Özel Okulların Yüzde 75’i Güvenlik Veritabanını Hiç Kullanmadı

10 dakikalık okuma
How to protect students from sexual misconduct - The Japan Times

Binlerce Özel Okul İşletmecisi Güvenlik Veritabanını Hiç Kullanmadı

Japonya, öğretmenleri işe almadan önce devlet ve özel okulların ulusal bir veritabanını kontrol etmesini zorunlu kılıyor. Ancak Eğitim Bakanlığının yaptığı bir araştırma, yanıt veren 5.480 özel okul işletmecisinin, yani yaklaşık yüzde 75’inin, veritabanını hiç kullanmadığını ortaya koydu. Bu bulgu, çocukları korumayı amaçlayan yasal bir güvence ile öğretmenleri istihdam etmekten sorumlu kuruluşların bu güvenceyi uygulaması arasında ciddi bir uçurum olduğunu gösteriyor.

İçindekiler
  1. Binlerce Özel Okul İşletmecisi Güvenlik Veritabanını Hiç Kullanmadı
  2. 2021 Yasası Ne Öngörüyor?
  3. Kayıt Yalnızca İlk Adım
  4. Özel Okullar Neden Geride Kaldı?
  5. Devlet Okullarında da Denetim Sorunu Var
  6. Son Tutuklamalar Konuyu Acil Hâle Getirdi
  7. 2026’da Daha Geniş Kapsamlı Bir Tarama Sistemi Planlanıyor
  8. Yurt Dışındaki Kontrollerle Karşılaştırma
  9. Yetkililer ve Okul İşletmecileri Hangi Konuları Ele Almalı?
  10. Öne Çıkanlar

Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (MEXT), Mayıs-Ağustos 2023 arasında özel okul işletmecileriyle bir anket yaptı. Ankete davet edilen 8.164 işletmeciden 7.258’i yanıt verdi. Yanıt verenlerin 3.062’si veritabanına kaydolmamış, 2.418’i ise kaydolmasına rağmen sistemi hiç kullanmamıştı.

Veritabanı, uygunsuz davranışlar nedeniyle disiplin cezası alan veya öğretmenlik lisansı iptal edilen eski öğretmenlerin okullar tarafından tespit edilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Bir kişi işe alınmadan önce veritabanının kontrol edilmesi, okullara söz konusu kişinin çocuklarla çalışmaya dönmesinden önce ilgili disiplin geçmişini inceleme imkânı veriyor.

Birçok özel okul işletmecisi, veritabanını kullanmanın yasal bir zorunluluk olduğundan haberdar olmadığını belirtti. Bazıları da sistemin amacını yanlış anlayarak bunun yalnızca öğretmenlik lisansının geçerli olup olmadığını kontrol etmeye yaradığını düşündü. Bu açıklamalar, hem zorunluluk konusunda farkındalık hem de sistemin işlevinin anlaşılması bakımından sorunlara işaret ediyor.

12 Temmuz 2025 itibarıyla Japonya, 2026’da çocuklarla çalışan kişileri kapsayan daha geniş bir tarama sistemi kurmayı da planlıyor. Mevcut öğretmen veritabanından edinilen deneyim, bir kontrol sistemi oluşturmanın ve işverenlerin bu sistemi gerçekten kullanmasını sağlamanın ayrı işler olduğunu gösteriyor.

Reklam

2021 Yasası Ne Öngörüyor?

Japonya, Eğitim Personelinin Çocuklara Yönelik Cinsel Şiddetinin Önlenmesi Hakkında Yasayı Mayıs 2021’de kabul etti. Yasa, uygunsuz davranışlar nedeniyle daha önce disiplin cezası alan veya öğretmenlik lisansı iptal edilen kişilerin yeniden işe alınmasını önlemek amacıyla, devlet ya da özel işletme fark etmeksizin tüm okulların öğretmen istihdam etmeden önce ulusal veritabanını kontrol etmesini zorunlu kılıyor.

Veritabanı 2023 mali yılında kullanıma açıldı. Kayıtlar, uygunsuz davranışlar nedeniyle disiplin cezası alan veya lisansı iptal edilen eski öğretmenlerin adlarını içeriyor. Bir başvuru sahibini değerlendiren okulun, bu geçmişi işe alım kararında dikkate alması amaçlanıyor.

Yasa, cinsel suistimal nedeniyle daha önce disiplin cezası alan kişilere öğretmenlik lisansının yeniden verilmesine ilişkin süreçleri de sıkılaştırdı. Lisansın iptal edilmesi, kişinin öğretmenlik yapma iznini ortadan kaldırıyor; yeni lisans verilmesine ilişkin daha katı kurallar ise böyle bir geçmişi olan kişinin sınıfa dönmesini zorlaştırmayı amaçlıyor.

Devlet okulları adına veritabanına kamu eğitim kurulları kaydoluyor. Özel okulları işleten kuruluşlar ise kendi işe alım süreçlerinin bir parçası olarak veritabanına kaydolmak ve sistemi kullanmak zorunda. Uygulama sorumluluğu farklı kurumlarda olsa da yasal zorunluluk her iki sektörü de kapsıyor.

Kayıt Yalnızca İlk Adım

Bakanlığın verileri, özel okul kuruluşlarında birbirinden farklı iki soruna işaret ediyor. Kaydolmamış 3.062 işletmeci, kontrol yapabilmek için gereken erişime sahip değildi. Kaydolduğu hâlde sistemi hiç kullanmamış 2.418 işletmeci ise ilk idari adımı tamamlamış, ancak sistemi uygulamaya koymamıştı.

Bu iki grup, yanıt veren 7.258 işletmecinin 5.480’ini, yani yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor. Dolayısıyla anket, yalnızca kayıt sayısındaki eksiklikten daha yaygın bir sorunu ortaya koyuyor: Çok sayıda kuruluşun erişimi olduğu hâlde veritabanında arama yapmaması.

Öğretmenlik lisansı kontrolü ile disiplin geçmişi kontrolü farklı sorulara yanıt veriyor. Lisans kontrolü, kişinin öğretmenlik için gerekli yeterliliğe sahip olup olmadığıyla ilgili. Ulusal veritabanı ise okulların, bir kişinin çocuklarla çalışıp çalışmaması gerektiğine karar verirken önem taşıyan cinsel suistimal geçmişini tespit etmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Bazı işletmeciler bu iki amacı birbirine karıştırdı. Yanıtları, hem sistemi kullanma zorunluluğunun hem de okulların hangi bilgileri incelemesi gerektiğinin açıkça anlatılması gerektiğini gösteriyor. İşletmecilere yalnızca bir veritabanının var olduğunu söylemek, sisteme ne zaman ve neden başvurulacağı konusunda yanlış anlamalara yol açabiliyor.

Reklam

Özel Okullar Neden Geride Kaldı?

Özel okul işletmecileri, yasadan haberdar olmamayı ve veritabanının işlevi konusundaki kafa karışıklığını gerekçe gösterdi. Özel okulları denetlemekle sorumlu yerel yönetimler de kurumlara yeni yasal gereklilikleri uygulamada rehberlik etmek için gereken personel ve kaynakların sınırlı olması sorunuyla karşı karşıya.

Özel okullar önemli ölçüde bağımsız çalışıyor ve çoğunlukla okul kuruluşları tarafından yönetiliyor. Devlet kurumlarıyla aynı düzeyde denetime veya kaynağa sahip olmayabiliyorlar. Bu bağımsızlık farklı eğitim yaklaşımlarına imkân tanırken, önemli güvenlik gerekliliklerinin günlük uygulamaya geçirilmesinde boşluklar doğmasına da yol açabiliyor.

Shukutoku Üniversitesi profesörü ve okul mevzuatına uyum uzmanı Takashi Sakata, sorunu yerel düzeydeki personel yetersizliğiyle ilişkilendirdi. Ayrıca ulusal hükümetin sistemi kullanmayan kuruluşların adlarını kamuya açıklamayı değerlendirmesi çağrısında bulundu.

Belediyelerde, özel okullara yasa ve yönetmeliklere uyum konusunda rehberlik edecek yeterli personel yok. Ulusal hükümet, veritabanını kullanmayan okul kuruluşlarının adlarını kamuya açıklamak gibi adımlarla okulları harekete geçmeye teşvik etmeli.

Sakata’nın önerisi, işletmecilerin veritabanını kullanıp kullanmadığını daha görünür hâle getirecek. Okul seçen aileler açısından temel soru somut: Kuruluş, çocuklarıyla çalışacak bir öğretmeni işe almadan önce zorunlu kontrolü yaptı mı?

Özel okullar Japonya’nın eğitim sisteminde önemli bir yere sahip. Farklı müfredatlar, din eğitimi ve uzmanlaşmış programlar sunuyor; çoğu zaman çeşitli geçmişlerden gelen öğrencileri çeken prestijli kurumlar olarak görülüyorlar. Eğitim alanındaki bağımsızlıkları, ortak güvenlik yükümlülüklerine güvenilir biçimde uyulmasını özellikle önemli kılıyor.

Devlet Okullarında da Denetim Sorunu Var

Tüm kamu eğitim kurulları veritabanına kaydoldu. Ancak Eğitim Bakanlığı, işe alım sırasında her başvuru sahibi için sistemin düzenli olarak kullanılıp kullanılmadığını doğrulamadı. Dolayısıyla kamu sektöründeki kayıtların tamamlanması, önlerinde başka bir görev daha olduğu anlamına geliyor: Aramaların her işe alım sürecinin gerçekten parçası olup olmadığını kontrol etmek.

Devlet ve özel okullar öğrencileri koruma konusunda aynı sorumluluğu taşıyor, ancak anket sistemin uygulanmasında farklı zayıflıklar olduğunu gösteriyor. Özel işletmeciler arasında hiç kaydolmamış veya arama yapmamış çok sayıda kuruluş var. Kamu sektöründe ise kayıt sonrasında sistemin düzenli kullanılıp kullanılmadığı belirsiz.

Uygulamadaki zorunluluk, işe alım kararını etkileyebileceği aşamada kontrol yapılması. Bir sistem ilgili kayıtları barındırabilir; ancak öğretmen alımı yapan kuruluş bu kayıtlara başvurmazsa çocuklar yine risk altında kalabilir.

Okulları denetleyen yetkililer, takibin bir kurumun hesabı olup olmadığının yanı sıra işe alım sırasında ne yapıldığını da kapsamasını sağlamalı. Bakanlığın devlet okullarına ilişkin doğrulama yapmamış olması, tutarlı uygulamanın yalnızca özel kurumlarla sınırlı olmayan, tüm eğitim sistemini ilgilendiren bir mesele olduğunu gösteriyor.

Reklam

Son Tutuklamalar Konuyu Acil Hâle Getirdi

Haziran ayında Aichi Eyalet Polisi, Nagoya ve Yokohama’daki kent okullarında çalışan iki ilkokul öğretmenini gözaltına aldı. Öğretmenlerin kız çocuklarının uygunsuz fotoğraflarını çekip bunları sosyal medyada öğretmenler arasında paylaştıklarından şüpheleniliyor.

Gözaltılar iddialar üzerine gerçekleşti; öğretmenler şüpheli olarak tanımlandı. Olay, okullardaki suistimallere ilişkin kamuoyu kaygısını artırdı ve yetkililer üzerindeki, kurumların öğrencileri korumak için mümkün olan her adımı atmasını sağlama baskısını yükseltti.

Son yıllarda hem devlet hem özel okullarda benzer skandallar yaşandı. Çocuklar ve aileleri için öğrencileri korumadaki bir başarısızlığın sonuçları doğrudan ve kişisel; önleme sorumluluğu ise okullar, işletmecileri ve kamu kurumları arasında paylaşılıyor.

Veritabanı bu sorumluluğun bir bölümünü ele alıyor: İlgili suistimallere ilişkin kaydı bulunan kişilerin yeniden öğretmenliğe dönmesini önlemek. Son olaylar, mevcut bu güvenceyi öğretmen istihdam edilen her yerde tutarlı biçimde uygulamanın aciliyetini artırdı.

2026’da Daha Geniş Kapsamlı Bir Tarama Sistemi Planlanıyor

Japonya, Birleşik Krallık’taki Disclosure and Barring Service’in (DBS) Japonya’daki karşılığı olarak tanımlanan daha kapsamlı bir sistemi 2026’da devreye almayı planlıyor. Sistem, kontrolleri öğretmenlerin ötesine taşıyarak çocuklarla ilgili başka işlerde çalışan kişileri de kapsayacak.

Planlanan sistem kapsamında işletmeler, Çocuk ve Aileler Ajansı aracılığıyla Adalet Bakanlığının veritabanına başvurabilecek. Amaç, çocuklarla çalışan kişiler arasında cinsel suçlara ilişkin sabıka kayıtlarının daha kapsamlı biçimde incelenmesine imkân sağlamak.

Mevcut öğretmen veritabanı ile planlanan daha geniş sistem, çocukların korunmasıyla ilgili alanları kapsıyor. Öğretmen veritabanı disiplin cezalarını ve lisans iptallerini kaydederken planlanan genişleme, daha geniş bir istihdam alanında ilgili sabıka kayıtlarına erişim sağlayacak.

Japonya’nın başlıca adımları ve süreçte ortaya çıkan uygulama sorunları kısaca şöyle sıralanabilir:

  • Mayıs 2021: Japonya, öğretmenler işe alınmadan önce kontrol yapılmasını zorunlu kılan ve lisansların yeniden verilmesi süreçlerini sıkılaştıran Eğitim Personelinin Çocuklara Yönelik Cinsel Şiddetinin Önlenmesi Hakkında Yasayı kabul etti.
  • 2023 mali yılı: Uygunsuz davranışlar nedeniyle disiplin cezası alan veya lisansı iptal edilen eski öğretmenlere ilişkin ulusal veritabanı kullanıma açıldı.
  • Mayıs-Ağustos 2023: MEXT, özel okul işletmecileriyle anket yaptı; davet edilen 8.164 kuruluştan 7.258’i yanıt verdi.
  • Haziran: Aichi Eyalet Polisi, Nagoya ve Yokohama’da görev yapan iki ilkokul öğretmenini kız çocuklarının uygunsuz fotoğraflarını çekip paylaşma şüphesiyle gözaltına aldı.
  • 2026: Japonya, DBS’nin kendi versiyonu aracılığıyla çocuklarla çalışan kişiler için daha geniş kapsamlı tarama uygulamaya koymayı planlıyor.
Reklam

Yurt Dışındaki Kontrollerle Karşılaştırma

Japonya’nın veritabanı yaklaşımı, çocuklarla veya hassas durumdaki gruplarla çalışan kişilerin adli geçmişini kurumların incelemesine imkân tanıyan Birleşik Krallık DBS’sini örnek alıyor. İşverenler, bir kişinin sabıka kaydı olup olmadığını veya çocuklarla çalışmasının yasaklanıp yasaklanmadığını kontrol edebiliyor.

İngiliz hizmeti, çocukları ve hassas durumdaki yetişkinleri korumaya yönelik önde gelen modellerden biri olarak görülüyor. Sistem, adli geçmiş bilgilerine erişim ile bir kişinin belirli işlerde çalışmasının yasak olup olmadığına ilişkin bilgileri bir araya getirerek işverenlere atama yapmadan önce ilgili verileri sunuyor.

ABD ve Avustralya da eğitimde ve çocuklarla ilgili diğer işlerde geçmiş araştırmaları yapıyor. ABD eyaletlerinin çoğu, öğretmenler için parmak izine dayalı kontrolleri zorunlu kılıyor; bazıları disiplin cezası almış eğitimcilerin kayıtlarını tutuyor.

Avustralya, öğretmenler, antrenörler ve gönüllüler dâhil çocuklarla çalışan kişiler için “Working with Children Check” (Çocuklarla Çalışma Kontrolü) uygulamasını zorunlu kılıyor. Bu daha geniş kapsam, Japonya’nın öğretmenlik mesleğinin ötesine geçmeyi öngören planı açısından önem taşıyor.

Japonya’nın daha geniş kapsamlı taramaya yönelmesi, çocuklarla ilgili rollere başlamadan önce kişileri kontrol etmeye yönelik bu uluslararası yaklaşımı izliyor. Mevcut özel okul veritabanının az kullanılması, böyle bir sistemin sağladığı korumanın işverenlerin yükümlülüklerini anlamasına ve yerine getirmesine de bağlı olduğunu gösteriyor.

Yetkililer ve Okul İşletmecileri Hangi Konuları Ele Almalı?

Eğitim Bakanlığı, anketin ardından eyaletler ve belirlenmiş kentler aracılığıyla bir bildirim yayımlayarak özel okulları veritabanını etkin biçimde kullanmaya çağırdı. Bu hatırlatmaların ne ölçüde etkili olduğu henüz belirlenmedi.

Uzmanlar ve savunucular, okul işletmecilerinin yasal zorunluluğu ve kontrolün amacını anlaması için daha açık rehberlik ve eğitim çağrısı yaptı. Eğitim, ankette ortaya çıkan yanlış anlamayı da ele almalı; buna sistemin yalnızca lisansın geçerliliğini doğrulamak için kullanıldığı düşüncesi de dâhil.

Denetimin güçlendirilmesi de önerilen adımlar arasında. Belediyeler ve ulusal hükümetten gözetimi artırmaları istenirken, veritabanını kullanmayan kuruluşların kamuya açıklanması önerilen önlemler arasında yer aldı. Sisteme erişimin ve kullanımın kolaylaştırılması da uyumu teşvik etmenin bir yolu olarak önerildi.

Sistemin çocuklarla ilgili diğer işlere genişletilmesi kapsamı büyütecek. Bunun sağlayacağı yarar, kısmen öğretmen anketinin gündeme getirdiği aynı pratik konulara bağlı olacak: İşverenler kayıt yaptırıyor mu, kontrol etmeleri gerekenleri anlıyor mu ve başvuruları değerlendirirken veritabanında arama yapıyor mu?

Özel eğitimde daha geniş bir hesap verebilirlik meselesi de söz konusu. Okulların eğitim programlarını yürütmek için hareket alanına ihtiyacı var; ailelerin ise her kurumun yasal ve etik güvenlik yükümlülüklerini yerine getirdiğine güvenmesi gerekiyor. Bir işletmecinin zorunlu bir güvenceyi kullanmaması hem okula hem eğitim sistemine duyulan güveni riske atıyor.

Çocukların korunmasında kamu kurumlarının, okul işletmecilerinin ve toplumun daha geniş kesimlerinin her birinin rolü var. Japonya, daha önce suistimalde bulunan kişilerin yeniden sınıfa dönmesini önlemeyi amaçlayan bir araç oluşturdu. Bugünkü zorluk, öğretmen istihdamından sorumlu kişilerin bu aracı etkili ve tutarlı biçimde kullanmasını sağlamak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Japonya’nın Mayıs 2021’de kabul ettiği yasa, devlet ve özel okulların öğretmen işe almadan önce ulusal veritabanını kontrol etmesini zorunlu kılıyor.
  • 2023 mali yılında kullanıma açılan veritabanında, uygunsuz davranışlar nedeniyle disiplin cezası alan veya lisansı iptal edilen eski öğretmenler kayıtlı.
  • MEXT, 7.258 özel okul işletmecisinden yanıt aldı; 5.480’i, yani yaklaşık yüzde 75’i, veritabanını hiç kullanmamıştı.
  • Yanıt verenlerin 3.062’si veritabanına kaydolmamış, 2.418’i ise kaydolduğu hâlde sistemi kullanmamıştı.
  • İşletmeciler, farkındalık eksikliğini ve veritabanının amacına ilişkin kafa karışıklığını gerekçe gösterdi.
  • Tüm kamu eğitim kurulları veritabanına kaydoldu ancak her başvuru sahibi için sistemin düzenli kullanılıp kullanılmadığı doğrulanmadı.
  • Bakanlık sistemi daha fazla kullanmaya çağırdı. Öneriler arasında eğitim, daha sıkı denetim, erişimin kolaylaştırılması ve sistemi kullanmayan işletmecilerin kamuya açıklanması yer alıyor.
  • Japonya, 2026’da çocuklarla çalışan kişiler için cinsel suçlara ilişkin sabıka geçmişini kapsayan daha geniş kontroller planlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir