Ulusal Tablo, Konut Konusundaki İki Farklı Gerçekliği Gizliyor
Ulusal İstatistik Bürosunun 2025 Hanehalkı Tüketim ve Harcama Araştırması'na göre Butan'da kentlerde yaşayan hanehalklarının yalnızca yüzde 16'sı kendi evinde oturuyor. Kırsal bölgelerde bu oran yüzde 75,8. Ülke genelinde hanehalklarının yüzde 53,2'si oturduğu konutun sahibi, yüzde 46,8'i kiracı; dolayısıyla ulusal konut tablosunda ev sahipleriyle kiracılar neredeyse eşit oranda temsil ediliyor.
İçindekiler
- Ulusal Tablo, Konut Konusundaki İki Farklı Gerçekliği Gizliyor
- Kentlerin Dışında Ev Sahipliği Çok Daha Yaygın
- Kentlerde Konut Arzı Neden Baskı Altında?
- Hanehalkı Harcamaları Maliyet Farkını Ortaya Koyuyor
- Eşitsiz Kaynaklar, Yaşam Alanını ve Mahremiyeti Belirliyor
- Kırsal Butan'da Müstakil Evler Ağırlıkta
- Temel Hizmetler Neredeyse Her Haneye Ulaşıyor
- Kentlerdeki Daha Genç Nüfusun Konut İhtiyaçları Farklı
- Butan'ın Uluslararası Karşılaştırmadaki Yeri
- Büyüyen Emlak Piyasası, Arazi Kıtlığıyla Karşı Karşıya
- Konut Politikası Aynı Anda Birden Fazla Görevle Karşı Karşıya
- Öne Çıkanlar
Kira ve gündelik harcamalar birlikte ele alındığında fark daha da belirginleşiyor. Kentlerde yaşayan hanehalkları ayda ortalama 67.616 Nu harcarken kırsal bölgelerde bu tutar 46.331 Nu. Aylık ortalama kent kirası 6.996 Nu; en yüksek ortalama ise yaklaşık 9.100 Nu ile Thimphu'da.
HCES 2025 olarak bilinen Hanehalkı Tüketim ve Harcama Araştırması, Butan'da bu türde gerçekleştirilen ilk araştırma. Konut, hanehalkı harcamaları, yaşam koşulları ve nüfus özelliklerine ilişkin bilgileri bir araya getirerek ailelerin ülkenin ekonomik dönüşümünü ne kadar farklı deneyimlediğini ortaya koyuyor.
Bulgular, konutların karşılanabilirliğini daha geniş bir sorunun merkezine yerleştiriyor: İş ve eğitim için kentlere göç edenlere barınma imkânı sağlarken sınırlı araziyi, inşaat maliyetlerini ve çevre koruma önlemlerini gözetmek. Kırsal Butan'da müstakil evlerde yaşayan ev sahipleri çoğunlukta. Kentlerde ise kiracılar ve apartman dairelerinde yaşayanlar ağırlıkta.
Bu nedenle ulusal ev sahipliği oranı tablonun yalnızca bir bölümünü anlatıyor. Nerede yaşayacağına karar veren aileler açısından seçenekler büyük ölçüde konuma, araziye erişime ve bir haneyi geçindirmenin maliyetine bağlı. Araştırmanın ayrıntılı verileri, bu tercihleri ve onları şekillendiren baskıları açıklamaya yardımcı oluyor.
Kentlerin Dışında Ev Sahipliği Çok Daha Yaygın
Kırsal bölgelerde hanehalklarının yüzde 75,8'i kendi evinde otururken kentlerde bu oran yüzde 16. Aradaki fark 59,8 yüzde puan. Kentlerde hanehalklarının yüzde 81,8'i kiracı; dolayısıyla kent sakinleri için yaygın konut düzeni kiracılık.
2022 Butan Yaşam Standardı Araştırması da Butanlıların neredeyse yarısının kendi evine sahip olmadığını ve ev sahipliğinin kent merkezlerine kıyasla kırsal bölgelerde çok daha yaygın olduğunu ortaya koymuştu. Daha iyi fırsatlar arayışıyla kentlere göç sürse de genel tablo istikrarlı kaldı; ev sahipliği farkı ise açıldı.
Kırsal aileler araziye daha kolay erişebiliyor; geleneksel aile düzenlemeleri de evlerin bir kuşaktan diğerine geçmesini sağlıyor. Pek çok hane, taş ve çamur gibi bölgede yaygın malzemeleri kullanarak kendi müstakil evini inşa ediyor. Bu nedenle kırsalda ev sahibi olmak, kentte mülk satın almaktan farklı bir yolla mümkün olabiliyor.
Kent sakinleri ise daha sınırlı arazi arzı ve daha yüksek mülk maliyetleriyle karşı karşıya. Butan'ın dağlık coğrafyasında yapılaşmaya elverişli düz arazi az; bu da yeni konutlara ayrılabilecek alanı kısıtlıyor. Thimphu gibi kentlerde artan arazi ve mülk fiyatları, ev sahibi olmayı birçok kişinin ulaşamayacağı bir seçenek hâline getiriyor ve kiracılığı tek uygulanabilir seçenek olarak bırakıyor.
Kentlerde Konut Arzı Neden Baskı Altında?
İş ve eğitim için yaşanan göç, Butan kentlerinde konut talebini artırıyor. İnsanları çeken bu yerler, aynı zamanda arazi konusunda en ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya. Bu nedenle uygun fiyatlı konut arzı temel bir sorun hâline geliyor.
Konut politikaları analisti Simona Suzuki, kentlerin büyümesi ile sakinlerin karşılayabileceği konutların mevcudiyeti arasındaki uyumsuzluğu şöyle anlatıyor:
Butan'da kentleşme hızlanıyor ancak uygun fiyatlı konut arzı talebe yetişemiyor. Bunun sonucunda kent sakinlerinin çoğu kiracı oluyor ve çoğu zaman kısıtlı alan için yüksek kira ödüyor.
Gelişme, kıt arazi üzerinde yukarı doğru ilerledikçe yüksek katlı apartmanlar ve kat mülkiyetli konutlar kentlerde yaygınlaşıyor. Benzer baskılar başka ülkelerde de görülüyor; ancak Butan'ın coğrafyası ve kültürel yapısı bu sürece kendine özgü bir biçim veriyor: Kırsal konutlar arazi ve aile mirasıyla yakından ilişkili kalırken kentlerin artan talebi karşılaması gerekiyor.
Hanehalkı Harcamaları Maliyet Farkını Ortaya Koyuyor
Butan'da hanehalkı tüketim harcamalarının aylık ortalaması 54.387 Nu. Tüketim harcaması, bir hanenin kullandığı mal ve hizmetlere ödediği tutarı ifade ediyor. Ulusal ortalama, kentlerle kırsal bölgelerdeki harcama düzeyleri arasındaki belirgin farkın ortasında yer alıyor.
Kentlerde yaşayan hanehalkları ayda ortalama 67.616 Nu harcıyor; bu tutar, aylık ortalama harcaması 46.331 Nu olan kırsal hanehalklarınınkinden yaklaşık yüzde 46 daha fazla. Her hane için aylık fark 21.285 Nu; bu da hane bütçelerindeki ayrımın boyutunu gösteriyor.
Kişi başına harcamada da benzer bir tablo görülüyor. Kent sakinleri ayda ortalama 22.168 Nu harcarken kırsal bölgelerde bu tutar 14.550 Nu. Kişi başına harcamaya bakmak, hanehalklarının üye sayısı aynı olmadığından, hanelerin toplam harcamalarının yanı sıra yaşam maliyetlerini de ortaya koyuyor.
Özellikle kentlerde konut, bu bütçelerin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Butan kentlerinde aylık ortalama kira 6.996 Nu, kırsal bölgelerde ise 3.710 Nu. Thimphu'daki yaklaşık 9.100 Nu'luk ortalama, kent ortalamasının yaklaşık 2.104 Nu üzerinde; kira maliyetlerinde başkent ilk sırada.
Kentlerdeki pek çok kiracı, gelirinin önemli bir bölümünü barınmaya ayırıyor. Kirayı diğer günlük giderlerle dengelemeye çalışan bir aile için daha yüksek aylık ödeme, diğer ihtiyaçlara ayrılabilecek parayı azaltıyor. Harcama ve kira verileri, kent sakinlerinin karşı karşıya olduğu karşılanabilirlik baskılarını somut tutarlarla ortaya koyuyor.
Eşitsiz Kaynaklar, Yaşam Alanını ve Mahremiyeti Belirliyor
En yüksek gelir dilimindeki hanehalkları, en düşük gelir dilimindekilerin neredeyse dört katı harcama yapıyor. Beşte birlik dilim, hanehalklarının ekonomik durumlarına göre beş gruba ayrılmasıyla oluşturulan gruplardan her birini ifade ediyor. En üst ve en alt grupların karşılaştırılması, harcama imkânlarının ne ölçüde farklılaştığını gösteriyor.
Harcama kişi başına göre ölçüldüğünde fark daha da büyüyor: En varlıklı kesim, en yoksul kesimin yedi katı harcama yapıyor. Hane büyüklüğü de ekonomik durumla birlikte değişiyor. En yoksul hanehalklarında ortalama 4,8 kişi yaşarken en varlıklı hanehalklarında bu sayı 2,6.
Daha varlıklı hanehalkları daha geniş ve mahrem alanlara sahip olabilirken yoksul aileler çoğu zaman kalabalık konutları paylaşıyor. Bu nedenle konut politikalarının hem bir evin fiyatını hem de hane bütçesine bağımlı kişi sayısını dikkate alması gerekiyor. Ortalama kira ödemeyi gösterirken hane yapısı bu ödemenin nasıl bir deneyime dönüştüğünü açıklamaya yardımcı oluyor.
Kırsal Butan'da Müstakil Evler Ağırlıkta
Butanlıların yaklaşık yüzde 60'ı müstakil evlerde, yüzde 34'ü ayrı dairelerde, yüzde 5'i paylaşımlı konutlarda ve yüzde 1'in biraz fazlası diğer konut türlerinde yaşıyor. Ülke genelindeki bu oranlar, konuma göre büyük farklılıklar gösteren barınma düzenlerini bir arada sunuyor.
Kırsal bölgelerde hanehalklarının yüzde 82,2'si müstakil evlerde oturuyor. Kentlerde yaşayan hanehalklarının yalnızca yüzde 23,2'si bu tür konutlarda yaşarken yüzde 66,9'u apartman dairelerinde oturuyor. Kent sakinlerinin paylaşımlı konutlarda yaşama olasılığı da daha yüksek.
İnşaat malzemeleri de aynı coğrafi ayrımı yansıtıyor. Kırsal evlerde taş ve çamur yaygın. Kentlerdeki binalarda ise hem mevcut malzemeler hem de birkaç katlı dayanıklı yapılar inşa etme gereği nedeniyle genellikle tuğla veya çimento bloklar kullanılıyor.
Bu karşıtlık, ev sahipliği verilerini konutların fiziksel yapısıyla ilişkilendiriyor. Kırsal hanehalkları genellikle daha kolay erişilebilen arazi üzerindeki ayrı evlerde yaşıyor; kentlerdeki hanehalkları ise sınırlı alanda daha çok kişiyi barındırmak üzere tasarlanmış apartmanlarda yoğunlaşıyor.
Temel Hizmetler Neredeyse Her Haneye Ulaşıyor
Butan'daki hanehalklarının yüzde 99,6'sının elektriğe erişimi var. Ev sahipliği, kira ve bina türleri kentlerle kırsal bölgeler arasında değişse de elektrik erişiminin bu denli yaygın olması yaşam koşullarının önemli bir özelliği.
Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve elektrik, yemek pişirmede kullanılan başlıca enerji kaynakları. Kırsal bölgelerde hanehalklarının yüzde 26,2'sinin kullandığı yakacak odun da önemli bir enerji kaynağı olmayı sürdürüyor.
Dolayısıyla konut koşulları, bir ailenin ev sahibi mi kiracı mı olduğundan ibaret değil. Araştırma, evlerin inşasında kullanılan malzemeleri ve konutlarda mevcut enerji kaynaklarını da ele alıyor. Bu ayrıntılar birlikte, Butan'ın konut stokundaki geleneksel uygulamalar ile modern hizmetlerin bir aradalığını gösteriyor.
Kentlerdeki Daha Genç Nüfusun Konut İhtiyaçları Farklı
Butan'da ortanca yaş 32. Ortanca yaş, nüfusun yaş dağılımının orta noktasını ifade ediyor; nüfusun yarısı bu yaştan küçük, yarısı ise daha büyük. Kent sakinlerinin ortanca yaşı 28, kırsal topluluklarda ise 34.
Ülkede her 100 kadına karşılık 97 erkek bulunuyor; bu da kadınların nüfusta küçük bir farkla çoğunlukta olduğunu gösteriyor. Hanehalkı büyüklüğü ortalama 3,7 kişi; kırsal hanehalkları kenttekilerden biraz daha büyük.
Hanehalklarının yüzde 62,3'üne erkekler reislik ediyor. Araştırma verileri, kadınların reislik ettiği hanehalklarının kırsal bölgelerde yüzde 23,7 ile kentlerdeki yüzde 14'lük orandan daha yaygın olduğunu da gösteriyor. Evlilik ve birlikte yaşama yaygın: Yetişkinlerin yüzde 61,9'u evli, yüzde 19,1'i ise resmi nikâh olmaksızın birlikte yaşıyor.
Yaş, hane büyüklüğü ve aile düzeni, konut talebini ve insanların tercih ettiği konut türlerini etkiliyor. Kentlerdeki genç nüfus; göç, apartman yaşamı ve kiracılığa yüksek bağımlılık gibi unsurlarla aynı konut tablosunun bir parçası.
Butan'ın Uluslararası Karşılaştırmadaki Yeri
Butan'da ulusal ev sahipliği oranı yüzde 53,2. Bu oran, 2025 küresel sıralamasında ABD ve Birleşik Krallık için verilen oranların altında. ABD'de oran yüzde 65,9, Birleşik Krallık'ta ise yüzde 63,2.
Bu oranlara göre Butan'daki ev sahipliği, ABD'nin 12,7 yüzde puan, Birleşik Krallık'ın ise 10 yüzde puan altında. Bununla birlikte Butan'ın oranı, ciddi konut sıkıntısı yaşayan bazı ülkelerdekinden daha yüksek.
Uluslararası karşılaştırma, Butan'ın karşı karşıya olduğu zorluğu daha geniş bir konut baskısı tablosu içine yerleştiriyor. Ülkenin kendi içindeki görev, kırsal ve kentsel hanehalkları arasındaki özellikle büyük farkı göz önünde bulundurarak geleneksel ev sahipliği biçimlerini ekonomik büyüme ve kentleşmeyle dengelemek.
Büyüyen Emlak Piyasası, Arazi Kıtlığıyla Karşı Karşıya
Butan'daki konut amaçlı gayrimenkul piyasasının 2025'te yaklaşık 14,76 milyar ABD doları değerinde olduğu tahmin ediliyor. Öngörüler, 2029'a kadar yıllık bileşik büyüme oranının yüzde 5,63 olacağını gösteriyor. Bileşik yıllık büyüme oranı, her yıl önceki yılın büyümesini de içeren bir değer üzerinden hesaplanan büyümeyi ifade ediyor.
İnsanların iş ve eğitim için kentlere taşınması, öngörülen büyümenin itici güçlerinden biri. Tercihler de değişiyor: Genç kuşaklar, güvenlikli siteler ve spor merkezleri gibi olanaklara sahip modern daireleri tercih ediyor.
Arazi kıtlığı, yüksek katlı apartmanlar da dâhil olmak üzere daha fazla dikey konut inşasını teşvik ediyor. Uygun fiyatlı konutları ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemeye yönelik devlet çalışmaları da piyasayı şekillendiriyor. Çevreyi korumayı amaçlayan arazi sahipliği ve inşaat kuralları da bu süreçte etkili.
Doğrudan yabancı yatırımı çekme ve turizmi güçlendirme çabaları gayrimenkul faaliyetlerini canlandırıyor; ancak yabancıların mülk edinmesi sıkı düzenlemelere tabi. Doğrudan yabancı yatırım, yurt dışından ülke içindeki işletmelere veya projelere yapılan yatırımı ifade ediyor.
Arazi kıtlığı, yüksek inşaat maliyetleri ve düzenleyici gereklilikler yeni konutların geliştirilmesini yavaşlatabiliyor. Butan'ın sürdürülebilirlik taahhüdü de büyümenin çevreye zarar vermeyecek biçimde yönetilmesini gerektiriyor. Bu nedenle büyüyen emlak piyasası ile yeterli sayıda uygun fiyatlı konut sağlanması birbiriyle bağlantılı politika meseleleri.
Konut Politikası Aynı Anda Birden Fazla Görevle Karşı Karşıya
Kentlerde kiracı oranının yüksekliği, kiraların artması ve uygun fiyatlı konutların sınırlı olması hedefe yönelik önlemlere ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Kamu kurumları ile özel şirketlerin ortaklaşa geliştirdiği projeler de dâhil olmak üzere, uygun fiyatlı daire ve kiralık konut arzını artırmak seçeneklerden biri.
Arazi kullanım planlaması da bir diğer seçenek. Yapılaşmaya açık sınırlı araziden daha verimli yararlanırken yeşil alanları ve kültürel mirası korumak gerekiyor. Apartman inşasını teşvik eden aynı coğrafi kısıtlamalar, nerede yapılaşılacağına ilişkin kararları özellikle önemli kılıyor.
Mali destek; özellikle genç aileler ve düşük gelirli hanehalkları için ilk evini alacaklara sübvansiyon veya düşük faizli kredi sağlanmasını içerebilir. Yapı ruhsatları ve idari süreçlerde yapılacak değişiklikler de gecikmeleri ve bürokratik engelleri azaltarak sorumlu yapılaşmayı teşvik edebilir.
Kırsal kalkınma da konut politikalarının bir parçası. Kırsal toplulukları desteklemek, yüksek ev sahipliği oranlarının korunmasına ve kentlere aşırı göçün önlenmesine yardımcı olabilir. Daha iyi fırsatlar arayan insanların hareketliliği, kent ve kırdaki konut sistemlerini birbirine bağlıyor.
Bunlar olası politika yanıtları; söz konusu önlemlerin uygulanmasına ilişkin herhangi bir tarih verilmemiş. Kararların, uygun fiyatlı barınma yönündeki acil ihtiyacın yanı sıra gelir eşitsizliğini, demografik değişimi ve sürdürülebilir kalkınmayı da dikkate alması gerekiyor.
Butan'ın 2034'e kadar yüksek gelirli, Gayri Safi Millî Mutluluk ekonomisine dönüşme hedefi, konutu daha geniş bir ulusal vizyonun parçası hâline getiriyor. Araştırmanın ortaya koyduğu kalkınma sorununun unsurları arasında yeterli konut, yönetilebilir yaşam maliyetleri ve sürdürülebilir topluluklar da bulunuyor.
HCES 2025, karar alma süreçleri için ayrıntılı bir temel sunuyor ve hükümetin politika oluştururken kanıta dayalı yaklaşım kullanma taahhüdünü yansıtıyor. Hanehalklarının ihtiyaçları değiştikçe izlemeyi sürdürmek, etkilenen gruplarla istişare etmek ve yeni yaklaşımlar geliştirmek gerekecek. Temel görev somut: Butan kentleşmeyi sürdürürken ailelerin uygun fiyatlı, yeterli ve sürdürülebilir konutlara erişebilmesini sağlamak.
Öne Çıkanlar
- Ülke genelinde hanehalklarının yüzde 53,2'si kendi evinde oturuyor, yüzde 46,8'i kiracı.
- Ev sahipliği oranı kırsal bölgelerde yüzde 75,8, kentlerde ise yalnızca yüzde 16. Kentlerde hanehalklarının yüzde 81,8'i kiracı.
- Aylık ortalama kira kentlerde 6.996 Nu, kırsal bölgelerde 3.710 Nu, Thimphu'da ise yaklaşık 9.100 Nu.
- Kentlerdeki hanehalkları ayda ortalama 67.616 Nu harcıyor; bu, kırsal hanehalklarının harcamasından yaklaşık yüzde 46 daha fazla.
- Kırsal konutlarda müstakil evler ağırlıkta; kentlerdeki hanehalklarının yüzde 66,9'u apartman dairelerinde yaşıyor.
- Konut amaçlı gayrimenkul piyasasının 2025'te yaklaşık 14,76 milyar ABD doları değerinde olduğu tahmin ediliyor; 2029'a kadar yıllık bileşik büyümenin yüzde 5,63 olması bekleniyor.
- Olası önlemler arasında uygun fiyatlı kiralık konut inşası, daha iyi arazi kullanım planlaması, ilk evini alacaklara destek ve kırsal toplulukların desteklenmesi yer alıyor.






