Küçük Hava Araçları, Büyük Bir Koruma Görevine Katılıyor
Yaklaşık 2.500 dolara mal olan, elle fırlatılan ve kamera ile GPS donanımına sahip bir drone, 2012'de Nepal'de yaban hayatını korumada yeni bir dönemin başlamasına yardımcı oldu. İlk hava araçlarının kanat açıklığı iki metre, menzili 25 kilometreye kadar, uçuş süresi ise 45 ila 50 dakikaydı. Bu araçlar, koruma ekiplerine korucuların yürüyerek ulaşmakta zorlandığı uzak bölgeleri görüntüleme olanağı sağladı.
İçindekiler
- Küçük Hava Araçları, Büyük Bir Koruma Görevine Katılıyor
- Chitwan ve Bardia Neden Yeni Bir Bakış Açısına İhtiyaç Duydu?
- İlk Denemeler Nasıl Gelişti?
- Dronlar Parkların İçinde ve Çevresinde Ne Yapıyor?
- Termal Kameralar ve Pist Gerektirmeyen Hava Araçları
- Yapay Zekâ Hayvanları Saymaya Nasıl Yardım Ediyor?
- Yaban Hayatını Koruma Çalışmalarında Neler Değişti?
- Köylerin Güvenliği Yerel Gönüllülere Bağlı
- Mahremiyet, Güven ve Dronları Uçurmanın Maliyeti
- Nepal'in Deneyimi Daha Geniş Bir Koruma Çabasının Parçası
- Öne Çıkanlar
25 Ağustos 2025'e gelindiğinde dronlar; Bengal kaplanlarını, tek boynuzlu gergedanları, Asya fillerini ve diğer yaban hayvanlarını korumaya yönelik daha kapsamlı çabaların bir parçası olmuştu. Park sınırlarını şüpheli faaliyetlere karşı gözlemekten köylere giren hayvanları gönüllülerin bulmasına yardımcı olmaya kadar pek çok alanda kullanılıyorlar. Yeni ekipmanlar, geniş bir alanı havadan görmeye dayanan temel göreve termal kameraları, daha uzun uçuş sürelerini ve yapay zekâyı ekliyor.
Nepal'in deneyimi, koruma çalışmalarının iki yönünü bir araya getiriyor: hızla bilgi toplama olanağı ve bu bilgi doğrultusunda harekete geçebilecek insanlara duyulan ihtiyaç. Korucular, askerî personel, araştırmacılar ve topluluk gönüllüleri çalışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor. Gökyüzündeki bir kamera bir hayvanı bulmalarına veya bir tehdidi fark etmelerine yardımcı olabilir; ancak kararlar ve müdahaleler hâlâ yerde gerçekleşiyor.
Bu değişim, Nepal'in güneyindeki yoğun ormanlarda ve otlaklarda önem taşıyor. Kaçak avcılık, yaşam alanı kaybı ve insanlarla yaban hayatı arasındaki çatışmalar hem hayvanlar hem de yakın çevrede yaşayan topluluklar üzerinde baskı yaratıyor. Dronlar, koruma ekiplerinin görebildiği alanı genişletti; ancak başarıları eğitim, güvenilir ekipman, kamu güveni ve koruma alanlarının yakınında yaşayan insanlara saygı gösterilmesine de bağlı.
Chitwan ve Bardia Neden Yeni Bir Bakış Açısına İhtiyaç Duydu?
Chitwan ve Bardia millî parkları, dünya çapında önem taşıyan kaplan, gergedan ve fil popülasyonlarına ev sahipliği yapıyor. Ayrıca, kendine özgü bir timsah türü olan ve nesli kritik tehlike altında bulunan gavialları barındırıyor. Bu hayvanları korumak; kaçak avcıların ve genişleyen insan yerleşimlerinin sürekli baskı yarattığı geniş orman, otlak ve park sınırlarının izlenmesini gerektiriyor.
Korucular geleneksel olarak yaya, bisikletle, hatta filler üzerinde devriye geziyor. Bu yöntemler hâlâ vazgeçilmez; ancak geniş veya ulaşılması güç arazileri taramak yavaş ve tehlikeli olabiliyor. Silahlı kaçak avcılar, yaban hayatını korumakla sorumlu kişiler için ek bir risk oluşturuyor.
İnsansız hava araçları (İHA) olarak da bilinen dronlar, yerden incelenmesi çok daha uzun sürecek alanların üzerinde kameralar taşıyor. Devriyenin nereye yönlendirileceğine karar vermelerine yardımcı olacak fotoğraf ve videoları ekiplere ulaştırabiliyorlar. Uygulamadaki değerleri, insanların zorlu araziye gitmeden önce daha geniş bir görüş alanı sunmaları.
Nepal Ulusal Parklar ve Yaban Hayatı Koruma Dairesi Direktörü General Krishna Acharya, silahlı kaçak avcılarla karşı karşıya kalan korucular için bu avantajı şöyle anlattı:
Öldürücü olmayan İHA'lar gibi teknolojiler, silahlı kaçak avcılara karşı park korucularına hayati bir avantaj sağlayabilir.
İlk Denemeler Nasıl Gelişti?
Nepal, 2012'de koruma çalışmaları için dronları deneyen Asya'daki ilk ülkelerden biri oldu. WWF Nepal, ekolojist Lian Pin Koh ve biyolog Serge Wich'in geliştirdiği hafif hava araçlarını kullanan uluslararası araştırmacılarla birlikte çalıştı. İlk araçlar; görüntüleri ve konumları kaydetmek için kamera ve GPS taşıyan, elle fırlatılan küçük uçaklardı.
Her birinin yaklaşık 2.500 dolara mal olması, teknolojiyi kısıtlı koruma bütçeleriyle çalışan gelişmekte olan bir ülke için erişilebilir kıldı. Yüksek çözünürlüklü fotoğraf ve videoları, korucuların ziyaret etmesinin zor olduğu yerler hakkında bilgi sağladı.
- 2012: Nepal, WWF Nepal ve uluslararası araştırmacıların yer aldığı bir iş birliğiyle koruma amaçlı dronları denemeye başladı.
- 25 Ağustos 2025 itibarıyla: Koruma çalışmalarındaki kullanım alanları; yaban hayatının izlenmesi, devriyelere destek, köylere giren hayvanlara müdahale, yaşam alanı araştırmaları ve popülasyon sayımını kapsıyordu. Bu süreçte kamera teknolojileri ve otomatik görüntü analizi de gelişti.
Park korucuları ve askerî personele İHA kullanımı eğitimi verilmesi, hava araçlarını işlevsel koruma araçlarına dönüştürdü. Bu gelişme, ekipman satın almaktan fazlasını gerektiriyordu: Ekiplerin aracı uçurabilecek ve topladığı bilgileri kullanabilecek kişilere de ihtiyacı vardı.
Dronlar Parkların İçinde ve Çevresinde Ne Yapıyor?
Yaban hayatını izlemek, dronların başlıca kullanım alanlarından biri. Havadan yapılan araştırmalar, ekiplerin kaplan, gergedan, fil ve diğer türlerin hareketlerini ve sağlık durumunu takip etmesine yardımcı oluyor. Kameralar, ulaşılması güç yaşam alanlarındaki yeni veya görülmesi zor türlerin belirlenmesini de sağlayabiliyor.
Park sınırları ve yasa dışı faaliyet olasılığının daha yüksek olduğu yerler de odak noktaları arasında. İHA'lar, korucuların şüpheli hareketlere hızla müdahale etmesine yardımcı olan canlı görüntüler sağlayabiliyor. Varlıkları kaçak avcıları ve yasa dışı ağaç kesenleri caydırabiliyor. Bu çalışmalar sırasında toplanan fotoğraf kanıtları, yaban hayatına karşı işlenen suçların soruşturulmasını ve kovuşturulmasını güçlendirdi.
Düzenli uçuşlar, koruma ekiplerine yaşam alanlarının da kaydını tutma olanağı veriyor. Görüntüler, arazi kullanımındaki değişiklikleri, ormansızlaşmayı ve izinsiz yerleşimi belgeleyerek zaman içindeki koruma planlamasına bilgi sağlıyor. Dolayısıyla yaban hayatını aramak için kullanılan bir hava aracı, hayvanların yaşadığı çevrenin nasıl değiştiğini göstermeye de yardımcı olabiliyor.
WWF Nepal'de coğrafi bilişim ve teknoloji biriminin başkanı Gokarna Jung Thapa, dronları şöyle tanımladı:
hayati bir koruma aracı
Thapa'nın bu tanımı, dronları yerleşik koruma yöntemlerinin yanına koyuyor. Havadan elde edilen bilgiler ekiplerin çalışmalarını daha etkili yürütmesine yardımcı olurken kara devriyeleri ve yerel bilgi de aynı çabanın parçası olmaya devam ediyor.
Termal Kameralar ve Pist Gerektirmeyen Hava Araçları
Modern koruma dronları, ilk hava araçlarının taşıdığı daha basit kameraların ötesine geçti. Termal kameralar, gece gözetimini ve yoğun bitki örtüsünün gizlediği hayvan ya da insanların tespitini destekliyor. Termal görüntüleme ısıyı kaydederek, sıradan görüntülerin yetersiz kaldığı durumlarda operatörlere canlıları aramak için başka bir yöntem sunuyor.
Dikey kalkış ve iniş (VTOL) özelliği, hava aracının piste ihtiyaç duymadan havalanıp inmesini sağlıyor. Geleneksel bir hava aracını kullanmaya elverişli yer bulmanın zor olabildiği dar alanlarda ve engebeli arazilerde bu özellik işe yarıyor.
Gelişmiş dronlar bir saatten uzun süre uçabiliyor ve 30 kilometreye kadar alanı tarayabiliyor. İlk araçların 45 ila 50 dakikalık uçuş süresi ve 25 kilometreye kadar menziliyle karşılaştırıldığında, bu rakamlar çalışma süresinin ve erişim mesafesinin nasıl genişlediğini gösteriyor.
Coğrafi etiketleme, fotoğraflara konum bilgisi ekliyor. Bu sayede koruma ekipleri bir görüntüyü çekildiği yerle ilişkilendirebiliyor; ayrıntılı havadan kayıtlar da yaşam alanlarının haritalanması, değişimlerin izlenmesi ve saha ziyaretlerinin planlanması için daha kullanışlı hâle geliyor.
Yapay Zekâ Hayvanları Saymaya Nasıl Yardım Ediyor?
Yüksek çözünürlüklü drone görüntüleri, insanların her hayvana yaklaşmasını gerektirmeden bataklık geyikleri ve gaviallar dâhil yaban hayatı sayımlarını destekleyebiliyor. Yapay zekâ, aksi hâlde uzun süreli görsel inceleme gerektirebilecek nesneleri belirleyerek görüntülerin işlenmesine yardımcı oluyor.
Derin öğrenme algoritmaları görüntülerdeki örüntüleri öğrenerek olası nesneleri veya türleri belirlemek için kullanıyor. “You Only Look Once” ifadesinin kısaltması olan YOLO, nesne tespitinde kullanılan bu tür sistemlerden biri. Drone görüntüleri toplanırken tespit ve tür tanımlamaya yardımcı olabiliyor.
Koruma çalışmalarına ilişkin anlatımda yer verilen yakın tarihli araştırmalarda, pahalı donanımlar olmadan bile bataklık geyiği gibi hayvanların tespiti ve sayımında yüzde 92'nin üzerinde kesinlik kaydedildi. Kesinlik, bir sistemin olumlu tespitlerinin ne sıklıkla doğru çıktığını ifade ediyor. Bu ölçüt, çok sayıda görüntü taranırken otomatik tespitin neden işe yaradığını anlamaya yardımcı oluyor.
Daha erişilebilir ekipman ve otomatik analiz, kaynakları sınırlı ekiplere yaban hayatını araştırmak için ek olanaklar sağlıyor. Uygulamadaki süreç basit: Drone görüntü topluyor, yazılım hayvanların belirlenmesine yardımcı oluyor, koruma çalışanları da sonuçları popülasyonları anlamak ve çalışmalarını planlamak için kullanıyor.
Yaban Hayatını Koruma Çalışmalarında Neler Değişti?
Nepal, dronları kullanmaya başlamasından bu yana yaban hayatını korumada başarılar elde ettiğini bildirdi. Kullanım eğitimi alan korucular ve askerî personel, geniş alanları daha verimli ve güvenli biçimde izleyebildi. Havadan çekilen fotoğraflar da yaban hayatına karşı işlenen suçlara yönelik müdahaleleri destekleyebilecek kayıtlar sağlıyor.
Chitwan Millî Parkı'nda dronlar kaçak avcılık olaylarının azalmasına yardımcı oldu ve gergedan ile kaplan popülasyonlarının toparlanmasına katkı sağladı. Dronların rolü; devriyeleri, yaptırımları ve park içinde ve çevresinde çalışan insanları kapsayan daha geniş bir koruma çabasının parçası.
Koruma uçuşları, acil devriyelerin ötesine uzanan kararlara da destek veriyor. Orman kaybı veya izinsiz yerleşime ilişkin tekrarlanan görüntüler, planlamacıların yaşam alanlarındaki değişimleri izlemesine yardımcı olabilirken yaban hayatı araştırmaları hayvanların nerelerde hareket ettiği ve popülasyonların durumu hakkında bilgi sağlıyor.
Aktarılan bilgilerde, önlenen kaçak avcılık olaylarının sayısı veya popülasyonlardaki toparlanmanın ne kadarının dronlara bağlanabileceğine ilişkin rakamlar yer almıyor. Bu nedenle bildirilen kazanımlar, dronların desteklediği çalışmalar üzerinden anlatılıyor: daha geniş alanların izlenmesi, daha hızlı müdahale, fotoğraf kanıtları ve hayvanlar ile yaşam alanları hakkında daha iyi bilgi.
Köylerin Güvenliği Yerel Gönüllülere Bağlı
Bardia'da Toplum Temelli Kaçak Avcılıkla Mücadele Birimleri (CBAPU), insanlarla yaban hayatı arasındaki çatışmalara müdahale ederken kamera tuzakları ve lazer ışıklarının yanı sıra dronlardan da yararlanıyor. Gönüllüler uyarılar üzerine harekete geçiyor, yerleşimlerin yakınındaki hayvanların yerini belirliyor ve onları köylerden uzaklaştırmaya ya da ormana dönmeleri için yönlendirmeye yardımcı oluyor.
Çalışmalar, hem insanların hem de hayvanların yaralanma ve ölüm riskini azaltmayı amaçlıyor. Bir fil veya başka bir yaban hayvanı yerleşime girdiğinde, hayvanın yerini bulmak müdahalenin yalnızca bir parçası. Bölgeyi tanıyan ve sahada harekete geçebilecek insanlara da ihtiyaç var.
Bardia'daki CBAPU ağının 3.300 üyesi bulunuyor. Üyeler, çoğu zaman kişisel risk alarak ve kısıtlı kaynaklarla yaban hayatını ve toplulukları koruyor. Faaliyetleri gözetimin ötesine geçerek eğitimi, alternatif geçim kaynaklarını ve yaban hayatıyla yaşanan çatışmalardan zarar görenler için tazminat talebini savunmayı da kapsıyor.
Tharu Yerli topluluğu, yaban hayatıyla birlikte yaşama geleneklerini bu çalışmalara taşıyor. Modernleşme ve yaşam alanı kaybı çatışma riskini artırırken yerel bilgi ve katılım, etkili ve kültürel açıdan duyarlı koruma uygulamalarının şekillenmesine yardımcı oluyor. Gönüllüler, bölge sakinleri ve park çalışanlarının iş birliği yapmasını sağlayan ilişkilerin yanı sıra dronlar da bu çalışmaların bir parçası.
Mahremiyet, Güven ve Dronları Uçurmanın Maliyeti
Koruma alanlarının yakınında yaşayan topluluklar, özellikle koruma dronlarını askerî araçlarla karıştırdıklarında, çevrelerini izleyen hava araçlarından korkabilir veya kuşku duyabilir. Uçuşların neden yapıldığını ve görüntülerin nasıl kullanıldığını açıklamak, kamu güvenini korumanın bir parçası.
Koruma ekipleri, uzaktan gözleme daha fazla bel bağladıkça köylülerle doğrudan konuşmaya daha az zaman ayırma riskiyle de karşı karşıya. Bu görüşmeler, başarılı koruma çalışmaları için vazgeçilmez olan korucularla bölge sakinleri arasındaki ilişkileri sürdürmeye yardımcı oluyor.
Hayvanların konumları ve toplulukların faaliyetlerini gösteren görüntüler hassas bilgiler içerebilir. Bu verileri kötüye kullanım ve siber saldırılara karşı korumak, havadan gözetim yapan kuruluşların bir başka sorumluluğu. Toplanan bilgilerin de ekipman gibi korunması gerekiyor.
Hava koşulları, pil ömrü ve eğitimli operatörlerin bulunabilirliği drone operasyonlarını sınırlıyor. Termal kameralar ve diğer gelişmiş özellikler pahalı olabiliyor; ekipmanların sürekli bakıma ihtiyacı var. Başlangıçta uygun fiyatlı olan bir hava aracının bile kullanışlı kalması için insan ve kaynak gerekiyor.
Bilimsel literatürdeki bir değerlendirme, ekipmanın tek başına koruma çalışmalarının karşı karşıya olduğu daha geniş sorunları çözemeyeceği uyarısında bulunuyor:
Teknolojik çözümler, temel toplumsal ve siyasi sorunları ele almayabilir.
Nepal açısından bu kaygı; köylerin güvenliği, mahremiyet, geçim kaynakları ve koruma alanlarıyla komşuları arasındaki ilişkilerle doğrudan bağlantılı. Koruma çalışanlarının gözetimin yararlarını, veriler hakkında şeffaf kararlar ve toplulukların haklarına saygıyla bir araya getirmesi gerekiyor.
Nepal'in Deneyimi Daha Geniş Bir Koruma Çabasının Parçası
Nepal'in dronları erken dönemde kullanması, Asya'da ve ötesinde benzer girişimlere ilham verdi. Hindistan ve Bangladeş, yaban hayatını izlemek ve kaçak avcılıkla mücadele etmek için İHA'ları kullanmaya başladı. Bangladeş'te dronlar yasa dışı kuş tuzaklarının bulunmasına yardımcı oldu ve başarılı bir yaptırım sürecinin önünü açtı.
Diğer uygulamalar arasında Endonezya'da orangutanların, Kenya'da fillerin ve Kanada'da balinaların izlenmesi yer alıyor. Yaban Hayatını Koruma İHA Yarışması gibi uluslararası yarışmalar, koruma ekiplerinin kolayca kullanabileceği uygun fiyatlı dronların geliştirilmesini teşvik ediyor.
Yaban Hayatı Koruma Derneği'nden David Wilkie, yaban hayvanlarının öldürülmesini gerçekleşmeden önlemek için dronların kullanılmasına yönelik ilgiyi şöyle anlattı:
Yasanın uygulanmasının ve fildişi taşıyanları yakalamanın ötesine geçip fillerin vurulmasını en baştan nasıl önleyebilirsiniz? Bunun için dronları kullanabilir miyiz? Bu soru insanların dikkatini çekiyor ve şöyle düşünmeye başlıyorlar: Aman Tanrım, bu gerçekten oyunun kurallarını değiştirebilir.
Daha uygun fiyatlı, dayanıklı ve akıllı hava araçları; gerçek zamanlı popülasyon sayımları, yaşam alanlarının iyileştirilmesi ve doğal afetlerde acil müdahaleler gibi yeni kullanım alanları vadediyor. Bunlar, teknoloji geliştikçe gündeme gelebilecek olası yönelimler.
Nepal'in deneyimi, iş birlikleri, eğitim ve toplulukların katılımının sınırlı kaynaklara sahip bir ülkenin gelişmiş ekipmanlardan yararlanmasına nasıl yardımcı olabileceğini gösteriyor. Yaban hayatını koruma ile mahremiyet, topluluk hakları ve drone operasyonlarının toplumsal ve çevresel etkileri arasında denge kurmak için araştırmaların sürdürülmesi, şeffaf politikalar ve kapsayıcı kararlar önemini koruyor.
Öne Çıkanlar
- Nepal, WWF Nepal ve uluslararası araştırmacıların yer aldığı bir iş birliğiyle 2012'de koruma amaçlı dronları denemeye başladı.
- İlk hava araçlarının her biri yaklaşık 2.500 dolara mal oluyor, 45 ila 50 dakika uçuyor ve 25 kilometreye kadar menzile sahipti.
- Dronlar yaban hayatı araştırmalarını, devriyeleri, yaşam alanlarının izlenmesini, popülasyon sayımlarını ve köylere giren hayvanlara müdahaleyi destekliyor.
- Yeni özellikler arasında termal görüntüleme, dikey kalkış ve iniş, daha uzun uçuş süreleri ve hayvanları tespit etmek için yapay zekâ bulunuyor.
- Bardia'daki 3.300 CBAPU üyesi, teknolojiyi topluluk çalışmaları, eğitim ve yaban hayatıyla yaşanan çatışmalardan etkilenen insanlara verilen destekle birleştiriyor.
- Mahremiyet, veri güvenliği, hava koşulları, bakım ve operatör eğitimi, yerel güveni koruma ihtiyacının yanı sıra uygulamadaki kaygılar olmaya devam ediyor.






