Malezya'nın ekonomik yükü hafiflerken borç artıyor
Maliye Bakanlığının parlamentoya verdiği yanıta göre, Malezya'nın federal borcu ve mali taahhütleri Haziran 2026 sonunda 1.763,3 milyar RM'ye, yani gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 80,7'sine ulaştı. Toplam tutar; devlet borçlanmasını, taahhüt edilmiş garantileri ve özel şirketlerle ortaklıklar kapsamında finanse edilen projelere bağlı ödeme yükümlülüklerini kapsıyor.
İçindekiler
- Malezya'nın ekonomik yükü hafiflerken borç artıyor
- 1,76 trilyon RM'lik toplam nelerden oluşuyor?
- Borç artarken borç oranı nasıl düşebilir?
- Bütçe açığı nasıl azaltılıyor?
- 850 sayılı Yasa ne öngörüyor?
- Yeni borçlanma neden 207 milyar RM'yi aşıyor?
- Devlete kimler, ne kadar süreyle borç veriyor?
- Her ringgitlik gelirin yaklaşık 16 sen'i borç ödemelerine gidiyor
- Gelir reformu, hane halklarının üzerindeki baskıyla karşı karşıya
- Öne Çıkanlar
En büyük kalemi federal hükümet borcu oluşturdu. Bakanlığın 2027 Mali Görünüm Raporu'na göre bu tutar 1.378,9 milyar RM, yani GSYH'nin yüzde 63,1'i. Taahhüt edilmiş garantiler 248,3 milyar RM, diğer yükümlülükler ise 136,2 milyar RM oldu.
Rakamlar, Malezya'nın bütçedeki temel güçlüğünü ortaya koyuyor: Hükümet borcun ekonomi içindeki payını azaltmaya çalışırken borç ringgit cinsinden artmayı sürdürüyor. Borç servis giderlerinin 2026'da 57,3 milyar RM'ye ulaşması ve devlet gelirlerinin yüzde 15,8'ini tüketmesi bekleniyor. Buna karşın yönetim, borç oranını 2030'a kadar yüzde 60'a indirmeyi hedefliyor.
Maliye Bakanlığı, daha geniş kapsamlı taahhütleri Şah Alam milletvekili ve Pakatan Harapan üyesi Azli Yusof'a yazılı yanıtında açıkladı. Yusof, güncel borç ve yükümlülük rakamlarını, 2023 Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası'nın bütçe açığına etkisini ve önümüzdeki 10 yıla ilişkin öngörüleri sordu.
Yanıtta, on yılı kapsayan eksiksiz bir yıllık tahmin yerine 2027'ye kadar yıllık öngörüler ve 2030 için bir borç hedefi sunuluyor. Hükümetin kısa vadeli planı, kalkınma ile hane halklarına desteğe kaynak ayırmayı sürdürürken bütçe açığını kademeli olarak daraltmak.
1,76 trilyon RM'lik toplam nelerden oluşuyor?
Federal hükümet borcu, birikmiş borçlanmayı ifade ediyor. Taahhüt edilmiş garantiler, devlet güvencesiyle desteklenen finansman taahhütleri; burada bildirilen diğer yükümlülükler ise kamu-özel sektör ortaklıkları ve özel finansman girişimleri kapsamındaki yükümlülükler. Bu kalemler birlikte, kamu maliyesi üzerindeki taleplerin yalnızca borçlanmadan ibaret olmadığını gösteriyor.
Taahhüt edilmiş garantiler, 2025'teki 245,8 milyar RM'den Haziran 2026 sonu itibarıyla 248,3 milyar RM'ye çıkarak 2,5 milyar RM arttı. Bakanlık, artışın başlıca nedeninin altyapı projelerine yönelik ilave finansman olduğunu belirtti.
Diğer yükümlülükler ise ters yönde hareket ederek 143,7 milyar RM'den 136,2 milyar RM'ye geriledi; düşüş 7,5 milyar RM oldu. Böylece garantilerdeki artışa karşın bu iki kategori toplamda 5 milyar RM azaldı.
Kamu-özel sektör ortaklıkları, altyapı veya hizmet sağlama sorumluluğunun devlet ve şirketler arasında paylaşılmasını sağlıyor. Özel finansman girişimleri ise uzun yıllara yayılan devlet ödeme taahhütleri doğurabilecek projelerde özel finansman kullanıyor. Bunların kamu maliyesine etkisi, kısmen devletin yapmayı kabul ettiği ödemelere bağlı.
Bakanlığın 2026 Mali Görünüm Raporu önceki döneme ilişkin yararlı bir tablo sunuyor. Haziran 2025 sonunda toplam borç ve yükümlülük tutarı 1.694,643 milyar RM, yani GSYH'nin yüzde 84,1'i düzeyindeydi. Haziran 2026'ya gelindiğinde toplam yaklaşık 68,7 milyar RM artarken GSYH içindeki payı 3,4 puan geriledi.
Borç artarken borç oranı nasıl düşebilir?
GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor. Borcun GSYH ile karşılaştırılması, devlet gelirlerini destekleyen ekonominin büyüklüğüne kıyasla borçlanmanın boyutunu gösteriyor.
Federal borç, 2026'nın ilk yarısında 58,1 milyar RM, yani yüzde 4,4 arttı. Buna rağmen GSYH'ye oranı 2025 sonundaki yüzde 65,2'den Haziran 2026 sonundaki yüzde 63,1'e gerileyerek 2,1 puan düştü. Bu karşılaştırmada ekonomi, borçtan daha hızlı büyüdü.
2027 Mali Görünüm Raporu'nda yayımlanan daha geniş kamu sektörü verileri de aynı tabloyu ortaya koyuyor. Kamu sektörü borcu, 2025 sonundaki 1.758,0 milyar RM'den Haziran 2026'da 1.814,4 milyar RM'ye yükselerek yüzde 3,2 arttı. GSYH'ye oranı ise yüzde 86,8'den yüzde 83'e indi.
Kamu sektörü borcu, federal hükümet borcundan daha geniş bir kurumsal kapsamı içeriyor. Federal borçlanma bu toplamın yüzde 76'sını oluşturdu. 1.814,4 milyar RM'lik kamu sektörü ölçütü ile 1.763,3 milyar RM'lik borç ve yükümlülük ölçütü farklı taahhüt kümelerini kapsıyor; dolayısıyla kamu maliyesine ilişkin farklı soruları yanıtlıyor.
Bütçe açığı nasıl azaltılıyor?
Bütçe açığı, bir yılda devlet harcamaları ile gelirleri arasındaki farktır. Borç ise zaman içinde biriken borçlanmayı ifade eder. Açığın küçülmesi, ilave borçlanma ihtiyacını yavaşlatırken açık devam ettiği sürece finansman gereksinimi sürer.
Maliye Bakanlığı, açığın 2022'de GSYH'nin yüzde 5,5'i düzeyindeyken 2025'te yüzde 3,7'ye gerilediğini ve 2025 için belirlenen yüzde 3,8'lik ilk hedefin aşıldığını bildirdi. Bu, 1,8 puanlık bir düşüşe karşılık geliyor.
Hükümet, 2026'da açığın yüzde 3,6 olmasını öngörüyor; bu oran ilk belirlenen yüzde 3,5'lik hedeften biraz yüksek. Bakanlık, Orta Doğu'daki krizi ve ekonomik büyümeyi destekleyip toplumun refahını koruma ihtiyacını gerekçe gösterdi. Açığın 2027'de yüzde 3,3'e gerilemesi öngörülüyor.
Borç oranının 2026 sonunda yüzde 64, 2027 sonunda ise yüzde 63,7 olması bekleniyor. Bunlar aralık ayına ilişkin tahminler; yüzde 63,1'lik oran ise haziran sonundaki durumu gösteriyor.
Başlıca dönüm noktaları şöyle:
- 2022: Mali açık, GSYH'nin yüzde 5,5'i düzeyindeydi.
- 2023: Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası, mali hedefler ve şeffaflık için bir çerçeve oluşturdu.
- 2025: Açık yüzde 3,7'ye gerilerken borç oranı yıl sonunda yüzde 65,2 oldu.
- 2026: Hükümet, yıl sonunda açığın yüzde 3,6, borç oranının yüzde 64 olmasını öngörüyor.
- 2027: Açığın yüzde 3,3, borç oranının yüzde 63,7 olması bekleniyor.
- 2030: Hükümet, 13. Malezya Planı kapsamında borç oranını yüzde 60'a indirmeyi hedefliyor.
850 sayılı Yasa ne öngörüyor?
Resmî adı 2023 Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası olan mali sorumluluk yasası; kalkınma harcamaları, mali denge, borç ve mali garanti riskine ilişkin hedefler belirliyor. Devlet borcunu birikmiş borçlanma olarak tanımlıyor.
8. madde, hükümetin orta vadede mali hedeflerini gözetmesini zorunlu kılıyor. Birinci Cetvel'de borç hedefi GSYH'nin en fazla yüzde 60'ı olarak belirlenirken 18. madde, toplam devlet borcunun bu cetvelde belirtilen oranı aşamayacağını hükme bağlıyor.
Maliye Bakanlığı, parlamentoya verdiği yanıtta orta vadeli bütçe açığı hedefini GSYH'nin yüzde 3'ünün altı olarak açıkladı. Bu nedenle 2027 için öngörülen yüzde 3,3'lük açık, mali konsolidasyonun sürmesi gerektiğini gösteriyor.
37. madde, mali garantiler ve diğer yükümlülüklere ilişkin riskleri kapsayan yıllık bir mali risk raporu hazırlanmasını zorunlu kılıyor. Böylece gelecekte bütçeden kaynak ayrılmasını gerektirebilecek yükümlülükler de dâhil olmak üzere, olağan devlet borçlanmasının ötesindeki taahhütlere dikkat çekiliyor.
Bakanlık, çerçevenin yıllık bütçelere ve gelir, harcama ile finansman için birkaç yıllık planı içeren Orta Vadeli Mali Çerçeve'ye yön verdiğini belirtti. Reformları Madani Ekonomi çerçevesi kapsamında değerlendiren bakanlık, stratejik kalkınma projelerine finansman sağlanırken borç azaltımının kademeli biçimde ilerleyeceğini söyledi.
Yeni borçlanma neden 207 milyar RM'yi aşıyor?
Brüt yeni borçlanmanın 2026'da 207 milyar RM'yi aşması, 2025'te ise 181,7 milyar RM olması bekleniyor. Artışın önemli bir bölümü, vadesi gelen mevcut borçların yeniden finanse edilmesi ihtiyacından kaynaklanıyor.
Yeniden finansman, önceki bir krediyi veya menkul kıymeti ödemek için yeniden borçlanılması anlamına geliyor. Brüt borçlanma, bu ikame finansmanını da kapsıyor. Net borçlanma ise geri ödemeler düşüldükten sonra kalan ilave borçlanmayı ölçüyor; bu nedenle ne kadar yeni finansman eklendiğini göstermede daha kullanışlı bir ölçüt.
Net borçlanmanın 2025'teki 75,6 milyar RM'den 2026'da 78,6 milyar RM'ye çıkması bekleniyor. Dolayısıyla brüt borçlanma 25,3 milyar RM'den fazla artarken net borçlanma 3 milyar RM artacak.
Maliye Bakanlığı, 2027'de borç birikimini kontrol altına almaya ve mali tamponları yeniden oluşturmaya odaklanacağını bildirdi. Mali tamponlar, bir hükümetin bütçesi üzerinde aşırı baskı yaratmadan acil durumlara veya ekonomik yavaşlamalara karşılık verebilmesini sağlayan mali hareket alanıdır.
Bakanlık, 2027 Mali Görünüm Raporu'nda borçlanma maliyetleri ve yeniden finansman risklerini yönetmenin amacını şöyle açıkladı:
Bu, borçlanmanın karşılanabilir düzeyde kalmasını, risklerin iyi yönetilmesini ve mali hareket alanının kademeli olarak yeniden oluşturulmasını sağlarken kamu kaynaklarının üretken ve yüksek etkili yatırımlara yönlendirilmesine imkân verecek.
Malezya'nın finansman kuralları, bütçe açığını kapatmak için kullanılan borçlanmanın kalkınma harcamalarına ayrılmasını; cari harcamaların ise gelirlerden karşılanmasını gerektiriyor. Hükümet ayrıca 13. Malezya Planı kapsamındaki kalkınma projelerinin finansmanına yardımcı olmak için devlet bağlantılı yatırım şirketleri ve kamu-özel sektör ortaklıkları dâhil daha fazla özel sermayeyi harekete geçirmeye çalışıyor.
Devlete kimler, ne kadar süreyle borç veriyor?
Haziran 2026 sonunda federal hükümet borcunun yüzde 98,8'i yurt içi kaynaklardan sağlandı. Yurt dışı borçlanmanın payı, 2025'teki yüzde 1,6'dan yüzde 1,2'ye geriledi. Yurt içi finansmanın ağırlığı, döviz kuru değişikliklerine maruz kalmayı azaltıyor.
Yerleşik yatırımcılar, tedavüldeki federal borcun yaklaşık 1,083 trilyon RM'lik, yani yüzde 78,5'lik bölümünü ellerinde bulunduruyordu. En büyük pay yüzde 30,5 ile Çalışanlar İhtiyat Sandığı'na aitken onu yüzde 28,5 ile bankacılık kuruluşları izledi. Geriye kalan yüzde 21,5'lik pay yerleşik olmayan yatırımcılardaydı.
Borcun nerede ihraç edildiği ile yatırımcının nerede yaşadığı farklı özelliklerdir. Yabancı yatırımcılar, Malezya'nın yurt içi piyasasında ihraç edilen menkul kıymetleri satın alabildiğinden, sahip oldukları pay yurt dışı borçlanma payından daha yüksek.
Geri ödeme tarihleri de önem taşıyor. Haziran 2026 sonunda federal borcun yüzde 63,9'unun vadesine beş yıldan fazla süre vardı. Ağırlıklı ortalama vadeye kalan süre 9,6 yıldı. Geri ödemelerin yıllara yayılması, herhangi bir dönemde yeniden finanse edilmesi gereken tutarı azaltıyor.
Şeriata uygun araçlar, 660,6 milyar RM ile federal borcun yüzde 47,9'unu oluşturdu. Bu araçlar, İslami finans ilkelerine uygun biçimde yapılandırılıyor. Söz konusu tutarın yüzde 98,6'sı yurt içi ihraçlardan, geri kalanı ise ABD doları cinsinden küresel sukuklardan oluştu.
Her ringgitlik gelirin yaklaşık 16 sen'i borç ödemelerine gidiyor
Borç servis giderlerinin 2025'teki 53,7 milyar RM'den 2026'da 57,3 milyar RM'ye çıkarak yüzde 6,7 artması bekleniyor. Bu, devlet gelirlerinden elde edilen her ringgitin yaklaşık 16 sen'inin borç servisine ayrılacağı anlamına geliyor.
Tahmini toplamın 56,6 milyar RM'lik kısmını yurt içi kupon ve kâr payı ödemeleri, 0,7 milyar RM'lik kısmını ise dış borçlanma oluşturuyor. Kupon ve kâr payı ödemeleri, devlet borçlanma araçlarını elinde bulunduran yatırımcılara yapılan getirileri ifade ediyor.
Borç servisinin gelirlere oranının, ringgit cinsinden maliyet artmasına rağmen 2025'teki yüzde 16'dan 2026'da yüzde 15,8'e gerilemesi öngörülüyor. Borcun ağırlıklı ortalama maliyeti de haziran sonunda yüzde 4,06'dan yüzde 4,05'e hafifçe indi.
Hane halkları açısından pratikte önemli olan, finansman taahhütleri karşılandıktan sonra kamu hizmetleri ve kalkınma için ne kadar gelir kaldığı. Bakanlığın yanıtında vergi tahsilatı ve uyumunun artırılması, gelir tabanının genişletilmesi, gelir kayıplarının azaltılması ve kamu harcamalarının daha verimli hâle getirilmesi öne çıkıyor.
Gelir reformu, hane halklarının üzerindeki baskıyla karşı karşıya
Hazine Genel Sekreteri Tan Sri Johan Mahmood Merican, Deloitte'un 12 Kasım'da düzenlenen 52. TaxMax konferansında mali reformların kademeli ilerlemesini büyüme, istihdam ve hane halkı gelirleriyle ilişkilendirdi. 2026 sonu için yüzde 64, 2027 için yüzde 63,7 olarak öngörülen borç oranlarını yineledi.
Johan, ekonomik belirsizlik ve yaşam maliyetleri üzerindeki baskı sürerken Mal ve Hizmet Vergisi'nin yeniden yürürlüğe konmasının uygun olmayabileceğini söyledi. Hükümetin tutumunu açıklarken şu ifadeleri kullandı:
GST'nin bazı avantajları olsa da mevcut koşullarda doğru zaman olmayabilir.
Johan, Satış ve Hizmet Vergisi (SST) tahsilatının GSYH'nin yüzde 3,2'sine karşılık geldiğini, bunun 2017'deki GST tahsilatlarının GSYH'ye oranıyla aynı olduğunu belirtti. SST'nin eşdeğer oranda GST ile değiştirilmesinin yükün bir bölümünü ihracatçılar dâhil işletmelerden tüketicilere kaydırabileceğini, gelirlerde daha büyük artışın ise daha yüksek bir GST oranı gerektirebileceğini söyledi.
Hükümetin önündeki zorluk, kalkınmayı finanse etmeyi ve gelirleri desteklemeyi sürdürürken yeterli gelir toplamak ve borçlanmayı sınırlamak. 2030 borç hedefi, 2027 için öngörülen yüzde 63,7'lik oranın daha da düşürülmesini gerektiriyor. Altyapı finansmanı ve artan borç servis faturası da bütçenin temel gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Öne Çıkanlar
- Federal borç ve mali taahhütler, Haziran 2026 sonunda 1.763,3 milyar RM'ye, yani GSYH'nin yüzde 80,7'sine ulaştı.
- Federal hükümet borcu tek başına 1.378,9 milyar RM, yani GSYH'nin yüzde 63,1'i oldu.
- Taahhüt edilmiş garantiler 248,3 milyar RM'ye yükselirken diğer yükümlülükler 136,2 milyar RM'ye geriledi.
- Bütçe açığının GSYH'ye oranının 2026'da yüzde 3,6, 2027'de yüzde 3,3 olması öngörülüyor.
- Borç servis giderlerinin 2026'da 57,3 milyar RM'ye ulaşarak gelirlerin yüzde 15,8'ini tüketmesi bekleniyor.
- Hükümet, borçlanmayı sınırlamayı ve borç oranını 2030'a kadar yüzde 60'a düşürmeyi planlıyor.






