Milyonlarca yolculuğu etkileyecek aşamalı değişim
Ho Chi Minh City, 2026'dan itibaren kent merkezinde benzinli ve dizel araçlara kısıtlama getirmeye hazırlanıyor. İlk aşamada, belirlenen emisyon standartlarını karşılamayan ticari otomobiller ve hizmet motosikletleri hedef alınacak. Önerilen geçiş süreci, UNESCO tarafından tanınan bir biyosfer rezervine ev sahipliği yapan kıyı ilçesi Can Gio'yu da kapsıyor.
İçindekiler
- Milyonlarca yolculuğu etkileyecek aşamalı değişim
- Trafik kirliliği planı neden gündeme getirdi?
- Düşük emisyon bölgeleri nerelerde uygulanacak?
- 2025-2032 dönemi için önerilen takvim
- Kent yönetimi giriş kurallarını nasıl uygulayacak?
- Yolcu taşımacılığında kullanılan motosikletler neden ilk sırada?
- Hanelere ve küçük işletmelere mali destek
- Şarj altyapısı ve toplu taşıma birlikte genişlemeli
- Araştırmacılar finansman ve kademeli geçiş çağrısı yapıyor
- Pillerin yönetimi ve ekonomik dönüşüm
- Hanoi ve diğer kentlerle karşılaştırma
- Öne Çıkanlar
10 Ağustos 2025 itibarıyla kent yönetimi, 2030'a kadar şartları kademeli olarak sıkılaştırmayı, 2032'de ise uygulamayı gözden geçirerek olası bir genişlemeyi değerlendirmeyi planlıyor. Açıklanan hedef, belirlenen bölgelerde benzinli ve dizel araçları 2032'ye kadar tamamen devre dışı bırakmak. Kent sakinleri, teslimat çalışanları ve işletmeler açısından ilk etapta yaşanacak değişiklik; araç türüne, emisyonlara ve kullanım biçimine dayalı bir dizi kısıtlama olacak.
Uygulamanın kapsamı oldukça geniş. Kentte 8,6 milyondan fazlası motosiklet olmak üzere 9,6 milyondan fazla araç kullanılıyor. Sürücüleri genellikle günde 80 ila 120 kilometre yol yapan, yolcu taşımacılığında kullanılan yaklaşık 400 bin motosiklet özellikle odak noktası.
Plan; düşük emisyon bölgelerini, elektrikli araç teşviklerini, toplu taşıma iyileştirmelerini ve daha geniş bir şarj ağı kurulmasını bir araya getiriyor. Araçlarını değiştirmekte zorlanacak kişilere mali yardım sağlanması ve elektrikli ulaşıma geçişin yaratacağı atıklarla ilgilenmek üzere bir pil geri dönüşüm merkezi kurulması da öneriler arasında.
Planlanan desteklerin kesin biçimi ve 2032'de yapılması öngörülen incelemenin sonucu da dahil olmak üzere birçok ayrıntı henüz öneri aşamasında. Uygulamadaki temel zorluk, kentin en işlek caddelerinin bazılarında kısıtlamaları hayata geçirirken daha temiz ulaşımı uygun fiyatlı ve kullanışlı hale getirmek.
Trafik kirliliği planı neden gündeme getirdi?
Ho Chi Minh City'nin kalabalık yolları trafik sıkışıklığına, sise ve sağlık risklerine yol açıyor. Hava Kalitesi Endeksi (AQI), özellikle nüfusun yoğun olduğu bölgelerde sıklıkla kötü ile çok kötü aralığına ulaşıyor. Endeks, havanın ne ölçüde kirli olduğunu ve bununla bağlantılı sağlık riskini aktarmak için kullanılıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, Vietnam genelinde hava kirliliğini yılda 60 binden fazla ölümle ilişkilendiriyor. Ülke genelini kapsayan bu rakam, solunum ve kalp-damar hastalıklarıyla bağlantılı kirliliği azaltmayı amaçlayan kent içi ulaşım önerilerinin ardındaki halk sağlığı kaygısını açıklamaya yardımcı oluyor.
Ulaşım kaynaklı emisyonlar, kentteki hava kirliliğinin başlıca nedenlerinden biri. Gelirlerin artması daha fazla kent sakininin özel araç satın almasını sağlarken yollar ve çevre üzerindeki baskıyı da artırıyor. Uzmanlar, önlem alınmaması halinde Ho Chi Minh City'deki toplam ulaşım emisyonlarının 2030'a kadar iki kattan fazla artabileceği uyarısında bulunuyor.
Önerilen kısıtlamalar; emisyonları azaltmayı, halk sağlığını iyileştirmeyi ve kentsel ulaşımı modernleştirmeyi amaçlayan daha geniş kapsamlı ulusal stratejinin bir parçası. Hanoi de benzer önlemler üzerinde çalışıyor. Böylece Vietnam'ın iki büyük kentindeki dönüşüm, ülkenin daha temiz ulaşıma geçişinin temel unsurlarından biri haline geliyor.
Düşük emisyon bölgeleri nerelerde uygulanacak?
Ho Chi Minh City'de önerilen düşük emisyon bölgeleri, kent merkezini ve Can Gio'yu kapsayacak. Kısaca LEZ olarak adlandırılan düşük emisyon bölgesi, erişimin aracın belirlenmiş kirlilik sınırlarını karşılamasına bağlı olduğu bir alan. Plan kapsamında giriş şartları zaman içinde sıkılaştırılacak.
Kent merkezi sınırı, büyük köprüleri ve ana ulaşım yollarını izleyecek. Sınırda yer alan köprüler arasında Dien Bien Phu, Bong, Cong Ly, Calmette, Khanh Hoi ve Nguyen Huu Canh bulunuyor. Sınırda yer aldığı belirtilen caddeler ise Cach Mang Thang Tam, 3 Thang 2, Le Hong Phong ve Tran Hung Dao.
Bu merkezi bölgeler, kentin en sıkışık ve kirli alanları arasında. Buradaki kısıtlamalar; kent merkezinde yaşayanları, merkeze işe gidip gelenleri ve yolcu ya da yük taşımak için araçlarıyla bu bölgeye giren işletmeleri etkileyecek.
Can Gio, plan açısından farklı bir öncelik taşıyor. UNESCO tarafından tanınan biyosfer rezervi hassas ekosistemlere ev sahipliği yapıyor. Kent yönetimi, daha temiz ulaşımın çevre korumayı ve sürdürülebilir turizmi desteklemesini istiyor. Hem kent merkezindeki caddelerin hem de kıyı ilçesinin kapsama alınması, politikanın kent sağlığı hedeflerini çevresel açıdan hassas bir bölgenin korunmasıyla birleştiriyor.
2025-2032 dönemi için önerilen takvim
Kent yönetimi, 2025'te yasal düzenlemelerin ve altyapının hazırlanmasıyla başlayacak yedi aşamalı bir takvim açıkladı. 2026'daki ilk kısıtlamalar, Euro 4 standardının altında kalan ticari otomobilleri ve Euro 2 standardının altında kalan hizmet motosikletlerini hedef alacak. Euro standartları, araç egzozundan kaynaklanan kirliliğe sınır getiriyor; önerilen kurallarda hangi araçların bölgeye girebileceği bu eşiklere göre belirlenecek.
- 2025: Düşük emisyon bölgeleri için yasal çerçeveyi ve altyapıyı hazırlama.
- 2026: Euro 4 standardını karşılamayan ticari otomobillere ve Euro 2 standardının altındaki hizmet motosikletlerine kısıtlamaları başlatma.
- 2027: Bölgelere giren tüm motosikletlere emisyon testinden geçme şartı getirme.
- 2028 sonu: Bölge yol haritası kapsamında yolcu taşımacılığında kullanılan motosikletlerin tamamen elektrikli olmasını zorunlu kılma.
- Aralık 2029: Uygulamalar üzerinden çağrılan ulaşım hizmetlerinde benzinli motosikletleri yasaklama.
- 2030: Kent merkezindeki tüm kişisel araçlara düşük emisyon kurallarını uygulama.
- 2032: Bölgeleri gözden geçirme ve Ring Road 1 içindeki alanlara genişletmeyi değerlendirme.
Takvim, belirli ticari araçlarla başlayıp daha geniş test şartlarına ve ardından kişisel araçlara uzanıyor. Emisyon testi, aracın ürettiği kirliliği ölçüyor. Dolayısıyla 2027 aşamasında bölgeye giriş, ölçülen egzoz performansına bağlı olacak.
Kent yönetiminin hedefi, bölgelerdeki benzinli ve dizel araçları 2032'ye kadar tamamen devreden çıkarmak. Aynı yıl yapılması planlanan incelemede, sınırların Ring Road 1 içindeki alanlara genişletilip genişletilmeyeceği de değerlendirilecek ve böylece daha fazla yolculuk kurallara tabi olacak.
Kent yönetimi giriş kurallarını nasıl uygulayacak?
Plaka tanıma kameraları ve dijital izleme sistemleri denetimi destekleyecek. Bu sistemler, aracın plakasını tanıyarak yetkililerin kısıtlı bir alana giriş şartlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol etmesini sağlayacak.
Kurallara uymayan araçlara para cezası verilecek. Kent yönetimi ayrıca ihlalleri bildiren ihbarcılara ödül vermeyi planlıyor. Böylece kamera ve dijital denetimlere halktan gelen bildirimler de eklenecek.
Sürücülerin bu nedenle hem nereye gittiklerini hem de uygulamanın o aşamasında araçları için hangi şartların geçerli olduğunu göz önünde bulundurması gerekecek. Ticari otomobiller, ücret karşılığı yolcu taşıyan motosikletler ve kişisel amaçla kullanılan motosikletler takvime farklı aşamalarda dahil olacak.
2025'teki hazırlık döneminde bu denetimler için gereken yasal çerçevenin ve altyapının oluşturulması amaçlanıyor. Geçiş süreci, kent sakinleri ve işletmelerin anlayabileceği kuralların yanı sıra bu kuralları işlek güzergâhlarda uygulayabilecek izleme sistemleri gerektirecek.
Yolcu taşımacılığında kullanılan motosikletler neden ilk sırada?
Ho Chi Minh City'de yolcu taşımacılığında kullanılan yaklaşık 400 bin motosiklet bulunuyor. Sürücülerin günde ortalama 80 ila 120 kilometre yol yapması, bu araçları yolların yoğun kullanıcıları ve kentsel emisyonlara orantısız ölçüde katkıda bulunan bir grup haline getiriyor.
Kent yönetimi, bu filonun yüzde 30'unu 2026 sonuna, yüzde 80'ini 2027 sonuna ve tamamını 2029 sonuna kadar elektrikli araçlara dönüştürmeyi hedefliyor. 400 bin araçlık bir filoda bu hedefler, tam dönüşümden önce 2026'da yaklaşık 120 bin, 2027'de ise 320 bin elektrikli motosiklet anlamına geliyor.
Kent yönetimi, 2026'nın başından itibaren yolcu taşımacılığında kullanılan benzinli motosikletler için yeni işletme lisansı vermeyi durdurmayı planlıyor. 2027'den itibaren ise düşük emisyon bölgelerinde bu araçların yoğun saatlerde kullanımını kısıtlayacak. Yol haritasında uygulamalar üzerinden çağrılan ulaşım hizmetlerine yönelik yasak için Aralık 2029 tarihi belirtilirken, bu tarihe kadar benzinli motosikletlerin yolcu taşımacılığı platformlarında kullanılması da yasaklanacak.
Bölgelere ilişkin yol haritası, yolcu taşımacılığında kullanılan motosikletlerin 2028 sonuna kadar tamamen elektrikli olmasını da öngörüyor. Filo dönüşüm programı ise yüzde 100 hedefi için 2029 sonunu belirliyor. Önerilen geçiş sürecinde her iki tarih de yer alıyor; böylece bölgelerdeki şart, filo dönüşümünün tamamlanması için belirlenen tarihten önce yürürlüğe girecek.
Sürücüler için motosikletini değiştirmek, gelirini korumakla yakından bağlantılı. Kent yönetimi, her gün uzun mesafeler yapan yolcu taşımacılığı ve teslimat çalışanlarına ek destek sağlamayı öngörüyor. Araç satın alma maliyeti, şarj erişimi ve yeniden şarj için gereken süre, bu çalışanlar açısından temel kaygılar arasında.
Hanelere ve küçük işletmelere mali destek
Düşük gelirli kent sakinleri ve eski araçlarına bağımlı küçük işletme sahipleri, en büyük baskıyla karşılaşacak gruplar arasında. Ho Chi Minh City'deki araçların çoğu 10 yaşından büyük. Yeni elektrikli araçlarsa birçok aile için hâlâ pahalı.
Kent yönetimi, düşük gelirli hanelerin ve küçük işletmelerin elektrikli araç satın almasına yardımcı olmak için nakit teşvikler hazırlıyor. Önerilen diğer önlemler arasında katma değer vergisi muafiyetleri, tescil ücretlerinden muafiyet ve temiz enerjiyle çalışan araçlara geçecek kişilere uygun koşullu krediler yer alıyor.
Uygun koşullu krediler, daha elverişli borçlanma şartları sunarak satın alma maliyetinin zamana yayılmasını sağlayacak. Tescil ücreti ve vergi muafiyetleri ise yeni bir araç satın alma ve tescil etme giderlerinin bir bölümünü azaltacak.
Hanoi'nin taslak politikası, Vietnam'ın başka yerlerinde değerlendirilen desteklere örnek oluşturuyor: bireylere 3 milyon Vietnam dongu (yaklaşık 114 ABD doları), yoksul hanelere ise 5 milyon dong (yaklaşık 191 ABD doları) nakit teşvik. Ho Chi Minh City'nin de benzer önlemler alması ve yolcu taşımacılığı ile teslimat sürücülerine ek destek sağlaması bekleniyor.
Anketler, vatandaşların yüzde 70'inden fazlasının elektrikli araçlara geçmek için mali desteğe ya da düşük faizli kredilere ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Kent yönetimi ayrıca elektrikli araç üreticilerine ve şarj ile pil değiştirme istasyonlarına yatırım yapanlara teşvikler planlıyor. Böylece araç alıcılarına destek, ihtiyaç duyacakları hizmetlere yönelik yatırımlarla birlikte ele alınıyor.
Şarj altyapısı ve toplu taşıma birlikte genişlemeli
Ho Chi Minh City'de şu anda yaklaşık 600 halka açık şarj noktası bulunuyor. Bu sayı, öngörülen talebin yüzde 10'undan azını karşılıyor. Plan kapsamında Aralık 2028'den önce en az 3.000 halka açık şarj ve pil değiştirme istasyonu kurulması, yeni binalardaki otopark alanlarının yüzde 30'unun şarj cihazlarıyla donatılması öngörülüyor.
Pil değiştirme istasyonu, kullanıcının bitmiş pilini yeniden şarj olmasını beklemek yerine dolu bir pille değiştirmesini sağlıyor. Bu seçenek, günün büyük bölümünü yolcu taşıyarak ya da teslimat yaparak geçiren sürücüler için özellikle önem taşıyor.
Mevcut sayı şarj noktalarını, hedefse şarj ve pil değiştirme istasyonlarını kapsıyor. Planlanan genişleme kapsamında otoparklara, alışveriş merkezlerine ve başlıca ulaşım merkezlerine tesisler kurulacak. Böylece bu noktalara erişim, ayrı bir yolculuk gerektirmek yerine günlük güzergâhların parçası olacak.
Toplu taşımaya yatırım da geçiş sürecinin bir diğer unsuru. Kent yönetimi elektrikli otobüs hatlarını genişletmeyi, çevre dostu otobüslerin sayısını artırmayı, halka açık bisiklet paylaşımını geliştirmeyi ve yayalarla bisikletliler için yeşil koridorlar oluşturmayı planlıyor.
Bu önlemler, kent sakinlerine özel araçlarını hemen değiştirmek dışında seçenekler sunacak. Varış noktalarına otobüsle, bisikletle ya da yürüyerek ulaşabilen çalışanlar, giriş kuralları sıkılaştıkça daha fazla seçeneğe sahip olacak. Motosiklet kullanmayı sürdüren hanelerin ise kolayca erişebilecekleri şarj noktalarına ihtiyacı olacak.
Kent sakinleri, toplu taşıma ve şarj altyapısının zamanında hazır olup olmayacağı konusunda kaygılı. Şarj talebi arttıkça yangın güvenliği ve elektrik şebekesinin kapasitesi de çözülmesi gereken sorunlar arasında.
Araştırmacılar finansman ve kademeli geçiş çağrısı yapıyor
Vietnam Temiz Hava Ağı Başkanı Dr. Duong Hoang Tung, hükümetin taahhüdünü desteklerken halka doğrudan yardım sağlanmasının ve kamuoyuyla iletişim kurulmasının önemini vurguluyor. Değiştirilmesi gerekebilecek araçların sayısına dikkat çekiyor.
Milyonlarca motosikletin değiştirilmesi gerekebilir. Geçişin sorunsuz ilerlemesini sağlamak için devletin doğrudan destek politikaları uygulaması gerekiyor.
Ulusal Meclis Bilim, Teknoloji ve Çevre Komitesinin eski üyesi Doç. Dr. Bui Thi An, planın aciliyetine dikkat çekerken araçların yenilenmesi ve şarj tesisleri için finansman sağlanması çağrısında bulunuyor.
Başarı için iyi tasarlanmış bir uygulama planı ile araçların yenilenmesine ve şarj altyapısına yönelik güçlü bir finansman şart.
Ekonomist Vu Dinh Anh, politikanın öncelikle kent merkezinde yaşayanları ve işe gidip gelenleri etkileyeceğini belirtiyor. Ayrımcılığa yol açmayacak ve toplumsal düzenin bozulmasını sınırlayacak kapsamlı bir yaklaşım öneriyor.
Kamuoyu ikiye bölünmüş durumda. Birçok kent sakini daha temiz havayı ve modern ulaşımı destekliyor, ancak kentin bu ölçekte bir değişime hazır olup olmadığını sorguluyor. Uygun fiyatlı elektrikli araçlar, daha fazla şarj istasyonu ve daha iyi toplu taşıma sıkça dile getirilen kaygılar arasında.
Araştırmacıların önerileri, çevresel hedefi hanelerin gündelik kararlarıyla ilişkilendiriyor. Doğrudan destek, altyapı için güçlü finansman ve kamuoyuyla sürekli iletişim, kurallar ticari araçlardan daha geniş bir özel yolculuk yelpazesine uzanırken kent sakinlerinin uyum sağlamasına yardımcı olacak.
Pillerin yönetimi ve ekonomik dönüşüm
Ho Chi Minh City, yıllık 3.000 ton işleme kapasiteli bir pil geri dönüşüm merkezi kurmayı planlıyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması ve pillerin kullanım ömrünü tamamlamasıyla ortaya çıkacak atıklar bu tesiste işlenecek.
Pillerdeki metallerin yüzde 95'ine kadarı geri kazanılabiliyor. Kullanılmış piller, araçlardaki kullanım süreleri sona erdikten sonra güneş enerjisini depolamak ya da kırsal bölgelerde elektrik arzını desteklemek için de yeniden kullanılabilir.
Geri dönüşüm önerisi, atılan pillerin çevre sorunlarına yol açmasını önlemeyi ve kentin küresel yeşil tedarik zincirlerine katılmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu nedenle pil yönetimi, yollardaki egzoz kirliliğini azaltmanın yanı sıra ulaşım dönüşümünün de bir parçası.
Daha geniş kapsamlı dönüşüm, araç üreticileri, girişimler ve şarj, pil değiştirme ve geri dönüşüm alanlarında çalışan işletmeler için pazarlar oluşturacak. Ho Chi Minh City, küresel yeşil ekonomi tedarik zincirinde önemli bir aktör haline gelmeyi hedefliyor.
Daha temiz ulaşımın solunum ve kalp-damar hastalıklarını azaltması bekleniyor. Daha geniş kapsamlı kent planı ise trafik sıkışıklığının azalmasını, sokakların sessizleşmesini ve yeşil alanların artmasını amaçlıyor. Bu değişiklikler kenti kent sakinleri ve turistler için daha çekici hale getirebilir. Hassas gruplardaki haneler ve küçük işletmeler için öncelik, kısıtlamalar genişlerken uygun fiyatlı ulaşıma erişimi sürdürmek.
Hanoi ve diğer kentlerle karşılaştırma
Hanoi'de yedi milyondan fazla motosiklet ve bir milyonun biraz üzerinde otomobil bulunuyor. Kent, 1 Temmuz 2026'dan itibaren Ring Road 1 içinde fosil yakıtla çalışan motosikletleri yasaklayacak. Yasağı 2028'e kadar Ring Road 2'ye, 2030'a kadar da Ring Road 3'e genişletecek. Zamanla benzinli otomobillere de kısıtlama getirilmesi öngörülüyor.
Ho Chi Minh City'nin 2026'da başlayacak ilk aşaması ise belirlenmiş emisyon standartlarının altında kalan ticari otomobillere ve hizmet motosikletlerine odaklanıyor. Sonraki aşamalarda test ve düşük emisyon şartları daha fazla araca genişletilecek; 2030'dan itibaren kent merkezindeki kişisel araçlar da kapsama alınacak.
Hanoi ayrıca nakit teşvikler, uygun koşullu krediler ve yeni ya da mevcut binalar için şarj altyapısı şartları getiriyor. Her iki kent de çevresel hedeflerle kent sakinlerinin mali ve pratik koşullarını dengelemeyi amaçlayan aşamalı geçişler yürütüyor.
Hükümet, başka ülkelerde ani yasakların yol açtığı kamuoyu tepkisini ve lojistik sorunları önlemek istiyor. Amsterdam, Paris ve Milano düşük emisyon bölgeleri oluşturdu ya da fosil yakıtla çalışan araçları yasakladı. Vietnam'ın önerileri de kentsel ulaşımın daha temiz hale getirilmesine yönelik uluslararası eğilimin bir parçası.
Ho Chi Minh City için ilk aşamada yapılması gerekenler hazırlık çalışmaları: yasal düzenlemeler, mali destek, ulaşım alternatifleri ve şarj tesisleri. 2026'da başlayacak kısıtlamalar, başarısı bu hizmetlerin sürücülere getirilen şartlarla birlikte geliştirilmesine bağlı olan uzun bir süreci başlatacak.
Öne Çıkanlar
- 10 Ağustos 2025 itibarıyla Ho Chi Minh City, 2026'dan başlayarak kent merkezindeki düşük emisyon bölgelerinde ve Can Gio'da araç kısıtlamaları uygulamayı planlıyor.
- İlk aşama, Euro 4 standardının altında kalan ticari otomobilleri ve Euro 2 standardının altındaki hizmet motosikletlerini hedefliyor.
- Bölgelere girecek tüm motosikletler 2027'den itibaren emisyon testinden geçecek; düşük emisyon kuralları 2030'da kent merkezindeki kişisel araçları da kapsayacak.
- Yolcu taşımacılığında kullanılan motosikletleri elektrikliye dönüştürme programı, 2026 sonuna kadar yüzde 30, 2027 sonuna kadar yüzde 80 ve 2029 sonuna kadar yüzde 100 dönüşüm hedefliyor.
- Plan, Aralık 2028'den önce en az 3.000 halka açık şarj ve pil değiştirme istasyonu kurulmasını, mali destek sağlanmasını ve toplu taşımanın genişletilmesini öngörüyor.
- Önerilen pil geri dönüşüm merkezi yılda 3.000 ton atık işleyecek.
- Kent yönetimi, bölgelerdeki benzinli ve dizel araçları 2032'ye kadar devreden çıkarmayı hedefliyor. Aynı yıl programı gözden geçirerek Ring Road 1 içindeki alanlara genişletmeyi değerlendirecek.
- Uygun fiyat, şarja erişim, toplu taşımanın hazır olması, yangın güvenliği, pil yönetimi ve şebeke kapasitesi temel kaygılar olmaya devam ediyor.






