47 proje, Laos’un elektrik kapasitesini Vietnam’a yönlendiriyor
Laos, Vietnam’a elektrik sağlamak üzere toplam 8.260 megavat kapasiteli 47 projeyi hayata geçiriyor. Bu projelerden 13’ü faaliyette, kalan 34’ünün ise 2030’dan önce tamamlanması bekleniyor. Bu genişleme, uzun süredir hidroelektriğin ağırlıkta olduğu ihracat sektörüne rüzgâr enerjisini de katarken, elektriğin güvenilir biçimde iletilmesi için gereken bağlantıları kurma konusunda her iki ülke üzerindeki baskıyı artırıyor.
İçindekiler
- 47 proje, Laos’un elektrik kapasitesini Vietnam’a yönlendiriyor
- İthalat artarken Vietnam hedefini yükseltiyor
- Kapasite rakamları ne anlama geliyor?
- Muson, Laos’a yeni bir elektrik ihracatı kaynağı sunuyor
- Elektriğin alıcılara ne ölçüde ulaşacağını iletim hatları belirliyor
- İlk faal projelerin ardından yeni rüzgâr önerileri geliyor
- İstihdam, imtiyaz ödemeleri ve yatırım koşulları
- Güneş enerjisi ve Çin’le daha güçlü bağlantı şebekeyi genişletiyor
- 2030 hedefine giden dönüm noktaları
- Önemli Noktalar
Laos Sanayi ve Ticaret Bakanlığına bağlı İşletme Yönetimi Dairesi Genel Müdürü Aphisid Sengsourivong, Asya Kalkınma Bankasının, Muson Rüzgâr Enerjisi Projesi’ne düzenlediği ziyaret sırasında Laoslu ve uluslararası gazetecilerle yaptığı toplantıda programı anlattı.
Bakanlığa göre 47 projenin tamamı Laos hükümetiyle imtiyaz anlaşmalarına, Vietnam’dan elektrik ithalatı onayına ve elektrik alım anlaşmalarına sahip. İmtiyaz, bir geliştiriciye üzerinde mutabık kalınan hükümet şartları çerçevesinde proje inşa etme veya işletme yetkisi veriyor. Elektrik alım anlaşması ise alıcının elektrik için hangi koşullarda ödeme yapacağını belirliyor.
Faaliyetteki santrallerin kurulu gücü 2.763 MW, ticari işletmeye geçmeyi bekleyen projelerin kapasitesi ise 5.497 MW. Bu, planlanan kapasitenin yaklaşık üçte ikisinin henüz devreye girmesi gerektiği anlamına geliyor. Toplam kapasitesi yaklaşık 10.618 MW olan 16 proje önerisi de fizibilite çalışmasından geçiyor. Bu projelerin hayata geçirilip geçirilmeyeceğini yatırım, teknik değerlendirmeler ve alıcılarla yapılacak anlaşmalar belirleyecek.
Vietnam, komşusundan şimdiden çok daha fazla elektrik alıyor. Vietnam Elektrik Kurumu (EVN), Laos’tan yapılan ithalatın 2026’nın ilk çeyreğinde 2,92 milyar kilovatsaate ulaştığını; 2025’in aynı döneminde bu miktarın 1,33 milyar kilovatsaat olduğunu bildirdi. 1,59 milyar kilovatsaatlik artış, planlanan kapasitenin büyük bölümü henüz faaliyete geçmeden ticaretin ne kadar hızlı büyüdüğünü gösteriyor.
İthalat artarken Vietnam hedefini yükseltiyor
EVN, iki hükümetin Ocak 2025’te Laos’tan 2030’a kadar en az 8.000 MW elektrik ithal edilmesi konusunda anlaştığını bildirdi. Önceki hedef 5.000 MW’tı. Yeni asgari hedef yüzde 60 daha yüksek. 8.260 MW’lık proje programındaki santrallerin tümü ticari işletmeye geçerse onaylı kapasite bu eşiğin biraz üzerine çıkacak.
Önceki elektrik iş birliği çerçevesinde 2025’e kadar 3.000 MW, 2030’a kadar ise 5.000 MW hedeflenmişti. Bu rakamlar planlamanın önceki aşamasını yansıtıyor; Ocak 2025’teki anlaşma, on yılın sonuna ilişkin hedefi yükseltti. Uzun vadeli projeksiyonlar, Laos’tan ithalatın 2050’ye kadar yaklaşık 11.000 MW’a ulaşabileceğini ve yıllık tahmini 37 milyar kilovatsaat elektrik sağlayabileceğini öngörüyor.
EVN’ye göre Laos, 2026’nın ilk çeyreğinde Vietnam’ın toplam elektrik üretiminin yüzde 3,8’ini karşıladı. Bu, Vietnam elektrik sistemi içinde sınırlı bir pay olsa da hızlı artış; sanayi, dijital altyapı ve genel ekonomisi büyüyen Vietnam’ın elektrik ihtiyacını karşılamada bu bağlantıyı giderek daha kullanışlı hâle getiriyor.
Kapasite rakamları ne anlama geliyor?
EVN, Vietnam’a ticari olarak elektrik sağlayan Laos santrallerinin toplam kapasitesini 2025’te 2.379 MW olarak açıkladı. Bu rakam 2024’te 1.700 MW’tı. Aphisid’in bakanlıktan aktardığı daha güncel verilere göre faaliyetteki kapasite 2.763 MW. Rakamlar, işletmedeki proje grubunun genişlediğini gösteriyor. 8.260 MW’lık toplam kapasiteye ise henüz ticari faaliyete başlamamış santraller de dahil.
Megavat, bir santralin belirli bir anda ne kadar güç üretebileceğini ölçer. Kilovatsaat ise zaman içinde fiilen sağlanan elektrik miktarını gösterir. Bir rüzgâr santralinin yıllık üretimi rüzgâr koşullarına ve elektriği şebekeye iletebilme kapasitesine bağlıdır; hidroelektrik santrallerde de su mevcudiyeti belirleyicidir. Bu nedenle alıcıların hem üretim kapasitesine hem de güvenilir elektrik arzına ihtiyacı var.
Laos’un önündeki somut görev, kalan 5.497 MW’ı Vietnam’ın kullanabileceği elektriğe dönüştürmek. Bunun ne zaman gerçekleşeceğini inşaat takvimleri, işletme izinleri, iletim şebekesine erişim ve üzerinde anlaşılan fiyatlar belirleyecek.
Muson, Laos’a yeni bir elektrik ihracatı kaynağı sunuyor
600 MW kapasiteli Muson Rüzgâr Enerjisi Projesi, 22 Ağustos 2025’te ticari işletmeye başladı ve Laos’un ilk rüzgâr santrali oldu. Xekong eyaletindeki Dakcheung ilçesi ile Attapeu eyaletindeki Sanxay ilçesine yayılan 133 türbin, EVN ile yapılan 25 yıllık elektrik alım anlaşması kapsamında Vietnam’a elektrik sağlıyor.
Asya Kalkınma Bankası proje için 692,55 milyon ABD doları tutarında bir finansman paketi oluşturdu. Aphisid, Vietnam’dan gelen talebin projenin hayata geçirilmesinde belirleyici olduğunu söyledi. Bakanlık yetkilisi, Vietnam’ın elektriği satın alma isteğini şöyle anlattı:
Vietnam pazarı açılıyor.
Bakanlığa göre Laos’un elektrik ihracatında geçmişte hidroelektriğin payı yüzde 80 ila 90 arasındaydı. Kurak mevsimde su kaynaklarının azalması üretimi sınırlayabiliyor. Rüzgâr ve güneş enerjisinin eklenmesi Laos’a daha fazla elektrik kaynağı sağlıyor; ancak bu kaynakların yıl boyunca ne kadar katkı sunacağı yerel hava koşullarına ve şebekenin durumuna bağlı.
Muson projesinde, yetkililerin daha önce karşılaşmadığı onay süreçlerinin de ele alınması gerekti. Aphisid, Laos’un ilk rüzgâr enerjisi projesini hazırlama ve müzakere etme sürecindeki güçlükleri şöyle anlattı:
“Gerçekten de özel düzenlemelerimiz veya prosedürlerimiz yok,” dedi.
Hükümet, gelecekteki rüzgâr projelerinin nasıl değerlendirileceğini belirlemek için bu deneyimden yararlanıyor. Muson’un ardından gelecek projeler için daha ayrıntılı prosedürler, inşaat öncesinde gereken inceleme ve kararların netleşmesine yardımcı olabilir.
Elektriğin alıcılara ne ölçüde ulaşacağını iletim hatları belirliyor
Aphisid, Laos hükümetinin şebeke kapasitesini değerlendirdiğini, proje onaylarını hızlandırmaya çalıştığını, iletim bağlantı noktaları ile elektrik fiyatları konusunda müzakereler yürüttüğünü söyledi. Bu başlıkların her biri, faaliyetteki santrallerin Vietnam’ın ihtiyacı olduğunda elektrik sağlayıp sağlayamayacağını etkiliyor.
İletim hattı, elektriğin büyük miktarlarda taşınmasını sağlayan güzergâhtır. Bağlantı yeterli miktarda elektrik taşıyamıyorsa yalnızca üretim ekipmanını artırmak, alıcıya hedeflenen miktarın ulaştırılmasını sağlamaz. Bu nedenle Laos’un ihracat programı, hem santrallere hem de bu santralleri Vietnam’a bağlayan şebekeye yatırım yapılmasını gerektiriyor.
Yakın zamanda devreye giren hatlardan biri, Kasım 2025’te hizmete giren 220 kV’lık Tuong Duong–Do Luong hattı. Vietnam Ulusal Enerji İletim Şirketi tarafından geliştirilen ve yaklaşık 81 kilometre uzunluğundaki hat, Laos hidroelektriğinin Nghe An eyaletine ve Vietnam’ın daha geniş elektrik şebekesine taşınmasına yardımcı oluyor.
EVN, ithalattaki artışı, 2025’te Laos’ta yeni yenilenebilir enerji projelerinin devreye girmesine ve sınır ötesi iletim bağlantılarının güçlenmesine bağladı. İlk çeyreğin verileri bu iki gelişmenin ortak etkisini gösteriyor: Daha fazla üretim kapasitesi kullanıma açıldı, yenilenen altyapı da elektriğin tüketicilere ulaştırılmasına yardımcı oldu.
İlk faal projelerin ardından yeni rüzgâr önerileri geliyor
Savan 1 Rüzgâr Santrali’nin ilk aşaması Aralık 2025’in sonlarında faaliyete geçti. Vietnamlı T&T Group’un iştiraki Savan 1 Wind Power Co., Ltd. tarafından geliştirilen projenin Vietnam’ın ulusal şebekesine yılda yaklaşık 0,9 milyar kilovatsaat elektrik sağlaması bekleniyor.
İncelenen diğer projeler arasında Truong Son, Savan ve Xekong ile bağlantılı projeler bulunuyor. Vietnamlı yatırımcılar, Savannakhet eyaletinde yapılması önerilen 495 MW’lık Savan 2 Rüzgâr Santrali projesini de yürütüyor. Gerekli yatırım ve onay süreçlerinin tamamlanması hâlinde bu projeler, rüzgâr enerjisinin Muson’un ötesinde de rol oynamasını sağlayabilir.
Danimarkalı yenilenebilir enerji geliştiricisi Copenhagen Infrastructure Partners ile Vietnamlı müteahhit ve geliştirici Fecon, Savannakhet’te 1.000 MW kapasiteli başka bir rüzgâr santralinin fizibilite çalışmasını yapmayı önerdi. Şirketler, 2026 ile 2028 arasında elektrik ihracatı yapmayı hedeflediklerini açıkladı. Önerinin hayata geçmesi için fizibilite değerlendirmeleri, düzenleyici süreçler ve yatırım kararları gerekiyor.
İki şirket, 2030’a kadar Laos ve Vietnam’da yaklaşık 2,5 gigavat, yani 2.500 MW kapasiteli daha geniş bir yenilenebilir enerji portföyünü değerlendiriyor. Copenhagen Infrastructure Partners, Laos’tan rüzgâr enerjisi ithalatıyla bağlantılı projeler de dahil olmak üzere, 2030’a kadar Vietnam’a yaklaşık 3 milyar ABD doları ayırmayı planladığını açıkladı.
Ortaklık, bağımsız batarya enerji depolama sistemlerini de inceliyor. Bataryalar, elektriği daha sonra kullanılmak üzere depolayarak şebeke işletmecilerinin rüzgâr ve güneş enerjisi üretimindeki değişimleri yönetmesine yardımcı olabilir. Bu projeler açısından ne kadar yararlı olacakları, geliştirme sürecinde seçilecek kapasiteye, konuma ve işletme düzenlemelerine bağlı.
İstihdam, imtiyaz ödemeleri ve yatırım koşulları
Aphisid, Muson projesinde yaklaşık 300 kişinin çalıştığını ve bunların yaklaşık yüzde 70’inin Laos vatandaşı olduğunu söyledi. Bu, kabaca 210 Laolu çalışana karşılık geliyor. Geliştiriciler, çalışanları teknik ve yönetim rollerine hazırlamak üzere eğitim vermeye teşvik ediliyor. Böylece yerel çalışanlar sektörün işletilmesinde daha geniş bir rol üstlenebilir.
Aphisid’in paylaştığı verilere göre proje, 2025’teki ilk işletme döneminde 600 bin ABD dolarından fazla imtiyaz ödemesi yaptı. İmtiyaz ödemeleri, bir projenin kaynakları kullanma veya işletme haklarına ilişkin koşullar kapsamında yapılan ödemelerdir. İstihdam ve yatırımın yanı sıra bu ödemeler Laos için bir kamu geliri kaynağı oluşturuyor.
Daha fazla elektrik üretme hedefi, Vietnam sermayesini çekmeye yönelik daha geniş çabalarla bağlantılı. Viet Lao Energy Investment and Development Joint Stock Company ve iştirakleri daha önce, beş yılda Laos’a 10 ila 15 milyar ABD doları tutarında büyük yatırım planlarını duyurmuş; onay süreçlerinin hızlandırılmasını ve özel vergi teşvikleri verilmesini talep etmişti. Şirket ayrıca Truong Son 3 Projesi için geliştirme anlaşması aldı.
Hükümetin hız ve getiriler konusunda birbiriyle bağlantılı kararlar alması gerekiyor. Onay süreçlerinin hızlanması inşaatın daha erken başlamasına yardımcı olabilir. İmtiyaz koşulları, vergi düzenlemeleri, ödemeler ve eğitim taahhütleri ise projeler işletilirken Laos’un ne kazanacağını belirliyor. Muson’dan gelen veriler, hâlihazırda elektrik satan bir santralin istihdam ve gelir katkısına ilişkin erken bir örnek sunuyor.
Güneş enerjisi ve Çin’le daha güçlü bağlantı şebekeyi genişletiyor
Laos, Vietnam’ın ötesinde de elektrik ilişkilerini genişletiyor. Oudomxay eyaletinde China General Nuclear Power Group, 1.000 MW’lık bir güneş enerjisi projesini devreye aldı. Xay ve Namor ilçelerindeki Kuzey Laos Temiz Enerji Bağlantı Üssü’nün bir parçası olan projenin ilk aşaması 7 Nisan’da şebekeye bağlandı.
Güneş enerjisi projesinin yılda yaklaşık 1,65 milyar kilovatsaat elektrik üretmesi bekleniyor. Yıllık karbondioksit emisyonu azaltımının yaklaşık 1,3 milyon ton olacağı öngörülüyor. Bunlar tahmini sonuçlar; fiilî elektrik üretimi işletme koşullarına bağlı.
Laos ve Çin, 20 Nisan’da 500 kV’lık bir elektrik hattını da hizmete açarak elektrik alışverişi kapasitesini 50 MW’tan 1.500 MW’a çıkardı. Bu, kapasitenin 30 katına yükselmesi anlamına geliyor. Yıllık iletimin yaklaşık 3 milyar kilovatsaat olması beklenirken, yıllık karbondioksit emisyonu azaltımının yaklaşık 2,5 milyon ton olacağı belirtiliyor.
8.260 MW’lık programdaki 47 projenin hedeflenen alıcısı Vietnam olmaya devam ediyor. Çin bağlantısı elektrik alışverişi için başka bir büyük güzergâh oluştururken, Oudomxay projesi üretim kaynaklarını geçmişte hidroelektriğin ağırlıkta olduğu yapının ötesine taşıyor.
2030 hedefine giden dönüm noktaları
Genişleme süreci hükümet anlaşmaları, santral açılışları ve şebeke iyileştirmeleriyle ilerledi. Başlıca dönüm noktaları, onaylı üretim kapasitesinin önemli bir bölümü hâlâ geliştirme aşamasındayken elektrik teslimatlarının neden şimdiden arttığını gösteriyor.
- Ocak 2025: EVN’ye göre Laos ve Vietnam, 2030’a kadar en az 8.000 MW elektrik ithalatı hedefi üzerinde anlaştı.
- 22 Ağustos 2025: 600 MW kapasiteli Muson Rüzgâr Enerjisi Projesi ticari işletmeye başladı.
- Kasım 2025: Yaklaşık 81 kilometre uzunluğundaki Tuong Duong–Do Luong iletim hattı hizmete girdi.
- Aralık 2025’in sonları: Savan 1 Rüzgâr Santrali’nin ilk aşaması faaliyete başladı.
- Ocak-Mart 2026: Vietnam, Laos’tan 2,92 milyar kilovatsaat elektrik ithal etti. Bir yıl önce aynı dönemde bu miktar 1,33 milyar kilovatsaatti.
- 2030’dan önce: Laos, onaylı programda yer alan ve toplam kapasitesi 5.497 MW olan kalan 34 santralin tamamlanmasını bekliyor.
Bakanlık, kalan santraller için bir tamamlanma takvimi açıkladı ancak her proje için ayrı bir takvim vermedi. İlerlemeyi gösteren sonraki ölçütler, ticari işletmeye geçiş tarihleri, tamamlanan iletim bağlantıları ve bu bağlantılardan taşınan elektrik miktarı olacak.
Önemli Noktalar
- Laos’un Vietnam’a elektrik sağlaması onaylanan 47 projenin toplam kapasitesi 8.260 MW; 2.763 MW kapasiteli 13 santral faaliyette.
- Kalan 34 projenin kapasitesi 5.497 MW ve bunların 2030’dan önce tamamlanması bekleniyor.
- Vietnam, 2026’nın ilk çeyreğinde Laos’tan 2,92 milyar kilovatsaat elektrik ithal etti. Bu, bir yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 120’lik artış anlamına geliyor.
- 600 MW’lık Muson Rüzgâr Santrali, EVN ile yapılan 25 yıllık elektrik alım anlaşması kapsamında faaliyet gösteriyor.
- Yeni rüzgâr projeleri, iletim şebekesindeki iyileştirmeler ve planlanan batarya depolama sistemleri daha güvenilir elektrik teslimatını destekleyebilir.
- Toplam kapasitesi yaklaşık 10.618 MW olan 16 proje önerisi fizibilite incelemesinde.






