Çin ve Moğolistan, Çölleşmeyle Mücadele İçin Çin Seddi Yeşil Kuşağı’nı Genişletmeyi Görüşüyor

12 dakikalık okuma
Çin ve Moğolistan, Çölleşmeyle Mücadele İçin Çin Seddi Yeşil Kuşağı’nı Genişletmeyi Görüşüyor

İlerleyen Kumlara Karşı Ortak Mücadele

Çin ve Moğolistan, zarar görmüş toprakları iyileştirmek ve Doğu Asya’daki toplulukları etkileyen kum fırtınalarını azaltmak amacıyla Çin’in Büyük Yeşil Seddi’ni ortak sınırlarının ötesine genişletme olasılığını değerlendiriyor. Moğolistan topraklarının yaklaşık yüzde 80’i hâlihazırda bozulmuş durumda; Çin’in kuzeyi de sürekli ekolojik baskılarla karşı karşıya. Önerilen iş birliği, aynı hareketli kumlarla mücadele eden iki ülkeyi bir araya getiriyor.

İçindekiler
  1. İlerleyen Kumlara Karşı Ortak Mücadele
  2. Çin’in Büyük Yeşil Seddi Neleri Kapsıyor?
  3. Moğolistan Bu Çabanın Neden Merkezinde?
  4. Programlar Nasıl Gelişti?
  5. Bitki Örtüsü Hareketli Kumu Nasıl Durduruyor?
  6. Çin’in Kazanımları Ağaç Sayısının Ötesine Geçiyor
  7. Çölleşme Günlük Yaşamı Nasıl Etkiliyor?
  8. Su ve Dikim Tercihleri Başarıyı Sınırlayabilir
  9. Hayvancılığa Dayalı Geçim Kaynakları Tercihleri Şekillendiriyor
  10. Çevre İş Birliğinin Siyasi Ağırlığı da Var
  11. Aileler, İyileştirme Çalışmalarının Sınırlarıyla Karşı Karşıya
  12. Küresel Bağlantıları Olan Bölgesel Bir Proje
  13. Öne Çıkanlar

27 Ağustos 2025 itibarıyla sınır ötesi genişleme, görüşülen bir olasılık olmayı sürdürüyor. Çin-Moğolistan Çölleşmeyi Önleme ve Kontrol İşbirliği Merkezi’nin desteğiyle bilimsel iş birliği şimdiden gelişiyor, ancak Çin programının Moğolistan’a genişletilmesi için henüz bir takvim açıklanmadı.

Gobi Çölü iki ülkenin topraklarına yayılıyor ve Pekin ile diğer kentlere sarı bir pus taşıyan toz fırtınalarının başlıca kaynaklarından biri. Bitki örtüsünü yeniden oluşturmak toprağın yerinde kalmasına, tarım arazilerinin korunmasına ve kuvvetli rüzgârların havalandırabileceği gevşek malzeme miktarının azalmasına yardımcı olabilir.

Çin, yaygın olarak Büyük Yeşil Set adıyla bilinen Üç Kuzey Koruyucu Orman Programı sayesinde onlarca yıllık deneyim sunuyor. Moğolistan ise otlaklarını korumak için acil adımlar atma ihtiyacıyla karşı karşıya. Ülke, 2021’de 2030’a kadar bir milyar ağaç dikme hedefiyle Bir Milyar Ağaç hareketini başlattı.

Zorluk, ağaç dikmenin ötesine uzanıyor. Ağaçların suya ihtiyacı var, otlaklar hayvancılığı destekliyor ve insanlar toprağa erişime bağımlı. İş birliğinin, Moğolistan’daki toprak ve bitki örtüsünün kötüleşmesine katkıda bulunan iklim değişikliği, aşırı otlatma ve sürdürülemez arazi kullanımı sorunlarını ele alırken bu birbiriyle yarışan ihtiyaçları da gözetmesi gerekecek.

Çin’in Büyük Yeşil Seddi Neleri Kapsıyor?

Çin, kuzeyinde geniş bir bitki örtüsü kuşağı oluşturmak amacıyla Üç Kuzey Koruyucu Orman Programı’nı 1978’de başlattı. Programın amacı Gobi Çölü’nün genişlemesini yavaşlatmak, tarım arazilerini korumak ve kentleri kum fırtınalarından sakınmak.

Program, 2050’ye kadar Çin’in topraklarının yaklaşık yüzde 42’sine karşılık gelen 400 milyon hektardan fazla alanda ormanlar, otlaklar ve rüzgâr perdeleri oluşturmayı hedefliyor. Rüzgâr perdeleri, rüzgâr hızını azaltan ve arkalarındaki zeminin korunmasına yardımcı olan bitki örtüsü sıraları ya da alanlarıdır.

Reklam

Çin’de ormanlarla kaplı alanların ülke topraklarına oranı 1949’da yüzde 10’un altındayken bugün neredeyse dörtte bire ulaştı; Büyük Yeşil Set de bu değişime katkıda bulundu. Programın ölçeği, Afrika’nın Sahel boyunca uzanan Büyük Yeşil Set’i de dahil olmak üzere başka yerlerdeki girişimlere ilham verdi.

Çin projesi ağaç ve çalı dikimini rüzgâr kıran yapılar inşa etme ve otlakları iyileştirme çalışmalarıyla birleştiriyor. Adı kesintisiz tek bir ormanı çağrıştırsa da çalışma, yoğun orman yetiştirmenin zor olduğu yerlerde kumulları sabitlemek dahil, toprağı korumaya yönelik çeşitli yöntemlerden oluşuyor.

Moğolistan Bu Çabanın Neden Merkezinde?

Moğolistan topraklarının yaklaşık beşte dördü bozulmuş durumda. Aşırı otlatma koruyucu bitki örtüsünü ortadan kaldırırken iklim değişikliği ve sürdürülemez arazi kullanımı, zarar görmüş toprakların iyileşmesini zorlaştırıyor. Bunun sonucunda toprak, rüzgâr erozyonuna karşı daha savunmasız hâle geliyor.

Gobi, bu baskıları Moğolistan’ın ötesindeki koşullara bağlıyor. Yüzeyinden havalanan toz, sınırı geçerek Çin’e ve çok daha uzaklara ulaşabiliyor. Bu nedenle araziyi iyileştirmek, kaynağıyla ne sınır ne de otlak paylaşan ülkeleri de ilgilendiriyor.

Çin-Moğolistan Çölleşmeyi Önleme ve Kontrol İşbirliği Merkezi, ortak araştırmalar ve teknoloji aktarımı için bir çerçeve sağlıyor. İş birliği, orman örtüsünün bulunmadığı arazilerde ağaç yetiştirilmesi anlamına gelen eşgüdümlü ağaçlandırma seçeneklerinin değerlendirilmesini de kapsıyor.

Çin’in uzmanlığı ve kaynakları, Moğolistan’ın Bir Milyar Ağaç hareketine destek veriyor. Bu girişimin Büyük Yeşil Set’le bağlantılandırılması; geçim kaynaklarını korurken ve bölgesel istikrarı desteklerken kum fırtınalarının sıklığını ve şiddetini azaltmayı amaçlayan ortak bir ekolojik bariyer oluşturabilir.

Moğolistan’ın hayvancılığa dayalı gelenekleri, bu çabanın nasıl tasarlanacağını özellikle önemli kılıyor. Hayvancılık için kullanılan arazi, dikim yapılacak boş alanlar gibi ele alınamaz. Bitki örtüsü, otlatma ve araziye erişimle ilgili kararlar, gelirleri bu alanlara bağlı olan insanları etkileyecek.

Programlar Nasıl Gelişti?

Önerilen genişleme, onlarca yıl önce başlayan bir Çin restorasyon programıyla daha yeni bir Moğolistan ağaçlandırma kampanyasını bir araya getiriyor. İki girişimin farklı geçmişleri, hem mevcut deneyimi hem de değerlendirilmekte olan çalışmaları anlamaya yardımcı oluyor.

  • 1949: Çin topraklarının yüzde 10’undan azı ormanlarla kaplıydı. Bu oran, ülkenin sonraki orman örtüsü artışını anlatırken kullanılan tarihsel başlangıç noktasıdır.
  • 1978: Çin, kuzeydeki toprakları çölleşmenin genişlemesine ve kum fırtınalarına karşı korumak amacıyla Üç Kuzey Koruyucu Orman Programı’nı başlattı.
  • 2021: Moğolistan, Bir Milyar Ağaç hareketini başlattı.
  • 27 Ağustos 2025: Çin ve Moğolistan, iş birliğini sıkılaştırma ve Büyük Yeşil Set’i sınırlarının ötesine genişletme olasılığını değerlendiriyor.
  • 2030: Moğolistan, bir milyar ağaç dikme hedefine ulaşmayı amaçlıyor.
  • 2050: Çin’in programı, 400 milyon hektardan fazla alanda ormanlar, otlaklar ve rüzgâr perdeleri oluşturmayı hedefliyor.

İki hedef farklı ölçütlere dayanıyor: Moğolistan ağaç sayısını esas alırken Çin programı, çeşitli bitki örtüsü türleriyle kaplanacak alanı tanımlıyor. Topluluklar açısından somut sonuçlar, bitki örtüsünün hayatta kalıp toprağı koruyup korumamasına bağlı.

Reklam

Bitki Örtüsü Hareketli Kumu Nasıl Durduruyor?

Çin, rüzgâr erozyonunu azaltmak için ağaçlar, dayanıklı çalılar ve iyileştirilmiş otlaklardan yararlanıyor. Bitki örtüsü, yüzeye yakın rüzgârı yavaşlatarak toprağın taşınmasını önlemeye yardımcı oluyor. Farklı koşullar, farklı dikim ve iyileştirme yöntemleri gerektiriyor.

Saman ızgaralar da kullanılan yöntemlerden biri. Kumullarda kumu sabitlemek ve hareketini azaltmak için saman ızgara biçiminde yerleştiriliyor. Bu yöntem, diğer iyileştirme çalışmaları sürerken yüzeyin korunmasına yardımcı oluyor.

Yeni yaklaşımlar arasında yapay zekâ destekli robotlar, dronlarla tohum ekimi ve mekanize dikim yer alıyor. Bu teknolojiler dikim verimliliğini ve yeni ormanlardaki fidanların hayatta kalma oranını artırdı. Çin, güneş enerjisini ağaçlandırmayla birleştirerek yenilenebilir enerji üretimini zarar görmüş toprakları iyileştirme çabalarıyla da buluşturdu.

Birkaç yer, çalışmaların çeşitliliğini gözler önüne seriyor. Bir zamanlar çorak bir arazi olan Saihanba, insanların diktiği dünyanın en büyük ormanına dönüştü. Kubuqi Çölü’nün bazı bölümleri, tarımı ve yenilenebilir enerjiyi destekleyen yaklaşımlarla verimli hâle getirildi.

Çin’in en büyük çölü Taklamakan’ı artık 3.046 kilometre uzunluğunda yeşil bir kuşak çevreliyor. Kumulları sabitlemek ve yakınlardaki toplulukları korumak amacıyla oluşturulan bu kuşak, Çin’in kum kontrol yöntemlerini uyguladığı ölçeği gösteriyor.

Çin’in Kazanımları Ağaç Sayısının Ötesine Geçiyor

Çin, iyileştirilmesi mümkün çölleşmiş topraklarının yüzde 53’ünden fazlasını rehabilite etti. Çölleşmeyle mücadele çalışmaları, arazi bozulmasında net artışın durmasını ve bozulmuş toprakların 4,33 milyon hektar azalmasını sağladı.

Ülkede orman örtüsü ve ağaç serveti hacmi aralıksız 40 yıldır artıyor. Böylece Çin, ağaçlandırma ve orman kaynaklarının büyümesinde dünya lideri konumuna geldi. Ağaç serveti hacmi, ayakta duran ağaçlarda bulunan odun miktarını ifade ediyor ve ormanların kapladığı alanın yanı sıra orman büyümesini ölçmenin bir başka yolunu sunuyor.

Milyonlarca hektar zarar görmüş arazi rehabilite edildi; kuzey Çin’de kum fırtınaları daha seyrek ve daha az şiddetli hâle geldi. Son araştırmalara göre ağaçlandırma bu iyileşmeye katkı sağlasa da yağışlardaki değişimler ve otlatmanın sınırlandırılması çok daha büyük rol oynadı.

İyileştirme çalışmaları kırsal ekonomik faaliyetlerle de ilişkilendirildi. Çöl turizmi, tıbbi bitki yetiştiriciliği ve tarım-güneş enerjisi sistemleri gelir kaynakları yarattı. Tarım-güneş enerjisi sistemleri, enerji üretimiyle tarımı birleştirerek arazinin ikisi için birlikte kullanılmasını sağlıyor.

Reklam

Saihanba kereste, dinlenme alanları ve karbon tutumu sağlıyor; karbon tutumu, ağaçların büyürken emdiği karbonu depolaması anlamına geliyor. Kubuqi ise arazi iyileştirmeyi tarım ve yenilenebilir enerjiyle birleştiriyor. Bu örnekler, çevrenin onarılmasını yerel kalkınma fırsatlarıyla buluşturan bir yaklaşımı yansıtıyor.

Çin ayrıca kum kontrolüne ilişkin dünyanın ilk yasasını yürürlüğe koydu ve çölleşmenin önlenmesini yasal çerçevesine dahil etti. Dolayısıyla çalışmalar mühendislik, arazi yönetimi, ekonomik faaliyet ve kamu politikalarını bir araya getiriyor.

Çölleşme Günlük Yaşamı Nasıl Etkiliyor?

Çölleşme, verimli toprakların çöle dönüşmesi sürecidir. Toprak bitki örtüsünü ve verimliliğini kaybettikçe tarım zorlaşır, hayvanların yiyeceği azalır ve topluluklar kendilerini ayakta tutan kaynaklar üzerinde daha fazla baskıyla karşı karşıya kalır.

Çölleşmeyle Mücadele Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (UNCCD), dünya topraklarının yüzde 40’ına varan bölümünün hâlihazırda bozulduğunu ve bunun dünya nüfusunun yarısını etkilediğini bildiriyor. Her saniye, dört futbol sahasına eşdeğer bir alan çölleşiyor.

Çoğu zaman birlikte etkili olan çeşitli baskılar bu zarara katkıda bulunuyor:

  • İklim değişikliği sıcaklıkları artırıp kuraklıkları uzatarak toprak nemini ve bitki örtüsünü azaltıyor.
  • Aşırı otlatma, hayvanların arazinin yerine koyabileceğinden daha fazla bitki örtüsü tüketmesiyle otlakları çıplak bırakıyor.
  • Yakıt için kullanılan ya da tarım amacıyla kesilen ağaçlar ormansızlaşmaya yol açıyor; doğal rüzgâr perdeleri ortadan kalkıyor ve toprak istikrarsızlaşıyor.
  • Sürdürülemez tarım, topraktaki besin maddelerini tüketiyor ve erozyonu hızlandırıyor.
  • Şehirleşme, ekilebilir arazilere yayılıyor ve doğal ekosistemleri bozuyor.

Sonuçlar arasında tarımsal verimliliğin düşmesi, biyoçeşitlilik kaybı, su kıtlığı ve yoksulluk bulunuyor. Gıda güvencesizliği insanları yaşadıkları toplulukları terk etmeye zorlayabilir; giderek azalan kaynaklar için rekabet ise çatışma ve bölgesel istikrarsızlık riskini artırır.

Toz, bu maliyetlerin bir bölümünü zarar görmüş arazilerin çok ötesine taşıyor. Gobi ve Taklamakan çöllerinden kaynaklanan fırtınalar binlerce kilometre yol alarak Japonya ve Kore’ye kadar hava kalitesine ve halk sağlığına zarar verebiliyor.

Su ve Dikim Tercihleri Başarıyı Sınırlayabilir

Su kıtlığı, Büyük Yeşil Set için süregelen bir sorun. Geniş alanlara ağaç dikmek yer altı sularını tüketebilir ve sınırlı su kaynakları için tarımla rekabeti artırabilir. Bu nedenle bir ağaçlandırma kampanyası, arazinin zaman içinde ne kadar su sağlayabileceğini hesaba katmalı.

Bilimsel değerlendirmeler, geniş alanlara tek bir ağaç türünün dikildiği monokültür plantasyonlardaki zayıflıklara da dikkat çekiyor. Bu plantasyonlarda hayatta kalma oranı düşük, biyoçeşitlilik sınırlı olabilir. Ayrıca zararlılara ya da hastalıklara karşı ortak savunmasızlık, çok sayıda ağacı aynı anda risk altına sokabilir.

Reklam

Çin’in deneyimi, dikilen ağaç sayısının çalışmanın yalnızca bir bölümü olduğunu gösteriyor. Otlakların iyileştirilmesi, otlatmanın yönetilmesi ve yerel koşullara uygun bitki örtüsünün seçilmesi, arazinin daha istikrarlı ve verimli hâle gelip gelmeyeceğini etkiliyor.

Yağış belirleyici olmaya devam ediyor. Kum fırtınalarındaki azalmanın hem daha yağışlı koşullarla hem de otlatma kontrolleriyle bağlantısını ortaya koyan araştırmalar, ağaçlandırmanın diğer çevresel değişimlerle birlikte yürüdüğünü gösteriyor. Tek başına ağaçlandırma, iklim değişikliğinin etkilerini dengeleyemez.

Doğal süreçlere dayanan daha kapsamlı bir yaklaşım, bitki örtüsünü iyileştirme çalışmalarını suya, toprağa ve arazi kullanımına yönelik önlemlerle birleştirir. Moğolistan açısından, Çin yöntemlerinin yerel koşullara uyarlanması, ortak bir projenin kalıcılığı için temel önem taşıyacak.

Hayvancılığa Dayalı Geçim Kaynakları Tercihleri Şekillendiriyor

Bazı iyileştirme politikaları, özellikle geleneksel otlatma alanları çitle çevrilen ya da ormana dönüştürülen hayvancılıkla geçinen yerel topluluklara zarar verdi. Bitki örtüsünün toparlanmasına yardımcı olmak amacıyla getirilen kısıtlamalar, hayvancılık için gereken araziye erişimi de azaltabiliyor.

Arazi rekabeti bazı bölgelerde çatışmalara yol açtı. Eleştirmenler, ağaçlandırma programlarının aşırı otlatma ve sürdürülemez tarım gibi çölleşmenin toplumsal ve ekonomik nedenlerini tam olarak ele almadığını savunuyor. Yapay ormanların kalıcılığı da bazı yerlerde belirsizliğini koruyor.

Çin’in yaklaşımı büyük ölçüde merkezi planlamaya ve teknik müdahaleye dayanıyor. Moğolistan’ın hayvancılığa dayalı gelenekleri ise iyileştirme önlemlerinin toplulukların otlakları kullanma ve bu alanlarda hareket etme biçimine uymasını gerektiren farklı bir ortam sunuyor.

Önerilen alternatiflerden biri, Moğolistan’ın Çin’e et ihracatını artırırken sürdürülebilir hayvancılık yönetimini desteklemek. Amaç, kırsal topluluklara yarar sağlayarak aşırı otlatmayı azaltmak; hanelere arazi üzerindeki baskıyı hafifletecek ekonomik bir gerekçe ve imkân sunmak.

Bu önlemlerin nasıl uygulanacağına karar verirken toplulukların katılımı önemli olacak. Geçim kaynaklarını korurken toprağı da korumak, hem ekolojik sınırları hem de hayvan yetiştiren ya da ürün eken insanların pratik ihtiyaçlarını gözetmeyi gerektiriyor.

Çevre İş Birliğinin Siyasi Ağırlığı da Var

Kum fırtınaları, Moğolistan’ın komşularıyla, özellikle de Çin’le ilişkilerinde önemli bir konu hâline geldi. Resmî söylem, iş birliğini dostluğun ve çevresel zarara karşı ortak mücadelenin ifadesi olarak sunuyor.

Çin’deki yaygın anlatılar bazen kum fırtınalarından Moğolistan’ı sorumlu tutuyor; Moğolistan topraklarının bozulmasına dikkat çekerken Çin’in Moğolistan kaynaklarını tüketmesine daha az değiniyor. Bilimsel ilişkiler gelişirken bu gerilim de varlığını sürdürüyor.

Reklam

Çin, çölleşmeyle mücadele çalışmalarını küresel liderliğinin ve uzmanlığını paylaşma isteğinin kanıtı olarak sunuyor. Moğolistan’la kurulan iş birliği merkezi, araştırma ve teknoloji aktarımını kurumsallaştırırken Moğolistan’ın ağaçlandırma kampanyasına verilen destek de ilişkiye somut bir çevre odağı kazandırıyor.

Ortak bir bariyer, sınırın iki tarafındaki yerleşimleri ve geçim kaynaklarını korumaya yardımcı olabilir. Başarı, diplomatik taahhütlerin Moğolistan’ın su kaynaklarına, hayvancılığa dayalı ekonomisine ve yerel geleneklerine uygun arazi yönetimine dönüştürülmesine bağlı olacak.

Aileler, İyileştirme Çalışmalarının Sınırlarıyla Karşı Karşıya

Çin’in Gansu eyaletinde çiftçi Wang Tianchang ve ailesi, Gobi Çölü’nün kenarına dayanıklı çalılar ve ağaçlar dikerek onlarca yıl geçirdi. 78 yaşındaki Wang, çorak kumulları yeşil vahalara dönüştürmeye yardımcı oldu.

Ailenin çalışmaları gönüllülere ilham verdi ve çölleşmeye karşı mücadelede kararlılığın simgesi hâline geldi. Bu örnek, çok daha geniş bir arazinin küçük bir bölümünü korumak için ne kadar uzun süreli emek gerekebileceğini de gösteriyor.

Yıllarca süren çabaların ardından başka çiftçiler ise kuşkularını koruyor. Kum hareket etmeye devam ederken azalan yağışlar meraların durumunu daha da kötüleştirdi. Yerel bir çiftçi, dikim çalışmalarının yağmura bağımlılığını şöyle anlattı:

Yağmur olmazsa ağaç dikimi başarılı olamaz; çöle karşı mücadele sürer.

Kumulların yanı başında yaşayan ya da zarar görmüş otlaklara bağımlı haneler için sonuçlar, kullanılabilir meralar, hayatta kalan bitki örtüsü ve uçuşan kumdan korunmayla ölçülüyor. Bu acil ihtiyaçlar, büyük programları günlük yaşamla ilişkilendiriyor.

Küresel Bağlantıları Olan Bölgesel Bir Proje

Birleşmiş Milletler ve uluslararası liderler, Çin’in liderliğini, yenilikçiliğini ve çölleşme konusundaki bilgisini paylaşma isteğini takdir etti. Çin araştırma merkezleri kurdu, uluslararası forumlara ev sahipliği yaptı ve Afrika, Orta Doğu ile Orta Asya ülkelerine teknoloji ve eğitim desteği sağladı.

UNCCD Taraflar Konferansı’nın COP16 olarak bilinen 16. oturumunda Çin, yapay zekâ destekli ağaç dikme robotları ve kapsamlı ekolojik iyileştirme projeleri dahil başarılarını sergiledi. Ülkenin çalışmaları, Afrika’nın Büyük Yeşil Set’i ve Orta Doğu Yeşil Girişimi’yle de uyumlu hâle getirildi.

Gezegenin kara alanlarının neredeyse yarısı risk altında. Bu nedenle arazi iyileştirme, gıda güvenliği, iklim değişikliğine dayanıklılık ve sürdürülebilir kalkınma açısından önem taşıyor. Önerilen Çin-Moğolistan girişimi, rüzgâr ve toz yoluyla sınırları aşan bir soruna özel olarak odaklanıyor.

Başarılı bir iş birliği için Çin’in deneyiminin Moğolistan koşullarına uyarlanması, toplulukların sürece katılması, ekonomik teşvikler sunulması ve yerel geleneklere saygı gösterilmesi gerekecek. Ortak görev, su ve kullanılabilir toprak üzerinde zaten baskı bulunan yerlerde bitki örtüsünü sürdürürken araziyi ve geçim kaynaklarını birlikte korumak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Çin ve Moğolistan, Büyük Yeşil Set’i ortak sınırlarının ötesine genişletme olasılığını değerlendiriyor.
  • Moğolistan topraklarının yaklaşık yüzde 80’i bozulmuş durumda; iklim değişikliği, aşırı otlatma ve sürdürülemez arazi kullanımı bu zarara katkıda bulunuyor.
  • Çin, Üç Kuzey Koruyucu Orman Programı’nı 1978’de başlattı ve 2050’ye kadar 400 milyon hektardan fazla alanda ormanlar, otlaklar ve rüzgâr perdeleri oluşturmayı hedefliyor.
  • Moğolistan’ın Bir Milyar Ağaç hareketi 2021’de başladı ve 2030’a kadar bir milyar ağaç dikmeyi hedefliyor.
  • Çin, iyileştirilmesi mümkün çölleşmiş topraklarının yüzde 53’ünden fazlasını rehabilite etti ve Taklamakan Çölü’nün çevresinde 3.046 kilometrelik yeşil bir kuşak oluşturdu.
  • Su kıtlığı, dikilen ağaçların hayatta kalması ve otlaklara erişim, arazi iyileştirme çalışmalarının temel zorlukları arasında.
  • Ortak araştırmalar, uygun dikim yöntemleri ve sürdürülebilir hayvancılık yönetimi, topluluklara ve daha geniş bölgeye sağlanacak yararları şekillendirecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir