Air India 787 Kazası Soruşturmasında Yakıt Kesme Düğmeleri ve Kokpitteki Belirsizlik Öne Çıkıyor

7 dakikalık okuma
Air India Crash Investigators Focus On a Dangerous Runway and a Pilot’s Actions

Ahmedabad’daki Kaza Soruşturmasının Merkezinde Yakıtın Kesilmesi Var

Hindistan Uçak Kazası Araştırma Bürosunun (AAIB) ön bulgularına göre, Air India’nın 171 sefer sayılı uçağındaki her iki motorun yakıt kontrol düğmesi, 12 Haziran’da Ahmedabad’dan kalkıştan sonraki üç saniye içinde RUN konumundan CUTOFF konumuna geçti ve kritik bir anda motorları durdurdu. Boeing 787-8, kalkıştan 34 saniye sonra düştü; uçaktakilerin neredeyse tamamı ve yerdeki birkaç kişi dahil yaklaşık 270 kişi hayatını kaybetti.

İçindekiler
  1. Ahmedabad’daki Kaza Soruşturmasının Merkezinde Yakıtın Kesilmesi Var
  2. Kısa Uçuşta Neler Yaşandı?
  3. Pilotlar Kokpitte Ne Konuştu?
  4. Yakıt Düğmeleri Motorları Nasıl Kontrol Ediyor?
  5. Kilitleme Özelliğine İlişkin 2018 Uyarısı
  6. Soruşturmacılar Neleri İnceliyor?
  7. Air India’nın Yanıtı ve Ailelere Desteği
  8. Kazanın Gündeme Getirdiği Güvenlik Konuları
  9. Öne Çıkan Noktalar

Soruşturma, düğmelerin neden konum değiştirdiğine, iki pilot arasında neler yaşandığına ve kumandaların koruyucu kilitleme mekanizmasının gerektiği gibi çalışıp çalışmadığına odaklanıyor. Düğmeler saniyeler içinde yeniden RUN konumuna getirildi ve motor sıcaklığı ölçümleri yeniden çalıştırma girişimlerine işaret etti. Ancak uçak kurtarılabilecek irtifa ve hızın çoktan altına düşmüştü.

12 Temmuz 2025 itibarıyla kazanın nedeni hâlâ soruşturuluyordu. AAIB, kokpit eylemlerini, olası teknik sorunları ve yakıt kontrol sisteminin tasarımını incelerken ilgili taraflardan ek kanıt, kayıt ve bilgi talep ediyordu.

Ön bulgular, ABD Federal Havacılık İdaresinin (FAA) 2018’de düğmelerin kilitleme özelliğiyle ilgili yayımladığı bir uyarıya da dikkat çekiyor. Uyarı zorunlu olmadığı için Air India önerilen denetimi yapmamıştı. Raporda, uçağın ve motorlarının zorunlu tüm Uçuşa Elverişlilik Direktiflerine ve Uyarı Servis Bültenlerine uygun olduğu belirtiliyor.

Kısa Uçuşta Neler Yaşandı?

171 sefer sayılı uçuşun havalanmasından çarpma anına kadar geçen süre yalnızca yaklaşık 30 saniyeydi; kaza kalkıştan 34 saniye sonra meydana geldi. Her iki motora da yakıt akışının kesilmesi, uçağı kurtarma için çok az zaman ve irtifa kalmışken motorsuz bıraktı.

Ön bulgularda aktarılan olay sıralamasında soruşturmanın odağında yakıt düğmeleri ve ardından gelen yeniden çalıştırma girişimleri yer alıyor:

  • 12 Haziran: Air India’ya ait Boeing 787-8, Ahmedabad’dan havalandı.
  • Kalkıştan sonraki üç saniye içinde: Her iki motorun yakıt kontrol düğmesi RUN konumundan CUTOFF konumuna geçti, yakıt akışı kesildi ve iki motor da durdu.
  • Ardından saniyeler içinde: Düğmeler yeniden RUN konumuna getirildi; yeniden çalıştırma girişimleri sırasında motor gaz sıcaklıkları yükseldi.
  • Kalkıştan 34 saniye sonra: Uçak düştü; uçaktakiler ve yerdekiler dahil yaklaşık 270 kişi hayatını kaybetti.
  • 12 Temmuz itibarıyla: AAIB’nin ön bulguları, düğmelerin hareketini, kokpit konuşmasını ve daha önce yayımlanan FAA uyarısını soruşturmanın odağına taşıdı.

Uçuşun kısa sürmesi mürettebata karşılık vermek için çok az zaman bıraktı. Yakıt akışının yeniden sağlanması kurtarma girişiminin bir parçasıydı ancak uçağın düşük irtifası ve hızı çarpmanın önlenmesine yetmedi.

Reklam

Pilotlar Kokpitte Ne Konuştu?

Uçağı ikinci pilot Clive Kundar kullanırken, sorumlu kaptan pilot Sumeet Sabharwal uçuşu izliyordu. Kokpit konuşmalarında motorlara yakıt akışının kesilmesi karşısındaki şaşkınlık duyuluyordu.

Kumandalardaki ikinci pilot Kundar şu soruyu sordu:

Neden kestin?

Uçuşu izleyen sorumlu kaptan pilot Sabharwal şöyle yanıt verdi:

Ben kesmedim.

Bu konuşma, pilotlar arasındaki iletişime, düğmelerin istem dışı hareket etmiş olma ihtimaline ve yaşananları nasıl yorumladıklarına dikkat çekti. Soruşturmacılar olası mekanik sorunların yanı sıra iletişim kopukluğu, istem dışı eylem ve prosedürlerin yanlış anlaşılması gibi insan faktörlerini de değerlendiriyor.

Her iki pilot da Boeing 787’de önemli deneyime sahipti. Sabharwal bu uçak tipinde yaklaşık 8.600 saat, Kundar ise 1.100 saatten fazla uçuş yapmıştı. Raporda ayrıca her iki pilotun da uçuş öncesinde yeterince dinlendiği doğrulandı; ilk değerlendirmede yorgunluğun kazaya katkıda bulunmuş olma ihtimali dışlandı.

Yakıt Düğmeleri Motorları Nasıl Kontrol Ediyor?

Boeing 787’nin yakıt kontrol düğmeleri motorlara giden yakıt akışını düzenliyor. Kalkış ve normal uçuş sırasında yakıtın motorlara ulaşmasını ve motor gücünün kullanılabilir durumda kalmasını sağlamak için RUN konumunda tutuluyorlar.

Düğmenin CUTOFF konumuna alınması yakıt akışını keserek ilgili motoru durduruyor. Bu kumanda, genellikle acil durumda veya inişten sonra bilinçli olarak kullanılıyor. 171 sefer sayılı uçuşta ise her iki düğme de havalanmanın hemen ardından konum değiştirdi ve iki motorun da gücünü kesti.

Düğmeler daha sonra yeniden RUN konumuna getirildi. Bunun ardından EGT olarak adlandırılan motor gaz sıcaklıkları yükseldi ve motorları yeniden çalıştırma girişimlerine işaret etti. Soruşturmacılar, yakıt yeniden verildikten sonra motorların nasıl tepki verdiğini ortaya koymak için bu sıcaklık ölçümlerinden de yararlanıyor.

AAIB, hava koşullarında herhangi bir sorun saptanmadığını ve uçağın kalkış ağırlığının izin verilen sınırlar içinde olduğunu bildirdi. Bu bulgular, soruşturmanın kokpitteki eylemlere ve olası mekanik aksaklıklara yönelmesine katkı sağladı. Soruşturmacılar hem insan kaynaklı hem de teknik açıklamaları incelemeyi sürdürüyor.

Reklam

Kilitleme Özelliğine İlişkin 2018 Uyarısı

FAA, 2018’de Boeing 787 uçaklarındaki yakıt kontrol düğmelerinin “kilitleme özelliğinin devreden çıkması olasılığı” konusunda uyarıda bulunan Özel Uçuşa Elverişlilik Bilgi Bülteni (SAIB) yayımladı. AAIB’nin ön raporunda bu uyarıya atıfta bulunuluyor.

Kilitleme özelliği, düğmelerin yanlışlıkla hareket etmesini önlemek için tasarlandı. Bu soruşturmada özellikle önem taşıyor; çünkü düğmenin RUN konumundan CUTOFF konumuna alınması motora yakıt akışını kesiyor.

Air India, bültende önerilen denetimi yapmadı. Öneri tavsiye niteliğinde olduğundan uygulanması isteğe bağlıydı. Raporda ayrıca uçak ve GE GEnx-1B motorları için geçerli tüm zorunlu Uçuşa Elverişlilik Direktiflerine ve Uyarı Servis Bültenlerine uyulduğu belirtiliyor.

Özel Uçuşa Elverişlilik Bilgi Bülteni, henüz zorunlu önlem gerektirmeyebilecek olası bir güvenlik sorununa karşı işletmecileri uyarıyor. Buna karşılık Uçuşa Elverişlilik Direktifi yasal olarak bağlayıcı. Bu fark, havayolunun belirli bir güvenlik önlemini uygulamak zorunda olup olmadığını belirliyor.

Kaza, özellikle motorları durdurabilen kumandalarla ilgili isteğe bağlı güvenlik önerilerinin havayollarınca nasıl değerlendirildiği konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Kritik sistemleri ilgilendiren tavsiye niteliğindeki uyarıların daha güçlü biçimde takip edilip edilmemesi gerektiği de yeniden dikkat çekti.

Soruşturmacılar Neleri İnceliyor?

AAIB, Hindistan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (DGCA) ve FAA ile Boeing’in de aralarında bulunduğu uluslararası ortaklarla koordineli çalışıyor. Soruşturmaya teknik uzmanlar katılıyor ve uçağın operasyonunun farklı aşamalarından elde edilen kanıtlar inceleniyor.

Soruşturmacılar uçuş veri kayıt cihazlarını, kokpit ses kayıtlarını, bakım kayıtlarını ve mürettebatın eğitim kayıtlarını analiz ediyor. Bu veriler, uçağın davranışını, mürettebatın konuşmalarını ve ilgili ekipmanın geçmişini yeniden ortaya koymaya yardımcı olabilir.

Yakıt düğmelerinin tasarımı ve ergonomisi de inceleme kapsamında. Ergonomi, kumandaların konumu ve kullanım biçimi dahil, insanların ekipmanla nasıl etkileşim kurduğunu ele alıyor. Soruşturmacılar yerleşimin yanlışlıkla etkinleştirme olasılığına yol açıp açmadığını değerlendirecek.

İnsan faktörleri uzmanları, olay anındaki kokpit prosedürlerini, iletişimi ve iş yükünü değerlendirecek. Amaç, kalkıştan motor gücünün kaybedilmesine ve yeniden çalıştırma girişimlerine uzanan kısa zaman diliminde mürettebatın nasıl karşılık verdiğini belirlemek.

Reklam

Air India’nın Yanıtı ve Ailelere Desteği

Air India, ön raporun yayımlanmasının ardından taziyelerini iletti ve kazadan etkilenenlere destek olmayı sürdüreceğini bildirdi. Havayolu ayrıca düzenleyici kurumlarla ve soruşturmacılarla tam iş birliği yapma sözü verdi.

Air India, eski adı Twitter olan X’te yayımladığı açıklamada kayıp karşısındaki tutumunu ve diğer kuruluşlarla yürüttüğü çalışmaları şöyle ifade etti:

Kaybımızın yasını tutmayı sürdürüyoruz ve bu zor dönemde destek sağlama konusunda kararlıyız. Air India, düzenleyici kurumlar dahil ilgili taraflarla yakın iş birliği içinde çalışıyor.

AAIB soruşturmanın sürdüğünü, çeşitli ilgili taraflardan ek kanıt, kayıt ve bilgi talep edildiğini bildirdi. Havacılık camiası, kazanın nedenlerini aydınlatabilecek ve güvenlik prosedürlerinde değişikliklere yön verebilecek ek bulguları bekliyordu.

Kazanın Gündeme Getirdiği Güvenlik Konuları

171 sefer sayılı uçuş, birbiriyle bağlantılı birkaç güvenlik konusunu öne çıkardı: kokpitte açık iletişim, standart işletme prosedürlerinin tutarlı biçimde uygulanması, kritik kumandaların yanlışlıkla hareket etmesine karşı koruma ve havayollarının tavsiye niteliğindeki uyarılara nasıl karşılık verdiği.

Soruşturma, insan faktörleri ve otomasyon dahil pilot eğitimini de kapsıyor. Kokpitteki konuşma ve olayların hızla gelişmesi, ne yaşandığını anlamada mürettebatın iletişimini ve iş yükünü temel başlıklar hâline getiriyor.

Bir havacılık güvenliği analisti, ekipman, prosedürler ve iletişim arasındaki ilişkiyi şöyle anlattı:

Her kaza bir olaylar zincirinden oluşur. Tasarım kusuru, prosedür ihlali ya da iletişim kopukluğu olsun, zincirin herhangi bir halkasını kırmak felaketi önleyebilir.

Modern ticari havacılık istatistiksel olarak çok güvenli olsa da nadir görülen yıkıcı kazalarda zincirin her halkasının yakından incelenmesi gerekir. Ahmedabad’da soruşturmacılar, güvenlik önlemlerinin nerede başarısız olduğunu belirlemek için düğmelerin hareketini, motorların tepkisini, kokpit konuşmasını ve bakım geçmişini inceliyor.

Olay, havayolları ve düzenleyici kurumlar açısından somut bir politika sorusunu da gündeme getiriyor: kritik bir kumandayla ilgili isteğe bağlı bir uyarı nasıl değerlendirilmeli ve ne zaman daha güçlü önlemler alınmalı? Nihai açıklama, devam eden teknik incelemeye ve insan faktörleri soruşturmasına bağlı olacak.

Reklam

Öne Çıkan Noktalar

  • Air India’nın Boeing 787-8 tipi 171 sefer sayılı uçağı, 12 Haziran’da Ahmedabad’da kalkıştan 34 saniye sonra düştü; yaklaşık 270 kişi hayatını kaybetti.
  • AAIB’nin ön bulgularına göre her iki motorun yakıt kontrol düğmesi kalkıştan sonraki üç saniye içinde CUTOFF konumuna geçti ve iki motoru da durdurdu.
  • Düğmeler saniyeler içinde yeniden RUN konumuna getirildi; yükselen motor gaz sıcaklıkları yeniden çalıştırma girişimlerine işaret etti.
  • Uçağı ikinci pilot Clive Kundar kullanırken, sorumlu kaptan pilot Sumeet Sabharwal uçuşu izliyordu. Kayda alınan konuşmaları yakıtın kesilmesine ilişkin şaşkınlığı ortaya koydu.
  • Raporda hava koşullarında sorun bulunmadığı, kalkış ağırlığının sınırlar içinde olduğu ve her iki pilotun da yeterince dinlendiği belirtildi.
  • FAA, 2018’de düğmelerin kilitleme özelliğinin devreden çıkma ihtimaline karşı uyarıda bulunmuştu. Air India isteğe bağlı denetimi yapmamıştı.
  • Rapora göre uçak ve motorları için zorunlu tüm Uçuşa Elverişlilik Direktiflerine ve Uyarı Servis Bültenlerine uyulmuştu.
  • 12 Temmuz itibarıyla soruşturmacılar kokpitteki eylemleri, teknik sorunları, düğmelerin tasarımını, bakım kayıtlarını ve eğitim kayıtlarını incelemeyi sürdürüyordu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir