Güney Kore’deki Atom Bombası Sağ Kalanları, Acı, Sessizlik ve Tanınma Mücadelesinin 80. Yılını Anıyor

11 dakikalık okuma
Güney Kore’deki Atom Bombası Sağ Kalanları, Acı, Sessizlik ve Tanınma Mücadelesinin 80. Yılını Anıyor

Hapcheon’da anma, tamamlanmamış bir talebi de beraberinde getiriyor

Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılmasının 80. yıl dönümünü anmak üzere, hayatta kalanlar, yakınlarını kaybeden aileler ve Japonya ile Güney Kore’den hükümet yetkililerinin de aralarında bulunduğu yaklaşık 400 kişi Hapcheon ilçesinde bir araya geldi. Hayatını kaybeden sağ kalanların Budist cenaze tabletlerinin bulunduğu salonun dışında çiçekler sunuldu ve geleneksel törenler düzenlendi.

İçindekiler
  1. Hapcheon’da anma, tamamlanmamış bir talebi de beraberinde getiriyor
  2. Koreliler neden bu iki kentteydi?
  3. Hayatta kalmak, daha fazla radyasyona maruz kalmayı ve ayrımcılığı da beraberinde getirdi
  4. En yakın akrabalar bile gerçeği bilmiyordu
  5. Sağ kalanların çocukları ve torunları hastalık ve engellilik için destek arıyor
  6. Hükümet desteği, onlarca yıl süren kampanyaların ardından geldi
  7. Hukuki zaferler Japonya’da tedaviye erişimin önünü açtı
  8. Anıtlar, anmayı nükleer silahların kaldırılması talebiyle buluşturuyor
  9. Sorumluluk ve tanıklık hâlâ aciliyet taşıyor
  10. Öne Çıkanlar

Bazıları bastonlara yaslanan, bazıları da mendillerini elinde tutan yaşlı kadın ve erkekler, sessiz bir yaz sabahı mütevazı tapınakta toplandı. Buluşma, Japonların yaşadığı acıları anlatan öykülerin gölgesinde kalan bir yönüyle de bombalamaları andı: Yıkıma yakalanan on binlerce Koreli. Bunların çoğu, sömürge yönetimi ve zorla çalıştırma nedeniyle Japonya’daydı.

10 Ağustos 2025 itibarıyla Güney Kore’de yaklaşık 1.600 atom bombası sağ kalanının hayatta olduğu tahmin ediliyordu. Bunlardan 82’si, 1996’da kurulan Hapcheon Atom Bombası Mağdurları Merkezi’nde yaşıyordu. Bombalamaları yaşayan kuşak giderek azalırken sağ kalanlar ve onların çocukları, tanınma, sağlık desteği ve tarih kayıtlarında yer alma taleplerini sürdürüyor.

Mücadeleleri, Ağustos 1945’te açılan yaraların ötesine uzanıyor. Sağ kalanlar onlarca yıl süren ayrımcılıktan, aile içinde yaşanan sessizlikten ve tedaviye erişimdeki güçlüklerden söz ediyor. Çocukları ve torunları da hastalık ve engelliliklerle yaşadıklarını bildirirken, büyük ölçüde ilk kuşakla sınırlı kalan desteklerden yararlanmanın yollarını arıyor.

Hapcheon’da toplanan aileler için anma ve somut yardım birbirinden ayrı düşünülemez. Tören yas tutmak için bir alan sundu; aynı zamanda hükümetlerden acılarını kabul etmelerini, tanıklıklarını korumalarını ve 80 yıldır devam eden ihtiyaçları karşılamalarını isteyen kişileri bir araya getirdi.

Reklam

Koreliler neden bu iki kentteydi?

Japonya, Kore Yarımadası’nı 1910’dan 1945’e kadar yönetti. Bu yıllarda yüz binlerce Koreli Japonya’ya götürüldü. Birçoğu zorla çalıştırıldı; diğerleri sömürge yönetiminin sert politikaları altında hayatta kalabilmek için göç etti.

ABD’nin 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya atom bombası attığı sırada kentte 50.000 ila 140.000 Korelinin yaşadığı tahmin ediliyor. 9 Ağustos’ta bombalanan Nagazaki’de de binlerce Koreli yaşıyordu. Birçoğu askeri tesislerde, fabrikalarda ya da kentsel altyapı çalışmalarında tehlikeli ve vasıfsız işlerde çalışıyordu.

Koreliler, ilk anda ölenlerin yaklaşık yüzde 10 ila 20’sini, başka bir deyişle her 10 kişiden biri ila her 5 kişiden birini oluşturuyordu. Bazıları anında hayatını kaybetti. Diğerleri ise sonraki aylarda radyasyon hastalığı, yanıklar ve susuzluk nedeniyle öldü.

Yıkım, eksik kayıtlar bıraktı. Korece isimlerin kullanılmasını yasaklayan Japon sömürge politikası, Koreli kurbanların kimliklerinin belirlenmesini ve sağ kalanların izinin sürülmesini zorlaştırdı. Hiroşima’daki Koreli nüfusa ilişkin tahminlerin geniş aralıkta değişmesi, kimlerin orada bulunduğu ve kimlerin hayatta kaldığı gibi temel soruların bile kesin yanıtlanamadığı bir geçmişi yansıtıyor.

Koreli aileler açısından bombalama tarihleri, yerinden edilme, geri dönüş ve tanınmanın gecikmesiyle örülü daha uzun bir sürecin parçası:

  • 1910-1945: Japonya Kore’yi yönetti; sömürge koşulları altında zorla çalıştırma ve göç nedeniyle Koreliler Japonya’ya gitti.
  • 6 ve 9 Ağustos 1945: ABD, Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombaları attı.
  • Savaşın ardından: Yaklaşık 23.000 Koreli sağ kalan, Kore’ye döndü.
  • 1996: Hapcheon Atom Bombası Mağdurları Merkezi kuruldu.
  • 2015: Japonya Yüksek Mahkemesi, yurt dışındaki atom bombası sağ kalanlarının sağlık giderlerinin karşılanmasını güvence altına aldı.
  • 2016: Güney Kore, sağ kalanlara destek sağlayan özel bir yasa çıkardı.
  • 2019: Güney Kore Sağlık ve Refah Bakanlığı, Koreli sağ kalanların durumunu araştıran ilk raporunu yayımladı.
  • 2021: Nagazaki Atom Bombası Müzesi’nin dışında Koreli kurbanlara adanmış bir anıt yapıldı.
  • Ağustos 2025: Sağ kalanlar ve aileleri, tanınma kampanyalarını sürdürürken 80. yıl dönümünü andı.

Hayatta kalmak, daha fazla radyasyona maruz kalmayı ve ayrımcılığı da beraberinde getirdi

Koreli sağ kalanlar, bombalamaların yol açtığı fiziksel yaraları ve psikolojik travmayı taşıdı. Japoncada atom bombalarından etkilenen kişiler için kullanılan hibakusha terimiyle anılanlar arasındalar.

Japonya’daki Koreliler ikinci sınıf vatandaş muamelesi gördü; sık sık tehlikeli işlerde çalıştırıldı ve yeterli sağlık hizmetinden mahrum bırakıldı. Bombalamaların ardından birçok kişi, radyoaktif enkazı temizlemek ve cesetleri kaldırmak zorunda bırakıldı; temizlik çalışmaları sırasında daha fazla radyasyona maruz kaldılar.

Acıların bir bölümü radyasyon hastalığından kaynaklanıyordu. Yanıklar, susuzluk, yakınların ve evlerin kaybı da ilk andaki krizi ağırlaştırdı. Özellikle sömürge döneminden kalma ayrımcılık altında yaşayanlar için hayatta kalmak, güvenli bir yaşama hızla dönebilmek anlamına gelmiyordu.

Savaş sona erip Kore, Japon yönetiminden kurtulunca yaklaşık 23.000 Koreli sağ kalan ülkesine döndü. Birçoğunun umduğu sığınak yerine şüpheyle karşılaştılar. Radyasyon hastalığının bulaşıcı olduğu yönündeki söylentiler insanların onlardan uzak durmasına yol açtı; bazı topluluklar Japonya’da yaşamış olanları lekelenmiş saydı.

83 yaşındaki sağ kalan Ahn Won-sang, köyüne döndükten sonra korkunun yaşamını nasıl şekillendirdiğini anlattı:

Köyümüze döndükten sonra mağdur olduğumuzu gizledik. İnsanlar Japonya’da bulunduğunuzu öğrenince sizden uzak duruyordu. Atom bombası sağ kalanlarının yakınında bulunarak bile hastalığın bulaşacağını sanıyorlardı.

Hastalığın yakın temasla yayılabileceği inancı, yaralanma geçmişini dışlanma gerekçesine dönüştürdü. Sağ kalanlar ilişkilerini, toplumdaki yerlerini ve ailelerini reddedilmekten korumak için yaşadıklarını gizledi.

Reklam

En yakın akrabalar bile gerçeği bilmiyordu

Bae Kyung-mi, Hiroşima’ya bomba atıldığında beş yaşındaydı. Daha sonra bu deneyimini eşinden ve çocuklarından sakladı. Oğulları, annelerinin Hapcheon’daki özel bir sağ kalanlar merkezine kaydolduğu onlarca yıl sonrasına kadar yaşananları öğrenmedi.

Onun sessizliği, birçok sağ kalanın karşılaştığı baskıyı yansıtıyordu. Bombalanan bir kentte bulunmuş olduklarını açıklamak, yalnızca kamusal alanda değil, memleketlerinde de ayrımcılığa maruz kalmalarına yol açabilirdi. Bazıları radyasyonla ilişkilendirilen hastalıklar, ameliyatlar ve başka tedaviler gördü; neden acı çektiklerini düşündüklerini yakınlarına anlatmadı.

Bu nedenle aileler, travmatik bir olay hakkında açıkça konuşma fırsatından fazlasını kaybetti. Sessizlik, çocukların ebeveynlerinin sağlık geçmişinin önemli bir bölümünü bilmeden büyümesine ya da ebeveynlerinin sağ kalan olarak tanınmaktan neden korktuğunu anlamamasına da yol açtı.

Hapcheon merkezi, yaşlı sağ kalanlara ev sahipliği yapmasının yanı sıra anma ve hak savunuculuğunun da odağı haline geldi. 1996’da kurulması, insanların bir araya gelip tanınma talebinde bulunabilecekleri bir yer yarattı; ancak kaynaklar sınırlı kaldı.

Merkezdeki 82 kişi, Güney Kore’de hayatta olduğu tahmin edilen 1.600 sağ kalanın yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor. Varlıkları Hapcheon’u görünür bir anma merkezine dönüştürürken, hayatta kalan daha büyük nüfus, yaşamlarının büyük bölümünde gizli kalmış deneyimlerini taşımayı sürdürüyor.

Sağ kalanların çocukları ve torunları hastalık ve engellilik için destek arıyor

İkinci ve üçüncü kuşak olarak tanımlanan sağ kalanların çocukları ve torunları, doğuştan gelen hastalıklar ve engellilikler bildirdi. Araştırmalar, kanser, kalp hastalıkları, kansızlık ve depresyon gibi rahatsızlıklara karşı daha yüksek bir yatkınlık saptadı. Bu bulgular, radyasyona maruz kalmanın sonuçlarının kuşaklar arasında aktarılmış olabileceği yönündeki aile kaygılarını artırdı.

Bir yakının hastalığıyla bombalamalar arasında doğrudan bağlantı kurmak bilimsel açıdan karmaşık ve maliyetli. Tanınma talep eden aileler, günümüzdeki sağlık sorunlarını 1945’te radyasyona maruz kalan bir ebeveynin ya da büyükanne veya büyükbabanın yaşadıklarıyla ilişkilendirmek zorunda.

İkinci kuşak sağ kalanlardan Han Jeong-sun’da, kemik dokusunun yeterli kan alamadığı için öldüğü avasküler nekroz hastalığı var. Oğlu, hareket ve kas kontrolünü etkileyen serebral palsiyle doğdu. Her ikisi için de tanınma talep etmenin yarattığı hayal kırıklığını şöyle anlattı:

Hastalığım ve oğlumun engelliliği kanıt, ama kabul edilmiyor.

Güney Kore Sağlık ve Refah Bakanlığı genetik veri toplamaya başladı ve istatistiksel açıdan anlamlı kanıtlar ortaya çıkması halinde mağdur tanımını sağ kalanların çocuklarını da kapsayacak biçimde genişletmeyi değerlendiriyor. Başka bir deyişle bakanlık, sıradan bir rastlantıyla açıklanamayacak kadar güçlü bir örüntü arıyor. Çocukların kapsama alınıp alınmayacağı henüz kararlaştırılmadı ve bir karar tarihi açıklanmadı.

Etkilenen aileler için bu bekleyişin sonuçları hemen hissediliyor. Bazılarına destek çok geç ulaşabilir; diğerleri ise aradıkları tanınmayı elde edemeden hastalık ya da engellilikle yaşamayı sürdürüyor.

Reklam

Hükümet desteği, onlarca yıl süren kampanyaların ardından geldi

Güney Kore, sağ kalanlara aylık yaklaşık 72 dolar tutarında mütevazı bir ödenek sağlayan özel bir yasayı 2016’da çıkardı. Radyasyona maruz kalma geçmişleriyle ilişkilendirdikleri sağlık sorunlarını bildiren çocuklar ve torunlar da dahil olmak üzere, bu ödeme onların ailelerine uzanmıyor.

Kore hükümeti onlarca yıl boyunca sağ kalanlarla çok az ilgilendi. Sağlık ve Refah Bakanlığı, Koreli atom bombası sağ kalanlarının durumunu araştıran ilk raporunu ancak 2019’da, bombalamalardan yaklaşık 74 yıl sonra yayımladı.

Kore ve Japonya’daki taban örgütleri ile bireysel aktivistler, resmî desteğin sınırlı olduğu uzun dönemde sağlık yardımı sağladı ve sağ kalanlara dikkat çekti. Çalışmaları, hükümetlere yanıt vermeleri için baskı yaparken insanların tedavi almasına yardımcı oldu.

Japonya’nın sömürge geçmişine karşı sorumluluk duygusuyla hareket eden Japon doktor Kawamura Toratarō, Koreli sağ kalanları masrafları kendisine ait olmak üzere Hiroşima’daki hastanesine davet etti. Nükleer silahlara karşı çıkan gruplar, Güney Kore’ye sağlık heyetleri gönderdi ve Hapcheon’da klinikler kurarak hükümet yardımının yetersiz kaldığı dönemde binlerce sağ kalanı tedavi etti.

Bu çabalar somut ihtiyaçlara yanıt verdi: doktorlara erişim, yıllardır yaralarıyla yaşayan kişilerin tedavisi ve yaşadıklarını kabul etmeye istekli destekçilerle bağlantı. Ayrıca, özellikle damgalanma ve kötüleşen sağlık sorunlarıyla mücadele ederken tek başlarına sürdürmeleri kolay olmayan bir kampanyanın devamına katkı sağladı.

Hukuki zaferler Japonya’da tedaviye erişimin önünü açtı

Japonya’nın yardım programları başlangıçta ülkede yaşayan sağ kalanları destekliyordu; yurt dışındakiler kapsam dışı bırakılmıştı. Koreli sağ kalanlar her iki ülkede de sürekli ayrımcılığa maruz kaldı. Japonya’da yaşayan etnik Koreliler Zainichi Koreliler ise bürokratik engellerle karşılaştı ve sağlık yardımlarından büyük ölçüde mahrum bırakıldı.

Koreli sağ kalanlar, Japonya’daki hak savunuculuğu gruplarında da geri planda kaldı. Deneyimleri, çoğu zaman Japonya’nın atom bombalarından gördüğü zarara odaklanan harekete sömürge yönetimi ve ulusal kimlik meselelerini taşıdı.

Sonunda kazanılan hukuki mücadeleler, yurt dışında yaşayan sağ kalanların yardıma ulaşmasını sağladı. Japonya Yüksek Mahkemesi, 2015’te yurt dışındaki hibakushaların sağlık giderlerinin karşılanmasını güvence altına aldı. Bu, Japonya dışında tedaviye ihtiyaç duyanlar için önemli bir iyileşmeydi.

Masrafların karşılanmasıyla tazminat arasındaki fark sağ kalanlar için önemli. Masrafların karşılanması, sağlık giderlerinin geri ödenmesi demek. Daha kapsamlı kampanyaları ise Korelilerin bombalanan kentlerde neden bulunduğunun, sonrasında nasıl muamele gördüklerinin ve çektikleri acılardan kimin sorumlu olduğunun kabul edilmesini de talep ediyor.

Yardım çoğu zaman tazminat değil, hayırseverlik olarak sunuldu. Birçok sağ kalan, davalar yoluyla elde edilen sağlık yardımlarının yanı sıra resmî kabul ve özür talebini sürdürüyor. Tedaviye erişim acil bir ihtiyacı karşıladı; ancak tanınma taleplerini çözüme kavuşturmadı.

Reklam

Anıtlar, anmayı nükleer silahların kaldırılması talebiyle buluşturuyor

Koreli kurbanların onlarca yıl resmî bir anıtı olmadı. Onları onurlandıran bir anıt mezar, ancak 1990’ların sonlarında Hiroşima Barış Parkı’na dikildi. Nagazaki’de ise Koreli kurbanlara adanmış bir taş anıt, 2021’de kentin Atom Bombası Müzesi’nin dışına yapıldı.

Bu anıtlar, yakınlarını kaybeden ailelere yas tutabilecekleri bir yer sunuyor ve yıkımları dünya çapında bilinen kentlerde Korelilerin yaşadıklarını görünür kılıyor. Onlarca yıllık kampanyaların ardından yapılmaları, sağ kalanların kamusal alanda tanınmak için ne kadar uzun süre beklediğini de gösteriyor.

Hapcheon’da ve başka yerlerdeki anma törenleri, sağ kalanlarla yakınlarının geçmişlerini paylaşmasına ve adalet talep etmesine imkân veriyor. Yaklaşık 400 kişinin katıldığı yıl dönümü buluşmasında çiçekler ve geleneksel törenler, sağlık ve toplumsal ihtiyaçları hâlâ devam eden ailelerin kaygılarıyla bir araya geldi.

Shim Jin-tae adıyla da bilinen Sim Jin-Tae, çocukken Hiroşima’da radyasyona maruz kaldı. Sağ kalanlara, hem Kuzey Kore’de hem de dünyada nükleer silahların kaldırılması için çalışmalara öncülük etmeleri çağrısında bulundu. Çağrısı, nükleer saldırıdan sağ çıkan kişilerin deneyimlerine dayanıyor.

Barış aktivisti Junko Ichiba, bu kampanyayı Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı öncesinde ve sırasında Korelilere muamelesinin kabul edilmesi talebiyle ilişkilendirdi. Duruşunu şu sözlerle ifade etti:

Özür olmadan barışın anlamı yok.

Ichiba’nın eleştirisi, Japon yetkililerin Korelilere yapılanlar için özür dilememiş olmasına işaret ediyor. Sağ kalanlar ve hak savunucuları için anma, sorumluluk ve nükleer silahlara karşı çıkmak aynı mücadelenin birbiriyle bağlantılı parçaları.

Sorumluluk ve tanıklık hâlâ aciliyet taşıyor

Shim Jin-tae, sağ kalanların geçmişinde yer alan ülkelerin tümünü kapsayan bir sorumluluk eksikliğinden söz etti. Şikâyeti şöyleydi:

Kimse sorumluluk almıyor; ne bombayı atan ülke ne de onları korumayı başaramayan ülke.

ABD, atom bombalarının atılması için hiçbir zaman özür dilemedi. Japonya, Korelilerin yaşadıklarını çoğu zaman küçümsedi ya da görmezden geldi. Sağ kalanlar, Kore’de de seslerini duyurmakta zorlandı.

Uzlaşma yönünde bazı adımlar hükümetler dışından geldi. Bombalarda kullanılan uranyumun çıkarılmasına katkıda bulunan Kanada’daki Sahtu Dene İlk Uluslar topluluğunun üyeleri, Koreli hibakushalardan özür dilemek için Hiroşima’ya gitti. Bu dayanışma adımı, sağ kalanların başka yerlerde karşılaştığı sessizlik ve kayıtsızlığın tam tersiydi.

Sağ kalanlar ve hak savunucuları, yaşam koşullarına ilişkin daha kapsamlı araştırmalar, sağ kalanların çocuklarına genişletilmiş destek ve kanıtlarla tanıklıkların korunmasını talep etmeyi sürdürüyor. Bu talepler, hem bugün yardıma ihtiyaç duyanları hem de sağ kalanlardan doğrudan dinleyemeyecek gelecek kuşakları ilgilendiriyor.

Kızılhaç’ın destek birimi müdürü Heo Jeong-gu, konunun aciliyetini şöyle anlattı:

Bu meseleler sağ kalanlar hâlâ hayattayken ele alınmalı; gelecek kuşaklar için kanıtlar ve tanıklıklar toplanmalı.

Doğu Asya’da ve dünyanın başka yerlerinde artan nükleer gerilimler, sağ kalanların uyarılarını güncel kılıyor. Onların geçmişi, nükleer saldırının etkilerini onlarca yıl süren hastalık, ayrımcılık ve çözüme kavuşmamış taleplerle ilişkilendiriyor; bunlar bombanın düştüğü günün çok ötesine uzanıyor.

Adı açıklanmayan bir sağ kalan, hayatta kalan kuşak giderek azalırken bu deneyimlerin unutulabileceği korkusunu şöyle dile getirdi:

Hafıza tazminattan daha önemli; yaşananlar unutulursa aynı şey yeniden yaşanabilir.

80. yıl dönümünü anan aileler için bu hafızayı korumak, can kaybı tahminlerinin yanı sıra tek tek insanların yaşamlarını da kayda geçirmek demek. Aynı zamanda hâlâ bakım arayan yaşlı sağ kalanlara ve tanınmayı bekleyen ailelerine dikkatleri yöneltmeyi sürdürmek demek.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarının ilk anda yol açtığı can kayıplarının yaklaşık yüzde 10 ila 20’sini, sömürge yönetimi sırasında çoğu zorla çalıştırılmak üzere Japonya’ya götürülen Koreliler oluşturdu.
  • Savaştan sonra yaklaşık 23.000 Koreli sağ kalan ülkesine döndü; korku ve ayrımcılık birçok kişiyi yaşadıklarını gizlemeye itti.
  • Ağustos 2025’te Güney Kore’de yaklaşık 1.600 sağ kalanın hayatta olduğu tahmin ediliyordu. Bunlardan 82’si Hapcheon Atom Bombası Mağdurları Merkezi’nde yaşıyordu.
  • Güney Kore’nin 2016 tarihli yasası sağ kalanlara ayda yaklaşık 72 dolar ödüyor; ancak çocukları ve torunları bu destekten yararlanamıyor.
  • Japonya Yüksek Mahkemesinin 2015 tarihli kararı, yurt dışındaki hibakushaların sağlık giderlerinin karşılanmasını güvence altına aldı.
  • Sağlık ve Refah Bakanlığı genetik veri topluyor ve sağ kalanların çocuklarının mağdur olarak tanınıp tanınmayacağını değerlendiriyor.
  • Sağ kalanlar ve hak savunucuları özür, daha kapsamlı destek, tanıklıkların korunması ve nükleer silahların kaldırılması taleplerini sürdürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir