Savunma ve gündelik yaşam konusunda kuşaklar arasındaki görüş ayrılığı
2022'de yapılan bir ankette, 18-34 yaşlarındaki Okinawalıların neredeyse yarısı Japonya Öz Savunma Kuvvetlerinin güçlendirilmesini destekledi. Bu sonuç, ilişkileri savaş, Amerikan işgali ve ABD üslerinin yoğunlaşmasıyla şekillenmeye devam eden bir vilayette gençlerle yaşlılar arasındaki keskin görüş ayrılığını ortaya koydu.
İçindekiler
- Savunma ve gündelik yaşam konusunda kuşaklar arasındaki görüş ayrılığı
- Yaşlı kuşakları şekillendiren muharebe
- İşgalin kalıcı bir üs varlığına dönüşmesi
- Anketler ne gösteriyor?
- Bazı gençler için üsler sıradan çevrenin parçası
- Askerî istihdam neden genç Okinawalıların ilgisini çekiyor?
- Bölgesel güvenlik tartışmayı değiştiriyor
- Askerlik aileleri ayrıştırabiliyor, yeniden yakınlaştırabiliyor
- Okullar hayatta kalanlarla giderek zayıflayan bağla karşı karşıya
- Kabullenme artarken anlaşmazlıklar sürüyor
- Öne Çıkanlar
Meisei Üniversitesi Profesörü Hiroyuki Kumamoto ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü ankete göre, genç yaş grubundaki katılımcıların yüzde 47'si Öz Savunma Kuvvetlerinin (SDF) güçlendirilmesini desteklerken yüzde 21'i buna karşı çıktı. 65 yaş ve üzerindekiler arasında SDF'nin güçlendirilmesini destekleyenlerin oranı yüzde 24, karşı çıkanların oranıysa yüzde 64 oldu. Genç katılımcıların desteği, yaşlı gruptakilerden 23 yüzde puan daha yüksekti.
Japonya'nın en güneyindeki vilayet olan Okinawa, ulusal güvenlik, askerî varlık ve II. Dünya Savaşı'nın mirasına ilişkin tartışmaların uzun süredir merkezinde yer alıyor. Gençler bu tartışmalara giderek daha çok istihdam, ekonomik istikrar ve Doğu Asya'daki güvenlik kaygıları açısından yaklaşıyor. Yaşlılar ise çoğu zaman Okinawa Muharebesi'ne ve ardından yaşanan zorluklara dair anılarını dile getiriyor.
Bu değişim; protestolar, ABD personelinin karıştığı suç ve kazalara yönelik öfke ve hayatta kalanların tanıklıklarını koruma çabaları sürerken yaşanıyor. Değişen tutumlarda kabullenme, boyun eğme ve daha güçlü savunmaya destek bir arada görülüyor. Bazı gençler askerî tesisleri çevrelerinin sıradan bir parçası olarak görürken, bazıları askerliği insanları korumanın ve düzenli bir geçim sağlamanın yolu olarak değerlendiriyor.
Temel gerilim somut: Vilayet içinde kuşaklar nasıl karşılık verileceği konusunda giderek daha çok ayrışırken Okinawa, Japonya'daki Amerikan askerî varlığının ağır yükünü taşımaya devam ediyor.
Yaşlı kuşakları şekillendiren muharebe
1945'teki Okinawa Muharebesi'nde çok sayıda sivilin de aralarında bulunduğu 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Yıkım, hayatta kalanlarda ve ailelerinde kalıcı izler bıraktı. Kayıp, zorluk ve savaşın dehşetine dair anlatılar, yabancı ya da Japon güçlerini kapsamasına bakılmaksızın askerî genişlemeye karşı yerel muhalefetin temelini oluşturdu.
91 yaşındaki muharebe mağduru Tamaki Rieko, savaş sırasında ailesini kaybetti. Anlattıkları, savaş alanında tek başına dolaştığı günleri ve sonrasında yaşadığı psikolojik etkileri aktarıyor. Yerel okullardaki barış etkinliklerinde paylaşılan onunki gibi tanıklıklar, öğrencilere uzakta kalmış gibi görünebilecek acılarla kişisel bir bağ kurma imkânı veriyor.
Hayatta kalanlar ve onların soyundan gelenler bu deneyimleri kuşaktan kuşağa aktardı. Pek çok yaşlı Okinawalı için orduya muhalefet, ailelerinin ve topluluklarının yaşadıklarından, ardından işgal döneminin zorluklarından ve üslerin süregelen varlığından kaynaklanıyor.
Barış eğitimi, savaşın derslerinin unutulmaması için bu deneyimleri canlı tutmayı amaçladı. Hayatta kalanlar yaşlandıkça ve öğrencilere doğrudan konuşabilecek kişilerin sayısı azaldıkça bu bağı korumak zorlaşıyor.
İşgalin kalıcı bir üs varlığına dönüşmesi
Japonya'nın II. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinden sonra Okinawa, ABD yönetimi altında kaldı. Japonya'nın geri kalanı 1952'de egemenliğini yeniden kazandı; ancak Okinawa, yirmi yıl sonra, 1972'de Japon yönetimine döndü. İşgal sırasında ABD, çoğu zaman topraklara zorla el koyarak çok sayıda askerî üs kurdu.
Japon yönetimine dönmesinin ardından bile Japonya'daki ABD askerî tesislerinin yaklaşık yüzde 70'i Okinawa'da yoğunlaşmış durumda kaldı. Vilayet, ülkenin yüzölçümünün ve nüfusunun yalnızca yaklaşık yüzde 1'ini oluşturuyor. Bu yoğunlaşma, askerî varlığın azaltılması ya da üslerin kaldırılması taleplerini canlı tuttu.
Başlıca tarihî dönüm noktaları, konunun güncel savunma politikasını neden aştığını gösteriyor:
- 1945: Okinawa Muharebesi'nde çok sayıda sivilin de aralarında bulunduğu 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
- 1952: Japonya'nın geri kalanı egemenliğini yeniden kazanırken Okinawa ABD yönetimi altında kaldı.
- 1972: Okinawa Japon yönetimine döndü; ancak sonrasında ABD askerî varlığı önemli ölçüde sürdü.
ABD askerî personelinin karıştığı suçlar ve kazalar gerilimi tekrar tekrar artırdı. Savaşı ve sonrasını yaşamış yaşlılar, üslere karşı protesto ve kampanyalarda özellikle seslerini yükseltti.
Anketler ne gösteriyor?
Kumamoto ve çalışma arkadaşları, farklılıkların SDF'nin güçlendirilmesine verilen desteğin ötesine uzandığını ortaya koydu. 2022 anketi, genç Okinawalıların mevcut askerî varlığı daha fazla kabullendiğini, Japon kuvvetlerinin güçlendirilmesine ve ABD-Japonya güvenlik ittifakına daha çok destek verdiğini gösterdi.
Genç katılımcıların yalnızca yüzde 28'i ABD üslerinin Okinawa'da yoğunlaşmasını "haksız" bulurken bu oran yaşlı katılımcılarda yüzde 64'tü. Aradaki fark 36 yüzde puandı. Aynı ankete göre 34 yaş altındaki katılımcıların yüzde 55'i üslere karşı protesto hareketlerini "anlamsız" buluyordu; bu da boyun eğme ya da kabullenme duygusuna işaret ediyordu.
Bu veriler tartışmanın farklı yönlerini anlatıyor. SDF, Japonya'nın kendi kuvvetleriyken ABD üsleri Amerikan güçlerinin kullandığı tesislerdir. Güvenlik ittifakı iki ülkenin savunma ilişkisini birbirine bağlıyor. Bu nedenle sakinler farklı anket sorularını yanıtlarken ulusal savunmayı, askerî tesislerin konumunu ve protestoların ne işe yaradığını ayrı ayrı değerlendiriyor olabilir.
Ryukyu Shimpo'nun 2021'de yaptığı bir anket de önceliklerdeki farklılığı ortaya koydu. Yaşlı Okinawalıların üs meselesini ilk sıraya koyma olasılığı daha yüksekken gençler öncelikli kaygıları olarak ekonomiyi daha sık belirtti. İş ve maddi güvence, gençlerin dikkatini askerî meseleyle paylaşıyor.
Bazı gençler için üsler sıradan çevrenin parçası
Pek çok genç Okinawalı, askerî tesislerin zaten bulunduğu bir ortamda büyüdü. Gündelik yaşamları; savaşı, işgali ya da topraklara el konulmasını hatırlayanların deneyimlerinden farklı. Yerel bir yetkili, üslerin genç kuşak için ne kadar tanıdık hâle geldiğini şöyle anlattı:
Genç kuşak için üsler manzaranın sıradan bir parçası. Rahatsızlık hissi yok.
Kumamoto, kuşaklar arasındaki farkı kısmen savaşa dair doğrudan anıların silinmesine bağlıyor. Nüfus yaşlandıkça Okinawa Muharebesi'nin yarattığı travmayla kişisel ya da ailevi bağı olanların sayısı azalıyor. Gençler konuyu giderek daha çok istihdam, ekonomik istikrar ve ulusal güvenlik açısından ele alıyor.
Genç katılımcıların yüzde 55'inin protesto hareketlerini anlamsız bulması, tartışmaya başka bir boyut katıyor. Bazı sakinler değişmeyeceğini düşündükleri bir duruma uyum sağlamış görünüyor. Bu kabulleniş, üslerin süregelen varlığı konusunda boyun eğmenin yanı sıra iş ve gündelik yaşama ilişkin pratik kararları da içerebiliyor.
Dolayısıyla Okinawa'da değişen tutumlar aynı anda birçok deneyimi yansıtıyor: savaş acılarından uzaklaşma, askerî tesislere aşinalık, bölgesel gerilimlere ilişkin kaygı ve geçim derdine odaklanma.
Askerî istihdam neden genç Okinawalıların ilgisini çekiyor?
Okinawa, ortalama gelirlerin daha düşük, işsizliğinse ülke ortalamasından yüksek olduğu Japonya'nın en yoksul vilayetlerinden biri olmaya devam ediyor. Güvenilir iş arayanlar için askerî istihdam, yerel ekonominin zorlu koşullarında istikrar sağlayabiliyor.
Üsler doğrudan istihdam yaratıyor ve bağlantılı sektörlerdeki işleri destekliyor. Bölgedeki SDF tesislerinin genişlemesi de iş olanakları oluşturdu ve Japon kuvvetlerinde görev yapmayı bazı gençler için daha cazip hâle getirdi.
Savunma Bakanlığına göre Okinawa'nın ülke genelindeki yeni SDF personel alımlarındaki payı artış göstererek vilayetin Japonya nüfusundaki payı küçük olmasına rağmen 2023'te yüzde 2'yi aştı. Bu eğilim, hem askerî işlerin cazibesini hem de SDF'nin yerel toplumda giderek daha tanıdık hâle gelmesini yansıtıyor.
Bu nedenle askerliği kariyer olarak değerlendiren genç bir sakin için ordu düzenli gelir ve kamu hizmetinde rol alma olanağı sunabiliyor. Silahlı kuvvetlere dair anlayışı savaşın acılarına dayanan yaşlı bir akraba içinse aynı tercih acı verici çağrışımlar taşıyabiliyor. Bu farklı deneyimler, işle ilgili bir kararın aile içinde neden zor bir tartışmaya dönüşebildiğini açıklıyor.
Bölgesel güvenlik tartışmayı değiştiriyor
Çin'in artan askerî gücü ve Tayvan ile Güney Çin Denizi çevresindeki gerilimler, Japonya'nın savunmasına ilişkin kaygıları artırdı. Japon hükümeti, Okinawa'nın da içinde bulunduğu güneybatı adalarında SDF varlığını güçlendirerek ve ABD ile güvenlik işbirliğini derinleştirerek karşılık verdi.
Genç Okinawalılar, bölgesel güvenlik tehditlerinin sık sık konuşulduğu bir ortamda büyüdü. Bazıları, Japon kuvvetlerinin güçlendirilmesini ve ABD varlığının sürmesini barış ve istikrar için gerekli görüyor. 2022 anketine öncülük eden Meisei Üniversitesi profesörü Kumamoto, Çin'e ilişkin kaygıların gençlerin görüşlerini nasıl şekillendirdiğini şöyle anlattı:
Çin'in askerî genişlemesinin tehdit oluşturduğu algısı, özellikle Okinawa'daki mevcut üs yoğunlaşmasını kabullenme eğilimindeki genç kuşak arasında yaygınlaştı. Kuşak değişimi ilerledikçe bu eğilimin daha da güçlenmesi muhtemel.
Güvenlik argümanı, askerî varlığı güncel bölgesel gerilimlere odaklanan sakinler için farklı bir anlama büründürüyor. Yaşlı kuşaklar savaşı ve işgali izleyen acılardan yola çıkarken gençler, gelecekte yaşanabilecek bir çatışmaya karşı topluluklarını koruma kaygısıyla konuya yaklaşabiliyor.
Her iki bakış açısı da güvenlikle ilgili; ancak silahlı kuvvetlerin Okinawa'da nasıl bir rol oynaması gerektiğine ilişkin farklı değerlendirmelere yol açıyor.
Askerlik aileleri ayrıştırabiliyor, yeniden yakınlaştırabiliyor
Okinawalı bazı genç SDF mensupları, görevlerini topluma katkı sunmanın ve orduyla yerel halk arasında anlayış geliştirmenin bir yolu olarak tanımlıyor. Motivasyonlarında görev duygusuyla askerî istihdamın sağladığı pratik olanaklar bir araya geliyor.
Okinawalı genç bir SDF subayı, görev yapma nedenini halkı koruma isteğiyle açıkladı:
Halkın canını ve malını koruma görevimi yerine getirmek istiyorum.
Genç bir subayın bir başka anlatımına göre, savaştan sağ kurtulan büyükanne ve büyükbabası ilk başta onun tercihine karşı çıktı. Ancak deneyimlerini paylaşarak ve motivasyonunu açıklayarak sonunda onların desteğini kazandı.
Aile içindeki bu konuşmalar, Okinawa'nın geçmişiyle bugününün kişisel kararlar üzerinden nasıl kesiştiğini gösteriyor. Akrabalar savaşın acı anılarını korurken genç bir aile üyesinin neden askerliği seçtiğini anlayabilir. Genç askerler de askerî kurumları derinden kaygı verici bulan kişilere yaptıkları işi açıklamak zorunda kalabiliyor.
Okullar hayatta kalanlarla giderek zayıflayan bağla karşı karşıya
Okinawa'daki okul eğitiminde barış konusu yer almaya devam ediyor; ancak kuşaklar arası ayrıntılı tartışma ve diyalog fırsatları azaldı. Bazı eğitimciler, barış çalışmalarının resmî bir ders olmadığını ve bu nedenle kapsamlı programlar için gereken zamanla kaynakları sağlamanın zorlaştığını söylüyor.
Sonuç olarak öğrencilerin hayatta kalanların deneyimlerini ve bakış açılarını doğrudan dinleme fırsatları azalıyor. Hayatta kalan tanıkların sayısı düştükçe bu kayıp daha da acil hâle geliyor. Kaydedilmiş bir tarih anlatısı ile muharebeyi yaşamış biriyle yapılan sohbet, geçmişle karşılaşmanın farklı yollarını sunuyor.
Japonya'nın başka yerlerinden Okinawa'yı ziyarete gelen öğrenciler, okul gezileri öncesinde adanın tarihini öğrendikleri için bazen daha bilgili oluyor. Bu karşıtlık, askerî tesislerin fiziksel varlığı tanıdık olsa bile yerel tarih bilgisinde olası bir boşluğa işaret ediyor.
Bir barış eğitimcisi, meseleleri açıkça kavramadan büyümenin sonuçlarına karşı uyarıda bulundu:
İnsanlar meseleleri açıkça kavramadan büyürse, hiçbir şeyi sorgulamadan ya da değişim aramadan durumu olduğu gibi kabul eden yetişkinlere dönüşebilir.
Barış aktivistleri ve eğitimciler, kuşaklar arası diyaloğun sürdürülmesini ve tarihle düşünerek ilişki kurulmasını savunuyor. Bilgi eksikliğinin kayıtsızlığa yol açarak adaletsizliğin sorgulanmadan sürmesine izin verebileceğinden kaygılanıyorlar.
Kabullenme artarken anlaşmazlıklar sürüyor
Yaşlı Okinawalılar, vilayetin orantısız yüküne ve askerî varlıkla bağlantılı toplumsal sorunlara dikkat çekerek üslerin azaltılması ya da kaldırılması için kampanyalarını sürdürüyor. ABD personelinin karıştığı suç ve kazalar öfke kaynağı olmaya devam ediyor.
ABD askerlerinin cinsel şiddet eylemleri ve işlediği diğer suçlar, özellikle sakinler yetkililerin olayları gizlediğini ya da yetersiz karşılık verdiğini düşündüğünde, büyük tepkiye yol açıyor. Gençler arasında kaydedilen kabullenme artarken bu şikâyetler de gündelik siyasi yaşamın parçası olmayı sürdürüyor.
Okinawa'daki değişen görüşler çeşitli baskıları bir araya getiriyor: ekonomik sıkıntılar, güvenlik kaygıları, askerî tesislere aşinalık ve savaşın doğrudan anılarının giderek kaybolması. Sakinler, kendi deneyim ve önceliklerine göre bu etkenlere farklı ağırlık veriyor.
Tamaki gibi hayatta kalanlar, bugünü 1945'in insani bedeline bağlamayı sürdürüyor. Gençler ise günümüz Doğu Asyası'nda istihdam, kamu hizmeti ve güvenlikle ilgili kararlarla karşı karşıya. Tartışma giderek, bu kuşakların deneyimlerini nasıl paylaşacağı ve askerî varlığın süregelen yükleriyle nasıl başa çıkacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
Öne Çıkanlar
- 2022'de yapılan bir ankete göre, 18-34 yaşlarındaki Okinawalıların yüzde 47'si SDF'nin güçlendirilmesini desteklerken 65 yaş ve üzerindekilerde bu oran yüzde 24'tü.
- Genç katılımcıların yüzde 28'i ABD üslerinin Okinawa'da yoğunlaşmasını haksız bulurken bu oran yaşlı katılımcılarda yüzde 64'tü.
- Vilayet, Japonya'nın ulusal yüzölçümünün ve nüfusunun yaklaşık yüzde 1'ini oluşturmasına rağmen Japonya'daki ABD askerî tesislerinin yaklaşık yüzde 70'i Okinawa'nın Japon yönetimine dönmesinin ardından da burada yoğunlaşmış durumda kaldı.
- Ekonomik kaygılar, askerî istihdam ve Doğu Asya'daki gerilimler değişen tutumları açıklamaya yardımcı oluyor. Okinawa, 2023'te ülke genelindeki yeni SDF personel alımlarının yüzde 2'sinden fazlasını karşıladı.
- Okinawa Muharebesi'nde hayatını kaybeden 200 binden fazla kişinin anılarını korumaya çalışan eğitimciler çalışmalarını sürdürürken protestolar ve suçlarla kazalara yönelik öfke de devam ediyor.






