Chiba Üniversitesi kablosuz şarjın zayıf noktasını hedefliyor
Japonya’daki Chiba Üniversitesi’nden bilim insanları, kablosuz güç aktarım sistemindeki voltaj dalgalanmalarını yüzde 5’in altına indiren bir makine öğrenmesi yöntemi geliştirdi. Geleneksel tasarımlarda dalgalanmalar yüzde 18’e kadar çıkabiliyor. Deneysel sistem, 6.78 MHz frekansta 23 wattın üzerinde çıkış gücü sağlarken yüzde 86,7 verimlilik elde etti.
İçindekiler
- Chiba Üniversitesi kablosuz şarjın zayıf noktasını hedefliyor
- Değişen yük şarjı neden zorlaştırıyor?
- Ekip daha gerçekçi bir modeli nasıl oluşturdu?
- Genetik algoritma daha iyi devre ayarları arıyor
- Laboratuvar sistemi ne başardı?
- Tasarım telefonların ötesinde neden önemli olabilir?
- Hedef, kablosuz gücü Wi-Fi kadar tanıdık hâle getirmek
- Yapay zekâ güç devrelerinin tasarımını değiştiriyor
- Deneysel devrelerden gündelik ekipmanlara
- Öne çıkan noktalar
Haziran 2025’te IEEE Transactions on Circuits and Systems dergisinde yayımlanan araştırma, pratik bir soruna odaklanıyor: Güç alan cihazın enerji ihtiyacı değişirken elektriğin istikrarlı biçimde aktarılmasını sağlamak. Geleneksel sistemler, yük değiştiğinde daha verimsiz çalışabiliyor ve verimlilik yüzde 65’e kadar düşebiliyor.
Profesör Hiroo Sekiya’nın liderliğindeki ekip, devre bileşenlerini seçmek için ayrıntılı sayısal modelleri genetik algoritmayla bir araya getirdi. Bileşenlerin davranışını basitleştiren denklemlere bütünüyle dayanmak yerine bu yöntem, gerçek donanımı etkileyen kusurları da içeren bir devre simülasyonu yapıyor.
Kablosuz güç aktarımı (WPT), akıllı telefonlarda, elektrikli diş fırçalarında ve indüksiyonlu ocaklarda hâlihazırda kullanılıyor. Chiba Üniversitesi’nin çalışması, kullanım koşulları değişirken güvenilir güç gerektiren elektrikli araçlar, endüstriyel ekipmanlar ve diğer uygulamalarda da bu teknolojinin yaygınlaşmasına yardımcı olabilir.
22 Ağustos 2025 itibarıyla sonuçlar laboratuvar deneylerine dayanıyor. Yöntemin yaygın olarak satılan ürünlere dönüştürülmesi için daha fazla mühendislik çalışması, güvenlik testi ve farklı üreticilerin ekipmanlarının birlikte çalışmasını sağlayacak standartlar gerekiyor.
Değişen yük şarjı neden zorlaştırıyor?
Kablosuz güç sistemi, enerjiyi fiziksel bir kablo yerine elektromanyetik alanlar üzerinden aktarır. Verici bobin belirli bir frekansta alan oluşturur; bu frekansa ayarlanmış alıcı bobin enerjiyi yakalayıp yeniden elektriğe dönüştürür. Frekansların bu şekilde eşleştirilmesine rezonans denir.
Gücü alan cihaza yük denir. Cihazın elektriksel özellikleri, güç devresinin davranışını etkiler. Örneğin akıllı telefonlarda pil doldukça direnci değişir. Şarjın bir aşamasında sabit voltaj sağlayan bir sistem, başka bir aşamada farklı davranabilir.
Voltaj dalgalanmaları şarjı yavaşlatabilir, verimliliği düşürebilir veya hassas elektronik bileşenlere zarar verebilir. Elektrikli araçlardakiler gibi daha büyük piller, şarj sırasında yükleri önemli ölçüde değişebildiğinden bu zorluğu artırır.
Mühendisler geleneksel olarak gerekli bobin ve kapasitör değerlerini analitik denklemlerle hesaplar. Bobinler enerjiyi manyetik alanda, kapasitörler ise elektrik alanında depolar. Bu bileşenlerin değerlerinin seçilmesi, kablosuz güç devresinin tepkisini belirlemeye yardımcı olur.
Bu hesaplamalar çoğu zaman ideal varsayımlara dayanır. Üretim toleransları, parazitik kapasitans gibi istenmeyen elektriksel etkiler ve çevresel değişiklikler nedeniyle gerçek bileşenler farklılık gösterebilir. Bu etkenler tasarımda hesaba katılmazsa, özellikle yük değiştiğinde bitmiş devre öngörülenden farklı davranabilir.
Ekip daha gerçekçi bir modeli nasıl oluşturdu?
Sekiya’nın ekibi, WPT devresinin tamamını diferansiyel denklemler kullanarak modelledi. Bu denklemler elektriksel büyüklüklerin zaman içinde nasıl değiştiğini tanımlıyor ve araştırmacıların basitleştirilmiş bir hesaplamaya dayanmak yerine devrenin davranışını ardışık adımlarla izlemesini sağlıyor.
Model, diyot parazitik kapasitansı gibi etkileri de içeriyor. Diyot, akımı devre boyunca tek yönde iletir; ancak istemeden az miktarda elektrik yükü depolama özelliğine de sahiptir. Bu sistemde kullanılan frekanslarda söz konusu davranış performansı etkileyebilir ve tasarımda hesaba katılması gerekir.
Araştırmacılar, devre kararlı çalışma durumuna ulaşana kadar denklemleri adım adım sayısal yöntemlerle çözdü. Böylece optimizasyon süreci, başlangıçtaki değişiklikler yatıştıktan sonra önerilen her tasarımın nasıl çalışacağını değerlendirebildi.
Ayrıntılı modelleme, yaklaşımın temel unsurlarından biri. Ekip, geleneksel tasarımlarda istikrarsızlık riski özellikle yüksek olan düşük yükler de dâhil olmak üzere farklı yük koşullarında kararlı voltaj ve verimli enerji aktarımı sağlamayı hedefledi.
Genetik algoritma daha iyi devre ayarları arıyor
Araştırmacılar devreyi optimize etmek için genetik algoritma kullandı. Doğal seçilimden esinlenen bu yapay zekâ yöntemi, farklı yapılandırmaları değerlendiriyor, umut vadeden seçenekleri belirliyor ve tekrarlanan turlarda parametreleri ayarlıyor.
Aramaya üç hedef yön verdi: kararlı çıkış voltajı, verimli güç aktarımı ve düşük harmonik bozulma. Harmonik bozulma, sinyalin hedeflenen frekansın dışında ek frekans bileşenleri içermesi anlamına geliyor. Bu bozulmayı azaltmak, sinyal kalitesini korumaya ve diğer elektronik cihazlarla etkileşimi sınırlamaya yardımcı oluyor.
Algoritma, farklı yük koşullarında iyi performans gösterecek bir tasarım bulmak için devre parametrelerini tekrar tekrar test edip ayarladı. Böylece her yeni cihaz veya uygulama için bileşen değerlerini zahmetli biçimde elle ayarlama ihtiyacı azalıyor.
Araştırmaya liderlik eden ve başyazar olarak belirtilen profesör Sekiya, sanal tasarım sürecinin modelleme ve optimizasyonu nasıl bir araya getirdiğini şöyle anlattı:
Makine öğrenmesi yaklaşımımız sistemi sanal ortamda modelliyor, simülasyonlar yürütüyor ve ısı olarak kaybolan enerjiyi en aza indirip sinyal kalitesini koruyarak performansı optimize etmek için yapay zekâdan yararlanıyor.
Sonuç, mühendislerin yükten bağımsız çalışma dediği özellik: Alıcı cihazın elektrik ihtiyacı değişirken çıkış voltajını kararlı, verimliliği yüksek tutmak. Sayısal tasarım süreci, farklı yükleri, ortamları ve kullanım alanlarını optimizasyon aşamasında hesaba katarak bunlara uyum sağlamayı amaçlıyor.
Laboratuvar sistemi ne başardı?
Ekip, yöntemini sınıf-EF inverter ile sınıf-D doğrultucuyu bir araya getiren bir sınıf-EF WPT sisteminde gösterdi. İnverter, vericiyi çalıştırmak için kullanılan alternatif elektrik sinyalini üretirken doğrultucu, alınan alternatif akımı doğru akıma dönüştürüyor. Her iki devre türü de verimlilikleri ve kablosuz güç uygulamalarına uygunluklarıyla biliniyor.
Deneysel sistem, çıkış voltajındaki dalgalanmaları yüzde 5’in altında tuttu. Geleneksel tasarımlarda dalgalanmalar yüzde 18’e kadar çıkabiliyor. Bu rakamlara göre azalma 13 yüzde puanından fazla. Alıcı cihaz açısından daha küçük bir voltaj dalgalanması, yük değişirken elektriğin daha istikrarlı biçimde sağlanması demek.
6.78 MHz frekansta güç aktarım verimliliği yüzde 86,7’ye ulaştı ve çıkış gücü 23 wattı aştı. Değişen yük koşullarında geleneksel sistemler için belirtilen yüzde 65 verimlilikle karşılaştırıldığında fark 21,7 yüzde puanı. Verimlilik, giriş gücünün ne kadarının yolda kaybolmak yerine çıkışa ulaştığını ifade ediyor.
Düşük yüklerde de performans iyileşti. Sistem, farklı yükler boyunca iletim bobinindeki enerji kaybını neredeyse sabit tuttu; bu da akımın etkili biçimde düzenlendiğine ve boşa harcanan enerjinin sınırlı olduğuna işaret ediyor. Kablosuz şarj cihazının hem talep yüksekken hem de cihaz daha az güç çekerken kararlı kalması gerektiğinden bu davranış önem taşıyor.
Tasarım telefonların ötesinde neden önemli olabilir?
Elektrikli araçlar, endüstriyel robotlar ve tıbbi implantlar bu yaklaşım için belirtilen uygulamalar arasında. Bu cihazların enerji ihtiyaçları hızla veya öngörülemez biçimde değişebiliyor; bu nedenle istikrarlı güç sağlamak yalnızca laboratuvarda ulaşılacak bir hedef değil, pratik bir gereklilik.
Araçlarda zorluk, şarj yükleri büyük ölçüde değişebilen daha büyük ve karmaşık pillerden kaynaklanıyor. Endüstriyel ekipmanların çalışma talepleri değişirken güvenilir güce ihtiyacı var. Tıbbi implantlar da farklı yüklerde güç aktarımını tutarlı kılmayı amaçlayan bu tasarımın olası kullanım alanlarından biri.
ColombiaOne’ın kablosuz güç makalesine atıfta bulunan yayımlanmış haberde, daha büyük piller ve devre yapısı açısından olası yararlar şöyle anlatıldı:
Bu iyileştirme, özellikle şarj yüklerinin büyük ölçüde değişebildiği elektrikli araçlardaki gibi daha büyük ve karmaşık piller için önem taşıyabilir. Yöntem ayrıca devre yapımını basitleştiriyor, maliyeti ve boyutu düşürebilir. Ekip, kablosuz gücü beş ila on yıl içinde yaygınlaştırmayı hedefliyor.
Olası tasarruf, tasarım sürecinin ve devre yapımının basitleştirilmesinden kaynaklanıyor. Daha küçük ve daha ucuz sistemlerin çok sayıda üretilmesi ve gündelik ürünlere entegre edilmesi daha kolay olabilir. Bunlar, laboratuvar yönteminin pratik kullanıma geçmesiyle gerçekleşmesi beklenen olası yararlar.
Hedef, kablosuz gücü Wi-Fi kadar tanıdık hâle getirmek
Chiba Üniversitesi ekibi, cihazların evlerde, ofislerde, fabrikalarda ve kamusal alanlarda şarj olabildiği bir dünyada kablosuz gücün Wi-Fi kadar yaygın hâle gelmesini öngörüyor. Yükler değişirken kararlı kalan bir tasarım, farklı güç gereksinimleri olan cihazlarda bu hedefin izlenmesini kolaylaştırabilir.
Kablosuz gücün beş ila on yıl içinde yaygınlaşabileceği beklentisi, benimsenmesine ilişkin bir öngörü. Geniş çaplı ticari kullanıma geçilmeden önce daha fazla mühendislik çalışması, kapsamlı güvenlik testleri ve sektör standartlarının geliştirilmesi gerekiyor.
Standartlar, güvenilirliğin ve birlikte çalışabilirliğin sağlanmasına yardımcı olacak. Birlikte çalışabilirlik, farklı üreticilerin cihaz ve şarj ekipmanlarının birbiriyle çalışabilmesi demek; çok sayıda ürün türüne hizmet vermesi amaçlanan bir teknoloji için temel bir gereklilik.
Çalışmanın zaman çizelgesi ve geleceğine ilişkin beklentiler şöyle:
- Haziran 2025: Chiba Üniversitesi’nin araştırması IEEE Transactions on Circuits and Systems dergisinde yayımlandı.
- 22 Ağustos 2025: Açıklanan sonuçlar laboratuvar deneylerine dayanıyordu; daha geniş kullanım alanları ise geleceğe yönelik beklentilerdi.
- Önümüzdeki beş ila on yıl: Mühendislik çalışmaları, güvenlik çalışmaları ve standartlar geliştikçe ekip kablosuz gücün yaygınlaşmasını hedefliyor.
Yapay zekâ güç devrelerinin tasarımını değiştiriyor
Kablosuz güç projesi, elektrik mühendisliğinde yapay zekâ kullanımına yönelik daha geniş bir dönüşümü de gösteriyor. İnverter, doğrultucu ve diğer güç elektroniği bileşenlerinin tasarımı geleneksel olarak kapsamlı uzmanlık, tekrarlanan testler ve önemli ölçüde elle ayarlama gerektiriyordu.
Evrimsel algoritmalar ve büyük dil modelleri, bu çalışmayı kolaylaştırmak için araştırılan yapay zekâ araçları arasında. Otomatik optimizasyon geliştirme süresini kısaltabilir, insan hatalarını azaltabilir ve tasarımcıların gerçek bileşenlerin karmaşık davranışlarını hesaba katmasına yardımcı olabilir.
ScienceDirect’in güç elektroniği incelemesinde, devre tasarımında yapay zekânın potansiyeli şöyle anlatılıyor:
Yapay zekâ destekli tasarım, yüksek frekanslı kablosuz güç aktarım sistemlerinin parametrelerini optimize ediyor. GPT tabanlı yapay zekâ modelleri, güç elektroniğinde tasarım süresini ve karmaşıklığı önemli ölçüde azaltıyor.
İnceleme, ulaşım ve Nesnelerin İnterneti (IoT) dâhil olmak üzere güç elektroniğindeki uygulamalara dikkat çekiyor. IoT, bilgi alışverişi yapan bağlantılı cihazları ifade ediyor. Chiba Üniversitesi deneyi fiziksel bir devreyi optimize etmek için genetik algoritma kullanırken incelemede tasarım görevlerinde uygulanan daha geniş bir yapay zekâ yöntemleri yelpazesi ele alınıyor.
Deneysel devrelerden gündelik ekipmanlara
Ekibin laboratuvar sonuçları, farklı uygulamalarda daha güvenilir kablosuz güç sistemlerine ulaşmak için bir yol sunuyor. Yapay zekâ destekli tasarım yöntemleri olgunlaşıp yaygınlaştıkça aynı ilkeler, değişen yükleri daha az elle ayarlamayla yönetebilen pratik ekipmanların geliştirilmesini destekleyebilir.
Sektör gözlemcileri, önümüzdeki on yılda cihazların bir odaya girince otomatik olarak şarj olduğu, araçların park hâlindeyken veya hareket ederken şarj edildiği ve endüstriyel ekipmanların güç kablosu olmadan çalıştığı ortamlar öngörüyor. Bunlar gelecekteki uygulamalara ilişkin beklentiler.
Bu tür kullanım alanları kolaylığın ötesinde elektronik atıkların azalması, güvenliğin artması ve yeni bağlantı ve otomasyon biçimleri gibi yararlar sağlayabilir. Fabrikalarda ve diğer işyerlerinde güç kablolarının kaldırılması, ekipman üzerindeki fiziksel kısıtlamaları da azaltabilir.
Bugünkü somut başarı daha sınırlı: Ayrıntılı sayısal modelleme ve genetik algoritmayla tasarlanan bir devre, laboratuvar testlerinde daha kararlı voltaj ve daha yüksek verimlilik sağladı. Şimdi bu performansı güvenilir, emniyetli ve insanların hâlihazırda kullandığı ekipmanlarla uyumlu ürünlere taşımak gerekiyor.
Öne çıkan noktalar
- Profesör Hiroo Sekiya liderliğindeki Chiba Üniversitesi araştırmacıları, kararlı ve verimli kablosuz güç sistemleri tasarlamak için bir makine öğrenmesi yöntemi geliştirdi.
- Araştırma Haziran 2025’te IEEE Transactions on Circuits and Systems dergisinde yayımlandı.
- Çıkış voltajındaki dalgalanmalar yüzde 5’in altına indi; geleneksel tasarımlarda dalgalanmalar yüzde 18’e kadar çıkabiliyor.
- Deneysel sistem, 6.78 MHz frekansta yüzde 86,7 verimlilik elde etti ve 23 wattın üzerinde çıkış gücü sağladı.
- Ayrıntılı devre modelleri ve genetik algoritma, gerçek bileşen davranışlarını hesaba katarak değişen yüklerde performansı optimize etti.
- Olası uygulamalar arasında akıllı telefonlar, elektrikli araçlar, endüstriyel ekipmanlar ve tıbbi implantlar bulunuyor.
- Yaygın kullanım için daha fazla mühendislik çalışması, güvenlik testleri ve standartlar gerekiyor. Kablosuz gücün beş ila on yıl içinde yaygınlaşması hedefleniyor.






