Cangshan ile Erhai Gölü Arasında Yeni Bir Başlangıç
26 yaşındaki Tanya Guo, istediği hayatı yaşayabilmek için Pekin’den Dali’ye taşındı. Yunnan eyaletindeki Cangshan Dağları’nın yamaçlarıyla Erhai Gölü’nün suları arasında, başarının uzun çalışma saatleri, pahalı konutlar ve bitmek bilmeyen rekabet anlamına gelmesi gerekip gerekmediğini sorgulayan farklı bir topluluğa katıldı.
İçindekiler
- Cangshan ile Erhai Gölü Arasında Yeni Bir Başlangıç
- Kent Yaşamı Neden Bazılarının Gözünden Düştü?
- Dali’de Kimler Kendine Bir Yuva Kuruyor?
- Büyüme, İnsanların Bulmak İçin Geldiği Yeri Değiştiriyor
- Müzisyenler ve Sanatçılar Fırsatlarla Kaybı Tartıyor
- Doğal Çevre de Baskı Altında
- Onlarca Yıllık Kente Göçün Tersine Daha Küçük Bir Hareket
- Yunnan’ın Çeşitliliği Cazibesini Şekillendiriyor
- Adres Değişikliği Arayışın Yalnızca Bir Parçası
- Öne Çıkanlar
Guo, Çin’in en büyük kentlerinden uzaklaşmayı düşünen arkadaşlar arasında sıkça gündeme gelen bir sohbeti şöyle anlattı:
İstediğim hayat bu değildi. Zorunluluktan değil, kendi isteğimizle başka bir yere taşınma meselesi arkadaşlarımla yaptığım sohbetlerde sık sık gündeme geliyordu. Çin’de bu konudan her söz edildiğinde Dali’nin adı mutlaka geçiyor.
Bir zamanlar uzak bir karakol olan Dali, yeni başlangıçlar, alternatif yaşam tarzları ve kişisel özgürlükle anılır hâle geldi. Ilıman iklimi, dağ manzarası ve sakin atmosferi, kent yaşamının taleplerinden ve tekdüzeliğinden uzaklaşmak isteyenleri çekiyor.
Ofis çalışanları, üniversite mezunları, sanatçılar, aileler ve emekliler farklı hedeflerle buraya geliyor. Kimileri çalışma biçimini değiştirmek, kimileri açık havada daha fazla zaman geçirmek, çocuklarını geleneksel düzenin dışında yetiştirmek ya da tükenmişlikten kurtulmak istiyor. Birçok kişi için taşınmak, yalnızca adres değiştirmekten çok geleceğini yeniden değerlendirme fırsatı.
Dali’nin popülerliği zor bir ikilemi de beraberinde getiriyor. Turizm, göç ve gayrimenkul geliştirme yeni müşteriler ve fırsatlar yaratırken yükselen kiralar, doğal kaynaklar üzerindeki baskı ve tarihi Eski Kent’teki değişim, burayı sığınak olarak korumayı güçleştiriyor. Daha sade bir hayat arayanlar da burayı dönüştüren büyümenin bir parçası hâline geliyor.
Kent Yaşamı Neden Bazılarının Gözünden Düştü?
Çin’de son kırk yılda yaşanan hızlı kentleşme ülkeyi dönüştürdü, yüz milyonlarca kişiyi yoksulluktan çıkardı ve Pekin, Şanghay ile Shenzhen gibi geniş metropollerin kurulmasına katkı sağladı. Kente taşınmak, istihdama, refaha ve farklı bir geleceğe ulaşmanın yolu hâline geldi.
Yüksek konut maliyetleri, yıpratıcı çalışma düzenleri ve yoğun toplumsal rekabet, bazı gençlerin bu vaade duyduğu inancı sarstı. Genellikle “iç rekabet” diye çevrilen Çince neijuan sözcüğü, insanların daha çok çalışıp daha sert rekabet ettiği, ancak karşılığında giderek daha az kazandığı yorucu döngüyü anlatıyor.
Bu döngüye kapılan biri için fazladan çaba göstermek ilerlemekten çok geride kalmamak için gereken bir zorunluluk gibi gelebilir. Dali, bu yarıştan uzaklaşma ve iyi bir yaşamı farklı ölçütlerle tanımlama olanağı sunuyor.
Bir başka terim olan tangping, yani “düz yatma”, başarıya yönelik aralıksız çabaya karşı sessiz bir başkaldırının ifadesi olarak Çin sosyal medyasında viral oldu. Bazı gençler şirket basamaklarını tırmanmak ya da maddi zenginlik biriktirmek yerine sadeliği ve kendilerine özen göstermeyi seçiyor.
Dali, bu hareketin gayriresmî başkenti hâline geldi. “Dalifornia” lakabı, kentin güzel havası, rahat temposu ve karşı kültür atmosferiyle tanınmasını yansıtıyor.
Dali’ye taşınan kentli bir kaçışçı, buranın çekiciliğini ve kentte doğan bazı insanların kırsal yaşamla yeniden bağ kurma isteğini şöyle anlattı:
Çin kentlerinden uzakta kişisel bir değişim arayan birçok kişi de benzer nedenlerle Dali’ye geldi. Güzel havası ve rahat ortamı nedeniyle Dali’ye şakayla karışık ‘düz yatma başkenti’ ya da ‘Dalifornia’ deniyordu. Bazı kent doğumlu Çinliler kırsal köklerine dönmek isteyince, toprağa dönüş eğilimi onlarca yıllık kentleşme sürecini tersine çevirdi.
Dali’de Kimler Kendine Bir Yuva Kuruyor?
Dali’ye yeni gelenler tek bir gruptan ibaret değil. Ofis işlerinden bıkmış olanlardan yaratıcı hedefleri, manevi arayışları ve daha fazla kişisel özgürlük isteği olanlara kadar çok farklı nedenlerle buraya taşınıyorlar.
- Kent yaşamının baskılarından uzaklaşmak isteyen ofis çalışanları ve yeni mezunlar.
- Yaratıcı ilham arayan sanatçılar, müzisyenler ve yazarlar.
- Doğaya ve alternatif topluluklara ilgi duyan çevreciler ve manevi arayış içindekiler.
- Daha fazla kişisel özgürlük arayan siyasi muhalifler ve dijital göçebeler.
- Daha sağlıklı ve yavaş bir yaşam uman emekliler ve aileler.
Yeni gelenlerin bazıları hem ekonomik baskılardan hem de Çin’in büyük kentlerinde devlet denetiminin sıkılaşmasından uzaklaşmak istiyor. Dali’nin topluluğunda hippiler, yuppieler, bohemler, çocuklarını evde eğiten aileler, Taocular ve Budistler yer alıyor; her biri doyurucu bir hayatı farklı biçimde tanımlıyor.
İngiliz yazar Alec Ash, anı kitabı The Mountains Are High’da Dali’deki ilk yılını anlattı. Daha sade bir yaşam ve otoriter iktidardan uzaklık arayan kişileri şöyle tarif etti:
Bohem hippiler ve siyasi muhalifler modernitenin en kötü yanlarını reddediyor; doğayla uyum içinde, daha sade bir hayat yaşıyor ve otoriter iktidardan uzak duruyor.
Bazı sakinler için Dali geçici bir mola yeri. Bazılarıysa burada kalıcı bir yuva, küçük bir işletme ya da ortak ilgi alanları çevresinde bir topluluk kuruyor. Bu farklı beklentiler aynı sokaklarda ve köylerde yan yana var oluyor.
Büyüme, İnsanların Bulmak İçin Geldiği Yeri Değiştiriyor
Dali’nin sakin bir yerleşimden gözde bir destinasyona dönüşümü son yirmi yılda gerçekleşti. Turistler ve göçle gelenler hızlı gelişmeyi, yükselen kiraları ve çevreye verilen zarara ilişkin kaygıları beraberinde getirdi.
Uzun süredir burada yaşayanlar ve ilk gelenler, gayrimenkul geliştiricilerinin bölgeye girişini ve altyapının genişlemesini izledi. Yaşam maliyetleri yükselince birçok yerli halktan kişi ve küçük işletme sahibi tarihi Eski Kent’ten ayrılmak zorunda kaldı.
Sevilen yerel işletmeler kapandı, yerlerini sıradan turistik dükkânlar aldı. Alışıldık işletmelere ve sıkı topluluk bağlarına değer veren sakinler için değişim, sokakların görünüşünü olduğu kadar gündelik hayatı da etkiliyor.
Bu süreç soylulaştırma olarak tanımlanıyor: Bir bölge daha gözde hâle gelip yatırım çekiyor, ancak yükselen maliyetler orada zaten yaşayanları ve faaliyet gösteren işletmeleri dışarı itebiliyor. Dali’de bu durum, yeni gelenlerin yarattığı fırsatlarla yerleşik toplulukların bölgede kalabilmesi arasında gerilim doğuruyor.
Kentin bohem ünü de aynı sürecin içinde sıkışmış durumda. Ziyaretçileri ve yeni sakinleri çeken atmosfer kısmen uygun fiyatlı alanlara, kendine özgü işletmelere ve deneme yapma özgürlüğüne bağlı. Popülerlik arttıkça bunların hepsi baskı altına giriyor.
Müzisyenler ve Sanatçılar Fırsatlarla Kaybı Tartıyor
Deneysel müzisyen Wu Huanqing, 2003’te Dali’ye taşındı. Deneyimi, kentin daha sakin olduğu eski dönemi ve sanatçılar için yeni olanaklar yaratan büyümeyi kapsıyor.
Wu, geçmişte değer verdiği bağları anımsatırken müzisyenlere sunulan fırsatları olumlu karşıladığını söyledi:
Müzisyenler için sunulan yeni fırsatlara değer veriyorum, ancak Dali’nin daha sakin ve insanların birbirine daha bağlı olduğu zamanları da hatırlıyorum. Moderniteyle gelenek bir arada var olabilir, ancak yerel ekosisteme saygı duymalı ve ondan öğrenmeliyiz.
Ressam ve kafe sahibi Rong Jie, meseleye mimari açısından yaklaştı. Rong, geleneksel Bai tarzı bir evi kafeye dönüştürerek yeni bir işletmeyi mevcut yapı geleneğiyle buluşturdu.
Rong, yerel inşaat işçilerine yönelik eleştirilerin, onlardan istenen alışılmadık işleri göz ardı edebileceğini savundu:
Bazı yeni gelenler yerel inşaat işçilerini eleştiriyor, ancak sorun işçilerden alışık olmadıkları modern tarzlarda yapılar inşa etmeleri istendiğinde ortaya çıkıyor. Geleneksel mimariyi ve kültürü korumalıyız.
Wu ve Rong, Dali’nin büyümesi içinde somut tercihlere dikkat çekiyor: Yeni fırsatların topluluk bağlarını koruyup korumadığı, yapıların yerel bilgiyi gözetip gözetmediği ve yeni gelenlerin seçtikleri bu yerden öğrenip öğrenmediği. İkisi de mevcut kültüre ve doğal çevreye saygı gösterirken değişime yer açılabileceğini düşünüyor.
Doğal Çevre de Baskı Altında
Cangshan ve Erhai Gölü, Dali’nin cazibesinin merkezinde yer alıyor. Dağlar, göl ve çevredeki vadiler, kente yeni gelen birçok kişinin şehir yaşamında bulamadığı doğayla iç içe olma olanağını sunuyor.
Turizm ve göç, kirliliği, yapılaşmayı ve yerel kaynaklar üzerindeki talebi de artırıyor. Yeni gelenleri çeken manzaralar, onların da hızlandırdığı büyümenin baskısıyla karşı karşıya.
Dali’nin kalkınma ile korumayı dengelemeye yönelik çabaları arasında, sanatçılara uygun fiyatlı stüdyo alanları sunan ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik eden Dali Yatak Örtüsü Sanat Bölgesi de bulunuyor. Uygun fiyatlı çalışma alanları, başka yerlerde maliyetler artarken yaratıcı sakinlere burada kalmaları için somut bir gerekçe sağlıyor.
Çevrenin korunması, kültürel mirasın yaşatılması ve yaşam maliyeti burada birbirine sıkı sıkıya bağlı. Sanatçıların karşılayabilecekleri bir alana, sakinlerin yaşanabilir bir topluluğa ihtiyacı var; ziyaretçiler de kısmen manzara ve yerel karakter için geliyor. Büyüme üçünü birden zorluyor.
Onlarca Yıllık Kente Göçün Tersine Daha Küçük Bir Hareket
Dali’ye yeni gelenler, bazı Çinlilerin arzuladıkları geleceği tahayyül etme biçimindeki daha geniş bir değişimin parçası. On yıllar boyunca milyonlarca kişi daha iyi fırsatlar arayarak kırsaldan kentlere göç etti ve Çin’in ekonomik dönüşümüne katkıda bulundu.
Bu hareket toplumsal sorunları da beraberinde getirdi. Ebeveynleri başka yerlerde çalışırken çocuklar kimi zaman kırsal topluluklarda kaldı ve “geride bırakılan çocuklar” olarak anılmaya başladı. Hane halkı kayıt sistemi hukou, göçmenlerin hizmetlere erişimini kısıtlıyor; bu da taşınmayı iş ve ev bulmaktan daha karmaşık hâle getiriyor.
Bazı kent sakinleri şimdi çok daha küçük ölçekte de olsa ters yönde göç ediyor. Kırsal köklerini arıyor, baskının daha az olduğu bir yaşam ya da doğayla daha yakın bir ilişki istiyorlar. Dali, bu arayışın duraklarından biri.
Özellikle COVID-19 salgınının ardından ve uzaktan çalışmanın yaygınlaşmasıyla başka ülkelerde de benzer hareketler görüldü. Ofis dışında çalışabilenler için nerede yaşayacakları, bütünüyle işverenlerinin bulunduğu yere bağlı bir karar olmaktan çıkıp kişisel bir tercihe dönüşebiliyor.
Yazar Pallavi Aiyar, Çin toplumunu ele alan güncel kitapları değerlendirirken bu “özel devrimin” tartışmalı önemini ele aldı. Kimileri bunu anlamlı bir direniş ya da kişisel keşif eylemi olarak görüyor. Başkalarıysa rekabeti geride bırakmanın siyasi bir değişim yaratıp yaratmadığını sorguluyor.
Dali’deki kişisel hikâyeler nostaljiyi, idealizmi ve pratik kararları bir araya getiriyor. Taşınmak topluma duyulan hoşnutsuzluğu yansıtabileceği gibi dinlenme, uygun fiyatlı yaratıcı alan ya da farklı bir gündelik düzen gibi daha sade bir ihtiyacı da karşılayabiliyor.
Yunnan’ın Çeşitliliği Cazibesini Şekillendiriyor
Yunnan’da tanınan 26 etnik azınlık, eyaleti Çin’in kültürel açıdan en çeşitli bölgelerinden biri yapıyor. Dali’de bu çeşitlilik mimariye, yemeklere, müziğe ve gündelik yaşama yansıyor.
Yeni gelenler, bölgeye kendine özgü kimliğini veren kültürel geleneklerle karşılaşıyor. Bazıları için bu, büyük kentlerde deneyimlemekte zorlandıkları bir açıklık ve olasılık duygusu yaratıyor.
Kunming ve Dali’nin de aralarında bulunduğu Yunnan kentleri, daha farklı bir tempo ya da ana akımdan uzaklaşma arayanlar için uzun süredir sürgün ve sığınak yerleri oldu. Çin’den ve yurt dışından sanatçılar, entelektüeller ve özgür ruhlu kişiler bölgenin rahat ve bohem atmosferine ilgi duymayı sürdürüyor.
Rong Jie’nin geleneksel mimariye ilişkin kaygısı bu cazibeyle doğrudan bağlantılı. Dali’nin kültürü, buradan ilham alan yeni gelenler kadar bölgedeki yerleşik topluluklara da ait. Yerel yapıları korumak ve yerel bilgiye saygı göstermek, insanların deneyimlemek için geldiği karakteri yaşatmanın somut yolları.
Adres Değişikliği Arayışın Yalnızca Bir Parçası
Dali’nin dağları ve vadileri düşünmek, iyileşmek ve kişisel gelişim için alan sunuyor. Bazı yeni gelenler, taşınmanın alışkanlıklarını ve beklentilerini de değiştirmeyi gerektirdiğini fark ediyor.
Şehirden kaçan bir kişi, iyileşme umudunu doğrudan bu yere bağladıktan sonra Cangshan’a tırmanışını şöyle anlattı:
Dali’ye ve dağa anlam yüklemiştim; orada yeniden iyi olacağıma inanıyordum. Oysa yalnızlık insanın içinde; yanıtlar tepelerde değildi. Yemek yapmaya, bahçeyle uğraşmaya ve dışarıda vakit geçirmeye başladım. Müzik, koşu, okçuluk ve tai chi gibi uğraşlar günlerimi doldurdu. Ama yer değiştirmek yetmedi; düşüncelerimi de değiştirmem gerekiyordu.
Bu kişinin yeni rutininin parçası hâline gelen yemek yapmak, bahçeyle uğraşmak ve dışarıda vakit geçirmek; müzik, koşu, okçuluk ve tai chi ile bir aradaydı. Bu anlatı, huzur arayışının yalnızca manzarada değil, gündelik uğraşlarda da bulunduğunu gösteriyor.
Diğer yeni gelenler çocuklarını evde eğiterek, küçük işletmeler kurarak, meditasyon ya da geleneksel sanatlarla uğraşarak veya kendilerine bir süre “düz yatma” izni vererek yeni yollar deniyor. Dali, geride bıraktıkları taleplerden farklı düzenleri deneyebilecekleri bir ortam sunuyor.
Yükselen maliyetler, çevresel baskılar ve yerel kültürdeki değişimler önemini koruyan kaygılar. Sakinlerin değer verdiklerini koruyup yeni gelenlere de yer açmak, her iki grubun katılımını gerektiriyor. Dali ister geçici bir sığınak ister kalıcı bir yuva olsun, cazibesi başarıyı yeniden tanımlama, doğayla yeniden bağ kurma ve bir topluluk oluşturma olanağına dayanıyor.
Öne Çıkanlar
- Dali, büyük kentlerdeki yüksek konut maliyetlerinden, yoğun iş temposundan ve sert rekabetten uzaklaşmak isteyen genç Çinlileri çekiyor.
- Yeni gelenler arasında sanatçılar, üniversite mezunları, dijital göçebeler, manevi arayış içindekiler, siyasi muhalifler, aileler ve emekliler var.
- Kent, geleneksel başarı uğruna bitmek bilmeyen rekabeti reddeden “düz yatma” anlayışıyla anılıyor.
- Turizm ve göç fırsatlar yaratırken kiraları yükseltiyor, işletmeleri yerinden ediyor ve doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırıyor.
- Müzisyen Wu Huanqing ile ressam Rong Jie, yerel ekosistemlere, mimariye ve kültüre saygı gösterilmesi çağrısı yapıyor.
- Dali’nin cazibesi kişisel özgürlüğü, Yunnan’ın kültürel çeşitliliğini ve gündelik hayatı farklı biçimde kurma olanağını bir araya getiriyor.






