İndirimli Rus petrolü Çin'de yeni alıcılar buluyor
Hindistan, ABD tarifelerinin baskısıyla alımlarını azaltırken Çinli rafineriler ekim ve kasım aylarında teslim edilmek üzere en az 15 Rus petrolü kargosu satın aldı. Her kargoda 700 bin ila 1 milyon varil petrol bulunuyor; toplam alım miktarı 10,5 milyon ila 15 milyon varile ulaşıyor.
İçindekiler
- İndirimli Rus petrolü Çin'de yeni alıcılar buluyor
- Hindistan ve Çin, Rusya'nın petrol ticaretinde nasıl merkezî konuma geldi?
- ABD tarifeleri Hindistan'ın ihracatını baskı altına alıyor
- Sevkiyatlar düşerken Hindistan rafinerileri siparişleri askıya alıyor
- Çin daha ucuz petrolü farklı güzergâhlardan alıyor
- Çin neden Hindistan'ın talebinin tamamını karşılayamaz?
- Washington Çin'e neden farklı muamele ediyor?
- Hindistan karşı çıkarken ABD yetkilileri baskıyı savunuyor
- Ukrayna diplomasisi ve geniş kapsamlı ticaret görüşmeleri anlaşmazlığı şekillendiriyor
- Bu değişim ilgili ülkeler için ne anlama geliyor?
- Öne Çıkanlar
21 Ağustos 2025 itibarıyla bu değişim, Rus petrolü için yeni güzergâhlar açarken Moskova'nın seçeneklerinin sınırlarını da ortaya koyuyordu: Çin daha fazla alım yapıyordu ancak bu ek alımlar, Hindistan'ın vazgeçtiği miktarların çok altında kalıyordu.
Emtia sevkiyatlarını izleyen Kpler şirketine göre, Rusya'nın amiral gemisi ham petrolü Urals'ın Hindistan'a ağustos ayındaki sevkiyatı günde yaklaşık 400 bin varile geriledi. Yılın önceki dönemindeki ortalama 1,18 milyon varile kıyasla bu, yaklaşık üçte ikilik, yani günde yaklaşık 780 bin varillik bir düşüş anlamına geliyor.
Çin'in Urals alımları ise ağustosta günde yaklaşık 75 bin varile ulaştı; bu, yıl ortalamasının neredeyse iki katı. Artış Rusya'ya başka bir satış kanalı sağlasa da miktar, Hindistan'ın önceki alımlarının çok altında kalıyor.
Yakın vadeli baskının kaynağı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hindistan'ın Rus petrolü alımlarını gerekçe göstererek Hindistan ürünlerine uygulanan tarifeleri yüzde 25'ten yüzde 50'ye çıkarma kararı. Tekstil, değerli taş, otomobil parçası ve deniz ürünleri sektörleri bu karardan etkilenenler arasında. Rus petrolünün en büyük alıcısı olan Çin ise şimdiye kadar bu alımlarla bağlantılı benzer bir yaptırımla karşılaşmadı.
Sonuçta üç ayrı pazarı birbirine bağlayan bir anlaşmazlık ortaya çıkıyor: Rusya'nın satması gereken petrol, Asya rafinerilerinin satın alması gereken yakıt ve Hindistanlı işletmelerin Amerikalı müşterilere sattığı ürünler. Bir pazardaki kararlar artık diğerlerinde maliyetleri ve ticaret güzergâhlarını değiştiriyor.
Hindistan ve Çin, Rusya'nın petrol ticaretinde nasıl merkezî konuma geldi?
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından Batı yaptırımları ve ambargoları geleneksel Avrupa pazarlarına erişimini kesti. Bunun üzerine Rusya, Asyalı alıcılara giderek daha fazla yöneldi. Petrol akışını sürdürmek için büyük indirimler sunan Moskova'nın başlıca talep kaynakları Hindistan ve Çin oldu.
Hindistan, Rusya'nın petrol alımları en hızlı büyüyen müşterisi hâline geldi. 2024'ün ortalarında Rusya'dan günde 1,7 milyon varile kadar petrol ithal ediyordu; bu, toplam ham petrol ihtiyacının üçte birinden fazlasıydı. Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin de alımlarını artırdı; Rus ham petrolü ithalatının yaklaşık yüzde 13,5'ini oluşturdu.
İndirimler önemliydi çünkü rafineriler ham petrol alıp işleyerek kullanılabilir yakıtlara dönüştürüyor. Daha düşük alım fiyatı, rafinerinin ham maddeye ödediği tutarla ürünlerinden elde ettiği gelir arasındaki farkı artırabiliyor. Bu nedenle Rus petrolü, tedarik güvenliğindeki rolünün yanı sıra ticari açıdan da cazipti.
Hindistan 2024'te 53 milyar dolar değerinde Rus petrolü ve ham petrolü ithal ederken Çin'in ithalatı 62,6 milyar dolara ulaştı. Bu rakamlar, her iki ülkenin de Moskova için neden önemli olduğunu gösteriyor: İki ülkenin bu ürünlerdeki alımları toplam 115,6 milyar dolarlık ticaret oluşturdu.
Petrol ve gaz, Rusya'nın en büyük ihracat kalemleri. Asya'ya yönelmek, Batı kısıtlamalarının ardından satışların sürmesine yardımcı oldu; ancak Yeni Delhi ve Pekin'deki kararları Rusya'nın gelirleri açısından giderek daha önemli hâle getirdi.
ABD tarifeleri Hindistan'ın ihracatını baskı altına alıyor
Trump, Rus petrolü almaya devam eden ülkeleri hedef alan yeni bir tarife turunu Temmuz 2025'te duyurdu. Hindistan'a uygulanan tarife yüzde 25'ten yüzde 50'ye çıkarılırken Beyaz Saray, Hindistan'ı indirimli tedarikten "haksız kazanç sağlamakla" ve Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova'yı yalnızlaştırma çabalarını zayıflatmakla suçladı.
Tarife, bir ülkeye giren mallardan alınan vergidir. Washington bu durumda, başka bir yerde yapılan petrol alımları nedeniyle Hindistan'a baskı uygulamak için ABD pazarına erişimin maliyetini kullandı. Etkilenen ürünleri ABD'ye satan Hindistanlı işletmeler açısından anlaşmazlık; müşteriler için daha yüksek fiyatlar, alıcıların fiyat indirim talepleri veya sipariş kaybı anlamına gelebilir.
Ticaret uzmanları, yeni vergilerin Hindistan'ın ihracatını yüzde 40 ila 50 azaltabileceği uyarısında bulundu. Tekstil, değerli taş, otomobil parçası ve deniz ürünleri sektörleri önemli; çünkü sonuçlar enerji sektörü dışındaki işletmeleri ve çalışanları da etkileyecek. Dolayısıyla ham petrol tedarikiyle ilgili bir karar, Rus petrolü almayan sektörlere de maliyet getirebilir.
Sevkiyatlar düşerken Hindistan rafinerileri siparişleri askıya alıyor
Tarife baskısı artarken Hindistan'ın kamuya ait ve özel rafinerileri yeni siparişleri askıya aldı. Kpler verilerine göre Urals sevkiyatları, önceki dönemdeki günlük 1,18 milyon varillik ortalamadan ağustosta yaklaşık 400 bin varile geriledi. Bu, önceki seviyenin yaklaşık üçte birine düşüş demek.
Hindistan'ın üçüncü büyük rafinerisi ve önemli Rus petrolü alıcısı Nayara Energy, ağustosta yalnızca dört kargo teslim aldı. Ay sonuna kadar başka teslimat beklenmiyordu.
Bu zaman çizelgesi, anlaşmazlığın nasıl geliştiğini ve Hindistan üzerindeki baskı başladıktan aylar sonra bazı Çin alımlarının neden teslim edileceğini açıklamaya yardımcı oluyor:
- 2022: Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Batı yaptırımları ve ambargoları geldi; Moskova daha fazla Asyalı alıcı arayışına yöneldi.
- 2024 ortası: Hindistan'ın Rus ham petrolü ithalatı günde 1,7 milyon varile kadar çıktı.
- Temmuz 2025: Trump, Rus petrolü alan ülkeleri hedefleyen yeni bir tarife turu duyurdu.
- Ağustos 2025'in başı ile ortası: Hindistan'ın alımları yavaşlarken Çinli rafineriler Urals alımlarını artırdı ve en az 15 Rus petrolü kargosu için sipariş verdi.
- Ekim ve Kasım 2025: Çin'in yeni sipariş verdiği kargoların teslim edilmesi planlanıyor.
Hindistan'ın geri çekilmesi Rusya için acil bir satış sorunu yaratıyor. Daha önce Hindistan rafinerilerine gönderilmesi planlanan petrol için başka bir alıcı bulunması gerekiyor. Çin'e gidecek bazı kargoların teslimat takviminin daha uzun olması ise yeni siparişle tamamlanmış sevkiyatın farklı zamanlarda gerçekleşmesi anlamına geliyor.
Çin daha ucuz petrolü farklı güzergâhlardan alıyor
Çinli rafineriler, benzer Orta Doğu petrolünden varil başına en az 3 dolar daha ucuz fiyatlandırılan Rus petrolünü güvence altına almak için harekete geçti. Bu indirim, Hindistan alımları kısarken alıcılara ek alımları değerlendirmek için bir neden sundu.
Yeni kargoların çoğu Rusya'nın Arktik ve Karadeniz limanlarından yola çıkacak. Bu güzergâhlar yakınlıkları nedeniyle genellikle Hindistan'a sevkiyat için kullanılıyor. Çin ise Rus ham petrolünü çoğunlukla Uzak Doğu'daki Kozmino limanından ithal ediyor. Bu nedenle yeni siparişler hem varış noktası hem de nakliye düzeni açısından değişikliğe işaret ediyor.
Kpler'de kıdemli ham petrol analisti olan Muyu Xu, Hindistan üzerindeki ABD baskısı sürerken Çinli rafineriler için oluşan ticari fırsatı şöyle anlattı:
Şu anda hâlâ çok iyi bir fırsat var; çünkü Trump Hindistan'a baskı yapmayı sürdürüyor. Fiyatlar düşükken bu fırsatı değerlendirerek, önümüzdeki bir iki hafta içinde daha fazla rafinerinin daha çok alım yapmayı değerlendireceğini düşünüyorum.
Çin'in Urals alımları ağustosta yıl ortalamasına kıyasla neredeyse iki katına çıkarak günde yaklaşık 75 bin varile ulaştı. Çinli rafinerilerin alımları ağustos başından bu yana da iki kattan fazla arttı. Bu büyümeye rağmen miktar, Hindistan'ın önceki alımlarının beşte birinden az kaldı.
Çin neden Hindistan'ın talebinin tamamını karşılayamaz?
Çin'den gelen siparişler Rusya'ya bir miktar rahatlama sağlıyor ancak rakamlar aradaki farkın büyüklüğünü gösteriyor. Hindistan'ın Urals alımları, önceki ortalamasına kıyasla günde yaklaşık 780 bin varil azaldı. Çin'in ağustos ayındaki toplam Urals alımları ise günde yaklaşık 75 bin varille bu düşüşün onda birinden azdı.
Bu karşılaştırma, Rus petrolünün tüm türlerini değil Urals'ı kapsıyor. Çin'in alımlarındaki güçlü oransal artışın Moskova için neden yine de büyük bir açığı kapatmadığını açıklıyor: Daha küçük bir miktarın iki katına çıkması bile, çok daha büyük bir müşterinin almayı bıraktığı miktarın epey altında kalıyor.
Xu, Hindistan alımları kısmaya devam ederse Çin'in tek başına söz konusu miktarları karşılayamayacağı uyarısında bulundu:
"Hindistan alım yapmaktan kaçınmayı sürdürürse bu Rusya için gerçek bir sorun olur. Çin, Hindistan'ın alım miktarının tamamını tek başına karşılayamaz," dedi Xu.
Rusya ile Çin arasındaki enerji ilişkisi, ham petrolün ötesinde de değişiyor. Petrol sevkiyatları bir yıl öncesine kıyasla düşerken boru hatlarıyla Çin'e yapılan gaz ihracatı hızla arttı. İki ülkenin enerji ticaretinde doğal gaz böylece daha önemli hâle geliyor; Çinli rafineriler de indirimli petrolden yararlanıyor.
Moskova'nın karşı karşıya olduğu risk hem fiyatla hem de miktarla ilgili. İndirimler alıcı çekmeye yardımcı oluyor ancak Rusya'nın satmak istediği petrolü alacak yeterli sayıda müşteriye de ihtiyacı var. Hindistan alımlarının uzun süre düşük kalması, Rusya'yı olası bir gelir açığıyla karşı karşıya bırakabilir.
Washington Çin'e neden farklı muamele ediyor?
Trump, yaptırım uygulanan Rus petrolünü alan ülkelere ikincil yaptırımlar ve yüzde 500'e varan tarifeler uygulamakla tehdit etti. İkincil önlemler, baskıyı dışarıdaki alıcılara veya iş ortaklarına yönelterek kısıtlamaların etkisini Rusya'nın ötesine taşımayı amaçlıyor.
Hindistan yüksek tarifelerle karşı karşıya kalırken Çin, Rus petrolü alımları nedeniyle şimdiye kadar doğrudan bir yaptırıma uğramadı. Televizyon röportajında bu fark sorulduğunda Trump, Pekin'e yönelik adımların ertelendiğini ima etti.
Daha geniş ticaret müzakereleri, özellikle nadir toprak elementleri ve gelişmiş yarı iletkenlere ilişkin görüşmeler, bu duraklamayı açıklamaya yardımcı olabilir. Çin bu alanlarda önemli bir pazarlık gücüne sahip. Nadir toprak elementleri ve kritik ham maddelerdeki üstünlüğü de Washington'la görüşmeleri etkilemek için başka bir araç sağlıyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin'in petrol ithalatını daha fazla kaynaktan çeşitlendirmiş olmasına işaret ederek politikayı savundu. Hindistan'ın Rusya'dan alımlarını hızla artırmasını "arbitraj" ve haksız kazanç sağlama olarak niteledi. Arbitraj, bu durumda indirimli Rus petrolünün yarattığı fırsattan yararlanarak piyasalar arasındaki fiyat farklarını kullanmak anlamına geliyor.
Hindistan karşı çıkarken ABD yetkilileri baskıyı savunuyor
Bessent, yaptırım uygulanan Rus petrolünü alanların tarifelerle karşılaşabileceği uyarısında bulunurken Çin'le ABD ilişkilerinin karmaşıklığını ve Çin ürünlerine daha yüksek vergi uygulanmasının Amerikalı tüketiciler için fiyatları artırma riskini de kabul etti.
"Yaptırım uygulanan Rus petrolünü alan herkes böyle tarifelere hazırlıklı olmalı," uyarısında bulundu Bessent.
Beyaz Saray Ticaret Danışmanı Peter Navarro, Hindistan'ı Rusya'yı yalnızlaştırma çabalarını baltalamakla suçladı. Tarifeleri hem Yeni Delhi'ye hem de Moskova'ya bir uyarı olarak sundu. Çin'in Washington Büyükelçiliği ise Rusya'yla Çin arasındaki ticaretin yasal olduğunu ve piyasa ilkelerine dayandığını savundu.
Hindistan, ABD önlemlerini reddetti. Dışişleri Bakanlığı, önlemleri "adil olmayan, gerekçesiz ve makul olmayan" diye niteledi; ABD ve Avrupa Birliği üyeleri dâhil başka ülkelerin de Rusya'yla çeşitli sektörlerde ticaret yapmayı sürdürdüğüne dikkat çekti.
Hindistanlı yetkililer ayrıca Batılı ülkelerin, Ukrayna'daki çatışmanın geleneksel tedariki Avrupa'ya yöneltmesinin ardından küresel enerji piyasalarını istikrara kavuşturmaya yardımcı olmak için başlangıçta Hindistan'ın alımlarını teşvik ettiğini savundu. Yeni Delhi açısından petrol akışını sürdürmeye yardımcı olan aynı alımlar, şimdi ihracatçılarına yaptırım uygulamak için gerekçe olarak kullanılıyor.
Dışişleri Bakanı S. Jaishankar, ABD'nin kararına şaşırdığını ifade etti. Hindistan'ın Rus petrolünün en büyük alıcısı olmadığını belirten Jaishankar, tarifelerin Hindistan ile ABD arasında yıllar içinde gelişen ilişkileri zedeleyebileceği uyarısında bulundu.
Anlaşmazlık, Hindistan'ı indirimli enerjiye erişim, ihracatçıların çıkarları ve Washington'la ilişkileri arasında denge kurmaya zorluyor. Ticaret uzmanları sükûnet ve temkin çağrısı yaparak müzakereleri önerdi ve Hindistan'a misillemeden kaçınmasını tavsiye etti.
Ukrayna diplomasisi ve geniş kapsamlı ticaret görüşmeleri anlaşmazlığı şekillendiriyor
Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le yakın zamanda gerçekleştirdiği zirve Ukrayna'da ateşkes sağlamadı. Buna rağmen ABD yönetimi ticaret politikasını çatışmadaki ilerlemeyle ilişkilendirmeyi sürdürüyor; Rusya'nın enerji gelirlerini azaltmak ve Moskova'yı müzakereye yöneltmek için tarife ve ikincil yaptırım tehdidinden yararlanıyor.
Washington'ın Hindistan'a baskı uygulaması, Rusya'yla ilişki kurması ve Çin'e karşı temkinli davranması "alışılmadık" olarak nitelendirildi. Bu yaklaşım, ticaret pazarlığıyla diplomasiyi bir araya getiriyor ve diğer ülkelerin kararlarını değiştirmek için ABD pazarına erişimi bir araç olarak kullanıyor.
Çin ve ABD kısa süre önce yeni tarifelere 90 gün ara verme konusunda anlaştı. Bu, gerilimi geçici olarak azalttı ve sınırlı bir ticaret anlaşmasına yönelik umutları artırdı. Ek yaptırımları ertelemek, görüşmelere alan açarken tatil sezonu öncesinde Amerikalı tüketiciler için fiyatların yükselmesi riskini de sınırlayabilir.
Bu değişim ilgili ülkeler için ne anlama geliyor?
Çin enerji ithalatını ve ticaret güzergâhlarını çeşitlendirdi, yurt içi üretimini artırdı ve olası yaptırımlara hazırlık yaptı. Bu adımlar, Pekin'e indirimli Rus petrolü alırken ve ticari ilişkilerin diğer başlıklarında Washington'la müzakere ederken daha fazla seçenek sunuyor.
Çinli rafinerilerin daha ucuz tedarik sağlamak için önünde hemen değerlendirebilecekleri bir fırsat var. Bu fırsatın ne kadar süreceği ABD'nin ticaret politikasına, Pekin'le müzakerelere, Ukrayna'daki gelişmelere ve Hintli alıcıların piyasaya dönüp dönmeyeceğine bağlı.
Hindistan'ın hesabı farklı. Rus ham petrolüne daha az harcama yapmak Washington'la yaşanan gerilim kaynaklarından birini azaltabilirken tarifelerin kendisi ihracat sektörlerini, istihdamı ve ekonomik büyümeyi tehdit ediyor. Diplomatik baskı Rus tedarikinin ticari cazibesini değiştirirken rafinerilerin de alım kararları vermesi gerekiyor.
Hindistan'ın alımlarını azaltması sürerse Rusya gelirlerinde kalıcı bir düşüşle karşı karşıya kalabilir. ABD'nin Çin'e yönelik yeni önlemleri, Moskova'nın giderek daha fazla bel bağladığı diğer büyük Asyalı müşteriyi hedef alarak baskıyı artırır.
Yeni kargo siparişleri, farklı limanlar ve değişen varış noktalarıyla küresel petrol akışları şimdiden yeniden şekilleniyor. Bu değişim kapsamında sıradaki planlı teslimatlar Çin'in ekim ve kasım ayı kargoları. Hindistan'ın alımlarındaki düşüşün kalıcı olup olmayacağı ve Washington'ın benzer yaptırımları Çin'e de uygulayıp uygulamayacağı 21 Ağustos itibarıyla henüz belli değildi.
ABD'nin stratejisi, Rusya'nın savaş politikasını etkilemek için ekonomik baskı kullanmayı amaçlıyor. Bunun yakın vadeli etkileri daha geniş bir alana yayılıyor: Hindistanlı ihracatçılar daha yüksek engellerle karşılaşıyor, Çinli rafineriler indirimli petrol alabiliyor ve Rusya, daha önce Hindistan'ın aldığı petrol için yeni müşteriler bulmak zorunda kalıyor.
Öne Çıkanlar
- Çinli rafineriler, ekim ve kasım aylarında teslim edilmek üzere her biri 700 bin ila 1 milyon varil taşıyan en az 15 Rus petrolü kargosu için sipariş verdi.
- Hindistan'a ağustos ayında gönderilen Urals miktarı, önceki dönemdeki günlük 1,18 milyon varillik ortalamadan yaklaşık 400 bin varile düştü.
- Hindistan ihracatına uygulanan ABD tarifeleri yüzde 25'ten yüzde 50'ye çıkarıldı; tekstil, değerli taş, otomobil parçası ve deniz ürünleri sektörleri etkilendi.
- Çin'in ağustos ayındaki Urals alımları günde yaklaşık 75 bin varile ulaştı; bu miktar Hindistan talebindeki düşüşü karşılamaya yetmedi.
- Hindistan tarifeleri reddederken Çin, Rus petrolü alımları nedeniyle şimdiye kadar benzer yaptırımlardan kaçındı.
- Hindistan alımları düşük kalır ve Çin fazlayı karşılayamazsa Rusya olası bir gelir açığıyla karşı karşıya.
- ABD'nin Çin'le yürüttüğü müzakereler ve Ukrayna'ya ilişkin diplomasi, anlaşmazlığın seyrinde belirleyici olmaya devam ediyor.






