya'da faaliyette olan deniz üstü rüzgâr kapasitesi yalnızca yaklaşık 288 ila 300 megavat (MW) düzeyindeyken ülkenin hedefleri 2030'a kadar 10 GW, 2040'a kadar 45 GW kapasiteye ulaşmayı öngörüyor. Üç büyük yatırımın kaybı, ithal fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmayı amaçlayan bir sektörün genişlemesi için belirlenen takvimi daha da baskı altına alıyor.
Japonya bu üç sahadan ne bekliyordu?
Projeler, deniz tabanına sabitlenen türbinlere yönelik Japonya'nın ilk deniz üstü rüzgâr ihalesinde Aralık 2021'de Mitsubishi liderliğindeki konsorsiyumlara verildi. Sahaların ikisi Akita eyaleti açıklarında, üçüncüsü ise Chiba eyaletindeki Choshi açıklarında bulunuyor.
- Yurihonjo, Akita eyaleti açıkları: 819 MW.
- Noshiro Mitane Oga, Akita eyaleti açıkları: 478,8 MW.
- Choshi, Chiba eyaleti açıkları: 390,6 MW.
Yatırımların 2028 ile 2030 arasında faaliyete geçmesiyle elektrik üretim kapasitesinde büyük bir artış sağlaması bekleniyordu. Kapasite, uygun koşullarda bir rüzgâr santralinin belirli bir anda ne kadar güç üretebileceğini ifade eder. Rüzgâra da bağlı olan ve yıl boyunca fiilen üretilen elektrik miktarından farklıdır.
Japonya'nın mevcut deniz üstü rüzgâr kapasitesi, planlanan yatırımların ölçeğiyle karşılaştırıldığında küçük kalıyor. Listelenen kapasiteleriyle üç projenin her biri, ülke genelinde şu anda faaliyette olan yaklaşık 288 ila 300 MW'lık kapasiteden daha büyük olacaktı. Dolayısıyla bu projelerin kaybı, Japonya'nın on yılın sonundan önce gerçekleştirmeyi beklediği kapasite artışının önemli bir bölümünü ortadan kaldırıyor.
Başlıca tarihler ve sonraki adımlar şöyle:
- Aralık 2021: Mitsubishi liderliğindeki konsorsiyumlar, deniz tabanına sabitlenen türbinler için Japonya'nın ilk ihalesinde üç sahayı kazandı.
- 28 Ağustos 2025: Mitsubishi'nin çekilmesi, yeniden ihale planlarını, mali yaptırımları ve ihale düzenlemelerinin gözden geçirilmesini gündeme getirdi.
- 2028-2030: İlk projelerin faaliyete geçmesi planlanıyordu.
- 2030: Japonya, deniz üstü rüzgâr kapasitesini 10 GW'a çıkarmayı hedefliyor.
- 2040: Japonya, kapasiteyi 45 GW'a çıkarmayı hedefliyor.
Projeler neden mali açıdan uygulanamaz hâle geldi?
Mitsubishi ve ortakları, sonradan keskin biçimde değişen bir iş ortamında projeleri kazandı. İnşaat çok daha pahalı hâle geldi, tedarik zincirleri sıkıştı; COVID-19 salgını ve Ukrayna'daki savaş da enflasyona ve faiz oranlarının yükselmesine katkıda bulundu.
İnşaat maliyetlerindeki artış, bir rüzgâr santralinin gelir elde etmeye başlamasından önce gereken finansmanı artırıyor. Faiz oranlarının yükselmesi, borçlanmayı da pahalılaştırabiliyor. Yıllar süren geliştirme çalışmalarının ardından onlarca yıl işletilmesi planlanan projelerde bu iki değişiklik de beklenen elektrik satışlarının toplam yatırımı karşılayıp karşılamayacağını etkileyebilir.
Mitsubishi Corporation Üst Yöneticisi Katsuya Nakanishi, şirketin tedarik zincirlerini yeniden yapılandırmak ve takvimleri tekrar değerlendirmek gibi karşı önlemleri ele aldığını söyledi. Bu çabaların neden yeterli olmadığını şöyle açıkladı:
Maliyet artışları, 2021'deki ihale döneminden bu yana inşaat fiyatlarının iki kattan fazla yükselmesi de dâhil olmak üzere, öngörüleri çok aştı. Karşı önlemlere rağmen toplam harcamalar elektrik satış gelirini aşacaktı; bu da projelerin sürdürülmesini zorlaştırıyordu.
Mitsubishi'nin hesabına inşaatın yanı sıra bakım ve işletme maliyetleri de dâhildi. Dolayısıyla sorun, projelerin öngörülen tüm ömrünü kapsıyordu. Projelere devam etmek, konsorsiyumların öngörülen harcamaları beklenen elektrik gelirinden fazla olan yatırımları üstlenmesini gerektirecekti.
Düşük teklifler çok daha pahalı bir piyasayla karşılaştı
Konsorsiyumların projeleri düşük elektrik fiyatlarıyla kazanması, Mitsubishi'nin ihale stratejisini dikkatleri üzerine çekti. 2021'de kararlaştırılan alım fiyatları megavatsaat (MWh) başına 11.990 ila 16.490 yen arasında değişiyordu. Megavatsaat, belirli bir miktar elektriği ölçer; alım fiyatı ise projenin elektrik gelirini belirleyen anlaşmalı fiyattır.
Düşük fiyatlar, konsorsiyumların geliştirme hakları için rekabet etmesine yardımcı oldu. Ancak inşaat ve diğer giderler ihale aşamasında yapılan varsayımları çok aştığında projeler savunmasız kaldı. Temel mali sorun açıktı: Beklenen gelir 2021'de güvence altına alınan fiyatlara bağlıyken projeleri hayata geçirmenin maliyeti yükselmişti.
Sektör gözlemcileri, çekilmeyi bu agresif yaklaşımla ilişkilendirdi. Recharge sonucu şöyle değerlendirdi:
Mitsubishi ve konsorsiyum ortakları, Japonya'nın ilk deniz üstü rüzgâr ihalesinde rakiplerinden daha yüksek teklifler vermeye dayanan stratejilerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından 136 milyon dolarlık teminatlarını kaybetti ve bir sonraki ihale turuna katılmaları yasaklandı.
Kayıplar hem Mitsubishi'yi hem de Chubu Electric Power'ı etkiliyor. Mitsubishi'nin kaydettiği 52,2 milyar yenlik gider, projelerle bağlantılı olarak ortaya çıkan mali zararı yansıtırken Chubu yaklaşık 17 milyar yen zarar bekliyordu. Teminatlara el konulması ve bir sonraki ihaleye katılım yasağı, geliştirme taahhütlerinden vazgeçilmesinin sonuçlarını artırıyor.
Japonya hükümeti, projelerin tamamlanmasını yenilenebilir enerji politikasının bir parçası olarak görüyor. Bir ihale düşük bir elektrik fiyatı belirleyebilir; ancak planlanan elektrik arzı, ihaleyi kazanan geliştiricinin projeyi finanse edebilmesine, inşa edebilmesine ve işletebilmesine bağlıdır. Mitsubishi'nin çekilmesi, teklif kazanmakla rüzgâr santralini tamamlamak arasındaki bu iki aşamayı daha fazla gündeme taşıyor.
Hükümet sahaları yeniden ihaleye çıkarmaya hazırlanıyor
Japonya, Akita ve Chiba eyaletlerindeki yerel toplulukların onayını aldıktan sonra üç sahayı yeniden ihaleye çıkarmayı planlıyor. Yerel toplulukların onayı sürecin kritik bir parçası; çünkü bölge halkının karşı çıkması büyük altyapı projelerini geciktirebilir veya durdurabilir.
Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı'nda (METI) rüzgâr enerjisi politikalarından sorumlu direktör Yuichi Furukawa, Mitsubishi'nin çekilmesine yol açan nedenlerin incelenmesine öncülük ediyor. İncelemenin bulgularının gelecekteki ihale tasarımına yön vermesi ve benzer aksaklıkların yaşanma riskini azaltması amaçlanıyor.
Furukawa, Reuters'a maliyet artışlarının uluslararası ölçekte deniz üstü rüzgâr yatırımlarını etkilediğini söylerken Japonya piyasasına duyduğu güveni de dile getirdi:
Artan maliyetler nedeniyle dünya genelinde deniz üstü rüzgâr projeleri askıya alınıyor ancak Mitsubishi'nin çekilmesi ülkenin deniz üstü rüzgâr piyasasına zarar vermeyecek.
Sanayi Bakanı Yoji Muto, çekilme kararını "derin üzüntü verici" olarak nitelendirdi ve bunun sektöre duyulan güveni zedeleyebileceği uyarısında bulundu. Ayrıca sonraki ihaleler hazırlanırken bu deneyimden yararlanma niyetini şöyle ifade etti:
Karar üzüntü verici ve sektöre duyulan güveni zedeleyebilir. Çekilme nedenlerini inceleyecek ve bulguları gelecekteki ihalelere yansıtacağız.
Yeniden ihale önerisi, sahaların Japonya'daki proje geliştirme sürecinde kalmasını sağlayabilir. Yeni bir geliştirici de Mitsubishi'nin çekilmesine yol açan yüksek maliyetlerle ve piyasa belirsizliğiyle karşılaşacak. Bu nedenle, bir sonraki ihalenin koşulları projelerin uygulanabilir teklifler alıp alamayacağı açısından önem taşıyor.
On yıl daha fazla süre, rüzgâr santrallerini uygulanabilir kılabilir mi?
Bir uzman heyeti, geliştiricilerin deniz üstü rüzgâr kiralamalarında genellikle verilen 30 yıla ek olarak 10 yıl daha süre için başvurabilmesini önerdi. Böylece toplam süre 40 yıla çıkacak.
Daha uzun bir işletme dönemi, rüzgâr santraline elektrik satmak ve yatırımını geri kazanmak için daha fazla zaman tanır. Başlangıçta yüksek inşaat maliyetleri gerektiren bir projede ek gelir yılları nakit akışını iyileştirebilir ve yatırımı daha cazip hâle getirebilir.
Öneri, bir projeyi inşa etmenin maliyetiyle bu maliyeti geri kazanmak için tanınan süre arasındaki ilişkiyi ele alıyor. Mitsubishi'nin çekilmesi, bir teklif kabul edildikten sonra inşaat fiyatları iki kattan fazla yükseldiğinde bu hesabın ne kadar zorlaşabileceğini gösterdi.
Danimarka ve diğer Avrupa ülkeleri de proje ekonomisini iyileştirmek ve yenilenebilir elektrik üretimini sürdürmek amacıyla rüzgâr santrallerinin kira sürelerini uzatmaya başladı. Japonya'nın önerdiği uzatma da yüksek maliyetler ve artan belirsizlikle karşı karşıya olan bir sektör için düzenlemeleri uyarlama baskısını yansıtıyor.
Japonya hükümeti, teklif sahiplerini çekmek ve gelecekteki yatırımları desteklemek için başka önlemleri de değerlendiriyor:
- Projelere gelir elde etmek için daha fazla zaman tanımak üzere kira sürelerini uzatmak.
- İzin ve onay süreçlerini kolaylaştırmak.
- Gelecekteki ihalelerde maliyet varsayımlarını daha şeffaf ve gerçekçi hâle getirmek.
- Yüzer rüzgâr teknolojisine teşvik veya destek sağlamak.
Bu önlemler, yeni projeleri Japonya'nın enerji güvenliği ve karbonsuzlaşma hedefleriyle uyumlu tutarken güveni yeniden tesis etmeyi amaçlıyor. Süre uzatma önerisi, her projeye otomatik olarak daha uzun bir işletme dönemi tanımak yerine şirketlere ek süre için başvurma olanağı sağlayacak.
Yeni teklif sahipleri de aynı maliyet baskılarıyla karşı karşıya
Japonya'nın şimdi atması gereken adım, terk edilen sahaları üstlenmeye istekli geliştiriciler bulmak. Artan maliyetler ve piyasa belirsizliği şirketleri daha temkinli davranmaya yöneltti; bazı büyük uluslararası şirketler de bu projelerle ilgilenmediklerini şimdiden belirtti.
Almanya merkezli RWE'nin Üst Yöneticisi Markus Krebber, şirketin Mitsubishi projeleriyle ilgilenmediğini söyledi. Bu tutum, ihalenin yeniden açılmasının tek başına yeni bir geliştirici bulmaya yetmeyebileceğini gösteriyor.
Mitsubishi'nin çekilmesi, deniz üstü rüzgâr sektörünün karşı karşıya olduğu daha geniş sorunların bir parçası. Danimarka merkezli Orsted ve Shell, artan maliyetler ve piyasa belirsizliği nedeniyle Japonya'da ve başka yerlerdeki projelerini küçülttü ya da bu projelerden çekildi. BP ve RWE de deniz üstü rüzgâr projelerini küçülttü veya askıya aldı.
Uluslararası ölçekteki geliştiriciler tedarik zinciri aksaklıkları, enflasyon, dalgalanan döviz kurları ve projeleri takvime ve bütçeye uygun biçimde tamamlama güçlükleriyle karşılaştı. ABD'de siyasi muhalefet ve proje gecikmeleri de sektörün sorunlarını artırdı.
Bu nedenle Japonya, birçok büyük şirketin taahhütlerini yeniden gözden geçirdiği bir piyasada yatırım çekmek için rekabet etmek zorunda. Daha uzun işletme süreleri ve yenilenen ihale koşulları mali hesabı iyileştirebilir; ancak inşaat, ekipman ve borçlanmanın gerçek maliyeti teklif sahiplerinin kararlarında belirleyici olmayı sürdürüyor.
Yüzer türbinler Japonya'nın daha büyük hedefi için neden önemli?
Japonya kıyıları yakınında, deniz tabanına sabitlenen türbinler için uygun saha sayısı sınırlı. Bu tür deniz üstü rüzgâr yatırımları daha düşük maliyetli ve yüzer rüzgâr platformlarına kıyasla daha olgun bir teknolojiye dayanıyor.
Deniz tabanına sabitlenen türbinler, deniz zeminine bağlı temeller üzerinde durur. Yüzer türbinler ise su üstünde kalan platformlara yerleştirilir. Sabit temellere uygun sahaların kısıtlı olması nedeniyle Japonya'nın 2040'a kadar 45 GW hedefine ulaşmak için yüzer rüzgâr yatırımlarını hızlandırması gerekecek.
Yüzer rüzgâr teknolojisi henüz erken aşamada ve daha yüksek maliyetlerle teknik riskler barındırıyor. Bu nedenle hükümetin teşvik veya destek sağlamayı değerlendirmesi, yeni ihale bekleyen üç sahanın ötesinde deniz üstü rüzgâr kapasitesini uzun vadede genişletmek açısından önem taşıyor.
Acil sorun, Akita ve Chiba'da terk edilen projelerin yerine yenilerini koymak. Daha uzun vadeli sorun ise kıyı koşullarına ve mevcut teknolojilerin maliyetlerine uyum sağlayarak Japonya genelinde yeterli kapasite kurmak.
Enerji güvenliği riskleri artırıyor
Japonya, Çin'den sonra dünyanın en büyük ikinci sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatçısı. 2011'deki Fukuşima nükleer felaketinin ardından nükleer reaktörlerin çoğunun kapatılması, ülkenin fosil yakıtlara bağımlılığını artırdı.
Deniz üstü rüzgâr enerjisinin enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye katkı sağlaması amaçlanıyor. Japonya sularında rüzgârdan üretilen elektrik, ülkeye bir başka yerli enerji kaynağı kazandıracak ve ithal fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma çabalarını destekleyecek.
Sektör, Japonya'nın sera gazı emisyonlarını azaltma ve 2050'ye kadar net sıfır emisyona ulaşma stratejisinin de bir parçası. Net sıfır, salınan emisyonların atmosferden uzaklaştırılan emisyonlarla dengelenmesi anlamına geliyor. Enerji arzının güvenilirliğini korurken bu hedefe ulaşmak, planlanan kapasiteyi faal elektrik üretimine dönüştürebilecek projeler gerektiriyor.
Mitsubishi'nin çekilmesi, bu hedeflerle mali gerçeklik arasındaki dengeyi gözler önüne seriyor. Japonya'nın daha fazla yenilenebilir elektriğe ihtiyacı var; geliştiricilerin ise büyük yatırımları uygulanabilir kılacak gelir düzenlemelerine ve işletme koşullarına ihtiyacı bulunuyor. Kıyılarındaki projelere ilişkin kararlarda yerel toplulukların da söz sahibi olması gerekiyor.
Hükümet yetkilileri deniz üstü rüzgâr hedeflerine bağlılıklarını sürdürüyor ve piyasayı enerji dönüşümü açısından sağlam ve hayati önemde görüyor. Hükümetin yaklaşımı, terk edilen taahhütlere yönelik yaptırımları gelecekteki ihaleleri iyileştirme çabasıyla birleştiriyor. Sıradaki somut adımlar, yerel toplulukların onayı, sahalar için yeni bir ihale ve önerilen düzenleyici değişikliklere ilişkin kararlar.
Öne çıkanlar
- Mitsubishi ve ortakları, 2021'deki ihale aşamasından bu yana inşaat maliyetlerinin iki kattan fazla artmasının ardından Akita ve Chiba'daki üç deniz üstü rüzgâr projesinden çekildi.
- Toplam 1,76 GW olduğu açıklanan projelerin 2028 ile 2030 arasında faaliyete geçmesi planlanıyordu.
- Mitsubishi 52,2 milyar yen tutarında gider kaydederken Chubu Electric Power yaklaşık 17 milyar yen zarar bekliyordu.
- Hükümet 20 milyar yen tutarındaki teminatlara el koyacak ve Mitsubishi liderliğindeki gruplar bir sonraki ihale turuna katılamayacak.
- Japonya, yerel toplulukların onayına bağlı olarak sahaları yeniden ihaleye çıkarmayı planlıyor ve çekilmenin nedenlerini inceliyor.
- Bir uzman heyeti, geliştiricilerin deniz üstü rüzgâr kiralamalarında genellikle verilen 30 yıla ek 10 yıl için başvurabilmesini önerdi.
- Japonya, 2030'a kadar 10 GW, 2040'a kadar 45 GW deniz üstü rüzgâr kapasitesine ve 2050'ye kadar net sıfır emisyona ulaşma hedeflerini koruyor.






