Prato’nun Askı Savaşı: Çin Mafyası Arasındaki Rekabet Avrupa’nın Moda Ticaretine Yayılıyor

10 dakikalık okuma
Prato’nun Askı Savaşı: Çin Mafyası Arasındaki Rekabet Avrupa’nın Moda Ticaretine Yayılıyor

Roma’daki Cinayet Prato’ya Uzanan Bir İz Bırakıyor

Roma’da kaldırımda Zhang Dayong’un öldürülmesi, Floransa yakınlarındaki tekstil kenti Prato’da kök salmış şiddetli bir mücadeleye yeniden dikkat çekti. Çin yeraltı dünyasının üst düzey isimlerinden ve suç örgütü lideri olduğu öne sürülen Zhang Naizhong’un yardımcısı olarak tanımlanan Zhang, Prato’nun hazır giyim sektöründeki rekabetle bağlantılı olduğu düşünülen bir cinayette vurularak öldürüldü.

İçindekiler
  1. Roma’daki Cinayet Prato’ya Uzanan Bir İz Bırakıyor
  2. Prato Nasıl Bir Hızlı Moda Merkezine Dönüştü?
  3. Düşük Fiyatların Baskısını İşçiler Üstleniyor
  4. Suç Örgütlerinin Hedefi Askıdan Çok Daha Büyük
  5. Şiddet Ticari Ağlar Boyunca Yayılıyor
  6. Polisin Müdahalesi ve Sınırları
  7. Yolsuzluk Mücadeleyi Zorlaştırıyor
  8. On Yıllara Yayılan Bir Çatışma
  9. Çatışma Prato İçin Ne Anlama Geliyor?
  10. Öne Çıkanlar

Tehlikede olan, Toskana’nın çok ötesine uzanan bir iş ağı. Yalnızca elbise askısı pazarının 100 milyon avro değerinde olduğu tahmin edilirken, giysileri Avrupa genelinde taşıyan nakliye hatlarının kontrolü suç gruplarına çok daha geniş bir gelir ve nüfuz kaynağı sunuyor. Çatışma, askı savaşı olarak anılmaya başladı.

Prato, Avrupa’nın en büyük hazır giyim üretim merkezi ve Made in Italy markasının temel taşlarından biri olarak tanımlanıyor. Kentte, çoğu Çinliler tarafından işletilen 5 binden fazla hazır giyim ve triko işletmesinin faaliyet gösterdiği tahmin ediliyor. Bu işletmelerin uygun fiyatlı giysileri hızla üretebilmesi yerel ekonominin canlanmasına katkı sağlarken, sektörün bazı kesimleri sömürü, dolandırıcılık ve organize suçla iç içe geçmiş durumda.

4 Ağustos 2025 itibarıyla mücadelede darp, tehdit, kundaklama ve cinayet iddialarının yanı sıra polis ve yargı kaynaklarının güçlendirilmesi talepleri de gündemde. Paris ve Madrid’deki depo yangınları, Prato’daki fabrikalar ve dağıtım güzergâhları üzerindeki rekabetin ulusal sınırları aştığı yönündeki endişeleri artırdı.

İşçiler, fabrika sahipleri ve yasal nakliye şirketleri için sonuçlar doğrudan hissediliyor. Giysileri hızla pazara ulaştırmaya bağlı bir işletme, çalışanlarını tehdit edebilen, ürünlerini yok edebilen ya da teslimatlarını aksatabilen herkese karşı savunmasız kalabilir. Bu sıradan ticari hizmetlerin kontrolü, çatışmanın merkezinde yer alıyor.

Reklam

Prato Nasıl Bir Hızlı Moda Merkezine Dönüştü?

Çin’den göç, 1980’lerin sonlarından 1990’lar boyunca Prato’yu yeniden şekillendirdi. Yeni gelenlerin çoğu Zhejiang ve Fujian eyaletlerinden gelerek zor günler geçiren tekstil sektöründe fırsat buldu. Çin’den uygun fiyatlı kumaşlar getirip talebe hızla yanıt verebilen binlerce küçük atölye kurdular.

Hızlı moda, talep değiştikçe uygun fiyatlı giysilerin kısa sürede üretilmesi anlamına geliyor. Prato’daki atölyeler işlerini bu hız üzerine kurdu; Avrupa genelindeki pazarlara tedarik sağladı ve kentin Avrupa’nın en büyük Çinli topluluklarından birine ev sahipliği yapmasına katkıda bulundu.

Ekonomik dönüşüm istihdam yarattı ve Made in Italy etiketli giysilere tüketicilerin daha geniş kesimlerinin erişmesini sağladı. Ayrıca yerleşik İtalyan tekstil şirketleriyle üretim yöntemleri, maliyetleri ve çalışma saatleri çok farklı olabilen yeni işletmeler arasındaki dengeyi değiştirdi.

Geleneksel İtalyan şirketleri, Çinlilerin işlettiği atölyelerin hızı ve fiyatlarıyla rekabet etmekte zorlandı. Bazıları rakiplerini vergi kaçırmakla, istihdam kurallarını ihlal etmekle ve yerel gelenekleri hiçe saymakla suçladı. Başkaları ise Çinli girişimcilerin kentin ekonomisine yeni bir canlılık kattığını kabul ediyor. İşbirliği ve gerilim bir arada sürüyor.

Gucci ve Prada gibi lüks markalar, nitelikli iş gücünden ve verimli tedarik zincirlerinden yararlanarak üretimlerini Prato’daki işletmelere yaptırdı. Bu tedarik zincirlerinin daha yakından incelenmesi ve hükümetin dönem dönem yürüttüğü baskınlar, bazı Çinli fabrikaları çalışma biçimlerini değiştirmeye, başka ülkelerden işçi almaya ve meşruiyet kazanmak amacıyla İtalyan firmalarıyla ortaklık kurmaya yöneltti.

Düşük Fiyatların Baskısını İşçiler Üstleniyor

Çinli ve Pakistanlı işçiler, saatlik ücretlerin 3 avroya kadar düştüğü bildirilen atölyelerde çalışanlar arasında. Bazıları haftanın yedi günü, günde 13 saate varan vardiyalarla çalışıyor. Üretim günün her saati sürebiliyor; bu durum maliyetleri düşük tutarken çalışanlara ağır bir yük bindiriyor.

İşçilerin çoğu belgesiz göçmenlerden oluşuyor. Güvencesiz konumları, özellikle işlerini kaybetmenin temel geçim kaynaklarını da yitirmek anlamına gelebileceği durumlarda, işverene itiraz etmelerini veya tehditleri bildirmelerini zorlaştırıyor. Sendikacılar, işverenlerden ve suç çetelerinden gelebilecek misilleme korkusunun şikâyetleri ve ortak hareket etme çabalarını caydırdığını söylüyor.

Reklam

Bir sendika temsilcisi, sektördeki göçmenlerin koşullarını ve seslerini çıkarmanın beraberinde getirdiği riskleri şöyle anlattı:

Sektör yasaların dışında faaliyet gösteriyor. Göçmenler düşük ücretle uzun saatler çalışıyor; şikâyet eden herkes işini, hatta daha kötüsünü kaybetme riskiyle karşı karşıya.

Sendikalar, azınlıkta kalan bazı işçiler için yasal sözleşmeler ve daha iyi koşullar sağladı. Çoğunluk ise sıradan çalışanların denetleyemedikleri ticari mücadelelerle bağlantılı şiddete maruz kalabildiği, "yasa ve sözleşmelerden azade" olarak da tanımlanan bir sistemde savunmasız durumda.

Bazı işletmeler, çoğu zaman vergi, denetim veya para cezalarından kaçmak için hızla açılıp kapanıyor. Bu durum, zaman içinde işverenleri sorumlu tutmayı zorlaştırıyor. İşçi ve iş güvenliği ihlallerinin yanı sıra gümrük dolandırıcılığı, kumaş kaçakçılığı ve kârların gizlice Çin’e aktarılması iddiaları da bulunuyor.

Suç Örgütlerinin Hedefi Askıdan Çok Daha Büyük

Prato’daki Çinli topluluk büyürken, genellikle üçlü çeteler olarak anılan Çinli organize suç grupları başlangıçta insan kaçakçılığına ve yasa dışı göçe odaklandı. Daha sonra çıkarlarını haraç toplamaya, ticari şantaja ve malların düzenlenmesi ile taşınmasını kapsayan lojistik ağlarının kontrolüne genişlettiler.

Hazır giyim işletmelerinin askıya ihtiyaç duyması nedeniyle askılar önem taşıyor; ancak asıl büyük hedef, giysilerin ve diğer Çin ürünlerinin Avrupa genelinde taşınması. Nakliyeyi kontrol edebilen bir suç grubu, tek bir fabrika ya da ürünle sınırlı kalmadan çok sayıda işletmeye aynı anda baskı kurabilir.

"Kara Adam" lakabıyla tanınan Zhang Naizhong, soruşturmalarda İtalya’daki Çin mafyası içinde "patronların patronu" olarak tanımlandı. Örgütünün, mutlak sadakat talep eden ve otoritesini korumak için tehdit ve şiddete başvuran İtalyan mafya gruplarına benzediği belirtiliyor.

Roma’da öldürülen Zhang Dayong, Zhang Naizhong’un yardımcısı olarak tanımlandı. Soruşturmacılar cinayetin doğrudan Prato merkezli mücadeleyle bağlantılı olduğuna inanıyor; ancak 4 Ağustos itibarıyla mevcut anlatımda olayın kesin koşulları ve cinayetten sorumlu olanlar netleşmiş değil.

Savcılar, suç faaliyetlerinin giysilerin ötesine uzandığını belirtiyor: bahis salonları, fuhuş, uyuşturucu kaçakçılığı ve kayıt dışı bankacılık. Ayrıca bu grupların fabrikalara ucuz iş gücü sağlamak üzere yasa dışı göçü organize ettiklerini, işletme sahiplerinin vergi kaçırmasına ve kârlarını Avrupa dışına çıkarmasına yardımcı olan gizli para transferleri düzenlediklerini söylüyorlar.

Reklam

Şiddet Ticari Ağlar Boyunca Yayılıyor

Çatışma sırasında Prato’daki Çinli iş sahipleri ve fabrika çalışanları darbedildi ya da tehdit edildi. Otomobiller ve depolar ateşe verildi. Savcılar ve kolluk kuvvetleri, rakipleri sindirmek ve sektör üzerindeki kontrolü güçlendirmek için saldırı, kundaklama ve cinayetlerin yöntem olarak kullanıldığını belirtiyor.

Sanayi bölgeleri, günlük işleri fabrikalara, depolara ve teslimatlara bağlı olanlar için korku mekânlarına dönüştü. Bir depoya yapılan saldırı, o depoya sahip işletmenin yanı sıra orada çalışanları ve mallarını bekleyen müşterileri de etkileyebilir.

Şiddet İtalya sınırlarını da aşıyor. Paris ve Madrid’de depo yangınları bildirildi. Soruşturmacıların tarif ettiği suç ağının Paris, Almanya’nın Neuss kenti, Madrid ve Barselona’da da kolları bulunuyor.

Polis, bu kentlerdeki saldırı ve tehditlerin rakipleri ortadan kaldırmayı ve Çin ürünlerinin Avrupa genelindeki dolaşımı üzerinde tekel kurmayı amaçlayan koordineli bir çabanın parçası olduğuna inanıyor. Tekel, tek bir örgütün piyasayı başkalarına rekabet etme alanı bırakmayacak ölçüde kontrol etmesi anlamına geliyor.

Almanya ve Fransa’daki yetkililer, üyelerinin çoğu Çinli olan organize suç gruplarına ilişkin soruşturmaları doğruladı. İncelenen suçlar vergi ve gümrük dolandırıcılığından gece hayatı işletmeleriyle bağlantılı suçlara kadar uzanıyor. İtalyan savcılar, tırmanan çatışmanın Avrupa’daki daha geniş moda ticaretini sekteye uğratabilecek büyük bir ticari operasyona dönüştüğü uyarısında bulunuyor.

Polisin Müdahalesi ve Sınırları

Prato Başsavcısı Luca Tescaroli, İtalyan hükümetinden özel bir mafyayla mücadele birimi kurmasını, daha fazla hâkim ve polis görevlendirmesini istedi. Bu talep, şiddetin soruşturulmasından işletmelerin, para transferlerinin ve nakliye ağlarının izinin sürülmesine kadar uzanan iş yükünün kapsamını yansıtıyor.

İtalyan polisi 2018’de, Avrupa’da Çin ürünlerinin nakliyesine hâkim olan bir Çin mafyası örgütünü yönettiklerinden şüphelenilen 33 kişiyi tutukladı. Yetkililer banka hesapları, araçlar ve gayrimenkuller dahil olmak üzere milyonlarca avro değerinde mal varlığına el koydu. Operasyon, söz konusu grupların erişim alanını ve örgütlenme biçimini uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdı.

Zhang Naizhong da dahil olmak üzere tutuklananların çoğu, daha sonra yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle serbest bırakıldı. Dava, kapsamlı bir soruşturmayı ceza yargılamalarını sürdürmeye yetecek güçte delillere dönüştürmenin yetkililer açısından ne kadar zor olduğunu gösteriyor.

Reklam

Soruşturmacılar dil engelleriyle, kapalı topluluk ağlarına sınırlı erişimle ve tanıkların işbirliğine yanaşmasını engelleyen sindirmeyle karşı karşıya. Mağdurlar polise konuşmanın sonuçlarından korktuğunda suçlar bildirilmeyebiliyor. Bu koşullar, saldırılara ilişkin eksiksiz bir tablo oluşturmayı ve emirleri kimin verdiğini saptamayı zorlaştırıyor.

Savcılar, iş modelinin değiştiğini söylüyor. Uyuşturucu kaçakçılığı ve fuhuş gelir sağlamayı sürdürüyor; ancak nakliye ve lojistik üzerindeki kontrol başlıca güç kaynaklarından biri hâline geldi. Bu faaliyetleri soruşturmak, tek tek şiddet olaylarının yanı sıra işletmeler ve ülkeler arasındaki bağlantıların da izini sürmeyi gerektiriyor.

Yolsuzluk Mücadeleyi Zorlaştırıyor

Üst düzey bir polis memuru, Mayıs 2024’te girişimcilere gizli bilgi sızdırmakla suçlandı. Saldırıya uğrayan işçilerin şikâyetlerinin de soruşturulmadığı bildirildi. Bu tür ihmaller mağdurları korumasız bırakabilir ve inceleme altındaki işletmelere soruşturmacılar karşısında avantaj sağlayabilir.

Prato Belediye Başkanı, yolsuzluk soruşturması devam ederken haziran ayında istifa etti. İstifa, yerel kurumların kendi davranışlarına ilişkin iddialarla karşı karşıyayken suçla mücadele etme kapasitesi konusundaki endişeleri artırdı.

"Prato sistemi" ifadesi, hızlı moda sektörünün bazı kesimlerini çevreleyen daha geniş yolsuzluk, usulsüzlük ve yasal boşluklar ağını tanımlıyor. İşletmeler işçi kurallarından ve vergilerden kaçınabiliyor, kumaş ya da malları gümrük vergisi ödemeden ithal edebiliyor, para ve insan kaçırmak için kayıt dışı kanalları kullanabiliyor.

Ekonomik baskılar, yetersiz denetim ve bazı yetkililerin suça ortak olması bu sistemin sürmesine yardımcı oluyor. Gerekli sözleşmeler olmadan ya da vergileri ödemeden faaliyet gösteren bir fabrika, yükümlülüklerini yerine getiren bir işletmeden daha düşük fiyat verebilir; bu da hem rakipler hem de işçiler üzerindeki baskıyı artırır.

Kayıt dışı para transferleri, yerel üretim ekonomisini İtalya dışındaki faaliyetlere bağlıyor. Kârlar olağan mali denetimlerden kaçan kanallar üzerinden Çin’e aktarılabilirken kaçak kumaş, giysi üretim maliyetini düşürüyor. Bu uygulamalar bir araya gelerek işyerlerindeki ihlalleri gümrük ve mali suçlarla ilişkilendiriyor.

On Yıllara Yayılan Bir Çatışma

Prato’nun bugünkü krizi, yıllar süren sanayi dönüşümünün, suç faaliyetlerinin genişlemesinin ve denetim girişimlerinin ardından ortaya çıktı. Önemli tarihler, hazır giyim üretiminin büyümesinin ve bunu denetleme mücadelesinin nasıl geliştiğini gösteriyor:

  • 1980’lerin sonları ve 1990’lar: Ağırlıklı olarak Zhejiang ve Fujian’dan gelen Çinli göçmenler atölyeler kurdu ve zor durumdaki Prato tekstil ekonomisinin canlanmasına yardımcı oldu.
  • 2018: İtalyan polisi, Çin ürünlerini Avrupa genelinde taşıma faaliyetine karıştığı belirtilen Çin mafyası örgütünün 33 şüpheli üyesini tutukladı ve milyonlarca avro değerinde mal varlığına el koydu.
  • Mayıs 2024: Üst düzey bir polis memuru, girişimcilere gizli bilgi sızdırmakla suçlandı.
  • Haziran: Prato Belediye Başkanı, yolsuzluk soruşturması devam ederken istifa etti.
  • 4 Ağustos 2025 itibarıyla: Zhang Dayong’un Roma’da öldürülmesi ve Prato’nun hazır giyim ticaretiyle bağlantılı şiddet, askı savaşına ilişkin endişeleri artırdı.

Bu gelişmeler arasındaki bağlantı, sektörün ticari erişim alanında yatıyor. Toskana’daki tek bir kentteki atölyeler Avrupa’nın dört bir yanındaki müşterilere ürün sağlarken, bu atölyeleri destekleyen insanlar, malzemeler, para ve nakliye hizmetleri de sınırları aşıyor. Kontrol sağlamaya çalışan suç grupları aynı güzergâhlarda faaliyet gösterebiliyor.

Reklam

Çatışma Prato İçin Ne Anlama Geliyor?

Prato ekonomisi, Çinli girişimcilerin enerjisinden ve üretim kapasitesinden yararlandı. Binlerce işletme, yeni istihdam ve hızlı üretim, kentin Avrupa modasındaki yerini korumasına yardımcı oldu. Aynı sektörde aşırı uzun saatler çalışan işçiler ve yıldırma ya da haksız rekabetle karşı karşıya kalan işletmeler de bulunuyor.

Tehlikede olan değerler arasında Made in Italy etiketi de var. Yasa dışı üretim uygulamaları ve suç örgütlerinin etkisine ilişkin iddialar moda sektörünün güvenilirliği konusunda kaygı yaratırken, lüks markaların denetimleri bazı fabrikaları çalışma koşullarını iyileştirmeye şimdiden yöneltti.

Yasalara uygun işletmeler açısından denetimlerin güçlenmesi; vergilerden, gümrük vergilerinden ve istihdam yükümlülüklerinden kaçan rakiplerle mücadeleye yardımcı olabilir. İşçiler içinse somut ihtiyaçlar yasal sözleşmeler, daha güvenli koşullar ve misillemeyle karşılaşmadan kötü muameleyi bildirebilme olanağı.

Yetkililer organize suçla mücadele çabalarını artırırken Tescaroli’nin özel bir mafyayla mücadele birimi talebi, soruşturma kapasitesinin artırılmasını müdahalenin merkezine koyuyor. Haberde bu birimin ne zaman kurulacağı ya da takviye kuvvetlerin ne zaman gönderileceğine ilişkin bir takvim yer almıyor.

Prato’nun sorunları polislik, işçi haklarının korunması ve göçmen topluluklarla ilişkiler gibi alanlara yayılıyor. Yıldırma, soruşturmacılarla işbirliğini sınırlıyor; sömürü işçileri savunmasız bırakıyor; yolsuzluk da onları korumakla yükümlü kurumları zayıflatabiliyor. Savcıların tarif ettiği suç örgütü kontrolünü azaltmak için bu bağlantılı sorunların ele alınması gerekiyor.

Kentin karşı karşıya olduğu sorun sınırlarını da aşıyor. Nakliye güzergâhları, depolar ve mali ağlar Prato’yu Fransa, Almanya ve İspanya’ya bağlıyor. Bu nedenle Toskana’daki müdahale, dağıtım üzerindeki rekabetin çatışmayı diğer ticaret merkezlerine taşıdığı Avrupa’nın başka yerlerinde devam eden soruşturmalarla birlikte yürütülüyor.

Öne Çıkanlar

  • Zhang Dayong’un Roma’da öldürülmesinin Prato’daki hazır giyim ve nakliye işletmeleri üzerindeki mücadeleyle bağlantılı olduğuna inanılıyor.
  • Elbise askısı pazarının 100 milyon avro değerinde olduğu tahmin ediliyor; ancak suç grupları Avrupa genelinde giysi teslimatlarının kontrolünü de ele geçirmeye çalışıyor.
  • Prato’da çoğu Çinliler tarafından işletilen 5 binden fazla hazır giyim ve triko işletmesi bulunuyor; sektörün bazı kesimlerinde ağır sömürü yaşandığı bildiriliyor.
  • İşçilerin, haftanın yedi günü 13 saat süren vardiyalarda saat başına 3 avro kadar düşük ücret aldığı bildiriliyor.
  • Polis 2018’de 33 şüpheliyi tutukladı; ancak Zhang Naizhong da dahil olmak üzere birçok kişi daha sonra yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle serbest bırakıldı.
  • Başsavcı Luca Tescaroli özel bir mafyayla mücadele birimi kurulmasını, daha fazla hâkim ve polis görevlendirilmesini istedi.
  • Şiddet, yolsuzluk iddiaları ve birçok Avrupa ülkesinde yürütülen soruşturmalar, çatışmanın Prato sınırlarını aştığını gösteriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir