Tiangong Dışında Altı Buçuk Saatlik Çalışma
Çin’in Shenzhou-20 astronotları, 26 Haziran 2025’te Tiangong uzay istasyonunun dışında koruyucu kalkanlar kurup ekipmanları geliştirerek ikinci uzay yürüyüşlerini tamamladı. Yapılan değişiklikler arasında, gelecekteki uzay yürüyüşlerini yaklaşık 40 dakika kısaltması beklenen robotik kol platformu adaptörleri de yer aldı.
İçindekiler
- Tiangong Dışında Altı Buçuk Saatlik Çalışma
- Adaptörlerle 40 Dakika Tasarruf Hedefi
- Kalkanlar, Denetimler ve Onarımlar
- Deneyimli Bir Komutan ve İki Yeni Uzay Yolcusu
- Fırlatmadan İkinci Uzay Yürüyüşüne
- İstasyon Üç Modülden Oluşuyor
- Sağlık, Canlılar ve Malzemeler Üzerine Deneyler
- Rekorlar ve Uluslararası İletişim
- Büyüme Planları Olan Daha Küçük Bir İstasyon
- İkmal, Yeni Uzay Yürüyüşleri ve Ay Planları
- Öne Çıkanlar
Görev komutanı Kıdemli Albay Chen Dong ile Albay Chen Zhongrui dışarıda çalışırken, Albay Wang Jie istasyonun içinden onlara destek verdi. Yer kontrolörleri operasyon boyunca yardımcı oldu; Tiangong’un robotik kolu da astronotların ve ekipmanların çalışma noktaları arasında taşınmasına katkı sağladı.
Chen Zhongrui, Wentian deney modülünün kapağını Doğu Saati’yle 03.04’te (UTC 07.04) açtı. Chen Dong iki saat sonra ona katıldı. Her ikisi de uzay aracının dışında çalışmak anlamına gelen ve teknik adı araç dışı faaliyet (EVA) olan görevler için tasarlanmış Feitian uzay giysilerini giydi.
Astronotlar, yaklaşık altı buçuk saat süren operasyonun ardından Doğu Saati’yle 09.29’da (UTC 13.29) Wentian’a döndü. Enkaz koruma kalkanları kurma, dış ekipmanları inceleyip geliştirme ve istasyonun dış yüzeyindeki bileşenleri onarma görevlerini tamamladılar.
Çalışma, altı ay sürmesi planlanan görevin yaklaşık iki ayına denk geldi. Mürettebat 30 Haziran itibarıyla bilimsel araştırmalarını, istasyon bakımını ve eğitim faaliyetlerini sürdürürken iki uzay yürüyüşü gerçekleştirmişti. İkinci operasyon istasyona koruma ekledi ve astronotların gelecekteki dış görevler sırasında robotik kolu kullanmaya nasıl hazırlanacağını değiştirdi.
Adaptörlerle 40 Dakika Tasarruf Hedefi
Tiangong’un robotik kol platformuna otomatik ayak sabitleme adaptörleri ve arayüz adaptörlerinin takılması, uzay yürüyüşünün başlıca iyileştirmelerinden biriydi. Ayak sabitleyiciler, astronotlar çalışırken onları konumlarında tutuyor; arayüzler ise ekipmanları platforma bağlıyor.
Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketi’nin (CASC) uzay istasyonu sisteminin baş tasarımcısı Li Xuedong, önceki uzay yürüyüşlerinde gereken hazırlığı şöyle anlattı:
Önceki uzay yürüyüşlerinde astronotlar modülden çıkmadan önce ve modüle döndükten sonra robotik kolun uç işlevcisinin üzerine ayak sabitleyiciyi ve çalışma platformunu takmak, ardından çalışma noktasına ulaşmak için kolun onları taşımasına güvenmek zorundaydı.
Uç işlevci, ekipmanların takıldığı robotik kolun çalışma ucudur. Yeni adaptörler, astronotların daha önce kendilerinin takması gereken ayak sabitleyici ve çalışma platformuna ilişkin adımları otomatikleştiriyor.
Yaklaşık 40 dakikalık zaman tasarrufunun, uzay yürüyüşü sırasında mürettebata verilen görevler için daha fazla vakit sağlaması bekleniyor. Değişiklikler ayrıca operasyonları daha güvenli ve verimli hâle getirmeyi, fiziksel yükü azaltmayı amaçlıyor.
Tiangong’un robotik kolu hem taşıma aracı hem de destek sistemi olarak görev yapıyor. 26 Haziran’daki operasyonda astronotların istasyonun dışındaki farklı noktalara ulaşmasına ve görevleri için gereken ekipmanları taşımasına yardımcı oldu.
Kalkanlar, Denetimler ve Onarımlar
Chen Dong ve Chen Zhongrui, Tiangong’u mikrometeoroitlere ve yörünge enkazına karşı korumaya yardımcı olmak üzere ek enkaz koruma kalkanları kurdu. Mikrometeoroitler uzaydaki küçük doğal cisimlerdir; yörünge enkazı ise yörüngede kalan maddeleri ifade eder.
Astronotlar ayrıca istasyon sistemlerinin güvenli biçimde çalışmasını sağlamak için dış ekipmanları denetleyip bakım yaptı. Görevleri arasında ekipmanları geliştirmek, gerektiğinde bileşenleri onarmak veya değiştirmek ve istasyonun dışında kalan sistemlerin durumunu kontrol etmek vardı.
Operasyon birkaç farklı çalışma türünü bir araya getirdi:
- Mikrometeoroitlere ve yörünge enkazına karşı ek kalkanların kurulması.
- İstasyonun dışındaki ekipmanların incelenmesi ve bakımının yapılması.
- Robotik kol platformuna otomatik ayak sabitleme adaptörleri ve arayüz adaptörlerinin takılması.
- İstasyonun çalışmasını sürdürmek için bileşenlerin onarılması veya değiştirilmesi.
İki astronot dışarıda çalışırken Wang Jie, Tiangong’un içinden destek çalışmalarını koordine etti. Yer kontrolörlerinin de yardımıyla bu görev paylaşımı, mürettebatın verilen tüm işleri tamamlamasını sağladı.
Kalkanlar ve ekipman bakımı, istasyonun devam eden korunma ve bakım ihtiyaçlarını karşıladı. Robotik koldaki değişiklikler ise gelecekteki uzay yürüyüşlerinin nasıl yapılacağını ele alarak astronotların işe odaklanmadan önce tamamlaması gereken hazırlıkları azalttı.
Deneyimli Bir Komutan ve İki Yeni Uzay Yolcusu
Kıdemli Albay Chen Dong üçüncü uzay uçuşunu gerçekleştiriyor ve ikinci kez görev komutanlığı yapıyor. 26 Haziran’daki operasyonun tamamlanmasıyla beş uzay yürüyüşü gerçekleştirmiş oldu ve uzay aracının dışında çalışma konusunda Çin’in en deneyimli astronotları arasına girdi.
Chen daha önce, Tiangong’un iki deney modülü Wentian ve Mengtian’ın istasyona gelişini yöneten Shenzhou-14 görevine komuta etmişti. Şimdiki görevi, genişletilmiş istasyonun bakımı ve işletilmesi için bu deneyiminden yararlanmasını sağlıyor.
Eski bir hava kuvvetleri pilotu olan Albay Chen Zhongrui, ilk yörünge görevini yapıyor. Uzayda çalışmaya uyum sağlarken mekanik uzmanlığı ve pilotluk becerileriyle mürettebatın uzay yürüyüşü faaliyetlerine katkıda bulunuyor.
Üç kişilik mürettebatın üyesi Albay Wang Jie, daha önce CASC’de mühendis olarak çalıştı. İkinci uzay yürüyüşü sırasında sistemleri yönetti ve Tiangong’un içinden operasyonun koordinasyonuna yardımcı oldu.
Mürettebat, 24 Nisan 2025’te Çin’in kuzeybatısındaki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden Shenzhou-20 ile fırlatıldı. Uzay araçları altı buçuk saat sonra Tiangong’a kenetlendi. Böylece araştırma, bakım ve uluslararası iletişim faaliyetlerine ayrılan, altı ay sürmesi planlanan görev başladı.
Fırlatmadan İkinci Uzay Yürüyüşüne
Haziran’daki operasyon, mürettebatın nisan ayında istasyona varmasının ve görevin başlarında ilk uzay yürüyüşünü gerçekleştirmesinin ardından geldi. Önemli tarih ve saatler, ikinci uzay yürüyüşünün görev süresindeki yerini gösteriyor:
- 24 Nisan 2025: Shenzhou-20, Chen Dong, Chen Zhongrui ve Wang Jie’yi taşıyarak Jiuquan’dan fırlatıldı.
- Fırlatmadan altı buçuk saat sonra: Uzay aracı Tiangong’a kenetlendi.
- 26 Haziran 2025, Doğu Saati’yle 03.04 (UTC 07.04): Chen Zhongrui ikinci uzay yürüyüşü için Wentian’ın kapağını açtı.
- İki saat sonra: Chen Dong, istasyonun dışında Chen Zhongrui’ye katıldı.
- 26 Haziran 2025, Doğu Saati’yle 09.29 (UTC 13.29): Astronotlar yaklaşık altı buçuk saatlik operasyonun ardından Wentian’a döndü.
- 30 Haziran 2025: Mürettebat, altı ay sürmesi planlanan görevin yaklaşık iki ayını tamamlamıştı; önlerinde araştırma ve bakım çalışmaları vardı.
Dışarıda çalışan iki astronot ile içeride görev yapan Wang Jie, aynı operasyon kapsamında farklı sorumluluklar üstlendi. Robotik kol ve yer desteği bu çalışmaları birbirine bağlayarak mürettebatın istasyonun dış yüzeyindeki işleri tamamlamasına yardımcı oldu.
İstasyon Üç Modülden Oluşuyor
Adı "Göksel Saray" anlamına gelen Tiangong, 217 ila 280 mil (340 ila 450 kilometre) arasında olduğu belirtilen bir irtifada Dünya’nın yörüngesinde dönüyor. Üç ana modülü, mürettebatın kullandığı yaşam alanlarını, kontrol sistemlerini ve laboratuvarları barındırıyor.
Çekirdek modül Tianhe, Nisan 2021’de fırlatıldı. Yenileyici yaşam destek sistemleri, itki sistemi ve ziyaretçi uzay araçları için kenetlenme noktalarıyla istasyonun ana yaşam ve kontrol merkezi olarak hizmet veriyor. Yenileyici yaşam destek sistemleri, mürettebatın yaşamını sürdürmesine yardımcı olmak için kaynakları geri dönüştürüyor.
Temmuz 2022’de eklenen Wentian, ek mürettebat odaları, bilimsel deney düzenekleri ve uzay yürüyüşlerinde kullanılan hava kilidini sağlıyor. Beş metre uzunluğundaki robotik kolu, araç dışı faaliyetler sırasında astronotları destekliyor ve modüllerin konumlandırılmasına yardımcı oluyor.
Ekim 2022’de fırlatılan Mengtian, Tiangong’un araştırma kapasitesini ve yaşam alanını genişletti. Chen Dong’un daha önce komuta ettiği Shenzhou-14 görevi, iki deney modülünün de istasyona gelişini denetlemeyi kapsıyordu.
İstasyon, en az üç astronotun on yıl veya daha uzun süre boyunca kesintisiz yaşaması için tasarlandı. Yörüngede sürekli kullanılan bir çalışma alanını işler durumda tutmak için gereken düzenli bakımın yanı sıra yaşam bilimleri, mikro yerçekimi fiziği ve yeni uzay teknolojileri alanlarındaki araştırmaları destekliyor.
Tiangong’un yapısı; yaşam alanlarını, laboratuvarları, yaşam destek sistemlerini ve robotik sistemleri modüler bir düzende bir araya getiriyor. Çin, önümüzdeki yıllarda yeni modüller eklemeyi ve böylece istasyonun büyüklüğünü ve araştırma kapasitesini muhtemelen iki katına çıkarmayı planlıyor.
Sağlık, Canlılar ve Malzemeler Üzerine Deneyler
Shenzhou-20 mürettebatının görevinde yaklaşık 60 deney ve teknoloji gösterimi bulunuyor. Çalışmalar, canlı organizmaların incelenmesinden malzemelere, yaşam destek sistemlerine ve insanlarla robotların iş birliğine yönelik araştırmalara uzanıyor.
Yaşam bilimleri araştırmaları mikrobiyotayı, besin metabolizmasını ve kemik sağlığını kapsıyor. Mikrobiyota, mikroorganizma topluluklarını; besin metabolizması ise canlıların besin maddelerini nasıl işlediğini ifade ediyor. Bu çalışmalarda Raman spektrometreleri de dâhil olmak üzere gelişmiş cihazlar kullanılıyor.
Zebra balıkları ve planaryalar üzerinde yapılan deneylerde yenilenme süreçleri ve mikro yerçekiminin canlı organizmalar üzerindeki etkileri inceleniyor. Yenilenme, vücudun bölümlerini yeniden oluşturma veya onarma yeteneğidir. Mikro yerçekimi ise yörüngede cisimlerin ve astronotların neredeyse ağırlıksız göründüğü durumu ifade eder.
Mürettebat, streptomis bakterileriyle biyoteknoloji çalışmaları da yürütüyor. Bu deneylerde mikro yerçekiminin mikroorganizmaları nasıl etkilediği değerlendiriliyor ve Dünya’da daha ayrıntılı incelenmek üzere numuneler hazırlanıyor.
Mikro yerçekimi fiziği araştırmaları, alçak Dünya yörüngesinde sıvıların, malzemelerin ve biyolojik numunelerin davranışını inceliyor. Bu ortamda yapılan çalışmalar, söz konusu maddelerin Dünya’dakinden farklı koşullarda nasıl davrandığını araştırmayı sağlıyor.
Teknoloji testleri; yenileyici yaşam destek sistemlerini, yüksek sıcaklıklarda süperiletken özellik gösteren malzemeleri ve akıllı robotları kapsıyor. Astronotlar, insanların ve robotların uzayda nasıl birlikte çalışabileceğini araştırmak için "Xiao Hang" adlı akıllı uzay uçuşu robotuyla etkileşim kuruyor.
Araştırmalar, bilimsel bilgiye katkı sağlarken Ay’ın ve derin uzayın olası keşifleri de dâhil olmak üzere daha uzun süreli görevlere hazırlık yapılmasına yardımcı oluyor. Mürettebatın bakım görevleri, Tiangong’un ekipmanlarını ve çalışma ortamını kullanıma hazır tutarak bu araştırmaları destekliyor.
Rekorlar ve Uluslararası İletişim
İlk Tiangong modülünün 2021’de fırlatılmasından bu yana Çin, düzenli mürettebatlı görevler, uzay yürüyüşleri ve bilimsel deneylerle insanlı uzay uçuşu faaliyetlerini genişletti. Shenzhou-20 görevi, ülkenin insanlı uzay uçuşunda önemli bir aktör olma çabalarını sürdürüyor.
Programın rekorları arasında 8,5 saat süren bir Çin uzay yürüyüşü ve tek bir Çinli mürettebatın gerçekleştirdiği en yüksek sayı olan Shenzhou-15 ekibinin dört araç dışı faaliyeti bulunuyor. Shenzhou-20’nin ikinci uzay yürüyüşü yaklaşık 6,5 saat sürdü; bu süre, Çin’in en uzun uzay yürüyüşünden yaklaşık iki saat daha kısaydı.
Çin’in yaklaşımı bağımsız işletimi, teknolojik gelişimi ve uluslararası iletişimi bir araya getiriyor. Tiangong, tek bir ülke tarafından bağımsız olarak işletilen tek faal uzay istasyonu. ABD’nin yasal kısıtlamaları nedeniyle Çin, Uluslararası Uzay İstasyonu ortaklığının dışında bulunuyor.
Uluslararası ilişkiler, Tiangong’un faaliyetlerinde yer tutmayı sürdürüyor. Çin kısa süre önce Macaristan’dan öğrencileri ve bilim insanlarını canlı yayımlanan bir "Tiangong Sınıfı" etkinliğine dâhil ederek istasyonun eğitim çalışmalarını ülke sınırlarının ötesine taşıdı.
Shenzhou-20 mürettebatının planlanan faaliyetleri arasında araştırma ve bakım çalışmalarının yanı sıra yeni eğitim etkinlikleri de yer alıyor. İstasyon yörüngede bir laboratuvar olarak çalışmayı sürdürürken bu etkinlikler, astronotların çalışmalarını Dünya’daki izleyicilere ulaştırıyor.
Büyüme Planları Olan Daha Küçük Bir İstasyon
Tiangong’un kütlesi, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) yaklaşık yüzde 20’si kadar. Buna rağmen üç modülü, gelişmiş yaşam destek ve robotik sistemlerle birlikte mürettebat için yaşam ve çalışma alanı sağlıyor.
ISS; ABD, Rusya, Avrupa, Japonya ve Kanada’nın katıldığı ortak bir proje. Tiangong ise yalnızca Çin tarafından işletiliyor. Bu sayede ülke, uluslararası ortaklıkları kendi koşullarına göre yürütürken araştırma gündemini ve görev takvimini kendisi belirleyebiliyor.
Sürekli kullanım ve düzenli mürettebat değişimleri, Çin’in alçak Dünya yörüngesinde kalıcı insan varlığının temel unsurları. Planlanan yeni modüller, istasyonun büyüklüğünü ve destekleyebileceği araştırma miktarını artıracak.
Çin ayrıca Xuntian adlı büyük bir uzay teleskobu planlıyor. İstasyona bağlı kalmak yerine Tiangong’la aynı yörüngeyi paylaşacak ve bakım için istasyona kenetlenecek. Bu düzenleme, istasyonun teleskobun bakımını desteklemesini sağlayacak.
Xuntian’ın planlanan kamerası 2,5 milyar piksele sahip olacak. Teleskobun on yıl içinde gökyüzünün yüzde 40’ını taraması hedefleniyor. Proje, Tiangong’un desteklediği bilimsel çalışmalara astronomi araştırmalarını da ekleyecek.
Planlanan modül genişlemesi ve bakım için istasyona gelebilecek bir teleskobun birleşimi, Tiangong’un hedeflenen rolünü mevcut üç modüllü yapısının ötesine taşıyor. Mevcut laboratuvarlar, mürettebat tesisleri ve robotik ekipmanlar bu planların temelini oluşturuyor.
İkmal, Yeni Uzay Yürüyüşleri ve Ay Planları
Chen Dong, Chen Zhongrui ve Wang Jie; deneyler, teknoloji gösterimleri, bakım görevleri ve uzay yürüyüşleriyle planlanan görev sürelerini sürdürecek. Eğitim faaliyetleri de programlarında yer alıyor.
Dünya’da, Tiangong’a yeni ikmal malzemeleri ve ekipman taşıyacak Tianzhou-9 kargo uzay aracının hazırlıkları devam ediyor. Bu ikmal için bir fırlatma tarihi verilmediği gibi mürettebatın sonraki uzay yürüyüşlerinin tarihleri de açıklanmadı.
Çin’in daha geniş kapsamlı planları arasında Tiangong’u büyütmek ve Hong Kong ile Makao’dan ilk astronotların da aralarında bulunacağı yeni astronotlar yetiştirmek yer alıyor. Ülke ayrıca daha kalabalık mürettebatları taşıyabilecek ve olası Ay görevlerinde kullanılabilecek Mengzhou uzay aracını geliştiriyor.
Çin, 2030’dan önce astronotlarını Ay’a indirmeyi hedefliyor. Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) projesi kapsamında Ay’da kalıcı bir varlık kurmayı da planlıyor.
Tiangong’daki acil görevler somut: istasyonun bakımını yapmak, görev sırasında yaklaşık 60 deney ve teknoloji gösterimi yürütmek ve faaliyetlerin devamına hazırlanmak. 26 Haziran’daki uzay yürüyüşü, enkaz koruması ekleyerek ve gelecekteki görevlerde hazırlık süresini azaltması beklenen ekipmanları kurarak bu çalışmalara katkı sağladı.
Öne Çıkanlar
- Shenzhou-20, ikinci uzay yürüyüşünü 26 Haziran 2025’te yaklaşık altı buçuk saatte tamamladı.
- Chen Dong ve Chen Zhongrui Tiangong’un dışında çalışırken Wang Jie içeriden onlara destek verdi.
- Mürettebat enkaz koruma kalkanları kurdu, dış ekipmanları denetledi, robotik kol adaptörlerini taktı ve bileşenleri onardı.
- Yeni adaptörlerin gelecekteki uzay yürüyüşlerini yaklaşık 40 dakika kısaltması bekleniyor.
- Chen Dong şimdiye kadar beş uzay yürüyüşü gerçekleştirdi; üçüncü uzay uçuşunu ve ikinci komutanlık görevini yapıyor.
- Mürettebat, yaklaşık 60 deney ve teknoloji gösterimini kapsayan altı aylık planlı görev için 24 Nisan’da fırlatıldı.
- Tianzhou-9 ikmal malzemeleri ve ekipmanları ulaştırmak üzere hazırlanıyor; daha fazla bakım, uzay yürüyüşü ve iletişim faaliyeti planlanıyor.
- Çin, Tiangong’u genişletmeyi, Xuntian teleskobunu ve Mengzhou uzay aracını geliştirmeyi, 2030’dan önce astronotlarını Ay’a indirmeyi planlıyor.






