2024'te Terk Edilen Denizciler Arasında 899 Hintli Var
2024'te dünya genelinde terk edilen 3.133 mürettebat üyesinin 899'unu Hintli denizciler oluşturdu. Bu, üst üste ikinci yıl herhangi bir ülkenin vatandaşları arasında kaydedilen en yüksek sayı oldu. Denizcilik sektöründe çalışanlar ücretlerini, yeterli erzakı ya da eve dönme imkânını bulamadan bırakılırken hükümetler, gemi sahipleri ve mahkemeler vakaları çözüme kavuşturmakta zorlandı.
İçindekiler
- 2024'te Terk Edilen Denizciler Arasında 899 Hintli Var
- Mürettebat Hangi Durumda Terk Edilmiş Sayılır?
- Ukrayna Sularında Mahsur Kalan Mürettebat
- Cübeyl Yakınlarında Altı Ay ve Körfez'de Uzun Bekleyiş
- İşe Alım Masrafları Çalışanları Savunmasız Bırakıyor
- Gemi Bayrağı Neden Önemli?
- Aileler Bedeli Karada Ödüyor
- Kriz Nasıl Gelişti?
- Mali Baskı ve Zayıf Denetim
- Sigorta, Denetimler ve Reform Çağrıları
- Deniz Ticareti Emekçileri
- Öne Çıkan Noktalar
Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu (ITF), terk edilen denizci sayısının 2023'te kaydedilen 1.676'ya kıyasla yüzde 87 arttığını bildirdi. Terk edilen gemilerin sayısı daha da hızlı yükseldi: 2024'te 312 gemi etkilendi; bu, bir önceki yıla göre yüzde 136 artış anlamına geliyor.
Terk edilen çalışanların yaklaşık yüzde 29'unu Hindistan vatandaşları oluşturdu. Hindistan, ticari gemi mürettebatı sağlayan ülkeler arasında dünyada ikinci sırada; on binlerce vatandaşı dünyanın dört bir yanındaki gemilerde çalışıyor. İş gücündeki bu ağırlığı, çok sayıda Hintli haneyi de krizin etkilerine açık hâle getiriyor.
2024'te terk edilen denizcilere 20 milyon doların üzerinde ücret borcu vardı; bu paranın yalnızca yaklaşık yarısı tahsil edilebildi. İşe girmek için işe alım ya da eğitim masraflarını zaten ödemiş olan çalışanlar, maaş alamayınca hem gelirlerini hem de iş bulabilmek için yaptıkları yatırımı kaybetti.
19 Ağustos 2025 itibarıyla insani bedel, Ukrayna sularındaki bir yük gemisinden Suudi Arabistan yakınlarında ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde mahsur kalan gemilere kadar uzanıyordu. Mürettebatların bir kısmı, gemiden ayrılmaları hâlinde ödenmemiş ücretlerini kaybetmekten korktukları için gemide kalmayı sürdürdü. Diğerleri ise hukuki kararların somut bir yardım getirmesini beklerken gıda, su ve yakıt sıkıntısıyla karşılaştı.
ITF Küresel Denetim Koordinatörü Steve Trowsdale durumu açık sözlerle şöyle tanımladı:
tam bir rezalet
Trowsdale, vicdansız gemi sahiplerini ve hükümetlerle uluslararası düzenleyici kurumların harekete geçmemesini sorumlu tuttu. ITF'nin Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne sunduğu raporda denetim ve yaptırım eksikliği, yetersiz sigorta ve gemi sahiplerinin sorumluluk üstlenmeyi reddetmesi tespit edildi.
Mürettebat Hangi Durumda Terk Edilmiş Sayılır?
2006 Denizcilik Çalışma Sözleşmesi, gemi sahibinin temel yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda mürettebatın terk edilmiş sayılacağını tanımlıyor. Bu yükümlülükler arasında ülkeye dönüş masraflarını karşılamamak, gerekli bakım ve desteği sağlamamak ya da sözleşmede belirtilen ücretleri en az iki ay ödememek yer alıyor.
Ülkeye dönüş, denizcinin evine gönderilmesi anlamına geliyor. Bakım ve destek ise yiyecek ve su gibi, gemide kalmak için gereken temel ihtiyaçları kapsıyor. Dolayısıyla gemi, diğer ticari faaliyetlerin sürdüğü bir limanda olsa bile sahibi temel ihtiyaçları sağlamayı bırakırsa mürettebat terk edilmiş durumda kalabiliyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), terk edilme vakalarını izleyen ortak bir veri tabanı tutuyor. Rakamlar sorunun boyutunu ortaya koyarken, bireysel vakalar çalışanların iş uyuşmazlıkları, göçmenlik şartları ve gemiyle ilgili kararlar arasında ne kadar süre sıkışıp kalabildiğini gösteriyor.
Bir denizci sözleşmesini tamamlamış olsa bile vize kısıtlamaları ya da belge sorunları nedeniyle gemiden ayrılamayabilir. Mahkeme ödeme ya da ülkeye dönüş kararı verse bile bunun uygulanması aylar sürebilir ve ücretler mürettebata hiç ulaşmayabilir.
Ukrayna Sularında Mahsur Kalan Mürettebat
Başzabit Hintli Manas Kumar, nisandan bu yana Ukrayna sularında Anka adlı yük gemisinde mahsur kalmıştı. Ukrayna makamları, geminin Rusya'nın gölge filosunun parçası olduğu şüphesiyle baskın düzenledi. Kumar ve farklı ülkelerden oluşan mürettebatı, durumlarının çözüme kavuşmasını beklerken gemide kaldı.
Mürettebata ayrılabilecekleri söylenmişti. Ancak gemiden ayrılmanın, kendilerine toplamda 100 bin doları aşan ödenmemiş ücretlerden vazgeçmek anlamına geleceğinden korktukları için tereddüt ettiler. Hızla eve dönme isteği ile kazançlarını tahsil etme çabası birbiriyle çatışıyordu.
Kumar, savaş bölgesindeki bir gemiden ayrılma aciliyetini şöyle anlattı:
Burası bir savaş bölgesi. Tek istediğimiz bir an önce eve dönmek,
Anlattıkları, gemiden ayrılma izninin bile mürettebatı neden zor bir seçimle karşı karşıya bırakabildiğini gösteriyor. Ödenmemiş ücretler, tamamlanmış bir işin karşılığı ve aileler bu paraya güveniyor olabilir. Gemide kalmak, mürettebatı uyuşmazlığın merkezinde tutarken tehlike ve belirsizliğe maruz kalma süresini uzatıyor.
Cübeyl Yakınlarında Altı Ay ve Körfez'de Uzun Bekleyiş
Kaptan Amitabh Chaudhary, Tanzanya bayraklı Stratos gemisinde farklı bir acil durumla karşılaştı. Gemi, Suudi Arabistan'daki Cübeyl Limanı yakınlarında kayalıklara çarptı. Chaudhary, dokuz Hintli mürettebat üyesi ve bir Iraklı mürettebat üyesiyle birlikte yaklaşık altı ay mahsur kaldı.
Gemi sahibi, mali kayıpları gerekçe göstererek maaşlarını ödemeyi reddetti. Bekleyiş boyunca mürettebat açlık çekti, geminin batacağı korkusuyla yaşadı ve ailelerine ne zaman dönebileceklerini bilememenin yarattığı baskıya katlandı.
Chaudhary yaşadığı psikolojik baskıyı anlatarak yardım istedi:
Zihnimiz artık çalışmıyor, daha ne yapmamız gerektiğini düşünemiyoruz. Bize yardım edebilecek biri var mı? Tek istediğimiz eve gidip sevdiklerimize kavuşmak,
Curacao'ya kayıtlı, Hindistan'a ait petrol tankeri Nirvana'nın mürettebatı da Körfez'de erzak sıkıntısı çekti. Mahkemenin hükme bağladığı ödemenin yapılmasını beklerken yiyeceksiz, yakıtsız ve maaşsız kaldılar. Aylar geçmesine rağmen ücretleri hâlâ ödenmemişti.
Bu vakaların ilk nedenleri birbirinden farklıydı: Ukrayna sularında bir soruşturma, Suudi Arabistan yakınlarında kayalıklara çarpan bir gemi ve Körfez'de geciken bir mahkeme ödemesi. Buna rağmen mürettebatların hepsi yiyecek, ödeme ve eve dönüş yolu gibi aynı temel ihtiyaçlarla karşı karşıyaydı.
İşe Alım Masrafları Çalışanları Savunmasız Bırakıyor
Hintli denizciler, yurt dışındaki bir görevine başlarken önemli mali yükümlülükleri çoktan üstlenmiş olabiliyor. Birçoğu işe alım acentelerine yüksek ücretler ödüyor ya da eğitim ve sertifikasyon için yüklü harcama yapıyor; bu masrafları maaşlarıyla karşılamayı umuyor.
Bu nedenle bir aylık maaşın ödenmemesi, ailenin yalnızca o ayki harcamalarını etkilemekle kalmıyor. Çalışanın işe girebilmek için yaptığı harcamayı geri ödemesini de engelleyebiliyor. Bu yatırımı telafi etme ihtiyacı, maaşı ödenmeyen bir mürettebat üyesinin gemiden ayrılma kararını özellikle zorlaştırıyor.
Bazı denizcilerin katılacakları gemideki riskler ya da koşullar hakkında bilgisi sınırlı. Hangi gemide çalışacaklarını son ana kadar öğrenemeyebiliyorlar; bu da yola çıkmadan önce koşulları araştırma imkânlarını azaltıyor.
Gemi sahipliği de işleri daha karmaşık hâle getiriyor. Bir geminin sahibi olan şirket, gemiyi yöneten işletme ve mürettebatı işe alan kuruluş farklı ülkelerde bulunabiliyor. Ücretler ya da erzak kesildiğinde, bu ayrı kuruluşlar arasında sorumlunun kim olduğunu belirlemek zorlaşabiliyor.
Gemi Bayrağı Neden Önemli?
Bir geminin bayrağı, kayıtlı olduğu ülkeyi gösterir. Kolay bayrak uygulaması kapsamında gemi sahibi, gemisini genellikle daha düşük maliyetler ve sınırlı düzenleyici denetim sunan başka bir ülkede kaydettirir.
Bu uygulama son yıllarda yaygınlaştı. Kayıt sistemi uluslararası ticareti desteklemek için tasarlanmış olsa da denetimin zayıf olması, gemi sahiplerinin çalışma ve güvenlik kurallarından kaçmasına, kimliklerini gizlemesine ve mürettebatın yardıma ihtiyaç duyduğu durumlarda hesap vermekten kaçınmasına olanak sağlayabiliyor.
ITF'ye göre 2024'te terk edilen gemilerin yüzde 90'ı kolay bayrak altında seyrediyordu; aynı yıl için başka bir kaynakta yüzde 81 oranı da verildi. Her iki oran da etkilenen gemilerin büyük çoğunluğunun bu sicillere kayıtlı olduğunu gösteriyor.
Bayrak sicilleri arasında 43 terk edilme vakasıyla Panama ilk sırada yer aldı. Onu Palau, Tanzanya, Komorlar, Kamerun ve Bahreyn izledi. Bazı gemilerin tanımlanabilir bir bayrağı yoktu; bu durum, mahsur kalan mürettebatın hangi makamların müdahale etmesi gerektiğini belirlemesini daha da zorlaştırdı.
42 vakayla Birleşik Arap Emirlikleri, terk edilme vakalarının yaşandığı liman devletleri arasında ilk sıradaydı; Türkiye ikinci sırada yer aldı. Liman devleti, geminin bulunduğu ülkeyi; bayrak devleti ise geminin kayıtlı olduğu ülkeyi ifade eder. Dolayısıyla bir gemi bir ülkede mahsur kalırken başka bir ülkenin bayrağı altında faaliyet gösterebilir.
ITF Başkanı Paddy Crumlin, kolay bayrak uygulamasının ardındaki ticari teşvikleri eleştirdi:
Bu iş modelinin temelinde, hesap verebilirliğin ve düzenlemenin olmadığı ülkelerde kayıt yaptırmak var. Terk edilme, ölüm, sömürü ve ücretlerin ödenmemesi vakaları yaşanıyor. Kolay bayrak ülkelerinin düzenleme yapacak kapasitesi yok; tek istedikleri gelir elde etmek.
Ücretlerini almak ya da eve dönmek isteyen mürettebat açısından zayıf denetim ve karmaşık mülkiyet yapıları bir arada sorun yaratabiliyor. Geminin yakınındaki makamlar, gemiden sorumlu sicil ve mürettebatı istihdam eden şirketler farklı yargı bölgelerinde bulunabiliyor.
Aileler Bedeli Karada Ödüyor
Terk edilen denizcilerin çoğu ailelerinin temel geçim kaynağı. Ücretleri kesildiğinde, evdeki yakınları borçlanabiliyor, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanabiliyor ya da çocuklarını okuldan almak zorunda kalabiliyor.
Adı değiştirilerek Sanjay olarak anılan denizci, iki yılı aşkın süredir gemilerde mahsur kalan çalışanlardan biriydi. Ücret almadan çalıştı; ailenin maddi sıkıntılarla başa çıkmasına yardımcı olmak için aile yadigârları satıldı.
BAE'deki Sunshine 7'nin mürettebatı, yetersiz gıda ve klima olmadan, aşırı sıcaklarda 20 aydan uzun süre geçirdi. Yaşadıkları, bir iş uyuşmazlığının temel yaşam koşullarını sürdürmek için verilen uzun süreli bir mücadeleye dönüşebileceğini gösteriyor.
Kaygı, depresyon ve travma sonrası stres, özellikle aylar ya da yıllar boyunca mahsur kalan terk edilmiş çalışanlar arasında yaygın. En ağır vakalarda intihar girişimleri de görüldü. Aileden ayrı kalma, ücretlerin ödenip ödenmeyeceğine dair belirsizlik ve gemideki koşulların kötüleşmesi, sözleşme sona ermiş olması gerekirken bile devam edebiliyor.
Hukuki süreçler başka bir bekleyiş daha yaratıyor. Mahkeme kararı, çalışanlara ücret ya da ülkeye dönüş için resmî bir hak tanısa da para, belgeler ve seyahat düzenlemeleri sağlanana kadar onları gemide bırakabiliyor. Nirvana mürettebatının geciken ödemesi, karar ile kararın uygulanması arasındaki farkı ortaya koyuyor.
Kriz Nasıl Gelişti?
Rakamlar ve bireysel vakalar farklı dönemleri kapsıyor. Bir arada değerlendirildiğinde, kayıtlara geçen terk edilme vakalarındaki artışın yanı sıra aylarca sürebilen çileleri de gösteriyor:
- COVID-19 salgını sırasında mürettebat değişiminde yaşanan güçlükler, gemilerin limanlarda mahsur kalmasına ya da çalışanların değiştirilememesine yol açarak terk edilme vakalarının artmasına katkıda bulundu.
- 2023'te dünya genelinde 1.676 denizcinin terk edildiği kayda geçti. Etkilenen en büyük grup Hindistan vatandaşlarıydı.
- 2024'te toplam sayı 312 gemide 3.133 denizciye ulaştı. Hindistan vatandaşları, 899 kişiyle yine en büyük grubu oluşturdu.
- Manas Kumar, nisandan bu yana Ukrayna sularında Anka gemisinde mahsur kalmıştı.
- 19 Ağustos 2025 itibarıyla krize ilişkin haberlerde Stratos mürettebatının yaklaşık altı ay süren çilesi ve Sunshine 7 mürettebatının 20 aydan uzun bekleyişi yer alıyordu.
2024'teki artış hem çalışanları hem de gemileri kapsıyordu: terk edilen denizcilerin sayısı yüzde 87, etkilenen gemilerin sayısı ise yüzde 136 arttı. Gemilerdeki artış mürettebat sayısındaki artıştan hızlı oldu ve müdahale gerektiren ayrı gemilerin sayısını büyüttü.
Mali Baskı ve Zayıf Denetim
Denizcilik sektöründe rekabet yoğun ve gemi sahipleri işletme maliyetlerini azaltma baskısıyla karşı karşıya. Bir şirket mali sıkıntıya girdiğinde gemiyi terk etmek, ücret ödemekten, erzak sağlamaktan ve mürettebatın eve gönderilme masrafını karşılamaktan daha ucuza gelebiliyor.
Uluslararası kurallar denizcileri korumak için bir çerçeve sunuyor, ancak uygulama ülkeden ülkeye değişiyor. Liman makamlarının müdahale etmek için yeterli kaynağı ya da iradesi olmayabiliyor. Bayrak sicilleri denetim yerine kayıt gelirine öncelik verebiliyor; paravan şirketler ve karmaşık kurumsal yapılar ise kimin ödeme yapması gerektiğini belirlemeyi zorlaştırıyor.
Emekli Tuğamiral Sanjay Roye, düzenleme ve istihdam alanındaki aksaklıkların bir araya gelmesini şöyle anlattı:
Sistemsel aksaklıklar ve uluslararası düzenlemelerin zayıf biçimde uygulanması krizi ağırlaştırıyor. Denizcilik sektörü kolay bayrak uygulamaları, standartların altında kalan çalışma koşulları ve zayıf düzenleyici denetimle işliyor.
Salgın, mürettebat değişimlerini aksatıp gemileri limanlarda tutarak baskıyı artırdı. Bu güçlükler, mülkiyet, ücretler ve düzenlemelerle ilgili mevcut sorunlara eklendi; bazı çalışanlar görevlerini tamamlayıp planlandığı gibi eve dönemedi.
Sigorta, Denetimler ve Reform Çağrıları
IMO ve ILO, rehberlerini güçlendirdi ve gemi sahiplerinin terk edilme ve ilgili talepleri karşılayacak zorunlu sigorta yaptırmasını şart koştu. Amaç, gemi sahibinin mürettebata karşı yükümlülüklerini yerine getirmediği durumlarda mali koruma sağlamak.
ITF'nin dünya genelinde 120 limanda denetçileri bulunuyor. Denetçiler yardım çağrılarına yanıt veriyor, ödenmemiş ücretlerin tahsil edilmesi için çalışıyor ve denizcilerin ülkelerine dönüşünü düzenlemeye çalışıyor. Uluslararası kuruluşlar, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları da sürece dahil; ancak ilerleme yavaş.
ITF Genel Sekreteri Stephen Cotton, hükümetlere daha fazla sorumluluk üstlenme çağrısı yaptı:
Terk edilme vakalarındaki artış, sömürücü uygulamaları ve küresel düzenleme eksikliğini gözler önüne seriyor. Çözüm açık: hükümetler daha iyi düzenleme yapmalı, kuralları uygulamalı ve hesap verebilirliği sağlamalı.
Hindistan'da işe alım acentelerinin ve denizcilerin görevlendirildiği gemilerin daha sıkı denetlenmesi yönünde çağrılar yapıldı. Hindistan'ın denizcilik düzenleyicisi Denizcilik Genel Müdürlüğü, denetimlerin gevşekliği nedeniyle eleştirildi. Kurum ayrıca denizcilerin sözleşmelerini imzalamadan önce tutarsızlıkları kontrol etmesi gerektiğini söylüyor.
Çözüme kavuşmamış meseleler arasında ödenmemiş ücret talepleri, geciken ödemeler ve ayrılmayı bekleyen mürettebatlar yer alıyor. Bu vakaların ne zaman çözüme kavuşturulacağına ya da önerilen reformların ne zaman tamamlanacağına ilişkin bir tarih verilmedi.
Deniz Ticareti Emekçileri
Dünya ticaretinin hacim bakımından yüzde 80'den fazlası deniz yoluyla taşınıyor. Mal ve yakıt taşıyan gemiler; işe alım sürecinde bir ülkedeki aracıyla, başka bir ülkedeki gemi sahibiyle ve farklı bir yerdeki gemi siciliyle karşı karşıya kalabilen mürettebatlara dayanıyor.
2024'teki terk edilme rakamları bu sistemdeki aksaklıkların somut bedelini ortaya koyuyor: mahsur kalan 3.133 çalışan, ödenmemiş 20 milyon doların üzerinde ücret ve bu paranın yalnızca yaklaşık yarısının tahsil edilmesi. Üst üste ikinci yıl en büyük ülke payı Hintli denizcilere aitti.
Etkilenen çalışanlar açısından reformun somut karşılıkları var: kazanılmış ücretlerin ödenmesi, gemide yiyecek ve su bulunması, hangi makamın harekete geçeceğinin bilinmesi ve gemi sahibi yükümlülüklerini yerine getirmediğinde eve dönebilmek.
Deniz taşımacılığının büyümeyi sürdürmesi, bu korumaları daha da acil hâle getiriyor. Anka, Stratos, Nirvana ve Sunshine 7 vakaları, bir yolculuğun uzun süreli belirsizlikle nasıl sona erebildiğini ve karadaki ailelerin mali ve duygusal yükü nasıl paylaştığını gösteriyor.
Öne Çıkan Noktalar
- ITF, 2024'te 3.133 denizcinin terk edildiğini kaydetti; bu, 2023'teki 1.676'ya kıyasla yüzde 87 artış demek.
- Toplamın yaklaşık yüzde 29'unu oluşturan 899 terk edilmiş denizci Hindistan vatandaşıydı. Bu grup, üst üste ikinci yıl ülkeler arasında ilk sırada yer aldı.
- Terk edilme 312 gemiyi etkiledi; bu, yüzde 136 artış anlamına geliyor. 20 milyon doların üzerinde ücret borcu vardı ve paranın yaklaşık yarısı tahsil edildi.
- Bayrak sicilleri arasında 43 vakayla Panama, liman devletleri arasında ise 42 vakayla BAE ilk sıradaydı.
- Mürettebatlar ödenmeyen ücretler, temel ihtiyaçların eksikliği, hukuki gecikmeler ve aylarca hatta yıllarca süren bekleyişlerle karşı karşıya kaldı.
- Zorunlu sigorta, liman denetimleri ve ücretleri tahsil etme çalışmaları mevcut; ancak denetim ve yaptırım eksikliği, işe alım gözetimi ve gemi sahiplerinin hesap verebilirliği reform taleplerinin merkezinde yer alıyor.






